Payavard Salamat

fa درک دانشجویان و مربیان اتاق‌عمل و هوشبری از تأثیرات برنامه درسی پنهان بر ارتقای اخلاق حرفه‌ای Perceptions of Operating Room and Anesthesia Students and Instructors Regarding the Impact of the Hidden Curriculum on the Promotion of Professional Ethics اتاق عمل Surgery Room پژوهشی اصيل Original Research <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: برنامه درسی پنهان قدرتمندترین راه انتقال ارزش‌های حرفه‌ای‌گری است. با توجه به اهمیت مدیریت برنامه‌درسی پنهان برای نهادینه سازی اخلاق حرفه‌ای و حرفه‌ای‌گری در مؤسسات آموزش عالی سلامت، مطالعه‌ی حاضر با هدف تعیین درک دانشجویان و مربیان اتاق‌عمل و هوشبری از تأثیرات برنامه درسی پنهان بر ارتقای اخلاق حرفه‌ای انجام شد.  روش بررسی: این پژوهش با رویکرد کیفی از نوع تحلیل محتوای قراردادی اجرا گردید. جامعه‌ی مطالعه، دانشجویان سال آخر و مربیان رشته‌های اتاق‌عمل و هوشبری دانشگاه علوم پزشکی همدان بود. از روش نمونه‌گیری مبتنی بر هدف و نمونه‌گیری نظری برای انتخاب نمونه‌ها استفاده شد. برای جمع آوری اطلاعات از روش مصاحبه استفاده شد. با انجام ۲۴ مصاحبه‌ی عمیق و نیمه‌ساختارمند، اشباع داده‌ها حاصل گردید. تحلیل داده‌ها با رویکرد تحلیل محتوای کیفی Graneheim و Lundman (۲۰۰۴) در ۷ مرحله انجام شد: ۱. آشنایی با داده‌ها، ۲. استخراج واحدهای معنا، ۳. کدگذاری اولیه، ۴. تشکیل زیر طبقات، ۵. توسعه طبقات، ۶. استخراج تم‌ها، و ۷. بازبینی نهایی. یافته‌ها: تحلیل محتوای مصاحبه‌ها منجر به استخراج ۴۵۶ کد اولیه شد که پس از پالایش و ادغام، در قالب ۴ طبقه اصلی و ۱۰ زیرطبقه سازمان‌دهی گردید. طبقات اصلی شامل«مؤلفه‌های برنامه درسی پنهان در آموزش اخلاق حرفه‌ای»، «شیوه‌های اثرگذاری برنامه درسی پنهان»، «پیامدهای برنامه درسی پنهان» و «راهکارهای ارتقای اخلاق حرفه‌ای» بودند. نتایج نشان داد مؤلفه‌های برنامه درسی پنهان، از طریق الگوهای رفتاری استادان و مربیان، فرهنگ سازمانی و تعاملات بین‌فردی، نقش مهمی در شکل‌گیری نگرش‌ها و رفتارهای اخلاقی دانشجویان دارند. همچنین، برنامه درسی پنهان می‌تواند با یادگیری غیرآگاهانه، تقویت یا تضعیف ارزش‌های رسمی و نحوه اجرای قوانین، پیامدهای مثبت همچون رشد مهارت‌های تصمیم‌گیری اخلاقی و پیامدهای منفی مانند کاهش حساسیت اخلاقی ایجاد کند. نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان داد که برنامه درسی پنهان در آموزش اتاق‌عمل و هوشبری، نیرویی دووجهی است: از یک سو، از طریق الگودهی سازنده و تجربیات اصیل بالینی، بستری برای توسعه‌ی اخلاق حرفه‌ای فراهم می‌سازد؛ از سوی دیگر، با انتقال پیام‌های متناقض و هنجارهای ناسالم، به عاملی برای فرسایش اخلاقی تبدیل می‌شود. تحقق «یادگیری اخلاقی پایدار» مستلزم مدیریت فعال این برنامه از طریق سه راهبرد کلیدی است: همسوسازی برنامه درسی رسمی و پنهان، توانمندسازی مربیان به‌عنوان عاملان انتقال ارزش‌های اخلاقی و تغییر پارادایم فرهنگ سازمانی به سمت یادگیری از خطا. </div> <div style="text-align: justify;">Background and Aim: The hidden curriculum is considered the most powerful means of transmitting professional values. Given the critical importance of managing the hidden curriculum to institutionalize professional ethics and professionalism within health higher education institutions, the present study was conducted to explore the perceptions of operating room and anesthesia students and instructors regarding the impact of the hidden curriculum on the promotion of professional ethics. Materials and Methods: This study was conducted using a qualitative approach based on conventional content analysis. The study population included final-year students and instructors from the operating room and anesthesia disciplines at Hamadan University of Medical Sciences. Participants were selected through purposive and theoretical sampling methods. Data were collected via in-depth, semi-structured interviews. Data saturation was achieved after conducting 24 interviews. The data analysis followed the qualitative content analysis approach proposed by Graneheim and Lundman (2004), and was carried out in seven steps: 1. familiarization with the data, 2. identification of meaning units, 3. initial coding, 4. formation of subcategories, 5. development of categories, 6. extraction of themes, and 7. final review. Results: The content analysis of the interviews resulted in the identification of 456 initial codes. Following refinement and consolidation, these codes were organized into four overarching categories and ten subcategories. The main categories comprised: ‘Components of the hidden curriculum in professional ethics education’, ‘Mechanisms through which the hidden curriculum exerts influence’, ‘Consequences of the hidden curriculum’, and ‘Strategies for enhancing professional ethics’. The findings indicated that the hidden curriculum, manifested through the behavioral patterns of faculty members and instructors, organizational culture, and interpersonal interactions, plays a pivotal role in shaping students’ ethical attitudes and behaviors. Furthermore, the hidden curriculum, through processes of unconscious learning, reinforcement or erosion of formal values, and the manner in which rules are implemented, can yield both positive outcomes—such as the development of ethical decision-making skills—and negative outcomes, including diminished ethical sensitivity. Conclusion: This study revealed that the hidden curriculum in operating room and anesthesia education functions as a dual-force phenomenon. On one hand, it fosters the development of professional ethics through constructive role modeling and authentic clinical experiences. On the other hand, it can contribute to ethical erosion by conveying contradictory messages and unhealthy norms. Achieving sustainable ethical learning requires active management of the hidden curriculum through three key strategies: aligning the formal and hidden curricula, empowering instructors as agents of ethical value transmission, and shifting the organizational culture paradigm toward learning from error.</div> برنامه درسی پنهان, اخلاق حرفه‌ای, حرفه‌ای‌گری, اتاق‌عمل, هوشبری, دانشجو Hidden Curriculum, Professional Ethics, Professionalism, Operating Room, Anesthesiology, Student 346 359 http://payavard.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3121-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahnaz Moghadari Koosha مهناز مقدری کوشا No Instructor, Department of Operating Room, School of Allied Medical Sciences, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran مربی گروه اتاق‌عمل، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Iraj Salehi ایرج صالحی No Professor, Chronic Diseases (Home Care) Research Center, Institute of Cancer, Avicenna Health Research Institute, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran استاد مرکز تحقیقات مراقبت بیماری‌های مزمن در منزل، پژوهشکده سرطان، پژوهشگاه سلامت ابن‌سینا، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Elaheh Mousavi الهه موسوی No Instructor, Department of Operating Room, School of Allied Medical Sciences, Ilam University of Medical Sciences, Ilam, Iran مربی گروه اتاق‌عمل، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ایلام، ایران Mohammad Reza Safari محمدرضا صفری No Instructor, Department of Laboratory Sciences, School of Allied Medical Sciences, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran مربی گروه علوم آزمایشگاهی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Nasim Alipour نسیم علیپور No Instructor, Department of Anesthesiology, School of Allied Medical Sciences, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran مربی گروه هوشبری، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Hossein Vakili Mofrad حسین وکیلی مفرد vakili@umsha.ac.ir Yes Associate Professor, Department of Medical Library and Information Sciences, School of Allied Medical Sciences, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran دانشیار گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران