مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی

مقدار فلزات جیوه، سرب و کادمیوم در اندام‌های ماهی بیاه (Liza abu)

محمد ولایت زاده

زمینه و هدف: این تحقیق در سال 1388 به منظور تعیین غلظت فلزات سنگین جیوه، سرب و کادمیوم در بافتهای عضله، کبد و آبشش ماهی بیاه (Liza abu) رودخانههای بهمنشیر و دز، در استان خوزستان انجام شد.

روش کار: در این تحقیق 108 نمونه ماهی بیاه تهیه شد. جهت استخراج فلزات از بافتهای مورد مطالعه، از روش هضم خشک استفاده شد و تعیین غلظت فلزات سنگین به وسیله دستگاه جذب اتمی Perkin Elmer 4100 صورت پذیرفت. تجزیه و تحلیل دادهها با نرم افزار SPSS17 و به کمک آزمون t انجام شد که وجود یا عدم وجود اختلاف معنیدار در سطح 5 درصد (05/0= p) تعیین گردید.

نتایج: بالاترین غلظت جیوه، کادمیوم و سرب به ترتیب 005/0±029/0، 047/0±506/0 و 096/0±07/1 میلیگرم بر کیلوگرم در آبشش و پایینترین غلظت به ترتیب 001/0±023/0، 040/0±346/0 و 030/0±903/0 میلیگرم بر کیلوگرم در عضله بود. براساس نتایج به دست آمده در این تحقیق غلظت کادمیوم در آبشش، کبد و عضله ماهی بیاه بین رودخانههای بهمنشیر و دز اختلاف معنیداری داشت (05/0p≤)، اما فلزات جیوه و سرب در اندامهای مورد مطالعه ماهی بیاه در رودخانههای دز و بهمنشیر اختلاف معنیداری نداشت.

نتیجه گیری: در این تحقیق مقدار جیوه در مقایسه با آستانه استاندارد سازمان بهداشت جهانی پایینتر بود اما مقدار سرب و کادمیوم از آستانه بالاتر بود.

مقایسه عوامل خطرگرفتاری عروق کرونر قلبی در دو گروه بیماران پایین و بالای 45 سال

کورش هلاکویی نائینی

زمینه و هدف: بروز تصلب شرایین و عوارض ناشی از آن در سنین پایین، سیر شدیدتر و پیشروندهتری نسبت به بروز آن در افراد مسن دارد لذا با توجه به این تفاوت در سیر طبیعی بیماری در دو گروه افراد جوان و مسن مطالعه حاضر به منظور مقایسه عوامل خطر گرفتاری عروق کرونر قلبی در دو گروه افراد پایین و بالای 45 سال انجام پذیرفت.

روش کار: تعداد 200 بیمار مبتلا به گرفتاری عروق کرونر قلبی زیر 45 سال که شامل همه بیماران یاد شده از این گروه سنی در فاصله سالهای 84 الی 86 میشد و 400 بیمار مبتلا به همان بیماری با سن بالای 45 که از نظر سال و ماه بستری با گروه افراد زیر 45 سال همسان بودند به طریق نمونهگیری تصادفی ساده انتخاب شدند و با استفاده از پروندههای بیمارستانی اطلاعات سن، جنس، وضعیت تاهل، محل سکونت، سابقه مصرف سیگار، سابقه فشارخون بالا، سابقه دیابت، سابقه خانوادگی ابتلای زودرس به بیماریهای قلبی و عروقی به همراه اندازه قد، وزن، کلسترول، تریگلیسرید،LDL وHDL کلسترول جمعآوری گردید و دادههای مطالعه با استفاده از مدل رگرسیون لجستیک مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفت.

نتایج: در این مطالعـه سابقه مصـرف سیگار(54/2OR= ، 009/0=p )، کلستـرول بـالا (96/3OR= ، 006/0=p )، پایین بـودن HDL کلستـرول (53/5OR= ، 001/0>p ) و سابقـه خانـوادگی مثبت در ابتـلای زودرس به بیماریهـای قلبـی و عـروقی(15/3OR= ، 009/0= p ) با گرفتاری عروق کرونر قلبی زیر 45 سال ارتباط معنیداری داشتند.

نتیجه گیری: این مطالعه، مهمترین عوامل خطر مرتبط با گرفتاری عروق کرونر قلبی را در سنین پایین مصرف سیگار، سابقه خانوادگی ابتلای زودرس به بیماریهای قلبی وعروقی، پایین بودن HDL کلسترول و بالابودن کلسترول به دست آورد.

عوامل تاثیر گذار بر غربالگری سرطان پستان و دهانه‌ی رحم زنان کارگر در سنین باروری، بر پایه‌ی

معصومه سیمبر

زمینه و هدف: غربالگـری سرطان پستان و دهانهی رحـم یک رفتار ارتقاء دهنده سلامت محسوب میگردند، و رفتار تحت تاثیر عوامل پیچیدهای قرار دارد. نظریهی رفتار برنامهریزی شده چارچوب مفیدی برای پیشبینی و درک رفتار بهداشتی و طراحی مداخلات آموزشی فراهم مینماید و تلفیق این نظریه با سازه خود کارآمدی قابلیت پیشگویی نظریه را افزایش میدهد. لذا تحقیق حاضر با هدف درک عوامل موثر بر رفتار غربالگری سرطان پستان و دهانهی رحم در زنان کارگر به عنوان پایهای برای برنامهریزیهای آموزشی انجام گرفت.

روش کار: این مطالعه یک رویکرد کیفی بر پایه "مدل تلفیقی رفتار برنامهریزی شده و خودکارآمدی" است. در این تحقیق 70 نفر از زنان کارگر 20 تا 45 ساله شاغل در کارخانجات شهرک صنعتی عباسآباد پاکدشت در قالب ده گروه هفت نفره با حضور در جلسات مصاحبه بحث گروهی متمرکز، تجارب خود را پیرامون عوامل تاثیرگذار بر رفتار غربالگری پستان و دهانهی رحم بیان نمودند. نمونهگیری مبتنی بر هدف و با حداکثر تنوع از بین زنان کارگر صورت پذیرفت.

نتایج: سطح آگاهی و نگرش زنان کارگر نسبت به روشهای غربالگری سرطانهای پستان و دهانه ی رحم پایین است. ترجیح و اهمیت به نظرات خانواده خصوصاً همسر و ترجیح درمان بیماریها نسبت به پیشگیری در جامعه، هنجارهای ذهنی زنان کارگر را تشکیل میدادند. مهمترین موانع مشارکت زنان کارگر در غربالگری سرطانهای پستان و دهانهی رحم عبارت بودند از: عدم آگاهی، افسردگی و بیحوصلگی، خستگی، خجالت از معاینات، ترس از معاینات و ترس از بیمار بودن، کیفیت نامناسب ارائه خدمات و عدم توجه به حریم خصوصی افراد، محدودیت اطلاع رسانی، دسترسی محدود زمانی و مکانی زنان کارگر به مراکز انجام غربالگریها و هزینه انجام غربالگریها.

نتیجه گیری: پیشنهـاد میشود با طراحـی آموزشهایی مختص زنان کارگر در محل کار جهت افزایش میزان آگاهی و ایجاد نگرشهای مثبت نسبت به غربالگری سرطان پستان و دهانه رحم، و نیز آموزشهایی مختص خانوادهها و کارفرمایان و برنامهریزان به جهت تشویق زنان و ایجاد امکانات و تسهیل دسترسیهای زنان در محل شهرکهای صنعتی گامی به سوی توانمند ساختن زنان کارگر در مشارکت در انجام غربالگری سرطان پستان و دهانهی رحم برداشت.

پایبندی به پروفیلاکسی با داروهای ضد رتروویروسی به دنبال مواجهه ی شغلی و غیرشغلی با HIV در افراد مراجعه کننده به مرکز مشاوره ی بیماری های رفتاری بیمارستان امام خمینی(ره) طی سال های 1387 لغایت 1388

مصطفی حسینی

زمینه و هدف: بررسی میزان پای بندی (Adherence) به پروفیلاکسی با داروهای ضد رتروویروسی به دنبال مواجههی شغلی و غیرشغلی با HIV در افراد مراجعهکننده به مرکز مشاورهی بیماری های رفتاری بیمارستان امام خمینی(ره) طی سالهای 1387 لغایت 1388.

روش کار: در این مطالعهی توصیفی و طولی، پس از نمونه گیری و انتخاب بیماران و ثبت اطلاعات آن ها، میزان پای بندی براساس گزارش خود بیماران و در مورد هر یک از داروها (زیدوودین، لامی وودین و افاویرنز) مورد محاسبه قرار گرفت. بیماران در این مطالعه به صورت ماهانه و به مدت 4 ماه مورد پیگیری قرار گرفتند و در صورت پای بندی کمتر از 95 درصد علت عدم مصرف داروهای ضد رتروویروسی از آن ها پرسیده شد و ثبت گردید.

نتایج: در این مطالعه 89 بیمار بررسی شدند که 55 نفر (8/61 درصد) مرد و 34 نفر (2/38 درصد) زن بودند که متوسط سن آن ها
39/8 ± 16/30 بود. 47 نفر (8/52 درصد) مجرد و 42 نفر (1/47 درصد) نیز متأهل بودند. 27 نفر (3/30 درصد) پزشک و 35 نفر
(3/39 درصد) پرستار و 27 نفر (3/30 درصد) خارج از سیستم پزشکی بودند. 36 نفر (5/40 درصد) درمان را قطع نمودند که از این تعداد، 24 نفر (27 درصد) به طور صحیح (پس از مشخص شدن سرولوژی منفی فرد منبع) و 12 نفر (4/13 درصد) به طور اشتباه درمان را قطع کرده بودند. در این مطالعه مجموعا 53 نفر (6/59 درصد) درمان را به طور کامل دریافت نموده بودند. در مطالعهی حاضر، ارتباط معنی داری بین سن و متاهل بودن با پای بندی به درمان مشاهده گردید (05/0>p).

نتیجه گیری: قطع درمان به علت منفی شدن آزمایش فرد منبع در مطالعهی ما بیشتر از مطالعات قبلی بوده است که نشانهی در دسترس تر بودن فرد منبع در مطالعه ی ما می باشد .

اثر دریافت اسیدهای چرب امگا- 3 بر شدت بیماری و سطح سرمی واسطه های التهابی در کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی- نقص توجه

سید ابوالقاسم جزایری

زمینه و هدف: شواهد نشان دادهاند که افزایش واسطههای التهابی و کاهش اسیدهای چرب غیر اشباع در سرم خون، ممکن است با برخی اختلالات تکاملی، عصبی از جمله بیش فعالی- نقص توجه همراه باشد. هدف از مطالعه حاضر تعیین تأثیر اسیدهای چرب امگا-3 بر روی میزان بیشفعالی- نقص توجه و واسطههای التهابی سرم خون کودکان بیش فعال، کمتوجه میباشد.

روش کار: پژوهش حاضر با روشکارآزمایی بالینی تصادفی دو سو کور بر روی 103 کودک مبتلا به اختلال بیش فعالی، کمتوجهی انجام شده است. کودکان به صورت تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند. گروه مداخله مکمل اسیدهای چرب امگا-3 و گروه کنترل کپسولهای دارونمای تهیه شده کاملاً مشابه با کپسولهای امگا-3 را دریافت میکردند. مدت مداخله 8 هفته بود و مقیاس شدت بیش فعالی- نقص توجه، تست کانرز 10 سؤالی والدین بوده که قبل و بعد از مداخله انجام شد و میزان سرمی پروتئین واکنشگر C و اینترلوکین 6 قبل و بعد از مداخله اندازهگیری شد.

نتایج: بعد از 8 هفته مداخله، کاهش معنیداری در میزان سرمی پروتئین واکنشگر C و اینترلوکین 6 و مقیاس درجهبندی کانرز دیده شد.

نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان میدهد که اسیدهای چرب امگا-3 باعث کاهش معناداری در میزان بیش فعالی- نقص توجه و میزان پروتئین واکنشگرC و اینترلوکین 6 سرم خون کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی- نقص توجه خواهد شد.

آموزش پایش رشد تنظیم شده براساس الگوی پرسید به مادران در پیشگیری از اختلال رشد کودکان 12-6 ماهه در مراکز بهداشتی درمانی شیراز: یک مطالعه مداخله‌ای

علی خانی جیحونی

زمینه و هدف: اختلال رشد کودک ناشی از ناآگاهی تغذیهای، عدم مراقبت و پایش رشد مناسب میباشد. این مطالعه به منظور بررسی تأثیر آموزش پایش رشد تنظیم شده براساس الگوی پرسید به مادران در پیشگیری از اختلال رشد کودکان 12-6 ماهه انجام شد.

روش کار: این پژوهش نیمهتجربی، بر روی 120 نفر (60 نفر گروه مداخله و 60 نفر گروه شاهد) از مادران تحت پوشش مراکز بهداشتی درمانی شیراز که دارای کودک تک قلو و تغذیه انحصاری با شیر مادر بودند، انجام شد. روش جمعآوری اطلاعات، مشتمل بر پرسشنامهای که شامل مشخصات جمعیتشناختی، سؤالات سنجش اجزای الگوی پرسید (آگاهی، نگرش، عوامل قادرکننده و عوامل تقویت کننده و عملکرد مادران) و سنجش وزن کودکان بود. مداخلهی آموزشی طی 6 جلسه آموزش به مدت 55 تا 60 دقیقه انجام شد و پرسشنامه مذکور قبل و 4 ماه بعد از مداخلهی آموزشی توسط گروه مداخله تکمیل گردید.

نتایج: پس از انجام مداخلهی آموزشی در گروه مداخله، میانگین امتیاز آگاهی (001/0>p) و میانگین امتیاز نگرش (001/0>p) افزایش معنیداری نشان داده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که عوامل قادرکننده (استفاده از منابع آموزشی، تشکیل کلاسهای آموزشی)، عوامـل تقویتکننده و میانگین امتیاز عملکرد مـادران و همچنین میانگین وزن کودکـان در گروه مداخلـه نسبت به گروه شاهد افزایش معنـیداری داشته است (001/0>p).

نتیجه گیری: نتایج فوق نشاندهنده تأثیر مثبت برنامه مداخلهی آموزشی پایش رشد براساس تمام سازههای الگوی پرسید در پیشگیری از اختلال رشد کودکان در جامعهی مداخله مطالعه میباشد.

فون و فراوانی نسبی کک‌های حایز اهمیت پزشکی در مناطق روستایی کهگیلویه و بویراحمد

منصوره شایقی

زمینه و هدف: ککها از مهمترین انگـلهای خارجی بدن انسان و سایر حیوانات اهـلی هستند. این حشرات علاوه بر گزشهای دردناک، ناقل بسیاری از بیماریها نظیر تیفوس آندمیک، طاعـون و تولارمی به انسان میباشند. با توجه به اینکه اطلاعـات کمی از فـون ککها در محیطهای روستایی و دامپروری ایران وجود دارد، مطالعـه حاضر در جهـت شناسایی گونههای ککها در محیطهای روستایی و دامداریهای شهرستان بویراحمد طراحی شد.

روش کار: این مطالعه به صورت توصیفی- مقطعی و به مدت 6 ماه از فروردین تا پایان شهریور سال 1386 در 30 روستا از این شهرستان به انجام رسید. برای جمعآوری ککها از روشهای رایج صید از قبیل تله نوری، تله کاغذی و غیره استفاده شد. نمونههای جمعآوری شده در داخل الکل 70 درصد کنسرو شد و پس از شفافسازی و آبگیری در آزمایشگاه با استفاده از کلیدهای تشخیص معتبر، مورد شناسایی قرار گرفت..

نتایج: در این بررسی در مجموع تعداد 2435 کک (54 درصد نر و 46 درصد ماده) شامل 2 خانواده پولیسیده و سراتوفیلیده 4 جنس و 7 گونه صید گردید. گونههای صید شده شامل گزنوپسیلا باکستونی (7/24 درصد)، کتنوسفالیدس کانیس (4/21 درصد)، کتنوسفالیدس فلیس (5/18 درصد)، گزنوپسیلا آستیا (5/14 درصد)، گزنوپسیلا نوتالی (6/7 درصد)، پولکس ایریتانس (2/7 درصد) و نزوپسیلوس فاسیاتوس (1/6 درصد) بودند. همچنین وفور به مکان برای اماکن انسانی و اماکن دامی " میانگین± خطای معیار" به ترتیب 06/0±7/0 و 2/0±4/3 تعیین شد.

نتیجه گیری: در مجموع وفور و تنوع گونههای کک در اماکن انسانی و بویژه اماکن حیوانی مناطق روستایی شهرستان بویراحمد بالا است. با توجه به اهمیت پزشکی این حشرات، حضور و وفور آنها در مناطق روستایی میبایست جدی تلقی شده و اقدامات کنترلی بعمل آید.

اثرات مکمل یاری اسیدهای چرب امگا-3 بر غلظت بیومارکرهای التهابی در بیماران دیابتی نوع 2

احمد ساعدی صومعه علیا

زمینه و هدف: اسیدهای چرب امگا-3 از طریق ساز و کارهای خاصی میتوانند التهاب را کاهش دهند. در این مطالعه تأثیر مکمل یاری اسیدهای چرب امگا-3 بر غلظت CRP، TNF-αو اینترلوکین-2 در سرم بیماران دیابتی نوع 2 بررسی گردید.

روش کار: پژوهش حاضر با روش کارآزمایی بالینی تصادفی دو سوکور بر روی 57 بیمار مبتلا به دیابت نوع 2 صورت گرفت .افراد به صورت تصادفی به دو گروه دریافت کننده امگا-3 (2714 میلیگرم: 1548 میلیگرم EPA، 828 میلیگرم DHA و 338 میلیگرم سایر انواع اسیدهای چرب امگا-3) و دریافت کننده دارونما (قرص روغن آفتابگردان: 2100 میلیگرم) تقسیم شدند و به مدت 8 هفته این مکملها را مصرف نمودند.

نتایج: TNF-αدر گروه امگا-3 در مقایسه با گروه دارونما، پس از انجام مطالعه به شکل معنیداری کاهش یافت (01/0>p). IL-2 نیز در پایان مطالعه در گروه مداخله در مقایسه با گروه شاهد با کاهش معنیداری روبرو گشت (001/0>p). میان دو گروه امگا-3 و دارونما، چه در ابتدا و چه در انتهای کارآزمایی بالینی، در خصوص CRP تفاوت معنیداری وجود نداشت.

نتیجه گیری: با توجه به کاهش دو بیومارکر التهابی IL-2 و TNF-α در نتیجه مکمل یاری اسیدهای چرب امگا-3، استفاده از این مکملها یا از منابع غذایی سرشار از اسیدهای چرب مزبور از قبیل انواع ماهیها جهت کاهش التهاب ناشی از دیابت توصیه میگردد.