مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی

رابطه امید و رضایت از زندگی با قلدری و قربانی شدن دانش‌آموزان با نقش میانجی ارتباط با مدرسه: یک مدل تحلیل مسیر

سیاوش طالع پسند

زمینه و هدف: هدف مطالعه حاضر بررسی رابطه امید و رضایت از زندگی با قلدری و قربانی شدن دانش آموزان با نقش واسطه ای ارتباط با مدرسه بود.
روش کار: طرح پژوهش حاضر از نوع مقطعی بود. جامعه آماری دانش آموزان متوسطه دوم شهر تهران در سال تحصیلی 95-1394 بودند. نمونه 300 دانش آموز بودند که با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزارهای اندازه گیری مقیاس امید اسنایدر، رضایت از زندگی داینر و همکاران، مقیاس ارتباط با مدرسه واترز و کراس، و مقیاس قلدری ایلی نوی اسپلاگه و هولت بودند. مدل فرضی با تحلیل مسیر و با استفاده از نرم افزار LISREL8.57 آزمون شد.
نتایج: یافته ها حاکی از آن بود که امید و رضایت از زندگی بر ارتباط با مدرسه اثر ساختاری مستقیم در جهت مثبت داشت. رضایت از زندگی بر قلدری اثر ساختاری مستقیم در جهت منفی داشت، قلدری بر قربانی شدن اثر ساختاری مستقیم در جهت مثبت داشت. ارتباط با مدرسه بر قلدری و قربانی شدن اثر مستقیم ندارد. اثر غیرمستقیم امید و رضایت از زندگی بر قلدری و قربانی از طریق ارتباط با مدرسه تائید نشد. رضایت از زندگی بر قربانی شدن به واسطه قلدری اثر غیرمستقیم داشت.
نتیجه گیری: رضایت از زندگی یک عامل تسهیل کننده ارتباط با مدرسه بود و به عنوان یک عامل محافظت کننده علیه قلدری عمل می کرد. امید و ارتباط با مدرسه به عنوان عوامل محافظت کننده برای پیشگیری از قلدری عمل می کردند.

اثربخشی پروتکل یکپارچه‌نگر در کاهش نگرش منفی به حل مسأله به عنوان تعیین‌کننده گرایش به خودکشی در نوجوانان و جوانان 15 تا 24 ساله ایلام

حمید پورشریفی

زمینه و هدف: نگرش به خودکشی در نوجوانان یکی از مشکلات عمدۀ سلامت روانی محسوب می شود. لذا انجام پژوهش هایی از این دست حائز اهمیت می باشد. از این رو هدف از پژوهش حاضر اثربخشی پروتکل یکپارچه نگر در کاهش نگرش منفی به حل مسأله به عنوان تعیین کننده گرایش به خودکشی در نوجونان و جوانان 15 تا 24 ساله می باشد.
روش کار: در یک طرح نیمه آزمایشی به شیوه پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل تعداد 40 نفر از نوجوانان و جوانان 15 تا 24 ساله شهر ایلام به روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی انتخاب شدند. همه آن ها پرسشنامه های نگرش به خودکشی و نگرش منفی به حل مسأله را تکمیل کرده اند. پس از اجرا و جمع آوری اطلاعات، داده ها با روش تحلیل کواریانس چندمتغیری MANCOVA به کمک نرم افزار SPSS_V19 تحلیل شده اند.
نتایج: نتایج آزمون تحلیل واریانس چندمتغیری نشان داد تفاوت معنی داری در نمرات دو گروه وجود دارد (01/0p<، 748/10 =F، 506/0= اثر لاندای ویلکز). در همه مؤلفه های نگرش منفی به حل مسأله بین دو گروه آزمایش و کنترل تفاوت معنی داری مشاهده شد. آموزش مهارت های مبتنی بر رویکرد یکپارچه نگری بر نگرش منفی به حل مسأله افراد نمونه اثربخش بوده و نمرات پس آزمون گروه آزمایش در متغیرهای گرایش-اجتناب به مسائل و کنترل شخصی کاهش یافته و در متغیر اعتماد به حل مسائل افزایش یافته است.
نتیجه گیری: در نهایت می توان گفت آموزش مبتنی بر رویکرد التقاطی (یکپارچه نگری) در نگرش منفی به حل مسأله نوجوانان و جوانان 15 تا 24 ساله که گرایش به خودکشی داشته اند، مؤثر بود. از این رو آموزش برنامه هایی از قبیل حل مساله، تنظیم هیجان، ذهن آگاهی و مواردی از این قبیل به روانشناسان، والدین، نوجوانان، متخصصان حوزه سلامت و آسیب شناسی اجتماعی جهت کاهش و جلوگیری از خودکشی نوجوانان می تواند اثربخش واقع شود.

ارزشگذاری کاهش ریسک مرگ و میر ناشی ازسوانح ترافیکی در سال 1396

شهرام فتاحی

زمینه و هدف: بده-بستان بین ثروت پولی و خطرات مرگبار توسط مفهوم ارزش آماری زندگی بیان می شود. ابزاری کارآمد که بطور گسترده برای ارزیابی پروژه ها و تخصیص مناسب منابع در جهت ایمنی جاده ای به کار می آید. در این راستا این مطالعه با استفاده از روش انتخاب بیان شده ارزش آماری زندگی را در جهت بهبود ایمنی جاده های درون شهری اردبیل برآورد کرده است.
روش کار: داده های این تحقیق در سال 1396 با استفاده از پرسشنامه از بین 300 راننده که بنا به اهداف خاصی روزانه در سطح شهر تردد دارند، جمع آوری شده و نتایج مطالعه با استفاده از متد ترجیحات بیان شده و مدل لاجیت ادغامی برآورد شده است. در این راستا، ابتدا هدف مصاحبه به رانندگان توضیح داده شده و بعد از اعلام رضایت آن ها، مصاحبه انجام گرفته است. هم چنین، نویسندگان متعهد شده اند که اطلاعات افراد به صورت محرمانه باقی بماند.
نتایج: بر اساس نتایج، ارزش آماری زندگی و ارزش آماری مصدومیت در جهت بهبود ایمنی جاده های درون شهری اردبیل به ترتیب 1077551000 و 1178570 ریال برآورد شده است. هم چنین، افراد ثروتمندتر، مسن ترو دارای تحصیلات دانشگاهی تمایل بیشتری برای پرداخت هزینه در جهت بهبود ایمنی جاده ای دارند.
نتیجه گیری: یکی از راهکارها برای سرمایه گذاری اقتصادی در بهبود ایمنی جاده می تواند اجرای طرح های پژوهشی مشترک با سایر نهادها و استفاده از تجربیات دیگر کشورهای موفق در این زمینه باشد و نیز پروژه های بهبود ایمنی به منظور افزایش جذب سرمایه می توانند افراد ثروتمندتر را هدف بگیرند.

ارزیابی انتشار ردپای کربن و ارتباط آن با مصرف انرژی در میدان نفتی یادآوران استان خوزستان

محمد ولایت زاده

زمینه و هدف: ردپای کربن یکی از مباحث و مسائل مهم ایمنی، بهداشت و محیط زیست می باشد که در دهه اخیر مورد مطالعه بسیاری از محققان بوده است. این تحقیق با هدف ارزیابی ردپای کربن و بررسی ارتباط دی اکسیدکربن انتشار یافته در اتمسفر منطقه با مصارف انرژی در میدان نفتی یادآوران در سال 1396 انجام شد.
روش کار: با توجه به ساعات کاری اداری و عملیاتی، جمع آوری داده ها و اطلاعات، طی ساعت های کاری و اداری روز در فصل بهار و ماه خرداد از 64 مناطق عملیاتی و بهره برداری، کمپ های مسکونی، دفاتر اداری، اجرایی و واحد بهره برداری انجام شد. میزان مصارف انرژی با استفاده از فرم جمع آوری اطلاعات، بازدید میدانی و مصاحبه از پیمانکاران 3 بار (جهت دقت و صحت نتایج) طبقه بندی و ثبت شدند.
نتایج: مجموع انتشار دی اکسیدکربن حاصل از مصرف برق، مصرف ژنراتورها، حمل و نقل در یک ماه به ترتیب KgCO₂/Kwh 24/1072794، KgCO₂/L 5435478 و KgCO₂/L 36/9342704 به دست آمد. میزان کل انتشار دی اکسیدکربن در یک سال در میدان نفتی یادآوران KgCO₂/Year 2/190211719 برآورد گردید. میزان کل مصرف انرژی در یک سال GJ 92/5229043 محاسبه گردید. شدت مصرف انرژی ماهیانه و سالیانه به ترتیب (BOE) GJ/Tone 60/8 و 20/103 به دست آمد.
نتیجه گیری: پیشنهاد می شود که سرویس ایاب و ذهاب پرسنل در میدان نفتی یادآوران فراهم شود. دوره های مصرف بهینه انرژی در بین پیمانکاران میدان نفتی یادآوران برگزار شود. مدیریت مصرف سوخت های فسیلی و حمل و نقل در میدان نفتی یادآوران اجرایی شده و تمامی مناطق مختلف در میدان نفتی یادآوران به برق شهری متصل شوند.

تأثیر یک دوره تمرین تناوبی شدید بر سطوح پلاسمایی ارکسین-A و مقاومت به انسولین زنان دارای اضافه وزن

فهیمه کاظمی

زمینه و هدف: ارکسین، هورمون مؤثر بر اضافه وزن و چاقی و نیز تنظیم گر متابولیسم گلوکز است. هدف از تحقیق حاضر، تأثیر یک دوره تمرین تناوبی شدید (HIIT) بر سطوح پلاسمایی ارکسین-A (OXA) و مقاومت به انسولین زنان دارای اضافه وزن بود.
روش کار: در یک مطالعه نیمه تجربی، 24 زن دارای اضافه وزن (دامنه سنی: 20 تا 25 سال، شاخص توده بدن (BMI): 25 تا 30 کیلوگرم بر متر مربع) به دو گروه کنترل (12 نفر) و تمرین (12 نفر) تقسیم شدند. گروه تمرین، HIIT منتخب شامل 6 حرکت را به مدت 6 هفته به صورت 3 جلسه در هفته انجام دادند. مارکرهای خونی، 24 ساعت پس از آزمون جمع آوری و اندازه گیری شد. داده ها با استفاده از آزمون های آماری تی همبسته و تی مستقل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و سطح معنی داری 05/0p< در نظر گرفته شد.
نتایج: در مرحله پس آزمون نسبت به پیش آزمون، تفاوت معنی داری بین وزن،BMI ، سطوح پلاسمایی گلوکز و انسولین و مقاومت به انسولین گروه کنترل و تمرین یافت نشد (05/0<p). همچنین، بین سطوح پلاسمایی گلوکز، انسولین، OXA و مقاومت به انسولین دو گروه کنترل و تمرین پس از 6 هفته تفاوت معنی داری وجود نداشت (05/0<p).
نتیجه گیری: یافته های تحقیق حاضر نشان داد که دوره 6 هفته ای HIIT، بر OXA پلاسما و مقاومت به انسولین زنان دارای اضافه وزن اثر ندارد.

وضعیت پراکنش کنه های سخت ناقلین تب خونریزی‌دهنده کریمه-کنگو دام های مناطق مرزی شمال غرب ایران

جواد رفیع نژاد

زمینه و هدف: کنه های سخت از مهمترین انگل های خون خوار اجباری و خارجی مهره داران می باشند که باعث پراکنش انتقال بسیاری از عوامل بیماری زا از جمله بیماری های آربو ویروسی، بورلیایی، ریکتزیایی و...می شوند. این مطالعه به منظور تعیین وضعیت کنه های سخت ناقلین تب خونریزی دهنده کریمه – کنگو انجام شد.
روش کار: این مطالعه به صورت توصیفی-مقطعی در شهرستان های اهر و کلیبر استان آذربایجان شرقی انجام شد. با توجه به وجود دو منطقه کوهستانی و جنگلی مناطق مورد مطالعه به صورت خوشه ای-تصادفی انتخاب و نمونه گیری به روش مستقیم و با پنس از روی حیوان انجام شد، نمونه های جمع اوری شده با استفاده از کلید های شناسایی معتبر تشخیص داده شدند.
نتایج: در این مطالعه 1400 دام (1000 رأس گوسفند ،200 رأس بز، 180 رأس گاو، 20 رأس گاومیش) مورد بررسی قرار گرفت که از این تعداد دام 2022 عدد کنه سخت جدا گردید که به طور متوسط میزان آلودگی کنه در هر رأس دام 44/1 عدد بود و به تفکیک دام، در هر رأس گاو (25/9)، گاومیش (9/0)، (گوسفند (32/0) و بز (11/0) عدد بود. کنه های صید شده شامل 498 عدد (63/24%) نر، 741 عدد (65/36%) ماده و 782 عدد (67/38%) نمف و یک عدد لارو بودند. از نظر تنوع کنه های صید شده مرکب از چهار جنس هیالوما (82/88%)، ریپی سفالوس(8/8%)، درماسنتور(58/1%) و همافیزالیس (8/0%)، بودند که از جنس هیالوما سه گونه هیالوما آناتولیکوم (22/39%)، هیالوما مارژیناتوم (15/9%)، هیالوما آسیاتیکوم (69/0%)، سایر هیالوما (04/1%)، نمف هیالوما (67/38%) و یک عدد لارو (05/0%)، از جنس درماسنتور گونه مارژیناتوس (58/1%)، از جنس ریپی سفالوس دو گونه ریپی سفالوس بورسا (19/5%) و ریپی سفالوس سانگینوس (61/3%)، از جنس همافیزالیس3 گونه همافیزالیس سولکاتا (59/0%)، همافیزالیس پونکتتا (15/0%) و همافیزالیس کانسینا (05/0%) شناسایی گردیدند.
نتیجه گیری: با توجه به این که کنه هیالوما فون غالب منطقه بوده و این جنس در انتقال انواع عوامل بیماریزا از جمله تب خونریزی دهنده کریمه کنگو، بابزیوز، تیلریوز، آناپلاسما و ... نقش مهمی را ایفا می نماید. لازم است مرکز مدیریت بیماریهای واگیر استان و اداره دامپزشکی با همکاری سایر ارگان ها تمهیدات لازم را جهت مبارزه با آنها انجام دهند.

روان سنجی نسخه فارسی پرسشنامه نگرش به باروری و فرزند آوری در زنان بدون سابقه‌ی بارداری ساکن در مناطق جنوب کشور

هاشم محمدیان

زمینه و هدف: تأخیر در فرزند آوری علاوه بر داشتن مخاطرات بهداشتی برای مادر و کودک ممکن است منجر به بی فرزندی دائمی نیز شود. این مطالعه با هدف روان سنجی نسخه فارسی ابزار نگرش به باروری و فرزند آوری در زنان بدون سابقه ی بارداری انجام شد.
روش کار: در این پژوهش 235 نفر از زنان بدون سابقه بارداری مناطق جنوب کشور به شیوه نمونه گیری چندمرحله ای انتخاب و پرسشنامه نگرش به باروری و فرزندآوری در بین آن ها اجرا شد. جهت تعیین روایی و پایایی پرسشنامه، از آزمون آلفای کرونباخ و تحلیل عامل اکتشافی از نرم افزار SPSS نسخه 16 استفاده شد.
نتایج: میانگین سنی زنان 1/4 ± 47/24 سال بود. ضریب کلی آلفای کرونباخ معادل 88/0 بود. مقدار آزمون کیزر میر اولکین پرسشنامه 890/0 و مقدار آزمـون کرویـت بارتلـت در سطح معنی دار قرار داشت (001/0 p ≤). در این مطالعه علاوه بر مؤلفه های اصلی ابزار، مؤلفه ی موکول کردن به آینده استخراج گردید که درمجموع 63% از واریانس نگرش به باروری و فرزند آوری را تبیین کردند.
نتیجه گیری: نسخه فارسی پرسشنامه نگرش به باروری و فرزند آوری 4 مؤلفه ای دارای ویژگی های روان سنجی قابل قبولی بود. پیشنهاد می شود در مطالعات آتی این ابزار 4 مؤلفه ای نگرش به باروری و فرزند آوری مدنظر محققین جهت انجام مداخلات و برنامه ریزی های بهداشتی - جمعیتی در زنان بدون سابقه ی بارداری قرار گیرد.

میزان بقای 5 ساله بیماران مبتلا به سرطان معده و عوامل مرتبط با آن در استان آذربایجان غربی (1392-1390)

رسول انتظار مهدی

زمینه و هدف: سرطان معده پنجمین سرطان شایع و سومین علت مرگ ناشی از سرطان در جهان است. این سرطان همچنین رتبه اول و چهارم را به ترتیب در مردان و زنان ایرانی دارد. تعیین میزان بقاء و عوامل مؤثر بر آن، بار بیماری در جامعه و ارتباط بین عوامل مختلف با میزان بقاء را بررسی می کند و این مطالعه باهدف برآورد میزان بقاء و تعیین عوامل مؤثر بر آن در بیماران مبتلا به سرطان معده در استان آذربایجان غربی انجام گرفت.
روش کار: در این مطالعه 930 مورد بروز سرطان معده در سال های 1390، 1391 و نیمه اول 1392 تحت بررسی قرار گرفت. جهت تعیین میزان بقا از روش کاپلان- مایر و مقایسه بین توابع بقا از آزمون لگ رتبه ای و مدل سازی داده ها از مدل مخاطره متناسب کاکس استفاده شد. آنالیز داده ها توسط نرم افزار Stata نسخه 11 انجام شد.
نتایج: میانگین سنی بیماران 49/12±4/66 سال و بیش از 69% بیماران مرد بودند. میزان بقا یک، سه و پنج ساله به ترتیب 37%، 14% و 11 % به دست آمد. در آنالیز چند متغیره، متغیرهای سن (01/0p=) و متاستاز تومور (001/0p=) مهم ترین عوامل پیش آگهی دهنده بقا بیماران بودند.
نتیجه گیری: میزان بقا بیماران مبتلا به سرطان معده در استان آذربایجان غربی بسیار پایین بود و به طور معنی داری میزان بقا بالاتری در بیماران جوان تر و فاقد متاستاز دوردست تومور مشاهده شد.