http://sjsph.tums.ac.ir فصلنامه دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی - مقالات نشریه - سال 1398 جلد17 شماره2 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1398/6/10 http://journals.tums.ac.ir/sjsph/browse.php?a_id=5758&sid=1&slc_lang=fa <strong><span style="letter-spacing:.6pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">زمینه و هدف:</span></span></span></strong><span style="letter-spacing:.6pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> بیماری های منتقله از غذا یکی از مشکلات گسترده و رو به رشد در جوامع بشری است. از طرف دیگر مقاومت به عوامل ضد میکروبی یک معضل جهانی بوده و آگهی از الگوی مقاومت آنتی بیوتیکی میکروارگانیسم ها برای درمان بیماری های منتقله از غذا حائز اهمیت است. لذا هدف از این مطالعه </span></span></span><span style="font-family:b lotus;">تعیین فراوانی نسبی آلودگی نمونه های طغیان غذایی به <em>شیگلا</em>، تعیین سروتایپینگ و الگوی مقاومت آنتی بیوتیکی آن در ایران</span> <span style="letter-spacing:.6pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">می باشد.</span></span></span><br> <strong><span style="letter-spacing:.6pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">روش کار:</span></span></span></strong><span style="letter-spacing:.6pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> این مطالعه از نوع توصیفی و در طی مدت سال های94 و 1395 بر روی 239 طغیان منتقله از غذا که شامل 1012 نمونه (سواپ مدفوع اسهال) ارسال شده از استان های مختلف ایران صورت گرفت. نمونه های جدا شده شیگلا از نظر کشت میکروبی، سروگروپینگ و آنتی بیوگرام مورد بررسی قرار گرفتند.</span></span></span><br> <strong><span style="letter-spacing:.6pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">نتایج:</span></span></span></strong><span style="letter-spacing:.6pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> از 1012 نمونه سواپ مدفوع 29جدایه شیگلا (86/2 %) به دست آمد. از میان استان ها </span></span></span><span style="letter-spacing:.6pt;"><span style="font-family:b lotus;">کردستان، اصفهان و سمنان <span style="color:black;">با 6/20%، بیشترین طغیان های شیگلایی را به خود اختصاص دادند. بیشترین علائم بالینی مربوط به کرامپ شکمی، استفراغ، تهوع و اسهال غیر خونی بود. در این مطالعه شیوع <em>شیگلا سونئی</em> </span>16(2/55 %) و <em>شیگلا فلکسنری</em> 13 (8/44 %)<span style="color:black;"> به دست آمد. در این مطالعه مقاومت به سیپروفلوکساسین 4/3% گزارش گردید.</span></span></span><br> <strong><span style="letter-spacing:.6pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">نتیجه گیری:</span></span></span></strong><span style="letter-spacing:.6pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> با توجه به فراوانی طغیان های مربوط به باکتری شیگلا در تابستان و گسترش مقاومت به سیپروفلوکساسین در این باکتری ها، بررسی الگوی مقاومت دارویی آن ها در کاهش هزینه های مصرفی درمان و به کارگیری اقدامات لازم جهت کنترل و پیشگیری بیماری حائز اهمیت است.</span></span></span> محمد مهدی سلطان دلال http://journals.tums.ac.ir/sjsph/browse.php?a_id=5761&sid=1&slc_lang=fa <strong><span style="font-family:b lotus;">زمینه و هدف</span></strong><span style="font-family:b lotus;">: اﻫﻤﻴﺖ ﺷﺎدﻛﺎﻣﻲ و بهزیستی در زﻧﺪﮔﻲ ﻓﺮدی و وﺟﻮد رﺿﺎﻳﺖ در زﻧﺪﮔﻲ زﻧﺎﺷﻮﻳﻲ از اﻫﻤﻴﺖ زﻳﺎدی ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ. ﺷﺎدﻛﺎﻣﻲ ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻢ ﺗﺮﻳﻦ ﻋﻮاﻣﻠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻮﺟﺐ اﺳﺘﺤﻜﺎم و ﭘﺎﻳﺪاری راﺑطه زﻧﺎﺷﻮﻳﻲ ﻣﻲﺷﻮد</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">روش کار</span></strong><span style="font-family:b lotus;">: در</span> <span style="font-family:b lotus;">این</span> <span style="font-family:b lotus;">مطالعه</span> <span style="font-family:b lotus;">جستجو</span> <span style="font-family:b lotus;">در</span> <span style="font-family:b lotus;">بانک</span> <span style="font-family:b lotus;">های</span> <span style="font-family:b lotus;">اطلاعاتی</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Magiran </span></span>&nbsp;<span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Pubmed, Web of Science, IranDoc, SID, IranMedex,</span></span><span style="font-family:b lotus;">، با</span> <span style="font-family:b lotus;">استفاده</span> <span style="font-family:b lotus;">از</span> <span style="font-family:b lotus;">کلید</span> <span style="font-family:b lotus;">واژه فارسی وانگلیسی شادکامی، رضایت زناشویی، ایران، انجام</span> <span style="font-family:b lotus;">شد.</span> <span style="font-family:b lotus;">در</span> <span style="font-family:b lotus;">جستجوی</span> <span style="font-family:b lotus;">اولیه،</span> <span style="font-family:b lotus;">41</span> <span style="font-family:b lotus;">مقاله</span> <span style="font-family:b lotus;">در</span> <span style="font-family:b lotus;">دسترس</span> <span style="font-family:b lotus;">قرار</span> <span style="font-family:b lotus;">گرف</span><span style="font-family:b lotus;">ت.</span> <span style="font-family:b lotus;">پس</span> <span style="font-family:b lotus;">از</span> <span style="font-family:b lotus;">بررسی متن</span> <span style="font-family:b lotus;">کامل</span> <span style="font-family:b lotus;">مقالات،</span> <span style="font-family:b lotus;">در</span> <span style="font-family:b lotus;">نهایت</span> <span style="font-family:b lotus;">8 مقاله</span> <span style="font-family:b lotus;">جهت</span> <span style="font-family:b lotus;">انجام</span> <span style="font-family:b lotus;">آنالیز</span> <span style="font-family:b lotus;">انتخاب</span> <span style="font-family:b lotus;">شدن</span><span style="font-family:b lotus;">د.</span> <span style="font-family:b lotus;">داده</span> <span style="font-family:b lotus;">ها</span> <span style="font-family:b lotus;">با</span> <span style="font-family:b lotus;">استفاده</span> <span style="font-family:b lotus;">از</span> <span style="font-family:b lotus;">روش</span> <span style="font-family:b lotus;">متاآنالیز</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> ) </span></span><span style="font-family:b lotus;">مدل اثرات</span> <span style="font-family:b lotus;">تصادفی</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">( </span></span><span style="font-family:b lotus;">با</span> <span style="font-family:b lotus;">هم</span> <span style="font-family:b lotus;">ترکیب</span> <span style="font-family:b lotus;">و</span> <span style="font-family:b lotus;">با</span> <span style="font-family:b lotus;">استفاده</span> <span style="font-family:b lotus;">از</span> <span style="font-family:b lotus;">نرم</span> <span style="font-family:b lotus;">افزار&nbsp; </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">&nbsp;Revman</span></span><span style="font-family:b lotus;">مورد</span> <span style="font-family:b lotus;">تجزیه</span> <span style="font-family:b lotus;">و</span> <span style="font-family:b lotus;">تحلیل</span> <span style="font-family:b lotus;">قرار</span> <span style="font-family:b lotus;">گرفتند</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتایج :</span></strong> <span style="font-family:b lotus;">در</span> <span style="font-family:b lotus;">8</span> <span style="font-family:b lotus;">مقاله</span> <span style="font-family:b lotus;">مورد</span> <span style="font-family:b lotus;">بررسی که در</span> <span style="font-family:b lotus;">فاصله</span> <span style="font-family:b lotus;">سال</span> <span style="font-family:b lotus;">های 96-88</span> <span style="font-family:b lotus;">انجام شده، تعداد 1563 نفر</span> <span style="font-family:b lotus;">در</span> <span style="font-family:b lotus;">این</span> <span style="font-family:b lotus;">مطالعات</span> <span style="font-family:b lotus;">شرکت</span> <span style="font-family:b lotus;">کرده</span> <span style="font-family:b lotus;">بودن</span><span style="font-family:b lotus;">د.</span> <span style="font-family:b lotus;">میانگین&nbsp; نمره پرسشنامه تکمیل شده شادکامی آکسفورد 3/57 و میانگین نمره پرسشنامه تکمیل شده رضایت زناشویی انریچ </span><span style="font-family:b lotus;">در این </span><span style="font-family:b lotus;">مطالعات2/137بوده است</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتیجه گیری: </span></strong><span style="font-family:b lotus;">نتایج تمامی مطالعات انجام شده نشان می دهد که</span> <span style="font-family:b lotus;">بین</span> <span style="font-family:b lotus;">شادکامی</span> <span style="font-family:b lotus;">با</span> <span style="font-family:b lotus;">رضایت</span> <span style="font-family:b lotus;">زناشویی</span> <span style="font-family:b lotus;">زوجین ایرانی</span> <span style="font-family:b lotus;">همبستگی</span> <span style="font-family:b lotus;">مثبت وجود دارد</span><span style="font-family:b lotus;">،</span> <span style="font-family:b lotus;">لذا</span> <span style="font-family:b lotus;">برنامه ها و</span> <span style="font-family:b lotus;">آموزش های</span> <span style="font-family:b lotus;">مناسب</span> <span style="font-family:b lotus;">جهت</span> <span style="font-family:b lotus;">بهبود</span> <span style="font-family:b lotus;">تقویت</span> <span style="font-family:b lotus;">عوامل زمینه ای</span> <span style="font-family:b lotus;">امیدواری</span> <span style="font-family:b lotus;">و</span> <span style="font-family:b lotus;">شادکامی</span> <span style="font-family:b lotus;">به</span> <span style="font-family:b lotus;">منظور</span> <span style="font-family:b lotus;">افزایش رضایت</span> <span style="font-family:b lotus;">زندگی</span> <span style="font-family:b lotus;">زوجین و کاهش اختلافات&nbsp; و طلاق&nbsp; ضروریست.</span> افسانه کرامت http://journals.tums.ac.ir/sjsph/browse.php?a_id=5762&sid=1&slc_lang=fa <strong><span style="font-family:b lotus;">زمینه و هدف:</span></strong> <span style="font-family:b lotus;">پژوهش حاضر با هدف تعیین </span><span style="font-family:b lotus;">مراحل تغییر رفتار و فرآیندهای شناختی و رفتاری (الگوی فرانظری) در استفاده از تغذیه سالم در زنان میانسال دارای اضافه وزن</span><span style="font-family:b lotus;"> انجام شد.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">روش کار</span></strong><span style="font-family:b lotus;">: پژوهش حاضر از نوع مطالعات توصیفی-تحلیلی است. نمونه پژوهش را 281 نفر از زنان میانسال با اضافه وزن مراجعه کننده به مراکز جامع سلامت شهر اصفهان تشکیل دادند. جمع آوری داده ها با پرسشگری و با استفاده از پرسشنامه ویژگی های فردی، مراحل تغییر رفتار و فرآیندهای شناختی و رفتاری و پرسشنامه بسامد خوراک 168 آیتمی انجام شده است و سپس اطلاعات وارد نرم افزار</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">N4 </span></span><span style="font-family:b lotus;">&nbsp;و </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">SPSS18</span></span> <span style="font-family:b lotus;">&nbsp;شد و با استفاده از آزمون های توصیفی و تحلیلی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتایج:</span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> 7/57% افراد در مرحله ی غیر فعال و </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">3/42% افراد در مرحله فعال قرار داشتند. تفاوت معنی داری با توجه به مراحل مختلف تغییر و استفاده از تمامی فرآیندهای تغییر رفتار </span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">وجود داشت (001/0</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">p=</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">) و آزمون تعقیبی بنفرونی صعودی بودن میزان استفاده از فرآیندهای شناختی و رفتاری را در طی مراحل تغییر رفتار در زمینه استفاده از تغذیه سالم نشان داد (001/0</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;">p<</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">).</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتیجه گیری:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> اختلاف میانگین فرآیندهای تغییر در طی مراحل تغییر رفتار نشان از تاثیر این فرآیندها بر روی رفتار تغذیه ایی افراد است که توصیه می شود جهت تهیه آموزش برنامه های تغذیه ایی از مراحل و فرآیند های تغییر رفتار استفاده شود.</span> زهرا برومندفر http://journals.tums.ac.ir/sjsph/browse.php?a_id=5763&sid=1&slc_lang=fa <strong><span style="font-family:b lotus;">زمینه و هدف: </span></strong><span style="font-family:b lotus;">اﻋﺘﺒﺎرﺑﺨﺸﻲ ﻳﻜﻲ از اقدامات ﻣﻬﻢ در ارزﺷﻴﺎﺑﻲ ﺧﺪﻣﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ و درﻣـﺎﻧﻲ ﻣـﻲﺑﺎﺷـﺪ. اﻣﺮوزه ﻣﻮﺿﻮع اﻋﺘﺒﺎرﺑﺨﺸﻲ ﺑﺎ ﻫﺪف اﻳﺠﺎد و ارﺗﻘﺎی ﻓﺮﻫﻨﮓ اﻳﻤﻨﻲ و ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﺮاﻗﺒﺖ از ﺑﻴﻤﺎر ﺟﺎﻳﮕﺎه ویژه ای ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ. </span><span style="font-family:b lotus;">لذا پژوهش حاضر با هدف تعیین </span><span style="font-family:b lotus;">تاثیر اعتباربخشی بر شاخص های کلیدی و عملکردی بیمارستان </span><span style="font-family:b lotus;">های </span><span style="font-family:b lotus;">دولتی شهر زاهدان قبل و بعد از اجرای آن </span><span style="font-family:b lotus;">انجام گردید.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">روش کار: </span></strong><span style="font-family:b lotus;">این مطالعه مقطعی به صورت توصیفی-تحلیلی و با هدف کاربردی در سال 1396 در</span><span style="font-family:b lotus;"> بیمارستان های دولتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان (خاتم الانبیا و علی ابن ابیطالب) صورت گرفت. کلیه شاخص های کلیدی عملکرد بیمارستان دو سال قبل از اجرای اعتباربخشی (سال های١۳۹2-١۳۹1) و دو سال بعد از اجرای اعتباربخشی (سال های ١۳۹5-١۳۹4) در بیمارستان های مذکور بررسی شد. جهت جمع آوری داده </span><span style="font-family:b lotus;">ها</span><span style="font-family:b lotus;"> از فرم طراحی شده مرتبط با اهداف مطالعه استفاده شد. برای ترسیم اطلاعات از آماره توصیفی، جداول و نمودارهای توصیفی استفاده شد.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتایج: </span></strong><span style="font-family:b lotus;">بر اساس نتایج مطالعه مدت اقامت بیماران پس از اجرای طرح اعتباربخشی در بیمارستان ها تاحدودی بهبود یافته و با کاهش ٥/۰روز به ٤ روز در سال ١۳۹٥رسیده است. میزان سزارین از ۲/٤۹% در سال ١۳۹١به ۸/٥۶ در سال ١۳۹٥رسیده است. درصد اشغال تخت به بالای ۹۰% در سال ١۳۹٥رسیده است. فاصله چرخش تخت ۳١/١% کاهش یافته و ترخیص با میل شخصی در سال ١۳۹٥ با کاهش ۹% نسبت به سال ١۳۹٤همراه بوده است. همچنین </span><span style="font-family:b lotus;">شاخص </span><span style="font-family:b lotus;">ترخیص با میل شخصی از اورژانس </span><span style="font-family:b lotus;">با کاهش&nbsp; </span><span style="font-family:b lotus;">۷</span><span style="font-family:b lotus;">% همراه بوده است</span><span style="font-family:b lotus;">. قابل ذکر است که قبل و بعد از اعتبار بخشی تغییری در شاخص مرگ و میر خالص مشاهد نشد. </span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتیجه گیری: </span></strong><span style="font-family:b lotus;">اعتبار بخشی تاثیر نسبی مطلوبی بر شاخص های عملکردی بیمارستان ها داشته است. البته ممکن است اجرای طرح تحول نظام سلامت نیز در این تاثیرگذاری نقش داشته باشد. در مجموع اجرای اعتباربخشی در بیمارستان های کشور می تواند موجب کاهش مشکلات در این بخش و ارائه خدمات با کیفیت بیشتر به مراجعین شود. همچنین برای اجرای بهتر این برنامه تاکید بر شاخص های مرگ و میر و میزان سزارین می تواند منجر به ارتقای عملکرد&nbsp; بیمارستان ها شود.</span> محمد خمرنیا http://journals.tums.ac.ir/sjsph/browse.php?a_id=5764&sid=1&slc_lang=fa <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">زمینه و هدف: </span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">این تحقیق در سال 1396 با هدف تعیین و مقایسه میزان فلزات سنگین روی، آهن، منگنز، مس، نیکل و وانادیوم در فصل تابستان در آب و رسوبات سطحی تالاب ناصری استان خوزستان انجام شد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">روش کار:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> نمونه برداری از آب و رسوبات از سه منطقه شمالی، مرکزی و جنوبی تالاب ناصری در فصل تابستان انجام شد. </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">جهت سنجش عناصر سنگین از روش </span></span><span style="background:white;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">طیف سنجی پلاسمای جفت شده القایی (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="background:white;"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">ICP</span></span></span></span><span style="background:white;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و ترکیب آن با طیف سنجی جرمی (</span></span></span></span><span dir="LTR" style="background:white;"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">ICP-MS</span></span></span></span><span style="background:white;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)</span></span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به کمک دستگاه</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">ICP-OES </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;مدل </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">Varian 710-ES</span></span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> ساخت کشور آمریکا استفاده گردید.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">نتایج:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> میانگین غلظت فلزات سنگین در آب تالاب ناصری در ایستگاه سوم بالاتر از ایستگاه اول و دوم به دست آمد. مقادیر روی، آهن، مس و وانادیوم در آب تالاب پایین تر از حد مجاز استانداردهای ملی و جهانی بود، اما میزان منگنز و نیکل بالاتر به دست آمد. میانگین غلظت فلزات مورد مطالعه به جز نیکل در رسوبات سطحی تالاب در ایستگاه دوم بالاتر از ایستگاه اول و سوم بود. نیکل در رسوبات ایستگاه سوم بالاتر به دست آمد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">نتیجه گیری:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> نتایج حاصل از محاسبه فاکتور آلودگی نشان داد فلزات سنگین روی، آهن، منگنز، نیکل، وانادیوم و مس در سطوح آلودگی کم طبقه بندی شدند. درجه آلودگی فلزات مورد مطالعه نیز نشان داد که آلودگی رسوبات تالاب ناصری در رده آلودگی کم بوده است. مقادیر درجه آلودگی اصلاح شده فلزات سنگین نشان دهنده آلودگی بسیار پایین رسوبات تالاب ناصری می باشد. </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">خطر اکولوژیک فلزات </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">روی، آهن، منگنز، نیکل، وانادیوم و مس در رده کم</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> خطر بودند.</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> مجموع ریسک اکولوژیک فلزات سنگین در ایستگاه های مورد مطالعه نیز در رده کم خطر طبقه بندی شدند.</span></span></span> محمد ولایت زاده http://journals.tums.ac.ir/sjsph/browse.php?a_id=5765&sid=1&slc_lang=fa <strong><span style="font-family:b lotus;">زمینه و هدف:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> همگام با گسترش نظام های سلامت، اهمیت مراقبت های بهداشتی اولیه به عنوان اساس یک نظام سلامت کارآمد بیشتر نمایان شده و بهبود کیفیت خدمات ارائه شده در این سطح اهمیت بیشتری می یابد. در این راستا پژوهش حاضر سعی دارد تا الگوهای مورد استفاده جهت بهبود کیفیت مراقبت های اولیه بهداشتی را گرد آوری نماید.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">روش کار:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> این پژوهش در قالب مرور سیستماتیک انجام شده است. جست و جوی پیشرفته در پایگاه های اطلاعاتی&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Web of Science</span></span><span style="font-family:times new roman,serif;">, Scopus, Embase, PubMed, Cochrane, SID, Magiran, IranDoc, Google Scholar</span><span style="font-family:b lotus;"> و در فیلدهای عنوان، چکیده و واژه های کلیدی انجام شد. معیارهای ورود مطالعه عبارت بودند از: داشتن نگرش جامع، تمرکز بر روی خدمات اولیه بهداشتی، زبان انگلیسی یا فارسی، منتشر شده در فاصله سال های 2018-2006. ارزیابی کیفیت مطالعات با استفاده از چک لیست </span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Joanna Briggs Institute (JBI)</span></span><span style="font-family:b lotus;"> انجام شد. دو پژوهشگر مستقل کار انتخاب مطالعات، استخراج داده ها و ارزیابی کیفیت مطالعات را انجام دادند و موارد اختلاف توسط پژوهشگر سوم برطرف شد.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتایج:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> پس از غربالگری و بررسی معیارهای ورود 10095 مطالعه یافت شد، نهایتا11 مطالعه وارد پژوهش شد. کیفیت 4 مطالعه متوسط ارزیابی شده و مابقی از کیفیت بالایی برخوردار بودند. 2 مورد از مطالعات الگوهایی را برای بهبود کیفیت مراقبت های بهداشتی اولیه سلامت ارائه داده، 3 مورد اثربخشی ابزارهای بهبود کیفیت را ارزیابی کرده و 5 مورد نیز چارچوب های مفهومی را ارائه کرده بودند.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتیجه گیری:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> در مجموع 8 نوع سیستم برای ارزیابی و بهبود کیفیت خدمات بهداشتی اولیه استخراج شد. مطالعات انجام شده پیرامون مراقبت های اولیه بهداشتی در سطوح مختلف مراقبت فردی، حرفه ای، کاربردی و سیاست گذاری ملی مورد استفاده قرار گرفته است و مدل ها، ابزارها و چارچوب های کاربردی را ارائه نموده که هریک با توجه به محدودیت ها و امکانات ذکر شده می تواند بصورت جداگانه و یا ترکیبی برای موقعیت های مختلف مورد استفاده قرار گیرد و پیامدهای سلامت را بهبود بخشد.</span> سجاد دری کفرانی http://journals.tums.ac.ir/sjsph/browse.php?a_id=5766&sid=1&slc_lang=fa <strong><span style="font-family:b lotus;">زمینه و هدف:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> در سال های اخیر رفتارهای قلدری در میان نوجوانان مدارس رو به افزایش بوده و نگرانی هایی را برای روان شناسان، معلمان و خانواده های آن ها در سراسر جهان به همراه داشته است. لذا استفاده از روش های کنترل قلدری در مدارس حائز اهمیت است. از این رو هدف از پژوهش حاضر تاثیر برنامه آموزش کنترل قلدری بر رفتارهای ارتقاء دهنده سلامت نوجوانان قُلدر شهر تهران بود. </span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">روش کار:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> جامعه آماری دانش آموزان 12 تا 17 ساله مدارس دولتی شهر تهران را شامل می شود. تعداد 40 نفر (20 نفر گروه کنترل و 20 نفر گروه آزمایش) به روش تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. با بهره گیری از یک طرح آزمایشی پیش آزمون-پس آزمون و پیگیری یک ماهه با گروه کنترل ابتدا پرسشنامه های قلدری هارتر و رفتارهای ارتقاء دهنده سلامت بر روی هر دو گروه اجرا شد و سپس کاربندی آزمایشی آموزش کنترل قلدری در 8 جلسه بر روی گروه آزمایش اجرا و بعد از اتمام جلسات پس آزمون برای هر دو گروه ارائه شد. پس از آن پیگیری یک ماهه به اجرا درآمد. برای تحلیل داده ها از روش تحلیل واریانس چندمتغیری اندازه گیری مکرر به کمک نرم افزار </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">SPSS_V22</span></span><span style="font-family:b lotus;"> استفاده شد.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتایج: </span></strong><span style="font-family:b lotus;">یافته ها نشان داد که برنامه آموزشی کنترل قلدری به شیوه شناختی-رفتاری بر رفتارهای ارتقای سلامت بین دو گروه در سه مرحله ارزیابی تفاوت معنی داری ایجاد کرده است (05/0></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">p</span></span><span style="font-family:b lotus;">)<strong>.</strong></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتیجه گیری: </span></strong><span style="font-family:b lotus;">بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش می توان گفت آموزش کنترل قلدری بر رفتارهای ارتقاء دهنده سلامت نوجوانان 12 تا 17 ساله اثربخش بوده و می توان از این آموزش جهت ارتقای سلامت آن ها استفاده کرد و آگاهی والدین، معلمان، مدیران و سایر متخصصان از این آموزش ها می تواند اثربخش باشد.</span> سیاوش طالع پسند http://journals.tums.ac.ir/sjsph/browse.php?a_id=5767&sid=1&slc_lang=fa <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">زمینه و</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> هدف:</span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> رفتار ز</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">ور</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">گویی</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> یکی از</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">مشکلات روز افزون در بین نوجوانان بسیاری از مدارس در</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">سطح جهان می باشد،</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">که</span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"> اخیراً مورد توجه پژوهش</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">گران حوزه های روان</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">شناسی و حتی جرم</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">شناسی به دو صورت قلدری</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;">سنتی و سایبری قرارگرفته است. پژوهش حاضر با هدف </span></span><span style="font-family:b lotus;">بررسی میزان</span> <span style="font-family:b lotus;"> قلدری</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;">سنتی و </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;">سایبری در</span> <span style="font-family:b lotus;">بین</span> <span style="font-family:b lotus;"> نوجوانان دختر و</span> <span style="font-family:b lotus;">پسر مقطع دبیرستان مدارس شهرهرات- افغانستان در سال 1396 در</span> <span style="font-family:b lotus;"> سه مقطع اول، دوم و سوم انجام شد. </span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">روش کار:</span></strong><span style="font-family:b lotus;"> این مقاله با روش کمی و با شیوه نمونه</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;">گیری تصادفی با استفاده از ابزار پرسشنامه از جمله پرسشنامه های قلدری </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">(BS)</span></span><span style="font-family:b lotus;">، پاتچین وهیندوجا، ایلی نویز وآلوئوس در بخش های قلدری</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;">سنتی و سایبری با نرم افزار</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">spss</span></span><span style="font-family:b lotus;"> تحلیل شدند. نمونه پژوهش360 نفر از</span> <span style="font-family:b lotus;">دانش آموزان مقاطع اول، دوم و سوم دبیرستان های</span> <span style="font-family:b lotus;">شهرهرات بودند.</span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتایج: </span></strong><span style="color:#222222;"><span style="font-family:b lotus;">آزمون های تعقیبی (کروسکال والیس ومن ویتنی) با سطح معنی داری کمتر 05/0 و01/0 نشان </span></span><span dir="LTR"><span style="color:#222222;"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span></span><span style="color:#222222;"><span style="font-family:b lotus;">داد </span></span><span dir="LTR"><span style="color:#222222;"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span></span><span style="color:#222222;"><span style="font-family:b lotus;">که میزان قلدری</span></span><span dir="LTR"><span style="color:#222222;"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span></span><span style="color:#222222;"><span style="font-family:b lotus;">سنتی و سایبری در بین دانش آموزان پسر نسبت به دانش آموزان دختر بیشتر است.</span></span> <span style="color:#222222;"><span style="font-family:b lotus;">از</span></span> <span style="color:#222222;"><span style="font-family:b lotus;">طرفی</span></span><span dir="LTR"><span style="color:#222222;"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span></span><span style="color:#222222;"><span style="font-family:b lotus;">دیگر میان </span></span><span style="font-family:b lotus;">قلدری سنتی و بعد اجتماعی بین مقاطع دهم- یازدهم و یازدهم- دوازدهم تفاوت معنی داری وجود دارد، میانگین قلدری سنتی</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;">کلاس یازدهم از دوکلاس دهم و دوازدهم کمتر است. </span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;">نتیجه گیری:</span></strong> <span style="font-family:b lotus;">نتایج پژوهش بیانگر این بود که</span><span style="font-family:b lotus;"> دانش آموزانی که پدران آن ها کشاورز هستند قلدری بیشتری نسبت به سایر مشاغل دارند. هم چنین شیوع قلدری در دانش آموزانی</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;">که مادران آن ها خانه دارند نسبت به دانش آموزانی</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;">که مادران آن</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;">ها شاغل هستند کمتر است. تحصیلات پدر در شیوع قلدری دانش آموزان تاثیر ندارد. بعلاوه نتایج تحقیق نشان داد که شیوع قلدری سایبری در</span> <span style="font-family:b lotus;">بین دانش</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;">آموزانی</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;">که مادران آن</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> </span></span><span style="font-family:b lotus;">ها از تحصیلات بیشتری برخوردارند نسبت به مادران بیسواد بیشتر است.</span> سید مهدی سیدزاده ثانی