مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی

اثربخشی 8 هفته تمرینات حرکتی در منزل بر عملکرد شناختی و فعالیتهای ابزاری زندگی روزمره زنان سالمند فرتوت

عبدالرحیم اسدالهی

زمینه و هدف: اپیدمی کرونا و قرنطینه خانگی، شرکت در فعالیت‍های بدنی سالمندان را تحت تأثیر قرار داده است؛ این در حالی است که سالمندان، به ویژه سالمندان مبتلا به فرتوتی جهت حفظ و یا بهبود وضعیت سلامتی خود به انجام تمرینات ورزشی منظم دارند. از این‍رو هدف از پژوهش حاضر، بررسی تأثیر تمرینات حرکتی در منزل بر عملکرد شناختی و فعالیت های ابزاری زندگی روزمره زنان سالمند فرتوت می‍باشد.
روش کار: جامعه‍ آماری در این پژوهش نیمه‍تجربی، زنان سالمند شهر شیراز بودند. 80 زن به روش مبتنی بر هدف و با توجه به معیارهای ورود، در پژوهش شرکت کردند و به صورت تصادفی به دو گروه 40 نفره آزمون و کنترل تقسیم شدند. گروه آزمون برنامه تمرینات ورزشی خود را در طی 8 هفته 3 جلسه‍ای (یک ساعته) از طریق واتسا‍پ دریافت نموده و انجام دادند. قبل از انجام مداخله و یک ماه بعد از آخرین جلسه مداخله شرکت‍کنندگان دو گروه پرسشنامه‍های جمعیت‍شناختی، شاخص آسیب‍پذیری تیلبورگ، آزمون کوتاه وضعیت شناختی و شاخص لاوتون را تکمیل کردند. برای تجزیه و تحلیل داده‍ها از آزمون‍های تی‍مستقل و تی زوجی در نرم‍افزار 27 SPSS استفاده شد.
نتایج: نتایج نشان داد که انجام تمرینات حرکتی بر روی فرتوتی (39/1= Cohen’s d) (001/0>p)، وضعیت‍شناختی (41/1= Cohen’s d) (040/0 =p) و انجام فعالیت‍های ابزاری زندگی به طور مستقل (40/0= Cohen’s d) (007/0 =p) در زنان سالمند فرتوت تأثیر مثبتی داشت.
نتیجه‍گیری: یافته‍های این مطالعه از اثر غالب پروتکل تمرینی اجرا شده در این پژوهش بر روی متغیرهای مذکور حمایت می‍کند؛ بنابراین توصیه می‍شود از این تمرینات ورزشی در دوره‍هایی مانند قرنطینه کرونا در منزل استفاده شود.

مروری بر تغذیه درمانی بیماران دیالیزی و پیشگیری از بروز سوءتغذیه

مینا حاجی محمدی

زمینه و هدف: ارزیابی دریافت غذایی و وضعیت تغذیه‎ای بیماران دیالیزی می‎تواند چالش برانگیز باشد. ارزیابی دقیق و منظم بیماران، کفایت دریافت درشت مغذی‎ها و ریزمغذی‎ها را تضمین می‎کند و در نتیجه منجر به کاهش عوارض و مرگ و میر و بهبود کیفیت زندگی بیماران می‎شود.
روش کار: جستجوی علمی در پایگاه‎های داده‎های علمی و موتورهای جست‎وجو مانند Pubmed، Google Scholar، ScienceDirect و Scopus با کلیدواژه‎های دیالیز، دیالیزصفاقی، مرحله نهایی بیماری کلیوی، نارسایی کلیوی، بیماری مزمن کلیوی، نیازهای تغذیه‎ای و ارزیابی تغذیه به زبان انگلیسی به منظور یافتن مطالعات منتشر شده بین سال‎های 2014 تا 2024 انجام شد. تعداد 18 مقاله یافت شد که بر اساس معیارهای ورود، مورد بررسی قرار گرفتند.
نتایج: اهداف تغذیه درمانی پزشکی برای کنترل مرحله نهایی بیماری کلیوی (ESRD) End-Stage Renal Disease شامل موارد زیر می‎باشد: پیشگیری از کمبود تغذیه‎‎ای‎ و حفظ وضعیت مناسب تغذیه (در کودکان تامین رشد) از طریق کفایت دریافت پروتئین، انرژی، ویتامین و موادمعدنی، کنترل ادم و عدم تعادل الکترولیتی با کنترل دریافت سدیم، پتاسیم و مایعات، پیشگیری یا به تاخیر انداختن پیشرفت استئودیستروفی کلیوی از طریق کنترل کلسیم، فسفر، ویتامین D و هورمون پاراتیروئید، قادر ساختن بیمار به مصرف رژیم غذایی متعادل و متناسب با سبک زندگی بیمار در حدی که امکان پذیر باشد، هماهنگ کردن مراقبت از بیمار با خانواده، متخصصین تغذیه، پرستاران و پزشکان، ارائه آموزش اولیه تغذیه، مشاوره دوره‎‎ای‎ و پایش طولانی مدت بیماران با هدف دریافت آموزش کافی برای توانایی کنترل رژیم غذایی خود.
نتیجه‎گیری: دیالیز، درمانی برای بقای بیماران مبتلا به مرحله نهایی بیماری کلیوی (ESRD) می‎باشد و مراقبت‎های تغذیه‎ای جزء جدایی ناپذیر روند درمان بیماران می‎باشند.

رابطه حمایت اجتماعی ادراک‌شده و رضایت زناشویی با قصد فرزندآوری زنان متاهل در سنین باروری در شهر شیراز

زمینه و هدف: با توجه به کاهش باروری در ایران و رسیدن آن به زیر سطح جانشینی، سیاست گذاران به دنبال افزایش نرخ باروری از طریق سیاست های تشویقی هستند. از این رو تحقیق درباب عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر باروری و قصد فرزندآوری می تواند به تدوین سیاست های جمعیتی مناسب تر کمک نماید.
روش کار: در مطالعه حاضر از تکنیک پیمایش استفاده شد. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه استاندارد استفاده شد. جامعه آماری شامل زنان دارای همسر 15 تا 49 سال ساکن شهر شیراز بود. تعداد 384 نفر از زنان در آبان و آذر ماه 1402 پیمایش شدند. برای تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS 27 استفاده شد.
نتایج: یافته ها نشان داد که در بین متغیرهای زمینه ای مدت ازدواج، درآمد، تعلق طبقاتی، وضعیت مسکن و وضعیت اشتغال اثر معنی دار بر احتمال قصد فرزند آوری زنان داشتند (05/0p<). حمایت اجتماعی ادراک شده و رضایت زناشویی به طور معنی داری احتمال قصد باروری زنان را افزایش دادند (05/0p<).
نتیجه گیری: از آنجایی که شکل خانواده ها متحول و از گسترده به هسته ای تغییر شکل داده است لذا احتمال دارد زنان نتوانند حمایت اجتماعی غیررسمی را به اندازه گذشته از اطرافیان خود دریافت کنند بنابراین حمایت های رسمی دولتی می تواند این خلاء را پوشش دهد. همچنین شناسایی زوجین با تعارضات زناشویی و تلاش برای تقویت رضایت زناشویی و رفع تعارضات بین آنها، از طریق برنامه های مشاوره ای، می تواند بر سطح باروری اثر مثبت داشته باشد.

نقش پیش‌بینی کننده سبک‌های دلبستگی در طلاق عاطفی و رضایت زناشویی در زوجین مراجعه‌کننده به مراکز خدمات جامع سلامت شهرستان بندرعباس

زمینه و هدف: سبک های دلبستگی (ایمن، اجتنابی و دوسوگرا) تفاوت های اساسی در بازنمایی های ذهنی عشق رمانتیک بزرگسالان می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش پیش بینی کننده سبک های دلبستگی در طلاق عاطفی و رضایت زناشویی در زوجین مراجعه کننده به مراکز خدمات جامع سلامت شهرستان بندرعباس انجام گرفت.
روش کار: مطالعه حاضر یک طرح توصیفی- تحلیلی از نوع همبستگی است. جامعه آماری زنان و مردان مراجعه کننده به مراکز بهداشت و پایگاه های سلامت شهر بندرعباس بود. با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس که محدود کننده تعمیم پذیری نتایج را رقم می زند، 150 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش در این مطالعه مقیاس های سبک دلبستگی هازن و شیور، طلاق عاطفی فیل و رضایت زناشویی انریچ بود. تجزیه و تحلیل داده ها با روش همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه با نرم افزار SPSS-23 انجام شد.
نتایج: نتایج نشان داد که بین سبک های دلبستگی و رضایت زناشویی همبستگی معناداری وجود داشت. بین سبک دلبستگی ایمن با طلاق عاطفی رابطه منفی معنادار وجود داشت (01/0 > p). بین سبک دلبستگی ناایمن (اضطرابی و دوسوگرا) با طلاق عاطفی رابطه مثبت معناداری وجود داشت. تحلیل رگرسیون چندگانه گام به گام و همزمان برای پیش بینی رضایت زناشویی و طلاق عاطفی از طریق سبک های دلبستگی نشان داد که سبک های دلبستگی سهم معناداری در پیش بینی رضایت زناشویی و طلاق عاطفی داشتند. از بین سبک های دلبستگی، سبک دلبستگی ایمن در پیش بینی رضایت زناشویی از توان بالاتری برخوردار بودند (01/0 > p).
نتیجه گیری: در نتیجه، به نظر می رسد که سبک دلبستگی ایمن می تواند از جمله عوامل پیش بینی کننده برای بروز نشانه های نارضایتی زناشویی و طلاق عاطفی باشد.

مدل‌یابی علی سایکوپاتولوژی خودکشی بر مبنای سلامت معنوی و استحکام من؛ مطالعه‌ای با نگاه پیشگیرانه از خودآزاری‌ها

رضا پور حسین

زمینه و هدف: خودکشی یکی از موضوعات تهدیدکننده برای سلامت عموم جامعه است، و سلامت معنوی و استحکام من از جمله عواملی است که می تواند در کاهش آن مؤثر باشد. از این رو، پژوهش حاضر با هدف مدل یابی علی سایکوپاتولوژی خودکشی بر اساس سلامت معنوی و استحکام من انجام شد.
روش کار: پژوهش حاضر از نوع توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمامی افراد با سابقه اقدام به خودکشی ثبت شده در سامانه مرکز پایش دانشگاه علوم پزشکی شیراز در نیمه اول سال 1402 بود. تعداد 210 نفر از جامعه مذکور به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند و پرسشنامه انگیزه برای اقدام به خودکشی، مقیاس سلامت معنوی و مقیاس توانمندی ایگو را تکمیل کردند. داده ها با استفاده از تحلیل مسیر معادلات ساختاری در نرم افزار SPSS 23 و Amos 24 تحلیل شدند.
نتایج: یافته ها نشان داد که اثر مستقیم سلامت معنوی (به صورت منفی) بر سایکوپاتولوژی خودکشی معنادار است (05/0p<). همچنین، نتایج حاصل از بررسی نقش میانجی گری استحکام من نیز نشان داد که استحکام من نقش میانجی گری معنی داری در رابطه بین سلامت معنوی با سایکوپاتولوژی خودکشی دارد (05/0p<).
نتیجه گیری: نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که سلامت معنوی به طور مستقیم، و استحکام من به صورت غیرمستقیم بر سایکوپاتولوژی خودکشی افراد نمونه موثر بوده است. بنابراین، پیشنهاد می شود که مراکز بهداشت روان در بررسی سایکوپاتولوژی خودکشی افراد مستعد به خودکشی به سلامت معنوی و استحکام من آنها نیز توجه داشته باشند.

وضعیت عوامل خطر رفتاری ابتلا به سرطان معده در بزرگسالان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر کرمان

مینا دانایی

زمینه و هدف: سرطان معده به دلیل شیوع و بروز بالا و میزان مرگ و میر قابل توجه در ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این مطالعه با هدف ارزیابی وضعیت عوامل خطر رفتاری سرطان معده در بزرگسالان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر کرمان در سال 1402 انجام شد.
روش کار: این مطالعه مقطعی از نوع توصیفی تحلیلی بر 410 نفر از افراد بزرگسال مراجعه کننده به مراکز جامع سلامت شهر کرمان در سال 1402 و با استفاده از روش نمونه گیری سهمیه ای انجام شد. در این مطالعه جهت جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه ای شامل اطلاعات جمعیت شناختی و عوامل خطر رفتاری مرتبط با سرطان معده استفاده گردید. همچنین جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون های تی مستقل، آنالیز واریانس تک متغیره و آزمون همبستگی پیرسون استفاده گردید. سطح معنی داری کمتر از 05/0 درنظر گرفته شد.
نتایج: میانگین نمره کل عوامل خطر رفتاری ابتلا به سرطان معده 54/49 بود. میانگین نمره کل با افزایش سن، کاهش (007/0>p) و با افزایش نمایه توده بدنی افزایش (006/0>p) پیدا کرد. مردها به شکل معناداری میانگین بالاتری از زن ها داشتند (001/0>p). میانگین نمره کل براساس شغل تفاوت معنا داری داشت (001/0>p).
نتیجه گیری: یافته های این مطالعه، بر اهمیت توجه به عوامل خطر قابل تغییر سرطان معده به ویژه در افراد دارای خطربالاتر، تأکید دارد.