مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی

باور زنان نسبت به انجماد تخمک و تعیین‌کننده‌های جمعیتی و اقتصادی–اجتماعی آن در شهر شیراز

سراج الدین محمودیانی

زمینه و هدف: کاهش باروری در ایران سبب بازنگری در سیاست های جمعیتی شده است. سیاست های افزایش باروری در سال های اخیر نتوانسته است سطح باروری را افزایش دهد. با توجه به اینکه افزایش سن ازدواج زنان سبب به تاخیر انداختن فرزندآوری شده است بنابر این برای حفظ سطح باروری نیازمند استفاده از فناوری های جدید است. لذا مطالعه حاضر به منظور بررسی باور زنان نسبت به انجماد تخمک و رابطه آن با مشخصه های فردی انجام شده است.
روش کار: جامعه آماری شامل زنان دارای همسر واقع در سن باروری بود. برای این منظور تعداد 384 نفر از زنان دارای همسر واقع در سن فرزندآوری در شهر شیراز با پرسشنامه استاندارد پیمایش شدند. روش نمونه گیری ترکیبی از روش های خوشه ای چند مرحله ای و تصادفی سیستماتیک بود. تحلیل داده ها با SPSS27 انجام شد.
نتایج: افزایش سن با افزایش باورهای مثبت نسبت به انجماد تخمک همبسته بود (133/0r=). افزایش باروری ایده آل نیز با تقویت باورهای مثبت در این زمینه همراه بود (017/0r=). نتایج رگرسیون نشان داد که با افزایش باروری ایده آل، باورها نسبت به انجماد تخمک به طور معنی داری مثبت تر می شود (588/0b= ). باور زنان دارای تحصیلات دانشگاهی نسبت به انجماد تخمک به طور معنی داری مثبت تر از زنان با تحصیلات غیردانشگاهی بود (105/1b= ). افزایش سن نیز به مثبت تر شدن باورها نسبت به انجماد تخمک انجامید (07/0b= ).
نتیجه گیری: افزایش سطح تحصیلات و بهبود موقعیت اقتصادی زنان می تواند مثبت تر شدن باور زنان نسبت به انجماد تخمک را به دنبال داشته باشد. باور مثبت نسبت به انجماد تخمک نیز می تواند به حفظ سطح باروری و حتی افزایش آن در آینده کمک کند.

نقش کنترل بازداری در نشانه‌های اختلالات روانی مادران دارای فرزند دچار نقص توجه/بیش‌فعالی

زمینه و هدف: نقص در بازداری موجب پدیدایی مشکلات زیادی اعم از مشکلات تحصیلی، اجتماعی و شغلی می شود. همچنین ممکن است کارکردهای روان شناختی و عصب روان شناختی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. این پژوهش با هدف بررسی نقش بازداری شناختی در بروز نشانه های اختلالات روانی مادران دارای فرزند با نقص توجه/بیش فعالی در سال 1403 انجام شد.
روش کار: در مجموع 93 مادر به شیوه در دسترس انتخاب شدند و پس از کسب رضایت آگاهانه، تحت آزمون استروپ رنگ- کلمه و پرسشنامه SCL-90-R قرار گرفتند. تحلیل داده ها با روش همبستگی پیرسون و تحلیل واریانس چند متغیره و توسط نسخه 26 نرم افزار SPSS انجام شد.
نتایج: نتایج همبستگی و تحلیل واریانس چندمتغیره نشان داد که عملکرد بازداری با خرده مقیاس های افسردگی، اضطراب و ترس مرضی رابطه ای قوی و معنادار (001/0< p) دارد. اندازه اثرهای به دست آمده (بین 39/0 تا 67/0) نشان دهندۀ نقش مؤثر بازداری به عنوان یک مکانیسم زیربنایی مهم در تبیین واریانس این علائم است. با این حال، رابطه معناداری بین بازداری و سایر خرده مقیاس های SCL-90-R مشاهده نشد.
نتیجه گیری: عملکرد مطلوب متغیرهای عصب روان شناختی به ویژه کنترل بازداری می تواند نقش بسزایی در سلامت روان ایفا کند. از این رو تدارک مداخلاتی مبتنی بر آموزش بازداری شناختی پیشنهاد می شود.

مقایسه اثربخشی آموزش مستقیم و آموزش همتا بر رفتارهای ارتقا دهنده سلامت در دانش‌آموزان دختر

زمینه و هدف: نوجوانی دوره ای کلیدی برای سرمایه گذاری های آموزشی است؛ دوره ای که می تواند هم کیفیت زندگی فرد را ارتقا دهد و هم بار بیماری ها و هزینه های آینده نظام سلامت را کاهش دهد. این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی آموزش مستقیم و آموزش همتا بر رفتارهای ارتقاءدهنده سلامت در دانش آموزان متوسطه اول شهر شوش در سال ۱۴۰۳ انجام شد.

روش کار: این مطالعه نیمه تجربی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری سه ماهه روی ۴۴۸ دانش آموز دختر متوسطه اول شهر شوش با نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انجام شد. در گروه آموزش همتا، دانش آموزان پس از دریافت آموزش و ارزیابی کتبی و عملی به عنوان همتای آموزش دهنده انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه سبک زندگی ارتقادهنده سلامت والکر (HPLP-II) بود. مداخله در هشت جلسه ۶۰ تا ۹۰ دقیقه ای ارائه شد. تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی در نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ انجام شد و سطح معنی داری ۰۵/۰ در نظر گرفته شد.
نتایج: هر دو روش آموزش مستقیم و آموزش همتا به طور معنادار موجب بهبود رفتارهای ارتقادهنده سلامت شدند. (05/0>p) آموزش مستقیم اثر بیشتری بر نمره کلی و ابعاد مسئولیت پذیری، فعالیت بدنی و مدیریت استرس داشت و این اثر تا سه ماه پایدار ماند، در حالی که آموزش همتا بیشترین تأثیر را بر روابط بین فردی و رشد معنوی نشان داد.
نتیجه گیری: هر دو روش آموزش مستقیم و آموزش همتا مؤثرند؛ آموزش مستقیم اثر پایدارتر بر ابعاد اصلی سلامت دارد و آموزش همتا بیشتر جنبه های ارتباطی و انگیزشی را تقویت می کند. ترکیب این دو روش نتایج بهتری برای ارتقای سلامت دانش آموزان فراهم می کند.

اثرات فیلم خوراکی حاوی آب پنیر و اسانس زنیان (به فرم آزاد و پیکرینگ امولسیون) بر ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی، میکروبی و حسی گوشت گاو

حسین جلالی

زمینه و هدف: فیلم های خوراکی به عنوان یک راهکار نوین در نگهداری گوشت ( به منظور کاهش فساد و افزایش ماندگاری ) استفاده می شوند. هدف این مطالعه بررسی تاثیر فیلم خوراکی حاوی آب پنیر و فرم آزاد و پیکرینگ امولسیون اسانس زنیان بر ویژگی های گوشت گاو در طول نگهداری در دمای یخچال بود.
روش کار: در مطالعه حاضر فیلم های خوراکی حاوی پروتئین آب پنیر و اسانس زنیان (به فرم های آزاد و پیکرینگ امولسیون) تهیه و ویژگی های فیزیکی، میکروبی، شیمیایی و نیز ارزیابی حسی بررسی شد.
نتایج: نتایج تست های فیزیکی نشان از تهیه خوب فیلم خوراکی داشت به طوری که میانگین قطر z نانولیپوزوم ها از 91/73 تا 53/110 نانومتر، شاخص چند پراکندگی از 451/0 تا 471/0 Mw/Mn،پتانسیل زتا از 12/5- میلی ولت تا 64/3- میلی ولت و راندمان کپسولاسیون از 61/49 تا 23/64% متغیر بود. همچنین، بهترین نتایج در آزمون های میکروبی، شیمیایی و حسی در تیمار حاوی پروتئین آب پنیر با نانو اسانس (پیکرینگ امولسیون) مشاهده شد (نسبت به نمونه های کنترل و اسانس آزاد).
نتیجه گیری: باتوجه به نتایج بدست آمده می توان نتیجه گیری کرد که فیلم های خوراکی حاوی پروتئین آب پنیر و نانو اسانس زنیان می تواند تکنیک مناسبی در نگه داری گوشت گاو در دمای یخچال باشد و باعث افزایش زمان نگه داری این محصولات می شود.

اثربخشی مکمل مرهم ساریژ بر بهبود زخم پای دیابتی: کارآزمایی بالینی

آرمین نقی پور

زمینه و هدف: مصرف بی رویه آنتی بیوتیک ها منجر به افزایش مقاومت دارویی باکتری ها در بیماران مبتلا به زخم پای دیابتی می شود. بنابراین استفاده از ترکیبات طبیعی بعنوان مکمل داروهای شیمیایی می تواند در مدیریت عفونت زخم های دیابتی موثر باشد. هدف این مطالعه تعیین اثربخشی مرهم ساریژ (ترکیبات طبیعی) بر بهبود زخم پای دیابتی دچار عفونت بود.
روش کار: مطالعه ی حاضر بصورت کارآزمایی بالینی تصادفی تک مرکزی بر بیماران مبتلا به زخم پای دیابتی بستری در بخش عفونی بیمارستان امام رضا (ع)-کرمانشاه انجام شد. برای تمامی بیماران نمونه کشت میکروبی به روش Punch برای زخم آن ها انجام شد. نمونه گیری به روش در دسترس و تخصیص آن ها به دو گروه به‎صورت تصادفی انجام شد. برای گروه کنترل رژیم آنتی بیوتیکی سیستمیک و پانسمان با دارونما انجام شد. در گروه مداخله علاوه بر آنتی بیوتیک سیستمیک از ترکیبات گیاهی ساریژ بعنوان مکمل استفاده شد.
نتایج: در این مطالعه 30 نفر با میانگین سنی 15/6±93/58 سال مورد بررسی قرار گرفت. مدت بستری بیماران در بیمارستان در گروه کنترل 06/3 ± 40/17 روز و در گروه مداخله 52/3±87/16 روز بود. هم چنین مدت بهبودی بیماران در گروه کنترل 17/4±87/34 روز و در گروه مداخله 06/2 ± 40/27 روز بود. مرهم ساریژ بر مدت زمان بهبودی زخم پای دیابتی بیماران تاثیرگذار بود (001/0=p). نتیجه ی کشت باکتری ها پس از ترخیص منفی شد. عوارض قرمزی، ترشح و احساس درد در ناحیه زخم در دو گروه یکسان بود.
نتیجه گیری: براساس نتایج مطالعه مرهم ساریژ می تواند به عنوان مکمل در کنار درمان های استاندارد برای کاهش زمان درمان و بهبود زخم ناشی از دیابت استفاده شود.

پیش‌بینی قلدری در مدرسه بر اساس جو عاطفی خانواده با میانجی‌گری حس تعلق به مدرسه در دانش‌آموزان

زمینه و هدف: قلدری در مدرسه همچنان یکی از چالش های اصلی جامعه آموزش وپرورش است. پژوهش حاضر با هدف بررسی پیش بینی قلدری در مدرسه بر اساس جو عاطفی خانواده با میانجی گری حس تعلق به مدرسه در دانش آموزان انجام گرفت.
روش کار: روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی ـ همبستگی با رویکرد معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر دوره دوم متوسطه مدارس دولتی شهرستان اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۲ بود. از میان این جامعه، نمونه ای متشکل از ۲۰۰ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شد. شرکت کنندگان به پرسشنامه های استاندارد قلدری در مدرسه پاتچین و همکاران (۲۰۱۱؛ آلفای کرونباخ =94/0)، پرسشنامه جو عاطفی خانواده هیل برن (۱۹۶۴؛ آلفای کرونباخ = 86/0) و پرسشنامه حس تعلق به مدرسه موتون و همکاران (۱۹۹۳؛ آلفای کرونباخ = 89/0) پاسخ دادند. داده ها با استفاده از شاخص های آمار توصیفی و مدل یابی معادلات ساختاری از طریق نرم افزارهای SPSS-25 و SmartPLS-4 تحلیل شدند.
نتایج: نتایج مدل معادلات ساختاری نشان داد که جو عاطفی خانواده (61/-0=β،001/0>p) و حس تعلق به مدرسه (57/0-=β،001/0>p) اثرمستقیم و منفی بر قلدری در مدرسه دارند. جو عاطفی خانواده (17/0-=β،05/0>p) با میانجیگری حس تعلق به مدرسه بر قلدری در مدرسه اثرغیرمستقیم دارد. شاخص های برازش مدل (93/0=NFI، 07/0= SRMR) نشان دهنده انطباق مطلوب مدل با داده ها بود.
نتیجه گیری: از لحاظ کاربردی در راستای نتایج به دست آمده، برگزاری کارگاه های آموزشی مبتنی بر روان شناسی تقویت روابط خانواده و آموزش رفتار اجتماعی مثبت در جهت ارتقای جو عاطفی خانواده و حس تعلق به مدرسه توسط روانشناسان و مشاوران مدارس پیشنهاد می شود.

تحلیل نسخ داروخانه های دانشگاه علوم پزشکی تهران درسطح مراقبت های بهداشتی اولیه (PHC)، براساس شاخص هایWHO در تجویز دارو: مطالعه مقطعی (1402-1395)

افسانه مصلح

زمینه و هدف : منطقی کردن مصرف دارو از اولویت های سیاست های دارویی می باشد. سازمان جهانی بهداشت (WHO) برای ارزیابی نسخ، بررسی شاخص های تجویز دارو را توصیه می کند. اصلاح الگوهای تجویز دارو باعث نزدیک شدن به شاخص های WHO و در نتیجه مصرف منطقی دارو می گردد.
روش کار: در این مطالعه ده نسخه به صورت تصادفی از هر داروخانه در هرماه انتخاب و شاخص های WHO شامل میانگین اقلام، درصد نسخ دارای حداقل (یک قلم آنتی بیوتیک، یک قلم تزریقی و یک قلم کورتیکوستروئید تزریقی) در نسخ محاسبه گردید. حجم نمونه نسخ مورد بررسی در 8 سال پیاپی به تفکیک هر شبکه/ مرکز، در شهرری 4800، اسلامشهر 14520 و مرکز بهداشت جنوب تهران 5880 نسخه بود.
نتایج: در این مطالعه روند میانگین اقلام از کمترین مقدار2/5 تا بالاترین عدد 3/99 در نوسان بوده است و با میانگین پیشنهادیWHO یعنی 1/7 تفاوت زیادی دارد.
روند تغییرات درصد نسخ دارای حداقل یک قلم آنتی بیوتیک از کمترین مقدار، 33/36% تا بالاترین مقدار یعنی 63/93% در نوسان بوده است و با میانگین پیشنهادیWHO یعنی 20/3% تفاوت زیادی دارد.
روند تغییرات درصد نسخ دارای حداقل یک قلم تزریقی از کمترین مقدار یعنی 23/7% تا بالاترین مقدار 44/9% در نوسان بوده است و با میانگین پیشنهادیWHO یعنی 18/75% تفاوت زیادی دارد.
روند تغییرات درصد نسخ دارای حداقل یک قلم کورتیکوستروئید تزریقی از کمترین مقدار یعنی 10/8% تا بالاترین مقدار یعنی 25/75% در نوسان بوده است.
نتیجه گیری: منطقی کردن مصرف دارو باید جزو اولویتهای سیاستهای دارویی قرار گیرد. استفاده از الگوی نسخه نویسی اصولی بر اساس شاخص های WHO ، می تواند معیار مناسبی برای ارزیابی نسخ پزشکان در سطح مراقبت های بهداشتی اولیه (PHC) قرار گیرد.

نگرش کار تیمی و مدیریت تعارض در پرستاران بیمارستان های دانشگاه آزاد اسلامی تهران: 1404

لیلا نجفی

زمینه و هدف: حرفه پرستاری به عنوان یکی از ارکان حیاتی نظام سلامت، نقش مهمی در ارائه خدمات بهداشتی و درمانی ایفا می کند. در محیط های درمانی، کار تیمی و مدیریت تعارض از عوامل کلیدی برای بهبود کیفیت مراقبت و کاهش تنش های کاری محسوب می شوند. نگرش مثبت به کار تیمی می تواند مهارت های مدیریت تعارض را تقویت کند و به افزایش رضایت شغلی پرستاران کمک نماید. هدف پژوهش بررسی نگرش کار تیمی و مدیریت تعارض در پرستاران بیمارستانهای دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران است تا بتوان با شناخت بهتر این رابطه، راهکارهای مؤثری برای بهبود همکاری تیمی و کاهش تعارضات در محیط های درمانی ارائه کرد.
روش کار: این مطالعه کمی و توصیفی-تحلیلی با طرح مقطعی در سال ۱۴۰۴ در شهر تهران انجام شد.. پس از کسب مجوزهای لازم، پژوهشگر به سه بیمارستان دانشگاه آزاد در تهران مراجعه حضوری داشت و پرسشنامه ها به صورت آنلاین بین پرستاران توزیع شد. داده ها پس از جمع آوری وارد نرم افزار SPSS شده و تحلیل آماری انجام گرفت.
نتایج: یافته ها نشان دادند که 63% پرستاران زن و 44% در گروه سنی ۳۰-۴۰ سال بودند. 85% دارای کارشناسی، 5/49% رسمی و پیمانی، و 5/37% در بیمارستان فرهنگیان فعالیت داشتند. همبستگی قوی بین کار تیمی و مدیریت تعارض (815/0= r) یافت شد. تفاوت معنادار مدیریت تعارض در گروه های سنی (03/0=p) و سابقه کاری (03/0=p) مشاهده گردید.
نتیجه گیری: یافته ها نشان دادند که عوامل دموگرافیک مانند سن، وضعیت تأهل و نوع استخدام نقش مهمی در مدیریت تعارض و کار تیمی پرستاران ایفا می کنند. به ویژه، تجربه و مهارت های ارتباطی با افزایش سن و حمایت های اجتماعی متأهلین، به بهبود تعاملات تیمی کمک می کند. همچنین، تفاوت های فرهنگی و سازمانی در تأثیر جنسیت و محیط کاری بر مدیریت تعارض مؤثر است. لذا آموزش های هدفمند و ایجاد ساختارهای حمایتی برای گروه های مختلف ضروری است.