fa  بقایای آزینفوس متیل و دیازینون در رودخانه های قره سو و گرگان رود استان گلستان عمومى General پژوهشي Research <b>زمینه و هدف:</b> آفت کشها در سطح گسترده ای برای حفاظت محصولات کشاورزی و انباری از گزند حشرات آفات مورد استفاده قرار می گیرد. حشره کش های فسفره بیش از سایر آفت کش ها در کشاورزی کاربرد دارند. بنابراین از جمله آلایننده های محیط زیست از جمله آب می باشد. هر ساله تعداد زیادی از مردم دنیا با استفاده از آب آلوده به بقایای آفت کش ها در معرض ابتلا به انواع بیماری ها از جمله سرطان قرار می گیرند. استان گلستان یکی از قطب های کشاورزی کشور محسوب می شود. برای مبارزه با آفات کشاورزی در این منطقه دیازینون و آزینفوس متیل بطور گسترده مورد استفاده کشاورزان قرار می گیرد. نزدیکی زمینهای کشاورزی و باغات به رودخانه های مهم این استان یعنی گرگان رود و قره سو باعث شده است که آب این رودخانه ها نیز به شدت در معرض آلودگی به این حشره کش ها قرار داشته باشند. لذا اندازه گیری حشره کشها ذکر شده در آب دارای اهمیت ویژه ای است. <br><b>روش کار:</b> این بررسی - مقطعی از بهار تا زمستان 85 بمدت یکسال انجام شد. در طی این مطالعه، 152 نمونه از آب رودخانه های گرگان رود و قره سو نمونه برداری شده و مورد آزمایش قرار گرفت. نمونه برداری در 3 ایستگاه تعیین شده در طول مسیر هر رودخانه انجام شد. عملیات استخراج حشره کش های فسفره دیازینون و آزینفوس متیل با استفاده از حلالهای آلی مانند متیلن کلراید و استن صورت پذیرفت و پس از طی مراحل جداسازی، تخلیص و تغلیظ ، از روش پیشرفته کروماتوگرافی لایه نازک (HPTLC) برای تعیین مقدار و نوع حشره کش موجود در نمونه های آب استفاده شد. <br><b>نتایج: </b>بر اساس نتایج بدست آمده از لحاظ میزان باقی مانده حشره کش ها در بین فصول مختلف سال، اختلاف معنی داری بین فصل تابستان با سایر فصول وجود دارد (05/0P<) . بطوریکه بیشترین مقدار هر دو حشره کش دیازینون و آزینفوس متیل در هر دو رودخانه قره سو و گرگان رود در فصل تابستان مشاهده شد. با وجود تغییرات میزان باقی مانده این دو حشره کش در فصول دیگر (بهار ، پائیز و زمستان)، اختلاف آن از نظر آماری معنی دار نیست (05/0P<) . میزان باقی مانده آزینفوس متیل در فصل تابستان در روخانه قره سو و گرگان رود به ترتیب (59/10=SD)ppm56/14 و (67/11)ppm90/14 و همچنین مقدار دیازینون به ترتیب (62/18)ppm4/22 و (89/6)ppm74/6 اندازه گیری شد. <br><b>نتیجه گیری: </b>مقایسه این نتایج با مقادیر استاندارد بین المللی (کشور آلمان)، نشان می دهد که میزان باقی مانده دیازینون در هر دو رودخانه قره سو و گرگان رود در فصل بهار و تابستان بیش از حد استاندارد است ولی میزان باقی مانده آزینفوس متیل فقط در فصل تابستان و در رودخانه قره سو بیش از مقدار مجاز می باشد.<p></p> <p><b>Background and Aim:</b> insecticides are widely used for protecting of agriculture and stored products. Organophosphorus insecticides are used more than other pesticides in agriculture. Therefore the residue of these insecticides in environment such as water may be hazardous to human health. Golestan Province is one of the important agricultural zones in north of Iran. In this area, azinphosmetyl and diazinon widely used for pest control. Garaso and Gorganrood are two important rivers of Golestan Province, which are exist in the near of agricultural lands and gardens, and therefore exposed to insecticides pollutions. Determination of this organophosphorus pesticide residue in water of rivers is important in this area.<br></p><p><b>Materials and Methods:</b>This is a cross-sectional study, was performed for 1 year, during May 2006 to March 2007. In this research 152 samples from two rivers was sampling and tested. Water sampling from 3 detemined stations in among rivers was performed. azinphosmetyl and diazinon extracted from water samples with used of methylene chloride and acetone and so clean up and concentration phase was done. High performance Thin Layer Chromatography (HPTLC) was used for quantity and quality assay of insecticides. <br></p><p><b>Results:</b>The residue of Diazinon and Azinphosmetyl in summer is significantly different from others seasons (P<0.05). The most of azinphosmetyl and diazinon residue was determined in summer. Three other seasons (spring, autumn and winter) are not significantly different in azinphosmetyl and diazinon residue (P>0.05). The means of azinphosmetyl residue in Garaso and Gorganrood in summer was 14.56ppm (±SD= 10.59) and 14.9(±11.67), respectively. The means of diazinon in Garaso and Gorganrood in summer was 22.4ppm (±18.62) and 6.74(±6.89), respectively.<br></p><p><b>Conclusion:</b> The diazinon residue in spring and summer was more than allowed standard limitation in both rivers (Garaso and Gorganrood). But azinphosmetyl residue only in summer in Garaso river was more than allowed standard limitation.</p> باقیمانده حشره کش, دیازینون, آزینفوس متیل, استان گلستان Residue organophosphorus,Diazinon,Azinphosmetyl,Golestan Province 75 82 http://sjsph.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-154&slc_lang=fa&sid=1 M Shayeghi منصوره شایقی Yes M Khoobdel مهدی خوبدل No F Bagheri فاطمه باقری No M Abtahi محمد ابطحی No