fa مطالعه ترکیب گونه ای و فعالیت ماهانه پشه خاکی ها در نواحی پرخطر در مقایسه با نواحی کم خطر در کانون اندمیک لیشمانیوز احشایی بهداشت عمومی Public Health پژوهشي Research <p> <strong> زمینه و هدف: </strong>پشه خاکی ها در انتقال برخی بیماریها نظیر انواع لیشمانیوز، تب پشه خاکی و بیماری کاریون نقش دارند. آگاهی از ترکیب گونه ای و تغییرات جمعیت پشه خاکی ها، نخستین گام در جهت ایجاد اطلاعات پایه در کنترل ناقلین لیشمانیوز احشایی محسوب می شود. این تحقیق در دو ناحیه غرب و شرق شهرستان مشکین شهر به ترتیب با میزان های شیوع شدید و کم و در دو اقلیم نیمه خشک خفیف در غرب و نیمه خشک استپی در شرق به صورت مقایسه ای انجام شد. </p><p> <strong> روش کار: </strong>پشه خاکی ها به روش تله چسبان از ابتدای فصل فعالیت هر 15 روز یکبار از اماکن داخلی و خارجی چهار روستای منتخب در غرب و شرق شهرستان مشکین شهر جمع آوری شدند. پشه خاکی ها بعد از برداشت از تله چسبان در استن شستشو و در اتانول 70% نگهداری شدند. از نمونه ها در محیط پوری اسلاید های میکروسکوپی تهیه شد و با استفاده از کلید های شناسائی معتبر تعیین هویت گردیدند. به کلیه اسلایدهای میکروسکوپی برچسب استاندارد زده شد و تحت کد GC22ST6-93 در موزه حشره شناسی پزشکی دانشکده بهداشت نگهداری می شوند. </p><p> <strong> نتایج: </strong>در این مطالعه، 783 عدد پشه خاکی شامل 547 نر و 236 ماده از دهستان مشکین غربی مشتمل بر 20 گونه از دو جنس <i>Phlebotomus </i>(28/66% ) و <i>Sergentomyia </i>(72/33%) صید شد که از این تعداد 571 پشه خاکی از اماکن خارجی (73%) و 212 عدد از اماکن داخلی (27%) بدست آمد. نمونه برداری هائی که از منطقه شرق و دهستان ارشق انجام شد 400 پشه خاکی شامل 261 نر و 139 ماده از 17 گونه مشتمل بر دو جنس <i>Phlebotomus </i>(5/64% ) و <i>Sergentomyia </i>(5/35%) که از این تعداد 324 مورد از اماکن خارجی(81%) و 76 مورد از اماکن داخلی (19%) صید شد. گونه <i>Se.mervynae </i>برای اولین بار از مشکین شهر گزارش می گردد. </p><p> <strong> نتیجه گیری<i>:</i> </strong>از ناقلین لیشمانیوز احشایی ، گونه های <i /><i>Ph.kandelakii </i>و <i>Ph </i><strong>. </strong><i>perfiliewi </i><i />با وفور بیشتری از نواحی غرب شهرستان مشکین شهر نسبت به منطقه شرق صید گردید. طول دوره فعالیت و تعداد نسل پشه خاکی ها در منطقه غرب بیشتر از شرق این شهرستان ملاحظه شد. گونه غالب جنس <i>Phlebotomus </i>در منطقه شرق <i>Ph.papatasi </i>و گونه <i>Ph.andrejevi </i>با وفور بیشتری از دو ناحیه مورد بررسی صید گردید. بطور کلی ناقلین قطعی لیشمانیوز احشایی در کشور، در نواحی غرب شهرستان مشکین شهر حضور دارند. </p> <p> <strong>Background and Aim:</strong> Sand flies are responsible for transmission of leishmaniasis, papatasi fever and carrion disease. Warning of sand fly population is the first step for the establishment of baseline data for the vector control operations of visceral leishmaniasis (VL). In order to attempt to the difference between species composition and bieocology of sand flies, the comparative research was carried out in west and east of Meshkinshahr district where having high and low prevalence of VL as well as mild semiarid and semiarid steppe climates respectively. </p><p> <strong>Materials and Methods</strong><strong> : </strong>Sand flies were biweekly collected using sticky paper traps from indoor and outdoor shelters from four villages at west and east of Meshkinshahr district. The specimens was removed from sticky paper traps and washed in acetone and preserved in 70% alcohol. The preserved sand flies were mounted using Puri’s media and identified using valid keys. The labeled specimens were deposited in Medical Entomology Museum, School of Public Health under code GC22ST6-93 . </p><p> <strong>Results:</strong> During this study, totally 783 and 400 sand flies were respectively caught from indoor (19-27%) and outdoor (73-81%) of both at west and east. The sex ratios of collected sand flies were estimated 2.3 and 1.9. in latter areas. The genera percentage of sand flies were 66.3-64.5% for <i>Phlebotomus</i> and 33.7-35.5% for <i>Sergentomyia </i>compromising of 7 subgenera which included in 20 and 17 species respectively in west and east areas. For the first time, <i>Se.sintoni</i> and <i>Se.mervynae</i> was reported in Meshkinshahr district. <strong></strong></p><p> <strong>Conclusion: </strong>The <i>Ph.kandelakii</i> and <i>Ph.perfiliewi</i> were introduced as prevalent species in the west area compared to the east. In the west area, activity duration and number of generation was higher than east. The prevalent species in the east area was <i>Ph.papatasi</i>. The high density of <i>Ph.anderjevi </i>was seen in both studied areas. The most proven vectors of visceral leishmaniasis were revealed in the west of Meshkinshahr district. <strong></strong></p> پشه خاکی, فونستیک, فعالیت ماهانه, لیشمانیوز احشایی, مشکین شهر, ایران Sand flies, Fauna, Monthly activity, Visceral leishmaniasis, Meshkinshar, Iran 97 109 http://sjsph.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-325&slc_lang=fa&sid=1 Esmaeil GHorbani اسماعیل قربانی No MSc. Student, Department of Medical Entomology and Vector Control, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی دوره کارشناسی ارشد،گروه حشره پزشکی و مبارزه با ناقلین، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران Yavar Rassi یاور راثی No Ph.D. Professor, Department of Medical Entomology and Vector Control, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد، گروه حشره پزشکی و مبارزه با ناقلین، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران Mohammad reza Abai محمدرضا عبایی abaimr@tums.ac.ir Yes MSc. Lecturer, Department of Medical Entomology and Vector Control, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran مربی، گروه حشره پزشکی و مبارزه با ناقلین، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران Amir Ahmad Akhavan امیراحمد اخوان No Ph.D. Assistant Professor, Department of Medical Entomology and Vector Control, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استادیار، گروه حشره پزشکی و مبارزه با ناقلین، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران