fa ارزیابی برنامه پزشک خانواده شهری و نظام ارجاع در استان های فارس و مازندران: پیشینه، دستاوردها، چالش ها و راه حل ها بهداشت عمومی Public Health پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف:</strong> اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع از روستاها و شهرهای زیر 20 هزار نفر جمعیت، مهمترین اصلاح یک دهه اخیر در نظام ارایه خدمات سلامت کشور است. این برنامه با کمی تغییرات به سایر نقاط شهری در دو استان پیشروی فارس و مازندران توسعه یافت. برای گسترش برنامه به دیگر استان های کشور دستاوردها و آسیب شناسی چالش&shy;های مرتبط با این طراحی و اجرا بررسی شد.</p> <p dir="RTL"><strong>روش کار:</strong> این پژوهش به شیوه کیفی در زمستان سال 1392 و با استفاده از روش&shy;های مرور اطلاعات موجود در متون و مستندات، مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته با مطلعان کلیدی و بحث گروهی متمرکز انجام پذیرفت. جلسات مصاحبه و بحث گروهی با طیف&shy;های متفاوتی از سیاست گذاران مرتبط با برنامه پزشک خانواده تا ارائه دهندگان خدمات در دو استان مجری صورت گرفت. داده های به دست آمده&nbsp;بعد از جمع آوری به روش تحلیل محتوا&nbsp; صورت بندی شد.</p> <p dir="RTL"><strong>نتایج:</strong> یافته&shy;های حاصل از مرور متون و مصاحبه&shy;ها حاکی از این امر است که برنامه پزشک خانواده شهری با چالش های متعددی در اهداف و حوزه&shy;های تولیت، نحوه ارائه خدمات و تامین منابع مالی، انسانی و اطلاعاتی روبرو بوده است. هر چند که اجرای طرح در دو استان با دستاوردهایی در زمینه افزایش دسترسی به خدمات، بهبود هماهنگی سازمان&shy;های بیمه گر پایه و دانشگاه ها، و ساماندهی پرونده&shy;های سلامت همراه بوده است.</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه گیری:</strong> بهتر است از توسعه برنامه به استان های دیگر پیش از بازطراحی آن جلوگیری کرد تا ارزش این کار بزرگ حفظ شده و اطمینان، تعهد و ضمانت کافی برای همه ذینفعان به وجود آید. ضروری است در مورد اهداف کلی و اختصاصی برنامه در یک دوره<br> &nbsp;5 ساله بین ذینفعان توافق شود و برای هر هدف اختصاصی برنامه عملیاتی مشخصی تدوین و به اجرا درآید.</p> <p><strong>Background and Aim:</strong> The most important healthcare reform in Iran during the last decade has been implementation of the family physician and referral system in rural areas and small towns with a population of less than 20000. The program was expanded (as a pilot project), with small modifications, to rural areas of 2 provinces, namely, Fars and Mazandaran. This study was initiated to assess the achievements, challenges and weak points of the pilot project before deciding to expand it to other provinces.</p> <p><strong>Materials and Methods</strong><strong>:</strong> This qualitative study was conducted in winter 2013. Data were collected using document desk reviews, semi-structured interviews with key informants, and focus-group discussions. Relevant family health policy makers, managers and service providers in the two provinces were invited to the meetings. The data were analyzed and categorized based on the content analysis method.</p> <p><strong>Results</strong><strong>:</strong> The data showed that the family physician program is faced with several challenges regarding objectives; stewardship<span dir="rtl">;</span> service providing; and human, financial and information resources. It is to be noted, however, that the program has had achievements such as increased access to services, increased coordination among insurance organizations and medical universities, and organizing and managing health files.&nbsp;&nbsp;</p> <p><strong>Conclusion:</strong> The program should not be expanded to other provinces before redesigning in order to assure that it is more complete and comprehensive and create commitment and adequate guarantee among stakeholders. It is essential that all the stakeholders agree on general and specific objectives of a 5-year program and prepare an operational plan for each specific objective.&nbsp;</p> ارزیابی, پزشک خانواده, نظام ارجاع, فارس, مازندران Assessment, Family Physician, Referral System, Fars, Mazandaran 17 38 http://sjsph.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-378&slc_lang=fa&sid=1 Behzad Damari بهزاد دماری No MD-MFPH. Assistant Professor, Department of Social Determinant of Health, National Institute of Health Research, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استادیار، گروه مولفه های اجتماعی سلامت، موسسه ملی تحقیقات سلامت، دانشگاه علوم پزشکی تهران Abbas Vosough Moghaddam عباس وثوق مقدم a.vosoogh@gmail.com Yes MD-FFPH. Assistant Professor, Health Sector Policy Coordination Group, Secretarait for Supreme Council of Health and Food Security, Ministry of Health and Medical Education,Tehran, Iran استادیار، گروه هماهنگی سیاست های بخشی سلامت، دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران Narges Rostami Gooran نرگس رستمی گوران No MD. Assistant Professor, Intersectoal Health Policy Making Coordination Group, Secretarait for Supreme Council of Health and Food Security, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran استادیار، گروه هماهنگی سیاست های فرابخشی، دبیرخانه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران Mohammad Javad Kabir محمد جواد کبیر No PhD. Assistant Professor, Community Medicine and Public Health Department, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran استادیار، گروه پزشکی اجتماعی و بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گلستان