Journal of School of Public Health and Institute of Public Health Research

fa گونه‌شناسی استراتژی‌های مراقبت از رفتارهای پرخطر بر اساس شاخص‌های اجتماعی-اقتصادی خانواده Typology of Strategies for Taking Care of Risky Behaviors Based on the Family Socio-Economic Status بهداشت عمومی Public Health پژوهشي Research زمینه و هدف: دخانیات، مواد مخدر، مصرف مشروبات الکلی، داشتن روابط جنسی ناایمن و رفتارهایی از این دست، رفتارهای پرخطری هستند که احتمال گرایش به آنها نگرانی عمده خانوادهها را بههمراه داشتهاست. والدین درصدد مقابله با رفتارهایپرخطر، بهوسیله استراتژی مراقبتی هستند. هدف این پژوهش گونهشناسی استراتژیهای مراقبت از رفتارهای پرخطر بر اساس شاخصهای اجتماعی-اقتصادی خانواده بود.<a name="_Hlk137923866"></a> روشکار: این تحقیق جزء پژوهشهای کمی و از نوع توصیفی-همبستگی بودهاست. جامعهی آماری شامل کلیه خانوادههای شهری تبریز که 384 خانواده به روش خوشهای چند مرحلهای انتخاب شدند. دو ابزار اندازهگیری (چک لیست استراتژیهای مراقبت از رفتارهایپرخطر و پرسشنامه وضعیت اجتماعی-اقتصادی خانواده) جهت گردآوری اطلاعات استفاده شد. برای بررسی  روابط متغیرها از آزمون آنالیز واریانس یک طرفه (F) و رگرسیون خطی استفاده گردید. نتایج: میانگین استراتژیهای مراقبت از رفتارهایپرخطر براساس وضعیت اجتماعی-اقتصادی خانواده بطور معناداری متفاوت بود و طبقات اجتماعی-اقتصادی بالا نسبت به  طبقات پایین‌تر استراتژی مناسبتر (کارآمد، فرایندی یا رویهای) را برای مراقبت از فرزندان در برابر رفتارهای پرخطر اتخاذ مینمایند. نتیجهگیری: خانوادههای دارای شاخصهای اجتماعی-اقتصادی متوسط و پایین بهنسبت بیشتری استراتژیهای مراقبتی غیرموثر(ناکارآمد و دفعتی) را جهت مقابله با رفتارهایپرخطر بهکارمیبندند؛ بهمنظور ارتقای سلامت عمومی، اتخاذ سیاستهای فرهنگی-آموزشیِ پیشگیریمحور برای تبدیل استراتژیهای مراقبتی ناکارآمد به استراتژی فرایندی(رویهای) ضروری مینماید.   Background and Aim: Tobacco use, narcotics, drug abuse, consumption of alcohol, having unsafe sexual relations and other such behaviours are risky behaviors that tend to cause great concerns in families. Parents try to cope with high-risk behaviors through care strategies. The purpose of this research was to determine the typology of strategies for taking care of risky behaviors based on to the family socioeconomic status (SES). Materials and Methods: This was a quantitative descriptive-correlational research including all the urban families of Tabriz, Iran, from among whom a sample of 384 families was selected by the multi-stage cluster method. Two measurement tools (checklist for high-risk behavior care strategies and a family SES questionnaire) were used to gather data, the one-way analysis of variance (F) test and linear regression being used to determine the relationships between the variables. Results: The means of strategies for taking care of risky behaviors were significantly different based on the SES of the family, the upper classes adopting a more appropriate (procedural) strategy to take care of children against risky behaviors than the lower classes. Conclusion: Families with a medium and low SES use ineffective care strategies (inefficient and momentary) to cope with risky behaviors. In order to improve the public's health, it is necessary to adopt prevention-based cultural-educational policies to transform ineffective care strategies to procedural strategies.                           رفتارهای پرخطر, استراتژی‌مراقبت, شاخص اجتماعی-اقتصادی, پیشگیری, سلامت عمومی, مداخلات خانواده‌محور Risky Behaviors, Care Strategies, Socio-Economic Status (SES), Prevention, Public Health, Family-Based Interventions. 215 230 http://sjsph.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-229&slc_lang=fa&sid=1 Hamidreza Atefifar حمیدرضا عاطفی فر No Ph.D. Candidate, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشجوی دوره دکتری، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران Hossein Aghajani Marsa حسین آقاجانی مرساء Hos.aghajani@iauctb.ac.ir Yes Ph.D. Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran دانشیار، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران Alireza Mohseni Tabrizi علیرضا محسنی تبریزی No Ph.D. Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran استاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران