Journal of School of Public Health and Institute of Public Health Research

other تحلیل محتوای کیفی کتا‌ب‌های علوم تجربی دوره اول متوسطه از حیث انعکاس مفاهیم و مفروضه‌های آموزش سلامت Qualitative Content Analysis of Experimental Science Textbooks for the First Year of Secondary Education in Terms of Reflecting Health Education Concepts and Assumptions بهداشت عمومی Public Health پژوهشي Research زمینه و هدف: هدف از پژوهش حاضر، تحلیل محتوای کیفی کتابهای آموزشی علوم تجربی دوره اول متوسطه از حیث انعکاس «مفاهیم و مفروضههای آموزش سلامت» به منظور ارتقای فرآیند پرورش سلامت جامع دانش آموزان و کیفیت زندگی با پیشگیری از آسیب های اجتماعی میباشد. روش کار: روش پژوهش تحلیل  کیفی و توصیفی محتوا از نوع و رویکرد قیاسی انجام شده است. واحد تحلیل نیز، صفحات (متون، پرسشها، تمرینها، تصاویر) میباشد. جامعه آماری این پژوهش شامل کتاب‌های درسی علوم تجربی دوره اول متوسطه در سال تحصیلی ۱۳۹۶–۱۳۹۷ است. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند انجام شده و هر سه کتاب به عنوان نمونه مورد بررسی قرار گرفتند. جهت انجام این پژوهش از چک لیست تحلیل محتوا استفاده شد. به منظور حصول اطمینان از وجود روایی در چک لیست تحلیل محتوا، از روش روایی صوری، محتوایی و نظر متخصصان و جهت تأمین پایایی آن، از تکنیک اجرای مجدد استفاده گردید که نتیجه حاصله مبین ضریب همبستگی 89/0 میباشد. نتایج: در مجموع ۶۹۸ مورد از مؤلفه‌های آموزش سلامت در سه کتاب تحلیل شد که بیشترین فراوانی مربوط به مؤلفه «آشنایی با کارکرد بدن و اعضای آن» با ۳۴۴ مورد بود. در مقابل، مؤلفه‌هایی مانند «جرئت‌مندی و اعتماد به نفس»، «ارتباط سالم با دیگران»، «همدلی و هم‌دردی»، «آگاهی درباره بیماری‌هایی مانند ایدز»، «سوء مصرف مواد مخدر» و «مشورت در زندگی» فاقد مصداق در محتوای بررسی‌شده بودند. نتیجه‌گیری: بررسی داده‌ها نشان داد که مؤلفه‌های آموزش سلامت با میزان‌های متفاوتی در محتوای کتاب‌های علوم تجربی دوره اول متوسطه توزیع شده‌اند، و برخی از مؤلفه‌ها در مقایسه با سایرین مصادیق کمتری داشته‌اند یا اصلاً مشاهده نشده‌اند، لذا باید سیاستگذاران آموزشی و نویسندگان کتاب های درسی به گنجاندن متعادل و متوازن مولفه های آموزش سلامت در کتب درسی علوم تجربی دوره اول متوسطه توجه لازم داشته باشند.   Background and Aim: The present study aims to qualitatively analyze the content of lower secondary school science textbooks in terms of the reflection of health education concepts and assumptions, with the goal of improving students’ comprehensive health development and quality of life through the prevention of social harms. Materials and Methods: This study employed a qualitative and descriptive content analysis using a deductive approach. The units of analysis included pages (texts, questions, exercises, and illustrations). The statistical population consisted of all lower secondary school science textbooks used in the 2017–2018 academic year. Purposeful sampling was applied, and all three textbooks were selected for analysis. A content analysis checklist was used as the research instrument. To ensure validity, face validity, content validity, and expert opinions were applied, while reliability was confirmed using the retest technique, yielding a correlation coefficient of 0.89. Results: A total of 698 instances of health education components were identified across the three textbooks. The most frequent component was “familiarity with body functions and organs” with 344 occurrences. In contrast, components such as “assertiveness and self-confidence”, “healthy communication with others”, “empathy and compassion”, “awareness of diseases such as AIDS”, “drug abuse”, and “consultation in life” were entirely absent from the analyzed content. Conclusion: The findings indicated that health education components are distributed unevenly across the science textbooks of lower secondary education. Some components were underrepresented or completely missing. Therefore, educational policymakers and textbook authors should pay greater attention to the balanced and comprehensive inclusion of health education elements in lower secondary science curricula.   برنامه درسی علوم تجربی, دوره اول متوسطه, آموزش سلامت Experimental Science Curriculum, Lower Secondary Education, Health Education 79 92 http://sjsph.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-275&slc_lang=other&sid=1 Shahram Ranjdoost شهرام رنجدوست Dr.Ranjdoust@iau.ac.ir Yes Ph.D. Associate Professor, Department of Educational Studies and Curriculum Planning, Mara.c., Islamic Azad University, Marand, Iran دانشیار، گروه علمی مطالعات تربیتی و برنامه ریزی درسی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران Zahra Khandani زهرا خندانی No MS.c. Department of Educational Studies and Curriculum Planning, Mara.c., Islamic Azad University, Marand, Iran کارشناس ارشد، گروه علمی مطالعات تربیتی و برنامه ریزی درسی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران Mohammad Azimi محمد عظیمی No Ph.D. Associate Professor, Department of Educational Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Morteza Golshani Gehraz مرتضی گلشنی گهراز No MS.c. Department of Educational Psychology, Allameh Amini Farhangian University, Tabriz, Iran دانشجوی دوره کارشناسی ارشد، گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه فرهنگیان علامه امینی، تبریز، ایران