مجله دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران

پیشگیری از اختلالات حافظه فضایی در موش‌های صحرایی نر دیابتی با تجویز سولفات منیزیم

محسن پرویز

دیابت ملیتوس یک اختلال متابولیک شایع است که با تغییرات ساختمانی و عملکردی در سیستم عصبی مرکزی و محیطی همراه است. در جریان بیماری دیابت، اختلال حافظه رخ می دهد و سطح منیزیم پلاسما در بیماران مبتلا به دیابت ملیتوس کاهش می یابد. برخی مطالعات نشان داده اند که افزودن منیزیم به رژیم غذایی می تواند تاثیر مثبت در کنترل دیابت داشته باشد. روش بررسی: موش های صحرایی نر با mg/kg 40 استرپتوزتوسین وریدی دیابتی گردیدند. جهت کنترل دیابت از سولفات منیزیم با دوز g/l10 استفاده گردید که به آب آشامیدنی آنها اضافه می شد. به منظور بررسی اینکه آیا استفاده سیستمیک از سولفات منیزیم می تواند از اختلالات شناختی جلوگیری کند، هشت هفته پس از تایید دیابت، حیوانات در ماز آبی موریس مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافته ها: کاهش معنی داری در مدت زمان یافتن سکو و مسافت شنا در رسیدن به سکو در تمام مدت چهار روز در همه گروه ها دیده شد. میانگین مدت زمان تاخیری در گروه دیابتی در مقایسه با سایر گروه ها به طور معنی داری طولانی بوده است که نشان دهنده عملکرد ضعیف موش هایی بوده که به مدت هشت هفته دیابتی بوده اند. این عملکرد ضعیف به طور نسبتا˝ کامل با استفاده از سولفات منیزیم قابل پیشگیری است. به طوری که مدت زمان یافتن سکو و مسافت شنا در موش های دیابتی درمان شده با منیزیم در مقایسه با موش های دیابتی تفاوت معنی داری داشت. نتیجه گیری: به نظر می رسد پس از هشت هفته درمان با منیزیم (به میزان g/l10 در آب آشامیدنی)، حافظه فضایی حیوانات مورد آزمون در مقایسه با پاسخ گروه دیابتی بهتر است که می تواند مطرح کننده نقش منیزیم در جلوگیری از اختلال حافظه فضایی حیوانات دیابتی باشد.

ارزیابی فعالیت‌های بهداشت روانی مداخله در بحران زلزله بم: یک پژوهش کیفی

جعفر بوالهری

در فجایع طبیعی نیاز به مداخله بهداشت روان افزایش می یابد. این پژوهش با ارزیابی نیازهای اولیه و بهداشت روان خدمات ارایه شده به زلزله زدگان فاجعه بم در دی ماه ۱۳۸۲ را مورد بررسی قرار داد.

روش بررسی: پژوهش به روش کیفی و بحث گروهی متمرکز بر یک گروه ۳۵ نفره از متخصصین و کارکنان تیم بهداشت روان که در چهار هفته اول پس از زلزله در بیمارستان های تهران و یا در بم به ارایه خدمات بهداشت روان به مجروحین و بازماندگان پرداخته بودند انجام شد. یافته ها پس از کدگذاری و استخراج از ضبط صوت تحلیل گردید.

یافته ها: نیازهای اولیه و فوری آسیب دیدگان عبارت بود از غذا، آب، سرپناه، امنیت، یافتن اعضای خانواده، درمان یا کمک به مجروحین، احترام، ارتباط مناسب و نیاز به آگاهی و اطلاعات مرتبط با حادثه بود. نیازها و خدمات طولانی مدت و آتی بازماندگان عبارت بود از نیازهای اولیه گفته شده به علاوه نیاز به از سرگیری فعالیت های روزمره، اشتغال و مشارکت در فعالیت های بازسازی و عمومی و نیاز به مراقبت از بیماران در خانه ها یا اردوگاه ها بود. موارد زیادی نیز به تاخیر در خدمت رسانی کمبود خدمات یا نبود آمادگی قبلی و برنامه مداخله در بهداشت روان در حوادث و در نتیجه ارایه خدمات سطحی و نمادین اشاره شد.

نتیجه گیری: گرچه این اولین بار است که آسیب دیدگان فاجعه زلزله در ایران بلافاصله خدمات بهداشت روان سازماندهی شده ای را دریافت می کنند اما با توجه به مشکلات گزارش شده یک برنامه از قبل طراحی و آزمون شده و مداخله فوری و به موقع در بحران و بهداشت روان در زلزله پیشنهاد شد.

مطالعه تطبیقی برنامه‌ریزی مدیریت بلایا در کشورهای منتخب

ناصر صدر ممتاز

برابر گزارش جهانی حوادث مبنی بر قرارگرفتن ایران در زمره هفت کشور نخست آسیب پذیر جهان و وجود 31 نوع بلا از 40 نوع بلای طبیعی شناخته شده در جهان و بروز 1536 زلزله خفیف و شدید در ایران در دهه 80-1370 و بروز 712 مورد بلای دیگر در مدت فوق، پرداختن به امر برنامه ریزی مدیریت بلایا در ایران، هدف این پژوهش است.

روش بررسی: پژوهش حاضر مطالعه ای توصیفی- تطبیقی و موردی است که پژوهشگر با انتخاب جامعه آماری از بین کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه جهان از روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی استفاده نموده و پس از تهیه پرسشنامه، اطلاعات مورد نظر را از طریق مطالعات کتابخانه ای، مقالات و گزارشات منابع موثق جهانی استخراج نموده و داده ها را مورد تحلیل قرار داده است.

یافته ها: از میان کشورهای مورد مطالعه که شامل کانادا، ژاپن، هند، امریکا، ترکیه، پاکستان، ایران، بودند، یافته ها حاکی از آن است که بین نوع و میزان توسعه یافتگی و برنامه ریزی پیشرفته برای مدیریت بلایا سنخیت وجود داشته و راهبرد متوازن در تمامی مراحل مدیریت بلایا در برنامه ریزی مدیریت بلایا در کشورهای پیشرفته مورد مطالعه، مورد عمل قرار می گیرد. برنامه ریزی غیر متمرکز در کشورهای مورد مطالعه باعث شده است تا مشارکت جامع برنامه ریزان را در سطوح مختلف در اجرای برنامه جلب کند و برنامه ها منطبق با واقعیات و استفاده حداکثر از ظرفیت های جامعه تنظیم گردند که نتیجتا موجب کاهش آسیب پذیری گردیده است.

نتیجه گیری: با توجه به اینکه کشور ما از برنامه ریزی متمرکز برای مدیریت بلایا استفاده می نماید چرخش رویکرد برنامه ریزی مدیریت بلایا به سطوح استانی، شهرستانی، بخشی و روستایی با حفظ تعاملات سطوح مختلف مورد پیشنهاد پژوهشگر است تا برنامه ها منطبق با واقعیات تنظیم شده و ضمن استفاده از ظرفیت ها و پتانسیل های موجود، برنامه ریزی در تمامی چرخه مدیریت بلایا به طور متوازن صورت پذیرد.

سنجش آفلاتوکسین M1 در شیر پاستوریزه و استریلیزه مصرفی شهر بابل

سید جمال هاشمی

مایکوتوکسین ها سموم قارچی هستند که مهمترین آنها آفلاتوکسین ها می باشند. در پی مصرف آفلاتوکسین B1 توسط دام های شیری، آفلاتوکسین M1 (AFM 1) از راه شیر و لبنیات به انسان منتقل می شوند و به دلیل اثرات سرطان زایی، فعالیت سرکوب ایمنی و کاهش رشد، به طور بالقوه برای سلامتی انسان مخاطره انگیز می باشند.

روش بررسی: در این مطالعه در طی سه ماه زمستان 1384 از سوپر مارکت های شهر بابل، پاکت های شیر پاستوریزه و استریلیزه (Ultra High Temperature) (UHT) جمع آوری و از نظر آفلاتوکسین M1 (AFM 1) مورد ارزیابی قرار گرفتند. 78 نمونه شیر پاستوریزه و 33 نمونه شیر استریلیزه به طور کلی 111 نمونه شیر پس از سانتریفوژ چربی روئی آن برداشته و مایع زیرین (skimmed milk) به روش ELISA رقابتی از نظر AFM1 مورد سنجش قرار گرفتند.

یافته ها: میزان آلودگی AFM1 شیر پاستوریزه در ماه های دی، بهمن و اسفند همگی صد درصد بود و میانگین آن به ترتیب 12/234، 71/222 و 67/234 نانوگرم در لیتر (متوسط 5/230) مشخص گردید و میانگین آن برای شیر استریلیزه 66/221 مشخص شد. به طور کلی میزان آلودگی آفلاتوکسین M1 شیر پاستوریزه و استریلیزه بین ng/l 259 تا ng/l 193 و میانگین آن ng/l 81/228 بود. صد درصد نمونه ها بیش از حد مجاز کمیته اروپایی و غذایی کودکس (ng/l 50) بود. به عبارتی میزان آلودگی AFM 1 شیر پاستوریزه و استریلیزه شهر بابل در فصل زمستان بیش از چهار برابر حد استاندارد فوق بود. با استفاده از آزمون آماری بین میزان آلودگی آفلاتوکسین M1 شیر و ماه های مختلف ارتباط معنی داری وجود نداشت.

نتیجه گیری: آلودگی آفلاتوکسین M1 در شیر در این منطقه بالاتر از حد مجاز می باشد.

بررسی عوامل تاثیرگذار شغلی بر روی دستگاه اسکلتی عضلانی بدن کارگران رفوکار فرش به روش PLIBEL

جبراییل نسل سراجی

عوارض اسکلتی عضلانی یکی از مشکلات مهم جسمانی در بین شاغلین می باشد. برخی مشاغل به دلیل ماهیت پیچیده سنتی، بیش از سایر مشاغل ایجاد ناراحتی و عوارض اسکلتی می نمایند که رفوگری فرش از این دسته می باشد. هدف از انجام مطالعه حاضر تعیین میزان شیوع ناراحتی های اسکلتی عضلانی بدن کارگران رفوکار فرش، شناسایی ریسک فاکتورهای تاثیرگذار بر بدن ایشان و تعیین میزان ارتباط بین وجود ریسک فاکتورها و شیوع عوارض می باشد.

روش بررسی: این مطالعه از نوع مقطعی بود و در شهر تهران روی 144 کارگر رفوکار فرش با به کارگیری پرسشنامه NORDIC و چک لیست PLIBEL انجام گرفت.

یافته ها: 82 درصد افراد تحت بررسی دارای علائم وجود ناراحتی اسکلتی عضلانی بوده اند. بیشترین عوارض مشاهده شده در ناحیه زانوها و بخش تحتانی پشت بود و با افزایش سابقه کار میزان عوارض نیز افزایش یافته بود. بررسی ها نشان داد که آسیب های گردن و بخش فوقانی پشت دارای ارتباط معنی دار با سابقه کار بودند و ناراحتی در مچ دست و مچ پا با سن ارتباط معنی دار داشت (01/0p<).

نتیجه گیری: این بررسی نشان داد که در بین کارگران رفوکار فرش، عوارض اسکلتی عضلانی از شیوع بالایی برخوردار بوده عواملی همچون افزایش سن و سابقه کار به دلیل وجود ریسک فاکتورهای شغلی تاثیرگذار، نقش مهمی در ابتلا افراد به برخی از عوارض داشته اند. همچنین عدم طراحی مناسب ابزار و به خصوص ارتفاع نامناسب کار و خمش تنه از جمله عوامل شغلی موثر بر ایجاد ناراحتی های اسکلتی عضلانی در این شغل می باشند.

اثر نوع محلول بافر همودیالیز در کنترل فشارخون و کفایت دیالیز بیماران همودیالیزی مزمن

رضا حکمت

اثر نوع بافر بر کیفیت و عوارض همودیالیز از مباحث مورد بحث در پزشکی می باشد. در این مطالعه تاثیر نوع بافر محلول همودیالیز، استات یا بی کربنات در کنترل فشار خون سیستولیک و دیاستولیک و همچنین کفایت دیالیز بررسی شد.

روش بررسی: 26 نفر بیمار همودیالیزی مزمن در مرکز همودیالیز در دو ماه متوالی دی و بهمن 1382 به ترتیب با بافر بی کربنات و سپس استات دیالیز شدند و این افراد از نظر تاثیر نوع بافر در کنترل فشار خون سیستولیک و دیاستولیک و کفایت دیالیز مقایسه گردیدند. نوع صافی و دستگاه دیالیز به کار رفته در هر دو ماه یکسان بود.

یافته ها: هر دو نوع بافر در کاهش فشار خون سیستولیک و دیستولیک موثر بودند، ولی میزان کاهش در فشار خون سیستولیک از نظر آماری با محلول بافر استات قابل ملاحظه تر بود (04/0p=). میزان نسبت کاهش اوره به عنوان شاخصی از کفایت همودیالیز، با هر دو نوع بافر به لحاظ آماری معنی دار بود، ولی تفاوتی در میزان نسبت کاهش اوره با مقایسه اثر نوع بافر، به دست نیامد.

نتیجه گیری: هر دو نوع بافر استات و بی کربنات در کاهش میزان فشار خون سیستولیک و دیاستولیک بیماران همودیالیزی مزمن موثر می باشند ولی میزان کاهش در فشار خون سیستولی با بافر استات چشمگیرتر و کفایت دیالیز با هر دو روش با یکدیگر قابل قیاس بوده و تفاوت آماری بارزی ندارند.

شیوع قطع اندام تحتانی در بیماران بستری به‌علت پای دیابتی: مطالعه پنج ساله

علیرضا مفید

دیابت قندی یکی از شایع ترین بیماری های ناشی از اختلالات اندوکرین است. شیوع این بیماری روز به روز در حال افزایش است و عارضه زخم پای دیابتی یکی از جدی ترین و پرهزینه ترین عوارض مزمن دیابت می باشد و در حقیقت آموزش بیماران دیابتی پایه و اساس پیشگیری و درمان دیابت و عوارض آن است.

روش بررسی: این مطالعه به صورت توصیفی (Cross sectional) جهت بررسی میزان شیوع عارضه زخم پای دیابتی انجام شده است. این مطالعه به منظور بررسی عوامل خطر و راه های پیشگیری و درمان این عارضه انجام شده است. با مراجعه به پرونده بیمارانی که در سال های 80-1375 به علت پای دیابتی در بخش غدد بیمارستان امام خمینی بستری شده بودند، انجام شد و مدت ابتلا به دیابت، نحوه درمان بیماران، نوع داروی دریافتی و وجود عوارض دیابت و اطلاعات مربوط به عادات بیماران شامل سیگار کشیدن، مصرف مواد مخدر، مشروبات الکلی و پرهیز غذایی مورد بررسی قرار گرفت.

یافته ها: در این مطالعه از مجموع 245 بیمار بستری به علت عارضه پای دیابتی 105 (26/63%) مرد و 90 (73/36%) زن بودند. 74 (2/30%) نفر از آنها تحت عمل آمپوتاسیون قرار گرفتند که 56 (67/75%) مرد و 18 (32/24%) زن بودند، میانگین سنی 29/12±24/58 سال بود و متوسط مدت ابتلا به دیابت 32/8±56/10 سال و سابقه ابتلا به عارضه پای دیابتی در 95/45% از آنها وجود داشت. سابقه مصرف سیگار در 21/66% بیماران وجود داشت.

نتیجه گیری: از آنجاکه از نظر جنسی بیشترین تعداد را گروه مردان تشکیل داده و از طرفی تمام بیماران سیگاری نیز از مردان بودند می توان گفت که کاهش عوامل خطر قابل پیشگیری مانند سیگار کشیدن، از راه های ساده و موثر جلوگیری از ناتوانی هایی که ممکن است در اثر بیماری شایع دیابت ایجاد شوند، می باشد.

آلرژی به دستکش لاتکس در کارکنان دندانپزشکی: عوارض و عوامل زمینه‌ساز

محمد قاسمی

حساسیت های پوستی تنفسی ناشی از دستکش لاتکس مشکلی شایع و در پاره ای از موارد تهدیدکننده حیات در کارکنان مراقبت سلامت می باشد. برخی از سوابق زمینه ای احتمال بروز این واکنش ها را افزایش می دهند. هدف از این مطالعه بررسی عوارض ناشی از استفاده از دستکش های لاتکس و عوامل زمینه ساز در گروهی از کارکنان شاغل در مراکز دندانپزشکی نظامی بوده است.

روش بررسی: در این مطالعه توصیفی- مقطعی کارکنان با حداقل سه ماه سابقه کار و استفاده مکرر و روزمره از دستکش لاتکس از نظر جنبه های مختلف حساسیت به لاتکس و نیز سوابق پزشکی و عوامل زمینه ساز مرتبط با بروز حساسیت ها مانند درماتیت دست، آتوپی و آلرژی به مواد غذایی با استفاده از پرسشنامه (MUSC) Medical University of South Carolina مورد بررسی قرار گرفتند.

یافته ها: تعداد 330 نفر در این بررسی شرکت داده شدند که دارای میانگین سنی 6/31 سال و متوسط طول مدت خدمت هشت سال بودند. بیشترین گروه شغلی افراد را دندانپزشکان تشکیل می دادند. 3/70% افراد درجاتی از حساسیت های ناشی از لاتکس را تجربه کرده بودند. از نظر سوابق پزشکی در 8/21% افراد سابقه آتوپی، در 5/34% موارد پیشینه از حساسیت به مواد غذایی مختلف مشاهده شد و سابقه درماتیت دست در 1/19% افراد مشهود بود، تفاوت شیوع واکنش های پوستی و تنفسی در بین افراد واجد و فاقد عوامل زمینه ساز معنی دار به دست آمد.

نتیجه گیری: در این مطالعه شیوع عوارض نسبت به مطالعات مشابه بیشتر بود. به دلیل ارتباط واکنش های حساسیتی ناشی از لاتکس و برخی از سوابق پزشکی گزینش طبی افراد در ابتدای استخدام و پایش دوره ای سلامت آنان از جهت مشکلات ذکر شده کاملا ضروری می باشد.

تاثیر فعالیت ورزشی هوازی بر سندرم پیش‌قاعدگی در دختران: کارآزمایی بالینی تصادفی

زهرا مصلی نژاد

سندرم پیش قاعدگی (PMS) یکی از شایع ترین مشکلات زنان در سنین باروری است که بر عملکرد فرد در خانواده و اجتماع تاثیر می گذارد. از روش های درمانی مختلف توجه به درمان های بدون عوارض به ویژه فعالیت ورزشی است. این پژوهش با هدف مطالعه تاثیر یک دوره فعالیت ورزشی هوازی بر PMS انجام شده است.

روش بررسی: روش پژوهش از نوع نیمه تجربی با طرح دو گروهی بود. برای رسیدن به هدف ابتدا بر اساس پرسشنامه مربوط به علائم PMS اقدام به شناسایی 40 نفر از دانشجویان مبتلا به PMS با قاعدگی منظم و فاقد سابقه بیماری تیروئید، دیابت، زنان و روحی- روانی شد. 20 نفر از آزمودنی ها که VO2max همگون تری داشتند به عنوان نمونه انتخاب و سپس به صورت تصادفی به دو گروه تجربی و کنترل تقسیم شدند و میزان و شدت علائم PMS و غلظت های هورمون های استروژن و پروژسترون در یک هفته قبل از شروع قاعدگی سنجیده شد و سپس پروتکل تمرینی شامل فعالیت ورزشی هوازی تداومی از نوع حرکات ریتمیک به مدت هشت هفته هر هفته سه جلسه در گروه تجربی انجام گرفت. در پایان هشت هفته، مجدداً کلیه آزمون های با همان شرایط تکرار شدند. در این پژوهش برای مقایسه متغیرها از آمار تحلیلی نظیر آزمون ناپارامتری Mann-whitney و آزمون ناپارامتری ویلکاکسون استفاده شد.

یافته ها: علایم بدنی و عاطفی بعد از دو ماه فعالیت ورزشی هوازی در گروه تجربی کاهش یافته بود (05/0p>) ولی تغییری در میزان هورمون های استروژن و پروژسترون مشاهده نشده (05/0p>).

نتیجه گیری: با توجه به نتایج پژوهش، انجام دو ماه فعالیت ورزشی هوازی در کاهش علایم بدنی و عاطفی ناشی از علایم PMS موثر است.

فراوانی لکه‌های مغولی و مکان‌های شایع آن در نوزادان زنده متولد شده در بیمارستان شریعتی

سید احمد سید علی نقی

لکه های مغولی شایع ترین ضایعات پیگمانته در نوزادان می باشند که به صورت ماکول های مادرزادی به اندازه و رنگهای متنوع دیده می شوند. شایع ترین مکان لکه های مغولی ناحیه ساکروگلوتئال می باشد. شیوع این لکه ها از 10% در نژاد سفید تا بیش از 80% در نژادهای آسیایی مانند چینی و مغولی گزارش شده است. تاکنون مطالعات محدودی در مورد بررسی فراوانی لکه های مغولی در ایران انجام گردیده است. مطالعه حاضر به بررسی بروز این لکه ها و مکان آنها در نوزادان به دنیا آمده در بیمارستان شریعتی تهران پرداخته است.

روش بررسی: این مطالعه توصیفی- تحلیلی به مدت دو سال، در فاصله سال های 85-1383، در بیمارستان شریعتی تهران انجام پذیرفت و 2305 نوزاد توسط پزشک متخصص اطفال از نظر وجود لکه های مغولی و مکان های شایع آن مورد بررسی قرار گرفتند.

یافته ها: بروز لکه های مغولی در بیمارستان شریعتی تهران 4/11 درصد بود. شایع ترین مکان لکه های مغولی ناحیه ساکرال و بعد از آن ناحیه گلوتئال بود. بین وجود لکه مغولی با جنس، ترم و پره ترم بودن نوزاد، گروه های سنی مادران و نوع زایمان، ارتباط معنی دار وجود نداشت (05/0p).

نتیجه گیری: در جمعیت مورد مطالعه تهران میزان فراوانی لکه مغولی شبیه نژاد سفید می باشد. انجام یک مطالعه نژاد شناختی تکمیلی بر روی مراجعه کنندگان به این بیمارستان ضروری است.

بررسی رضایت شغلی اعضاء هیئت علمی دانشکده پزشکی تهران و عوامل مؤثر بر آن

زهرا سادات مشکانی

رضایت شغلی به عنوان یکی از عواملی که می تواند حیات سازمانی را پویا کند شناخته شده است. در این مطالعه توصیفی تحلیلی سعی شده است که رضایت شغلی اعضاء هیئت علمی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران اندازه گیری شود.

روش بررسی: جامعه مورد مطالعه در این بررسی 450 نفر عضو هیئت علمی هستند که به صورت تصادفی ساده براساس بزرگی جامعه انتخاب شده اند. داده های بررسی فوق از طریق پرسشنامه کتی خود اجرا جمع آوری شده است. نرخ پاسخ دهی در این مطالعه 1/45% بوده است (نرخ پاسخ دهی این مطالعه در مقایسه با مطالعات مشابه در آمریکا و کشورهای در حال توسعه با توجه به نوع مطالعه که از نوع مطالعات حساس می باشد بسیار مطلوب است). یافته ها: میانگین نمره رضایت در جمعیت مورد مطالعه 5/56 با انحراف معیار 96/16 می باشد (96/16=SD) در مجموع 4/47% از اعضاء هیئت علمی از شغل خود ناراضی بودند. از نظر آماری ارتباط معنی داری بین جنس (008/0p=) وجود پست سازمانی (044/0p=) مقطع تدریس (007/0p=)، وضعیت تأهل 001/0p= و وضعیت استخدامی 001/0p= با میزان رضایت شغلی هیئت علمی به دست آمد. بیشترین نارضایتی در مورد نظام ارتقا و کمترین نارضایتی مربوط به تسلط علمی اعضا هیئت علمی همکار می باشد.

نتیجه گیری: یافته های این مطالعه می تواند در آموزش پزشکی و مدیریت دانشکده ها و دانشگاه های علوم پزشکی کاربرد داشته باشد.

جراحی غیر قلبی در درمان آنژین صدری ناشی از سندرم خونگیری ساب کلاوین از کرونر: گزارش موردی

علی کاظمی سعید

تنگی یا انسداد شریان ساب کلاوین، پروگزیمال به شریان پستانی داخلی (IMA) ممکن است موجب برگشت معکوس جریان خون از طریق این رگ به شریان ساب کلاوین شود. درصورتی که IMA برای رواسکولاریزا-سیون میوکارد به کار گرفته شده باشد ممکن است این حالت منجر به ایسکمی میوکارد و یا مغز شود. معرفی بیمار: بیمار خانم 61 ساله پس از جراحی بای پس عروق کرونر با تنگی پروگزیمال شریان ساب کلاوین دچار علائم ایسکمی میوکارد به علت سندرم خونگیری ساب کلاوین از کرونر شد و با جراحی گرافت ساب کلاوین به ساب کلاوین با گورتکس درمان شد. نتیجه گیری: با توجه به اهمیت تنگی شریان ساب کلاوین در بیمار کاندید جراحی بای پس عروق کرونر و شیوع پایین آن قبل از آنژیوگرافی کرونر، برای غربالگری توصیه می شود، فشار خون هر دو دست اندازه گیری شود و در صورت بیش از mmHg20 اختلاف فشار در دو دست، آنژیوگرافی ساب کلاوین نیز انجام شود.