مجله دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران

مروری بر مطالعات اپیدمیولوژیک عفونت‌های ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل

زهرا اسفندیاری

کلستریدیوم دیفیسیل عامل مهم گسترش بیماری های گوارشی به دلیل مصرف آنتی بیوتیک و پیدایش مقاومت میکروبی می باشد. در گذشته، این باکتری تنها به عنوان عامل عفونت در بیمارستان معرفی شد. اما در اپیدمیولوژی عفونت تغییراتی مشاهده گردید و سویه های هایپرویرولانت کلستریدیوم دیفیسیل در خارج از محیط های درمانی مانند حیوانات و فراورده های غذایی شناسایی شد. با این وجود، این باکتری به عنوان پاتوژن مشترک انسان و دام یا غذازاد معرفی نشده است. اما افراد حساس مانند زنان باردار، سالمندان و کودکان ممکن است با مصرف فراورده های غذایی آلوده، کلستریدیوم دیفیسیل وارد بدنشان شود و شرایط ابتلا به عفونت در آن ها مهیا گردد. بنابراین تدوین گایدلاین های پیشگیری از انتقال باکتری به انسان در جامعه مانند محیط های بالینی اهمیت پیدا می کند. در این مقاله مروری، تاریخچه، عوامل خطر و پژوهش های صورت گرفته بر روی شیوع کلستریدیوم دیفیسیل در محیط های بالینی و خارج از آن در ایران بررسی می شود. در پایان فرضیاتی مطرح می شود که به دلیل عدم تشابه در پروفایل ریبوتایپ و ساختار ژنتیکی کلستریدیوم دیفیسیل در ایران با سویه های بین المللی، سویه های بومی در کشورمان وجود دارد که می توانند در بروز عفونت این باکتری در بالین و جامعه نقش داشته باشند. همچنین با توجه به گزارشات موجود از مصرف غیرمنطقی آنتی بیوتیک ها در کشورمان ایران، به نظر می رسد عفونت ناشی از کلستریدیوم دیفیسیل رو به افزایش باشد. اثبات این فرضیات نیازمند ارزیابی مداوم و دقیق بیماری و بررسی جامع مولکولی اپیدمیولوژی در محیط های درمانی و خارج از آن توسط سازمان های متولی سلامت می باشد.

بررسی سمیت سلولی نانوهیدروکسی آپاتیت بر رده سلولی اپی‌تلیوم دهان انسان: یک مطالعه آزمایشگاهی

نوشین جلایرنادری

زمینه و هدف: ذرات نانوهیدروکسی آپاتیت با داشتن سطح تماس بیشتر وحلالیت بالاتر نسبت به هیدروکسی آپاتیت معمولی، مورد توجه پژوهشگران به عنوان یک پیوند موثر و جدید استخوانی قرار گرفته اند. مطالعات نشان داده اند که تناقض هایی در زمینه سازگاری زیستی این ذرات وجود دارد. هدف از مطالعه بررسی فعالیت حیاتی سلول اپی تلیوم دهان انسان در مجاورت با ذرات نانوهیدروکسی آپاتیت بود.

روش بررسی: مطالعه به صورت تجربی در آبان 1392 انجام شد. غلظت های مختلف نانوهیدروکسی آپاتیت از 01/0 تا mg/ml 5 در 24، 48 و 72 ساعت بر سلول های اپی تلیال دهان انسان رده KB در محیط کشت تاثیر داده شد. میزان سمیت سلولی این ماده با روش متیل تیازول تترازولیوم بروماید و به وسیله دستگاه الیزا ریدر (Falcon, Becton-Dickinson, USA) بررسی شد.

یافته ها: سمیت سلولی غلظت های مختلف نانوهیدروکسی آپاتیت در 24 ساعت (001/0P<)، 48 ساعت (001/0P<) و 72 ساعت (001/0P<) بر سلول های اپی تلیال دهان انسان، اختلاف معنادار داشت. ذرات نانوهیدروکسی آپاتیت در غلظت 5/0 تا mg/ml 1 در زمان های 24، 48 و 72 ساعت بیشترین سمیت سلولی را بر سلول های اپی تلیوم دهان انسان داشتند. در تمامی زمان ها، غلظت های کمتر از mg/ml 05/0 بهترین سازگاری زیستی را داشتند.

نتیجه گیری: نانوهیدروکسی آپاتیت سازگاری زیستی خوبی دارد و به دوز و زمان وابسته است. غلظت های کمتر از mg/ml 05/0 از نانوهیدروکسی آپاتیت بهترین سازگاری زیستی را با گذشت زمان دارند.

ارتباط بین فعالیت تلومرازی و کینتیک رشد سلول‌های بنیادی مزانشیمی بند ناف انسان

محسن سقا

زمینه و هدف: تلومراز با افزودن توالی تکراری به انتهای ´3 کروموزوم نقش بسیار مهمی در حفظ طول تلومر دارد. از طرف دیگر، سلول های بنیادی مزانشیمی بند ناف انسانی (hUC-MSCs) قابلیت تمایز به بیشتر رده های سلولی مانند سلول های عصبی و قلبی را داشته و دچار تغییرات بیولوژیکی در کشت طولانی مدت می شوند. از این رو انتخاب پاساژ سلولی مناسب می تواند در بررسی های تکثیر و تمایز سلولی بسیار مهم باشد. هدف از پژوهش کنونی بررسی ارتباط بین فعالیت آنزیم تلومراز در پاساژهای مختلف کشت hUC-MSCs بود.

روش بررسی: این مطالعه تجربی از فروردین 1393 تا آذر 1393 در دانشگاه علوم پزشکی اردبیل بر روی نمونه های بندناف نوزادان تازه متولد شده در بیمارستان علوی اردبیل انجام شد. قطعات کوچکی از بندناف در محیط کشت DMEM حاوی 20% سرم جنین گاو کشت داده شدند. سپس، hUC-MSC حاصل از پاساژهای یک تا سه برای بررسی زمان دو برابر شدن جمعیت سلولی (PDT) و استخراج پروتیین به روش CHAPS انتخاب شدند. در نهایت، فعالیت آنزیم تلومرازی آن ها در پاساژهای مختلف با استفاده از روش های Telomeric repeat amplification protocol (TRAP) و qRT-TRAP assay بررسی شد.

یافته ها: PDT در پاساژهای یک تا سه به ترتیب 92/1±68/54، 71/1±03/55 و 54/2±41/69 بود. میانگین فعالیت تلومرازی نیز به ترتیب 51/0±58/30، 74/0±24/27 و 75/0±13/32 برآورد شد که افزایش معناداری را در پاساژ دوم نشان داد (021/0P=).

نتیجه گیری: با رسم منحنی رشد، تعیین PDT و سنجش فعالیت تلومرازی سلول های بنیادی مزانشیمی بند ناف انسانی مشخص شد که کشت طولانی مدت می تواند بر فرایند تکثیر سلولی و فعالیت تلومرازی تاثیر بگذارد.

بررسی ارتباط سطح سرمی روی با یافته‌های پاتولوژی کبد در مبتلایان به کبد چرب غیرالکلی

طیب رمیم

زمینه و هدف: استفاده از آنزیم های مرحله استرس اکسیداتیو روشی غیرتهاجمی در پیش بینی پاتولوژی کبد در مبتلایان به کبد چرب غیرالکلی است. پژوهش کنونی با هدف بررسی ارتباط سطح سرمی روی در بیماران مبتلا به کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) با یافته های پاتولوژی کبد انجام شد.

روش بررسی: مطالعه به صورت کوهورت همراه با گروه کنترل در بیماران مبتلا به کبد چرب غیرالکلی مراجعه کننده به درمانگاه گوارش بیمارستان سینا، تهران در مدت یک سال (فروردین 1393 تا فروردین 1394) انجام شد. افرادی که فاقد بیماری در بالین و سونوگرافی کبدی و آزمایشات طبیعی بودند به عنوان گروه کنترل وارد مطالعه شدند. در افراد شرکت کننده سطح سرمی روی با روش اسپکترومتری جذب اتمی مورد بررسی قرار گرفت. سطح طبیعی روی µmol/L 9/22- 7/10 (µg/dL 70-150) بوده و سطوح کمتر از (µg/dL 46) µg/dl 7 به عنوان کمبود روی در نظر گرفته شد.

یافته ها: دو گروه 60 نفری در این مطالعه شرکت کردند. در گروه مورد، شش نفر و در گروه شاهد 26 نفر به دلیل عدم رضایت به انجام آزمایشات حذف شدند. در نهایت 54 نفر در گروه مورد (35 مرد، 19 زن) و 34 نفر در گروه شاهد (22 مرد، 12 زن) در بررسی نهایی شرکت داده شدند. میانگین سنی بیماران در گروه مورد 82/9±02/37 سال و در گروه شاهد 01/12±24/33 سال بود (111/0P=). اختلاف آماری معناداری بین دو گروه از نظر سطح روی وجود نداشت (50/0P=).

نتیجه گیری: یافته های به دست آمده نشان داد که ارتباط آماری معناداری میان سطح سرمی روی و استئاتوز، التهاب لوبولار و فیبروز کبد در مبتلایان به کبد چرب غیرالکلی وجود ندارد.

پلی‌مورفیسم مولکول HLA-E در بیماران تالاسمی در ایران

احترام السادات حسینی

زمینه و هدف: از آنجایی که میانکنش HLA-E بیان شده در سطح سلول های هدف با رسپتور مهاری CD94/NKG2 سلول های NK نقش مهمی را در تنظیم ایمنی ذاتی علیه عوامل پاتوژن ایفا می کند، بیان متفاوت مولکول HLA-E در سطح سلول در نحوه مقاومت میزبان به ویروس ها و همچنین پاسخ به درمان واجد اهمیت می باشد. بنابراین پژوهش کنونی با هدف بررسی فراوانی ژنوتیپ های مختلف مولکول HLA-E در بیماران تالاسمی ماژور که اغلب در معرض خطر عفونت های منتقله از راه انتقال خون می باشند، انجام گردید.

روش بررسی: پژوهش انجام شده از نوع مقطعی بوده که نمونه گیری به صورت تصادفی بر روی 104 بیمار تالاسمی ماژور مراجعه کننده به درمانگاه تالاسمی بزرگ سالان انتقال خون تهران بین سال های 1392 تا 1394 انجام شد. DNA استخراج شده از نمونه های خون بیماران با روش واکنش زنجیره پلیمراز- پرایمر مختص سکوانس (Sequence-Specific Primer Polymerase Chain Reaction, SSP-PCR) مورد آنالیز قرار گرفت. همچنین جهت تایید نتایج، محصولات از نظر تعیین توالی DNA بررسی گردیدند.

یافته ها: از مجموع بیماران، 49 مرد با فراوانی نسبی 1/47% و 55 زن با فراوانی نسبی 9/52% بودند. بیماران در محدوده سنی 16 تا 43 سال با میانگین سنی 03/31 و انحراف معیار 7/4 قرار داشتند. فراوانی نسبی ژنوتیپ HLA-E*01010103 (4/%64) به طور معناداری (001/0P=) بیشتر از ژنوتیپ های HLA-E*01010101 (4/%15) و HLA-E*01030103 (2/%20) بوده در حالی که تفاوتی بین فراوانی نسبی آلل های HLA-E*0103 (4/%52) و HLA-E*0101 (6/%47) وجود نداشت.

نتیجه گیری: فراوانی ژنوتیپ HLA-E*01010103 به صورت معناداری بیشتر از سایر ژنوتیپ های HLA-E بوده در حالی که بین فراوانی آلل های HLA-E*0103 و HLA-E*0101 تفاوت معناداری وجود نداشت.

اپیدمیولوژی، اتیولوژی و نتایج حاصل از درمان بیماران سوختگی در بیمارستان مطهری تهران، ایران

محمد کاظم شریفی یزدی

زمینه و هدف: سوختگی و عوارض آن در حال حاضر به عنوان یکی از مشکلات مهم اجتماعی و فرهنگی در جامعه مطرح می باشد. این پژوهش به منظور تعیین اپیدمیولوژی و پیامد سوختگی در بیماران دچار سوختگی در بیمارستان مطهری تهران انجام شد.

روش بررسی: این مطالعه از نوع توصیفی است که طی مدت یک سال بر روی 200 بیمار سوختگی از بخش اورژانس بیمارستان سوانح سوختگی مطهری انجام شد. در هفته اول از زخم سوختگی پس از تمیز کردن محل با نرمال سالین با سواب استریل جمع آوری شد. نمونه ها در بلاد آگار و مک کانکی آگار کشت داده شدند. پس از انکوباسیون در °C 37 به مدت 48 ساعت، شناسایی با توجه به تست های استاندارد معمولی بیوشیمیایی انجام شد. درمان بیماران سوختگی نیز بر اساس ترمیم و اپی تلیالیزه شدن سطح زخم سوختگی و نتایج حاصل از کشت میکروبی در پرسش نامه بیمار ثبت شد.

یافته ها: مایعات داغ با 57% و مایعات مشتعل شونده با 21% بیشترین موارد سوختگی را شامل می شدند. همچنین سن 21-30 سال در جنس مرد با 5/17% و در جنس زن با 7% بیشترین موارد سوختگی را در بر می گرفتند. باکتری های گرم منفی با 7/85% مهمترین علل عامل میکروبی و در میان آن ها، سودوموناس با 5/37% مهمترین عامل عفونت در سوختگی بود.

نتیجه گیری: بیشترین علت سوختگی در هر دو جنس مایعات داغ بود. مردان در معرض خطر بیشتری بودند و این ممکن است به دلیل این واقعیت باشد که مردان بیشتر در معرض کارهای پرخطر از زن ها هستند.

بررسی نتایج بالینی و رادیوگرافی عمل جراحی استئوتومی به‌روش پمبرتون در کودکان مبتلا به دیسپلازی تکاملی مفصل هیپ

سید سعید طباطبایی

زمینه و هدف: دیسپلازی تکاملی مفصل هیپ (Developmental dysplasia of the hip, DDH) طیفی از اختلالات وابسته به تکامل غیرطبیعی هیپ را در برمی گیرد که ممکن است در هر زمانی (دوره جنینی، شیرخوارگی و یا کودکی) نمایان گردد. هدف از این مطالعه بررسی نتایج بالینی و رادیوگرافی بیماران مبتلا به دیسپلازی تکاملی هیپ پس از درمان با جااندازی باز، کپسولورافی و استئوتومی به روش پمبرتون می باشد.

روش بررسی: مطالعه به صورت آینده نگر بر روی 13 کودک مبتلا به دیسپلازی تکاملی هیپ در بیمارستان رازی اهواز در سال های 93-1391 انجام شد. معیارهای ورود شامل محدوده سنی 18 ماه تا هشت سال و شاخص استابولار بالاتر یا مساوی 40 درجه بودند. معیارهای خروج شامل بیماری های بافت همبند، دررفتگی ثانویه به علت عفونت پیشین و دیسپلازی استابولوم در زمینه سندرم خاص بودند. بیماران پیش از جراحی و حداقل یک سال پس از عمل به لحاظ بالینی، میزان Dislocation یا Subluxation مفصل هیپ، Congruity مفصل هیپ و یافته های رادیوگرافی به ترتیب بر اساس معیارهای McKay، Tonnis grading، Severin و شاخص استابولار مورد ارزیابی قرار گرفتند.

یافته ها: شاخص استابولار پس از عمل کاهش معناداری در مقایسه با پیش از عمل داشت (002/0P=). بر اساس تقسیم بندی Tonnis grading، پس از عمل 6/91% بیماران در کلاس I-II قرار داشتند. بر اساس معیار ارزیابی McKay، 6/%66 بیماران نتایج عالی و خوب را پس از عمل نشان دادند. در بررسی یافته های رادیوگرافی پس از عمل بر اساس معیار Severin، 2/%83 بیماران در کلاس I-III قرار گرفتند. معیارهای ارزیابی Tonnis grading، McKay و Severin بهبود چشمگیری از نظر آماری را در بیماران نسبت به پیش از عمل نشان دادند.

نتیجه گیری: استئوتومی پمبرتون می تواند یک روش موثر در درمان بیماران مبتلا به دیسپلازی تکاملی هیپ باشد که در سنین بالا و با تاخیر مراجعه می کنند و می تواند همراه با سایر روش های جراحی انجام شود.

بررسی مشخصات بالینی و آزمایشگاهی و پاسخ به درمان در کودکان مبتلا به استئومیلیت حاد

محمدمهدی زهرابی

زمینه و هدف: استئومیلیت حاد یکی از اورژانس های طب اطفال می باشد که تأخیر در تشخیص و درمان مناسب می تواند منجر به عواقب ناگواری برای بیمار شود. از آنجایی که توجه به نکات تشخیصی و درمانی پرونده بیماران بستری شده می تواند سبب جلوگیری از اشتباهات تشخیصی و درمان های نادرست شود، بنابراین پژوهش کنونی با هدف بررسی مشخصات بالینی و آزمایشگاهی و پاسخ به درمان در کودکان مبتلا به استئومیلیت حاد انجام گردید.

روش بررسی: در این پژوهش مقطعی گذشته نگر، 54 بیمار 15 روزه تا 15 ساله که طی سال های 1375 تا 1388 با تشخیص استئومیلیت حاد در بخش کودکان بیمارستان امام خمینی (ره) بستری شده بودند، مورد بررسی قرار گرفتند. بیماران با کمبود داده های پرونده از مطالعه خارج شده و در مجموع 54 کودک وارد این مطالعه شدند. پرسش نامه ای شامل نشانه های بالینی، یافته های پاراکلینیک و پاسخ به درمان توسط مجری طرح از پرونده بیماران تکمیل گردید.

یافته ها: به طور کلی 35 نفر از کودکان پسر و 19 نفر دختر بودند. در این پژوهش شایع ترین علامت درد و شایع ترین نشانه تورم بود که به ترتیب در 25 و 48 نفر دیده شد. مقایسه فراوانی تب در میان دو گروه سنی کمتر از دو سال و 15-2 سال نشان دهنده اختلاف آماری معنادار بین آن ها بود (3/%14 در مقابل 8/84%) (001/0P=). شایع ترین ارگانیسم جدا شده استافیلوکوک اورئوس (5/%73) بود. متوسط طول مدت درمان با آنتی بیوتیک داخل وریدی 1/28 روز بود.

نتیجه گیری: بیش از نیمی از کودکان مبتلا به استئومیلیت حاد به درمان با آنتی بیوتیک پاسخ نداده و نیاز به عمل جراحی پیدا کردند.

کاهش لغو اعمال جراحی در یک بیمارستان: گزارش کوتاه

فاطمه خلج

زمینه و هدف: بررسی علل لغو اعمال جراحی و تلاش برای حذف و کاهش آن ها موجب استفاده بهینه از منابع در ارایه خدمات جراحی می شود.

روش بررسی: پژوهش کنونی یک مطالعه اقدام پژوهی مشارکتی بوده که از فروردین تا اسفند سال 1392 در بخش اتاق عمل بیمارستان شهید رجایی تهران انجام شد. با استفاده از یک مدل مدیریت کیفیت، فرایندهای کاری بخش به منظور کاهش لغو اعمال جراحی استاندارد و ارتقا یافتند.

یافته ها: دلایل مربوط به جراح، ویزیت بیهوشی، عدم اتمام به موقع جراحی پیشین و نبود تخت در بخش مراقبت های ویژه از دلایل مهم لغو اعمال جراحی بودند. لغو اعمال جراحی با اجرای مدیریت کیفیت به میزان 4/32% کاهش یافت. استانداردسازی فرایندهای کاری، شناسایی مشکلات، برنامه ریزی صحیح، کار تیمی و فعال نمودن کلینیک های بیهوشی پیش از عمل جراحی از جمله اقدامات انجام شده برای کاهش لغو اعمال جراحی بوده است.

نتیجه گیری: به کارگیری یک مدل مناسب مدیریت کیفیت و اجرای درست آن منجر به افزایش بهره وری بخش اعمال جراحی بیمارستان می شود.

استفاده از گرماسنجی روبشی تفاضلی در تشخیص مراحل اولیه سرطان‌ها: گزارش کوتاه

علی اکبر موسوی موحدی

زمینه و هدف: تشخیص دقیق و زودهنگام بیماری ها به ویژه سرطان، به خصوص زمانی که بیماری هنوز ایجاد علامت نکرده و فرد احساس ناخوشی ندارد، مهم تر و آسان تر از درمان بیماری در مراحل پیشرفته و توأم با ظهور عوارض است.

روش بررسی: گرماسنجی روبشی تفاضلی، روشی انتخابی جهت بررسی خواص ترمودینامیکی واسرشته شدن پروتیین ها و استفاده از آن در شناسایی و تفکیک پروتیین های پلاسمایی می باشد. مایعات زیستی مانند خون، مایع مغزی- نخاعی، ادرار، مغز استخوان و بزاق حاوی داده های ارزشمندی از نوع و میزان پیشرفت بیماری می باشد.

یافته ها: نتایج حاکی از آن است که نمودار حرارتی حاصل از بیماری ها و سرطان ها در مراحل و شدت های مختلف، شکل های متفاوت و منحصر به فردی از خود بروز می نمایند که می تواند در تشخیص اولیه و زودهنگام بیماری ها از آن بهره برد.

نتیجه گیری: در این مقاله گرماسنجی روبشی دمایی، به عنوان یک روش جدید و حساس برای شناسایی نشانگرهای زیستی پروتیینی و در نهایت تشخیص بعضی بیماری ها معرفی می گردد.