مجله دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران

نقش حجامت در درمان بیماری‌ها:‌ مقاله مروری نظام‌مند

علی پاشا میثمی

زمینه و هدف: حجامت یکی از روش های سنتی درمانی است که از زمان های بسیار دور در سراسر دنیا رواج داشته و دارد. با توجه به فراوانی قابل توجه استفاده و تجویز این روش درمانی و وجود نقطه نظرات پراکنده در مورد اثربخشی حجامت، مطالعه ی حاضر به منظور بررسی نظام مند داده های معتبر علمی منتشر شده در مورد انواع حجامت و تعیین موارد مطرح به منظور توصیه احتمالی و یا پژوهش در مورد این روش درمانی، به انجام رسید.

روش بررسی: در این مطالعه ی مروری با جستجوی نظام مند در موتورهای جستجوگر Google، PubMed، Scopus، به همراه موتورهای جستجوگر فارسی IranMedex و SID، در نهایت 99 مطالعه ی مختلف از مجلات معتبر داخلی و بین المللی مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت. به منظور مقایسه نتایج مطالعات مختلف، بیماری های مورد بررسی در 19 گروه بر اساس شباهت های ماهیت و بیماری زایی طبقه بندی شدند.

یافته ها: مطالعات، تأثیر حجامت بر بیش از 50 بیماری مختلف را بررسی کرده اند. در 9/84% از مطالعات نتیجه معنا دار در مورد تأثیر حجامت گزارش شده است. در مورد بیماری های عضلانی و اسکلتی، درد با منشاء مختلف و مشکلات پوستی بیشترین تعداد مطالعات کارآزمایی بالینی با تخصیص تصادفی انجام شده است. از این بین بیشترین مطالعات در زمینه تأثیر حجامت در رابطه با دردهای کمر بوده و نتایج به سود حجامت را گزارش کرده اند.

نتیجه گیری: با توجه به نوع مطالعات صورت گرفته می توان نتیجه گرفت حجامت به عنوان یک روش درمانی دارای تأثیر در بیماری های مختلفی منجمله بیماری های اسکلتی-عضلانی و پوستی به عنوان یک مداخله ی گزارش شده است.

استفاده از نانوفیبرهای پلی‌اترسولفون به‌عنوان اسکافولد نگهدارنده سلول‌های بنیادی با منشا چربی با یا بدون فاکتور رشد در ترمیم زخم در رت

محمدجواد فاطمی

زمینه و هدف: سلول های بنیادی با یا بدون داربست حمل کننده این سلول ها به عنوان روش های جدید در درمان زخم های حاد و مزمن مطرح شده اند. مطالعه حاضر با هدف بررسی امکان استفاده از نانوفیبرهای پلی اترسولفون به عنوان اسکافولد نگهدارنده سلول های بنیادی با منشا چربی با یا بدون فاکتور رشد در ترمیم زخم تمام ضخامت در رت انجام شد.

روش بررسی: این مطالعه تجربی در تیرماه 1392 در آزمایشگاه حیوانات بیمارستان حضرت فاطمه (س) تهران انجام شد. 48 رت به صورت تصادفی به چهار گروه تقسیم شدند. پس از ایجاد زخم در سطح خلفی رت ها، پوشش زخم در گروه اول با پلی اترسولفون (PES) همراه سلول های بنیادی چربی (ASC) و فاکتور رشد (GF)، در گروه دوم با پلی اترسولفون همراه سلول های بنیادی چربی (ASC)، در گروه سوم با پلی اترسولفون به تنهایی، در گروه چهارم (کنترل) با گاز وازلین انجام شد. سپس در روزهای 20 و 35 با فتوگرافی وسعت زخم و سرعت ترمیم و همچنین در روزهای 20 و 45 با نمونه برداری مشخصات هیستوپاتولوژی نمونه ها بررسی شد.

یافته ها: نتایج سرعت ترمیم زخم در گروه کنترل به طور معناداری بهتر بود (001/0P=، 013/0P=، 008/0P=). در بررسی خصوصیات هیستوپاتولوژیک نیز گروه کنترل در روز 20 به طور معناداری نتایج بهتری داشت (001/0P<) و اما در روز 45 نتایج در پارامترهای متفاوت یکسان نبود.

نتیجه گیری: داربست پلی اتر سولفون به تنهایی یا همراه سلول های بنیادی برگرفته از چربی نتوانست ترمیم زخم را بهبود بخشد. همچنین اضافه شدن فاکتور رشد VEGF نتوانست تغییر واضحی در ترمیم زخم ایجاد کند.

جهش‌های ژرم‌لاین اگزون‌های 17 و 18 پروتوآنکوژن RET در بیماران مبتلا به سرطان مدولاری تیرویید در جمعیت ایرانی

مهدی هدایتی

زمینه و هدف: سرطان تیرویید شایعترین سرطان غدد درون ریز می باشد. 10-5% کل انواع سرطان های تیرویید را سرطان مدولاری تیرویید تشکیل می دهد. وجود جهش های پروتوآنکوژن RET به ویژه در اگزون های 10 و 11 و 16 در ایجاد سرطان مدولاری تیرویید به خوبی نشان داده شده است. بنابراین، شناسایی جهش های این ژن امکان تشخیص زود هنگام بیماری را برای افرادی که علایم بیماری را بروز نداده اند، ایجاد می کند. هدف از مطالعه حاضر، تعیین جهش اگزون های 17 و 18 پروتوآنکوژن RET در افراد مبتلا به سرطان مدولاری تیرویید و اعضای درجه یک خانواده آنان در جمعیت ایرانی بود‎.

روش بررسی: مطالعه حاضر بر روی 311 نفر (190 بیمار و 121 نفر اعضای خانواده آن ها) به روش نمونه گیری ساده با تشخیص پاتولوژی و ارجاع به پژوهشکده غدد درون ریز و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی انجام شد (مهرماه 1392 تا 1394). محتوای DNA ژنومی با روش استاندارد نمک اشباع/پروتیینازکا استخراج شد. تعیین جهش اگزون های 17 و 18 پروتوآنکوژن RET با استفاده از روش PCR-Sequencing انجام شد.

یافته ها: تعداد 20 جهش بدمعنی در کدون 982 شامل CGC>TGC c.2944C>T,، (rs17158558) p.Arg982Cys اگزون 18 پروتوآنکوژن RET یافت گردید، از این تعداد، 16 جهش هتروزیگوت و چهار جهش هموزیگوت بودند. همچنین، 154 تغییر نوکلئوتیدی G>A (rs2742236) در اینترون 18 و چهار تغییر نوکلئوتیدی C>T (rs370072408) در اینترون 17 مشاهده شد. در اگزون 17 جهشی یافت نگردید.

نتیجه گیری: از آن جایی که جهش یافت شده در کدون 982 اگزون 18، جز جهش های بدمعنی بوده و منجر به تغییر اسیدآمینه آرژینین به سیستئین در ساختار پروتیین تیروزین کیناز RET می گردد و همچنین با توجه به امتیاز SIFT(0.01) و Polyphen(0.955) این جهش، می توان آن را جز جهش های خطرناک درنظر گرفت. ازطرفی چون فراوانی این جهش در بین بیماران مبتلا به سرطان مدولاری تیرویید در این مطالعه 4/6% محاسبه گردید، از این رو در صورت تایید پاتوژن بودن این جهش، احتمالا بررسی اگزون 18 نیز جز آزمایش ژنتیکی غربالگری RET مدنظر قرار گیرد.

تمایز سلول‌های بنیادی اندومتر رحم به نورون حرکتی با استفاده از ریز‌مولکول پورمورفامین

هما محسنی کوچصفهانی

زمینه و هدف: ریزمولکول پورمورفامین آگونیست پروتیین Smoothened در مسیر سیگنالینگ سونیک هچ هاگ (Sonic hedgehog) است. استفاده از سونیک هچ هاگ باعث پیشروی تمایز عصبی می شود و سلول های تمایز یافته، پروتیین های ویژه ی بافت عصبی را بیان می کنند. نوروفیلامنت و استیل کولین ترانسفراز، پروتیین های ویژه نورون های حرکتی هستند که بیان آن ها در سلول های در حال تمایز نشان دهنده تبدیل آن ها به نورون های حرکتی است. هدف از این مطالعه بررسی توانایی مولکول پورمورفامین در تمایز سلول های بنیادی اندومتریال به نورون حرکتی است.

روش بررسی: در این مطالعه تحلیلی که در مهر ماه 1394 در دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام گرفت، سلول های بنیادی به روش آنزیمی از بافت اندومتریوم رحم جداسازی شدند. پس از پاساژ سوم فلوسایتومتری برای مارکرهای مزانشیمی انجام شد. سپس سلول ها به دو گروه کنترل و تمایزی تقسیم شدند. در گروه تمایزی، سلول ها با محیط تمایزی حاوی پورمورفامین تیمار شدند. سپس تست ایمونوسیتوشیمی (ICC) و همچنین Real-time PCR برای بیان مارکرهای سلول های عصبی انجام شد.

یافته ها: آنالیز فلوسایتومتری نشان داد که سلول های بنیادی اندومتریال برای CD90, CD105 و CD146 مثبت و برای CD31, CD34 منفی هستند. نتایج ICC و Real-time PCR نشان داد که سلول های تیمار شده با پورمورفامین، مارکرهای نورون های حرکتی نوروفیلامان و استیل کولین ترانسفراز را بیان می کنند.

نتیجه گیری: بر اساس یافته های این پژوهش می توان نتیجه گرفت که ریزمولکول پورمورفامین با فعال نمودن مسیر سیگنالینگ سونیک هچ هاگ توانایی القای تمایز سلول های بنیادی به سلول های عصبی، به ویژه نورون های حرکتی را دارد.

تأثیر زمان تجویز کلومیفن بر رشد فولیکول و آندومتر، تخمک‌گذاری و بارداری در بیماران سندرم تحریک بیش از حد تخمدان

زینت السادات بوذری

زمینه و هدف: کلومیفن سیترات در القای تخمک گذاری بسیار موفق است، ولی معمولا اختلافی بین میزان تخمک گذاری و حاملگی وجود دارد. اگر درمان در پیش از سیکل اخیر شروع شود این اثر منفی ممکن است کاهش یابد. از این رو مطالعه حاضر با هدف مقایسه زمان شروع کلومیفن سیترات در فاز لوتئال و روز سوم قاعدگی و اثر آن بر رشد فولیکول تخمدانی، ضخامت آندومتر و میزان تخمک گذاری و بارداری انجام گردید.

روش بررسی: در این کارآزمایی بالینی 115 زن مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک که به مرکز نازایی فاطمه الزهرا بابل از فروردین ماه سال 1391 به مدت یک سال مراجعه نمودند، به طور متوالی در دو گروه قرارگرفتند. در یک گروه کلومیفن سیترات mg 100 روزانه به مدت پنج روز از روز اتمام مدروکسی پروژسترون و در گروه دیگر کلومیفن سیترات از روز سوم پریود پس از دریافت مدروکسی پروژسترون تجویز شد. سپس رشد فولیکول تخمدانی، ضخامت آندومتر و میزان تخمک گذاری و بارداری در دو گروه مقایسه شدند.

یافته ها: نتایج به دست آمده نشان داد که در گروه تجویز زودتر 14 نفر (6/%63) از بیمارانی که فولیکول غالب تشکیل دادند باردار شدند که در گروه تجویز دیرتر هشت نفر (4/%36) بوده است که از لحاظ آماری تفاوت معناداری با هم داشتند (001/0P<). ولی از نظر تعداد فولیکول، ضخامت آندومتر، میزان بارداری تفاوت آماری معناداری دیده نشد. وقوع بارداری در گروه تجویز زودرس کلومیفن 5/25% و در گروه تجویز دیرتر کلومیفن 3/13% بود (882/0P=).

نتیجه گیری: با توجه به نتایج این مطالعه شروع درمان با کلومیفن سیترات در فاز لوتئال در صورتی که منجر به ساختن فولیکول غالب شود میزان وقوع بارداری موفق بیشتر می باشد.

بررسی الگوهای غذایی و ارتباط آن‌ها با اندازه‌های تن‌سنجی در پرستاران زن

گیتی ستوده

زمینه و هدف: پرستاران مستعد ابتلا به استرس مداوم ناشی از شغلشان هستند که منجر به اختلالات جسمی و روحی بسیاری می شود که زندگی شخصی و شغلی آن ها را تحت تاثیر قرار می دهد از این رو هدف این مطالعه بررسی الگوهای غذایی و ارتباط آن ها با اندازه های تن سنجی در پرستاران شاغل در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تهران بود.

روش بررسی: مطالعه مقطعی حاضر از بهمن 1392 تا آبان 1393 در بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شد که 320 پرستار زن با روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. انجام طرح تحقیقاتی حاضر با کد 24371 در کمیته اخلاق در پژوهش دانشگاه علوم پزشکی تهران مورد تایید قرار گرفت. اندازه گیری های تن سنجی و فشارخون انجام شد. جهت ارزیابی فعالیت بدنی از پرسشنامه بین المللی فعالیت بدنی IPAQ فرم کوتاه استفاده شد.

یافته ها: با استفاده از روش تحلیل عاملی، سه نوع الگوی غذایی غالب در افراد مورد مطالعه شناسایی شد که تحت عنوان الگوی غذایی سالم، ناسالم و سنتی نامگذاری شد. الگوی غذایی سالم ارتباط معنادار مستقیمی با وزن و نمایه توده بدنی پس از تعدیل با عوامل مخدوش گر نشان داد (به ترتیب 05/0=P و 01/0=P). بین الگوی ناسالم و اندازه های تن سنجی ارتباط معناداری وجود نداشت. بین فشارخون سیستولی و دیاستولی و سهک های الگوی غذایی ناسالم ارتباط معکوس معناداری وجود داشت (001/0=P و 03/0=P). بین الگوی غذایی سنتی و اندازه های تن سنجی و فشارخون ارتباط معناداری وجود نداشت (05/0<P).

نتیجه گیری: الگوی غذایی سالم با اندازه های تن سنجی ارتباط مستقیمی داشت و الگوی غذایی ناسالم با فشارخون ارتباط معکوس داشت. بین الگوی غذایی سنتی و اندازه های تن سنجی و فشارخون ارتباط وجود نداشت.

ارزیابی اثرات بهداشتی ناشی از مواجهه با ذرات معلق در هوای شهر تهران طی دهه گذشته

محسن دولتی

زمینه و هدف: آلودگی هوا به ویژه پدیده ریزگردها و ذرات معلق موجب مرگ تعداد زیادی از شهروندان شده و بیماری های مختلف از جمله بیماری های قلبی-عروقی و تنفسی را ایجاد می کنند. بنابراین مطالعه حاضر با هدف کمی سازی اثرات بهداشتی منتسب به ذرت معلق کوچکتر از μm 10 تهران طی دهه گذشته (1384-1393) انجام گرفت.

روش بررسی: این مطالعه از نوع توصیفی-مقطعی بود. فرایند انجام این مطالعه 12 ماه به طول انجامید. محل انجام پژوهش گروه مهندسی بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی ایران بود. ابتدا داده های ساعتی از شرکت کنترل کیفیت هوای شهر تهران و اداره کل محیط زیست تهران دریافت گردید. سپس بر اساس معیارهای سازمان بهداشت جهانی، اعتبارسنجی گردیده و شاخص های آماری مورد نیاز جهت کمی سازی اثرات بهداشتی در نرم افزار Excel محاسبه گردید. در نهایت برآورد تعداد موارد کل مرگ، مرگ قلبی-عروقی و تفسی و بیماری های قلبی-عروقی و تنفسی با استفاده از مدل AirQ انجام گرفت.

یافته ها: تعداد موارد کل مرگ، مرگ ناشی از بیماری های قلبی-عروقی و تنفسی به ترتیب ناشی از مواجهه با ذرات معلق در مجموع دهه گذشته 17776، 12121 و 3306 مورد بود. همچنین مجموع تعداد موارد مراجعه به بیمارستان به علت بیماری های قلبی-عروقی و تنفسی در دهه گذشته به ترتیب 20990 و 54352 نفر طی سال های 1393-1384 بود.

نتیجه گیری: با توجه به نتایج اثرات و پیامدهای بهداشتی ناشی از مواجهه با ذرات معلق در کلانشهر تهران بسیار شدید می باشد و موجب افزایش مرگ و میر و بیماری های قلبی-عروقی و تنفسی در میان شهروندان می گردد.

اهمیت هیپوناترمی در عفونت‌های تب‌دار دستگاه ادراری کودکان: گزارش کوتاه

محمد بهادرام

زمینه و هدف: عفونت دستگاه ادراری، بیماری شایع در کودکان است. این مطالعه به منظور بررسی ارتباط هایپوناترمی با شدت عفونت مجاری ادراری انجام گردید.

روش بررسی: این مطالعه توصیفی-تحلیلی-مقطعی در بیمارستان گلستان اهواز و طی سال های 1391-1390 انجام گرفت. 120 کودک مبتلا به عفونت دستگاه ادراری واجد شرایط ورود به مطالعه در دو گروه مساوی هایپوناترمیک و غیرهایپوناترمیک، تقسیم شده و مورد مطالعه قرار گرفتند. داده های بیماران در طی دوران بستری ثبت گردید.

یافته ها: متوسط شمارش White blood cell (WBC)، مثبت شدن C-reactive protein (CRP)، متوسط Erythrocyte sedimentation rate (ESR) و متوسط طول مدت تب دار بودن به طور معناداری در بیماران هایپوناترمیک بیشتر بود.

نتیجه گیری: مطالعه حاضر نشان داد بین هایپوناترمی و شدت بیشتر عفونت دستگاه ادراری ارتباط معناداری وجود دارد.

آمبولیزاسیون شریان رحمی در خونریزی دیررس پس از زایمان به‌دلیل آنوریسم کاذب: گزارش موردی

لیلا پورعلی

زمینه و هدف: آنوریسم کاذب شریان رحمی یک علت نادر و تهدید کننده حیات در خونریزی دیررس پس از زایمان است. آمبولیزاسیون اورژانسی شریان رحمی راه درمانی مناسبی برای کنترل خونریزی در این موارد می باشد. هدف از این گزارش معرفی یک مورد آمبولیزاسیون شریان رحمی در خونریزی پس از زایمان دیررس به دلیل آنوریسم کاذب شریان رحمی بود.

معرفی بیمار: خانم 25 ساله با سابقه سه بار سزارین که به دلیل سزارین پیشین همراه آبریزش 35 روز پیش از مراجعه تحت سزارین قرار گرفته بود. 35 روز پس از زایمان دچار خونریزی واژینال شدید شد. در سیر بستری به دلیل تکرار چند نوبت خونریزی واژینال شدید، سرم تراپی و ترانسفوزیون های مکرر انجام شد. پس از پایدار شدن شرایط بیمار، با تشخیص آنوریسم کاذب شریان رحمی، آمبولیزاسیون انجام شد.

نتیجه گیری: آمبولیزاسیون شریان رحمی یک درمان محافظه کارانه مناسب در خونریزی های دیررس پس از زایمان است که می تواند جایگزین اعمال جراحی وسیع مانند هیسترکتومی شود.

پیوند دست قطع شده از سطح کف دست: گزارش موردی

بیتا شهباززادگان

زمینه و هدف: قطع کامل دست از سطح کف دست در اثر کار با اشیاء برقی تیز و برنده زندگی روزمره افراد را مختل می نماید. پیوند عضو آسیب دیده موجب بهبود کیفیت زندگی فرد و شکل ظاهری و توان عملکردی اندام مورد نظر می شود.

معرفی بیمار: بیمار مرد جوانی که در حین کار کردن با دستگاه علف بر برقی دچار قطع کامل دست راست از ناحیه وسط کف دست شده بود به طوری که همزمان دچار تخریب و له شدگی شدید بند دیستال انگشت اول دست راست نیز شده بود. بیمار پس از مراجعه به اورژانس بیمارستان دکتر فاطمی شهرستان اردبیل، (سال 1392 بهمن ماه) تحت عمل جراحی پیوند کف دست قطع شده قرار گرفت.

نتیجه گیری: قطع کامل دست و پیوند موفقیت آمیز آن جزو موارد کمیاب و قابل گزارش می باشد. پیوند دست از ناحیه قطع شده کامل کف دست و پیگیری های بیمار در طی 10 ماه حاکی از موفقیت آمیز بودن عمل داشت. خون رسانی دست بیمار و حرکات انگشت و پیشرفت عصبی از نظر حسی در طی این مدت در حد قابل قبول بود.