مجله دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران

نشانگرهای زیستی باکتریایی و بافتی سرطان معده: یافته‌های جدید و دیدگاه‌های آینده: مقاله مروری

سعید لطیفی نوید

سرطان معده دومین علت مرگ ومیرهای ناشی از سرطان را در جهان شامل می شود. ژنوتیپ های خاصی از هلیکوباکترپیلوری در ایجاد آتروفی و سرطان معده نقش دارند. بیومارکر c1 هلیکوباکترپیلوری واقع در انتهای '3 ژن vacA، (در مقایسه با ژنوتیپ های نواحی m، i، d و یا cagA) قویا با آنوکارسینومای معده مرتبط است. درمان آنتی هلیکوباکترپیلوری می تواند یک روش موثر برای ممانعت از سرطان معده باشد. ارتباط بیان سایتوکین ها و ایجاد پاسخ های التهابی نشان داده شده است. وجود پلی مورفیسم در ژن های سایتوکین ها از جمله IL-1B،IL-8 ، IL-10 و TNF-α ممکن است به عنوان فاکتور خطر برای سرطان معده محسوب شود. میانکنش ژنتیک باکتریایی و میزبان، نقش مهمی در بروز سرطان معده ایفا می کند. Micro-RNA ها ریبونوکلییک اسیدهای غیرکدکننده ای به طول ۲۵-۱۸ نوکلئوتید می باشند که نقش مهمی را در تنظیم بیان ژن ایفا می کنند. سلول های سرطانی الگوی بیانی متفاوتی را در مقایسه با نوع نرمال نشان می دهند. میکروRNAها به دو گروه پیش برنده آپوپتوز و ضدآپوپتوز طبقه بندی می شوند و می توانند به عنوان آنکوژن و یا مهارکننده های توموری عمل نمایند. انواع گوناگونی از این مولکول ها در مراحل مختلف سرطان ازجمله تومورزایی، متاستاز و رگ زایی درگیر هستند. با توجه به اینکه بیش از 50% سرطان هایی که در مراحل اول تشخیص داده می شوند، قابل درمان هستند، بنابراین شناسایی نشانگرهای زیستی سرطان معده می تواند نقش موثری را در پیشگیری، تشخیص زودرس و ﻣﻌﺎﻟﺠـﻪ سریع بیماری داشته باشد. مقاله حاضر به بررسی و مرور جدیدترین یافته ها در مورد نشانگرهای زیستی باکتریایی و بافتی سرطان معده خواهد پرداخت.

بررسی اثر ایکوزاپنتاینوییک اسید روغن ماهی بر تکثیر سلولی و فعالیت کاسپاز-3 در رده سلولی سرطانی کولورکتال انسانی

محمدرضا سام

زمینه و هدف: استفاده از ترکیبات طبیعی با سمیت اندک بر سلول های طبیعی، جهت درمان سرطان کولورکتال اهمیت زیادی دارد. در مطالعه حاضر، اثر ایکوزاپنتاینوییک اسید (Eicosapentaenoic acid, EPA) روغن ماهی بر تعداد سلول ها، تکثیر سلولی و فعالیت کاسپاز-۳ در رده سلولی سرطان کولورکتال انسانی LS174T بررسی گردید.
روش بررسی: این مطالعه تجربی در آزمایشگاه کشت سلول، پژوهشکده زیست فناوری دانشگاه ارومیه از فروردین تا شهریور سال ۱۳۹۶ انجام گردید. پانصد هزار سلول LS174T در محیط کشت کامل در C^° ۳۷ و ۵% Co2 به مدت ۲۴ ساعت کشت داده شدند. سپس سلول ها با غلظت های ۵۰ تا μmol ۲۰۰ ایکوزاپنتاینوئیک اسید به مدت ۴۸ ساعت تیمار شدند و تعداد سلول ها با استفاده از لام نئوبار شمارش گردید و فعالیت کاسپاز-۳ با روش کالریمتری اندازه گیری شد. همچنین پنج هزار سلول با غلظت های یاد شده از ایکوزاپنتاینوییک اسید تیمار شده و در زمان های ۲۴ تا ۷۲ ساعت، تکثیر سلولی با استفاده از آزمون WST-1 بررسی گردید.
یافته ها: تیمار سلول ها با غلظت های ۵۰ تا μmol ۲۰۰ ایکوزاپنتاینوییک اسید، تعداد سلول ها را به طور وابسته به دوز کاهش و تکثیر سلولی را به صورت وابسته به دوز و زمان کاهش داد. پس از ۷۲ ساعت تیمار سلول ها با μmol ۲۰۰ ایکوزاپنتاینوییک اسید، میزان تکثیر سلولی ۳۰/۳% در مقایسه با سلول های تیمار نشده محاسبه شد. پس از ۴۸ ساعت تیمار، فعالیت کاسپاز-۳ با غلظت های افزاینده ایکوزاپنتاینوییک اسید، افزایش یافت. به طوری که در غلظت μmol ۲۰۰ ایکوزاپنتاینوییک اسید، فعالیت کاسپاز-۳، ۳/۴ برابر سلول های تیمار نشده محاسبه شد.
نتیجه گیری: ایکوزاپنتاینوییک اسید تعداد سلول های بدخیم کولورکتال و تکثیر آن ها را کاهش می دهد و فعالیت کاسپاز-۳ را که یک پروتیین اجرایی در القای آپوپتوز است فعال می کند.

اثربخشی داروی استرپتوکیناز در مقایسه با تنکتپلاز در درمان انفارکتوس حاد میوکارد: متاآنالیز

سلمان باش زر

زمینه و هدف: ترومبولیتیک درمانی گزینه مناسب درمانی در ساعات اولیه پس از شروع نشانه های بیماری در شرایط عدم دسترسی به آنژیوپلاستی اولیه برای درمان انفارکتوس حاد میوکارد با صعود قطعه ST (STEMI) می باشند. هدف این مطالعه ارزیابی ایمنی و اثربخشی استرپتوکیناز در مقایسه با داروی جدیدتر تنکتپلاز در درمان انفارکتوس حاد میوکارد بود.
روش بررسی: یک مطالعه مرور سیستماتیک و متاآنالیز می باشد که در شهریور ۱۳۹۶ در دانشگاه علوم پزشکی ایران انجام پذیرفت. پایگاه های داده ای MEDLINE, Cochrane library,Web of Science, EMBASE در فاصله سال های ۱۹۸۰ تا مارس ۲۰۱۷ به منظور پیدا کردن مطالعات ایمنی و اثربخشی بالینی به صورت الکترونیکی و ژورنال های قلب و عروق آمریکا، اروپا و ایران و کارآزمایی های در حال انجام به صورت دستی جستجو شدند. کارآزمایی های بالینی و مطالعات مشاهده ای مرتبط که به یکی از زبان های فارسی- انگلیسی و کره ای بودند وارد مطالعه شدند. ارزیابی کیفیت مطالعات توسط دو نفر به صورت جداگانه انجام گرفت و داده ها با استفاده از فرم استخراج داده های کاکرین صورت پذیرفت، سپس داده ها با نرم افزار Review Manager, Version 5.3 (The Nordic Cochrane Centre, Cochrane Collaboration, 2014, Copenhagen, Denmark) تجزیه و تحلیل شدند.
یافته ها: چهار مطالعه مورد-شاهدی وارد این پژوهش شدند. مطالعات دارای کیفیت بالا بودند. تفاوتی میان تنکتپلاز و استرپتوکیناز در خطر مرگ ومیر (۰/۴۰P=، ۱/۰۳-۰/۲۰ =%۹۵ CI، ۰/۴۵RR=)، افت فشارخون (۰/۳۳P=)، خونریزی (۰/۵۳P=، ۳/۹۹- ۰/۴۹ =۹۵% CI، ۱/۴۰=RR) و همچنین در پیامد ST-segment resolution >۵۰% (۰/۸۱P=) وجود نداشت.
نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان می دهد که اثربخشی و ایمنی استرپتوکیناز با داروی تنکتپلاز یکسان می باشد.

همسانه‌سازی ژن و بیان دُمین عملکردی ترومبوپویتین به‌صورت محلول با به‌کارگیری میزبان بیانی رزتاگامی

کامران موسوی حسینی

زمینه و هدف: پروتیین ترومبوپویتین یک سایتوکین مهم است که در تنظیم تکثیر سلول های بنیادی خون ساز و تمایز مگارکاریوسیت ها دخیل است. به دلیل مقدار اندک این پروتیین در خون، در بسیاری از مراکز بیوتکنولوژی این پروتیین به صورت نوترکیب تولید می شود. هدف از این مطالعه همسانه سازی و بیان ژن این پروتیین بود.
روش بررسی: این مطالعه تجربی آزمایشگاهی در مرکز تحقیقات انتقال خون تهران، از مرداد ۱۳۹۵ تا شهریور ۱۳۹۶ انجام گرفته است. سلول های رده سلولی HepG2 کشت و از آن ها RNA جهت الگوی سنتز cDNA استخراج شد. cDNA به عنوان الگوی واکنش PCR با استفاده از پرایمرهای طراحی شده قرار گرفت و توالی رمزکننده ی دُمین (Domain) عملکردی ترومبوپویتین جداسازی و وارد پلاسمید pET32 شد. وکتور نوترکیب با استفاده از روش ختم زنجیره توالی یابی و سپس وکتور نوترکیب به سویه ی بیانی رزتاگامی تلقیح شد. القای بیان پروتیین با استفاده از مقادیر مناسب Isopropyl β-D-1-thiogalactopyranoside (IPTG) انجام گرفت. باکتری بیان کننده تهیه شده، تحت آزمون وسترن بلات قرار گرفت.
یافته ها: با خوانش توالی وکتور نوترکیب، حضور توالی ژن ترومبوپویتین تایید شد. القای بیان، ارزیابی پروتیین کل سلول حاکی از بیان پروتیین هدف به صورت محلول در فضای سیتوپلاسمی بود. جایگاه قرارگیری باندهای مربوط به توالی مورد انتظار در ژل پلی آکریل آمید و واکنش انجام گرفته با آنتی بادی های آنتی هیستگ در وسترن بلات گویای درستی بیان پروتیین هدف بود.
نتیجه گیری: باکتری رزتاگامی توانایی بیان پروتیین نوترکیب ترومبوپویتین را به صورت محلول دارد. با این روش می توان با استفاده از سیستم پربازده باکتریایی، پروتیین نوترکیبی تولید نمود که به صورت انکلوزیون بادی نبوده و مستلزم مراحل بازپردازی نمی باشد.

تأثیر آمینوفیلین وریدی در پیشگیری از سردرد پس از بی‌حسی نخاعی در بیماران تحت عمل سزارین الکتیو

شهرام سیفی

زمینه و هدف: سردرد یک عارضه شایع در بیهوشی به روش بی حسی نخاعی می باشد و به علت سوراخ شدن دورا، کمابیش هفت روز پس از پارگی رخ می دهد. در این مطالعه اثر آمینوفیلین وریدی در پیشگیری از سردرد، از بی حسی نخاعی در بیماران که تحت سزارین الکتیو قرار می گیرند، بررسی شد.
روش بررسی: این کارآزمایی بالینی دوسوکور تصادفی روی ۱۴۰ زن ۱۸ تا ۳۵ سال با American Society of Anesthesiologists Classification (ASA Class) I, II کاندید بی حسی نخاعی در عمل سزارین الکتیو انجام شد. بیماران به صورت تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند. پس از کلامپ بندناف نوزاد، mg/kg ۱ وزن بدن آمینوفیلین حل شده در cc ۱۰۰ نرمال سالین به گروه مداخله انفوزیون گردید اما تنها ml ۱۰۰ نرمال سالین برای گروه کنترل انفوزیون شد. فشارخون و ضربان قلب بیمار پیش از بی حسی نخاعی، بلافاصله پس از آن، پس از برش رحم و کلامپ بندناف، پس از تزریق دارو و سپس هر پنج دقیقه ثبت گردید. در ساعات چهار، هشت، ۲۴، ۴۸ و ۷۲ پس از عمل، وجود سردرد در بیماران بررسی شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که دو گروه از نظر سنی با یکدیگر همسان بوده اند به ترتیب (۳/۷۸±۲۸/۱۸ و ۳/۸۰±۲۸/۷۲، ۰/۴۰=P) گرچه شدت و استمرار سردرد در گروه مداخله بیشتر بود، ولی هیچ تفاوت معناداری بین دو گروه یافت نشد. متوسط تغییرات فشارخون سیستولیک و دیاستولیک در گروه مداخله بیشتر بود (۰/۰۰۱P<). متوسط تغییرات ضربان قلب در گروه شاهد نسبت به گروه مداخله بیشتر بود (۰/۰۰۱P<).
نتیجه گیری: این مطالعه نشان داد که آمینوفیلین وریدی هیچ تأثیری در پیشگیری از بروز و شدت سردرد پس از بی حسی نخاعی در عمل سزارین الکتیو ندارد.

بررسی اثربخشی داروی اورلیستات در مقایسه با داروهای سیبوترامین، لورکاسرین، متفورمین و کنترل بر کاهش وزن در افراد چاق: یک متاآنالیز شبکه‌ای

سکینه شب بیدار

زمینه و هدف: تلاش برای یافتن دارویی با اثربخشی بالینی بیشتر برای درمان چاقی یکی از اولویت ها می باشد. هدف از این مطالعه ارزیابی مقایسه ای داروهای اورلیستات، سیبوترامین، لورکاسرین و متفورمین بر کاهش وزن افراد چاق بود.
روش بررسی: پایگاه های اطلاعاتی PubMed، Scopus، Google Scholar و Cochrane تا تاریخ آبان ۱۳۹۶ جستجو گردید. از روش مقایسه دو به دو برای مقایسه اختلاف میانگین کاهش وزن به دنبال مصرف داروها به دو روش مستقیم (مقایسه داروها با گروه کنترل) و غیرمستقیم (مقایسه داروها با یکدیگر) استفاده گردید. از مقیاس کمی پنج نمره ای جداد Quantitative 5-point Jadad scale برای ارزیابی کیفیت مطالعات استفاده شد. سوگیری در انتشار مطالعات با نمودار فانل پلات Funnel plot)) و آزمون ایگر (Egger;s test) گزارش شد.
یافته ها: این پژوهش که بر روی ۳۶ مطالعه کارآزمایی بالینی با جمعیت ۳۶۷۲ نفر انجام شد، نشان داد که داروی سیبوترامین (kg ۴/۹۷-، فاصله اطمینان ۶/۷۰- تا ۳/۲۳-) و پس از آن داروهای متفورمین (kg ۴/۴۵-، فاصله اطمینان ۹/۲۷- تا ۰/۳۸)، اورلیستات (kg ۲/۳۷-، فاصله اطمینان ۳/۴۵- تا ۱/۳۰-)، لورکاسرین (kg ۲/۳۶-، فاصله اطمینان ۴/۵۸- تا ۰/۱۵-)، به ترتیب بیشترین تاثیر را در کاهش وزن در مقایسه با گروه دارونما داشتند. همچنین، مصرف داروی اورلیستات در مقایسه با داروی لورکاسرین (kg ۰/۰۱-، فاصله اطمینان ۲/۴۷- تا ۲/۴۵) میزان کاهش وزن بیشتر، ولی در مقایسه با داروی متفورمین (kg ۲/۰۷، فاصله اطمینان: ۲/۷۸- تا ۷/۰۲) و سیبوترامین (kg ۰/۵۲، فاصله اطمینان: ۴/۴۶- تا ۵/۵۰) کاهش وزن کمتری نشان داد.
نتیجه گیری: مطالعه حاضر نشان داد که داروی اورلیستات در مقایسه با داروی لورکاسرین تأثیر بیشتر و در مقایسه با سیبوترامین و متفورمین تاثیر کمتری در کاهش وزن افراد چاق به ظاهر سالم دارد.

تشخیص بیماری آلزایمر بر اساس تصویرسازی تشدید مغناطیسی مغز با استفاده از مدل ماشین‌بردار پشتیبان

احسان زرشکی

زمینه و هدف: بیماری آلزایمر متداول ترین بیماری زوال عقل است که به صورت نامحسوس پیش می رود و ابتدا ساختار بخشی از مغز را تخریب و سپس به صورت بالینی بروز پیدا می کند. می توان با تشخیص به موقع این تغییرات ساختاری مغز، از بروز این بیماری یا از پیشرفت آن جلوگیری کرد. هدف این مطالعه، تشخیص بیماری آلزایمر بر اساس تصویرسازی تشدید مغناطیسی مغز با استفاده از مدل ماشین بردار پشتیبان بود.
روش بررسی: مطالعه حاضر یک مطالعه تحلیلی از نوع مدلسازی است که در دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، دانشکده بهداشت از اسفند ۱۳۹۵ تا آذر ۱۳۹۶ انجام شد. داده ها یک دیتاست به نام Miriad شامل تصویرسازی تشدید مغناطیسی مغز ۶۹ فرد بود که در بیمارستان مرکزی لندن جمع آوری شده است. افراد به وسیله ی دو معیار به عنوان استاندارد طلایی به دو گروه سالم و آلزایمری تفکیک شده بودند. در این مقاله از مدل ماشین بردار پشتیبان با سه کرنل خطی، دوجمله ای و گوسین برای تفکیک بیماران از افراد سالم استفاده شد.
یافته ها: با استفاده از مدل ماشین بردار پشتیبان با کرنل گوسین بیماران آلزایمری و افراد سالم با صحتی برابر ۸۸/۳۴% به درستی تفکیک شدند. مهمترین ناحیه ها برای بیماری آلزایمر سه ناحیه ی پاراهیپوکامپ جایروس راست، پاراهیپوکامپ جایروس چپ و هیپوکامپ راست بودند.
نتیجه گیری: مطالعه حاضر نشان داد که مدل فوق با صحت بالایی می تواند بیماران آلزایمری را از افراد سالم تفکیک کند. بر این اساس می توان نرم افزاری در اختیار مراکز تصویرسازی تشدید مغناطیسی قرار داد تا تست غربالگری آلزایمر را برای افراد بالای ۵۰ سال انجام دهند.

مقایسه تاثیر درمانی ترکیب پودر سیاه‌دانه، عصاره برگ ملیس و میوه رازیانه با داروی سیتالوپرام بر روی کنترل علایم یائسگی

شیما افشار

زمینه و هدف: با توجه به عوارض سیتالوپرام و مطالعات صورت گرفته در مورد گیاهان دارویی موجود در ایران، هدف این مطالعه تعیین اثر درمانی ترکیب سرشاخه های خشک گیاه بادرنجبویه با میوه رازیانه و پودر سیاه دانه، بر روی علایم یائسگی در زنان یائسه و مقایسه آن با اثر درمان با سیتالوپرام بود.
روش بررسی: این مطالعه کارآزمایی بالینی- تصادفی از فروردین ۱۳۹۴ تا مهرماه ۱۳۹۶ در دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم دارویی تهران انجام شده است. ۵۶ زن یائسه مراجعه کننده به مراکز آموزشی-درمانی شهر گرگان با شکایت گرگرفتگی در کارآزمایی بالینی با کنترل سیتالوپرام، در یک دوره هشت هفته ای بررسی شدند. بیماران در گروه درمانی: گروه ۱ (۲۸ نفر)، mg ۱۰۰۰ (ترکیب شاخه عصاره برگ ملیس، پودر سیاه دانه و میوه رازیانه) و گروه ۲ (۱۹ نفر)، mg ۲۰ سیتالوپرام (روزانه یک عدد) درمان را ادامه دادند. پرسشنامه کیفیت زندگی اختصاصـی دوران یائسگی (MENQOL) برای بررسی و مقایسه علایم یائسگی در دو گروه استفاده شد.
یافته ها: میانگین سن در گروه درمان گیاهی ۵/۳±۴۷/۷۸ سال و در گروه سیتالوپرام ۴/۹±۴۶/۴۰ سال بود. در گروه فرآورده ترکیبی تفاوت معناداری در بهبود علایم یائسگی نسبت به گروه سیتالوپرام مشاهده نشد، ولی احساس عصبانیت و خستگی در گروه سیتالوپرام پس از درمان بیشتر می باشد (۰/۰۳P=).
نتیجه گیری: مطالعه حاضر نشان داد که ترکیب گیاهان سیاه دانه، عصاره برگ ملیس و میوه رازیانه به طور کلی علایم یائسگی را در زنان یائسه کاهش نمی دهد و فقط در خصوص کاهش احساس عصبانیت و خستگی بهتر از گروه سیتالو پرام عمل نموده است.

مروری بر سوختگی الکتریکی و عوارض آن: مقاله مروری

مریم عامری

با اینکه انرژی الکتریکی یکی از بهترین و تمیزترین انرژی ها است اما روش حفاظت و بهره برداری صحیح از آن همیشه و در همه جا با مشکلاتی همراه است. یکی از مهمترین مشکلات آن، برق گرفتگی و خطرات ناشی از آن است که گاهی موجب از دست دادن جان انسان ها می گردد. وقتی بدن یا قسمتی از آن کاملا در یک میدان جریان قوی برق قرار گیرد یا تماس با مصدومی که به منبع قوی برق متصل است برقرار شود، فرد دچار سوختگی الکتریکی می شود. ضایعات ناشی از سوختگی الکتریکی حدودا 5% از تخت های بستری مراکز بزرگ سوختگی را به خود اختصاص می دهند. نوع عوارض ناشی از سوختگی الکتریکی با توجه به محل ورود جریان الکتریسیته، شدت آن و مقاومت بافتی متفاوت است. اما کمابیش بیشترین عوارض فیزیکی مربوط به دست ها و اندام های فوقانی بدن می باشد. از سوی دیگر آسیب های روحی و مشکلات آتی ناشی از کارافتادگی و بی کاری، زندگی مصدومان سوختگی الکتریکی را تحت تاثیر قرار می دهد. افزون بر انجام اقدامات صحیح و به موقع در درمان مصدوم، شناخت و مدیریت عوارض کوتاه مدت و بلندمدت ناشی از سوختگی الکتریکی از اهمیت زیادی برخوردار است. در این مطالعه مروری ضمن معرفی انواع سوختگی الکتریکی و آمارهای گزارش شده درباره آن، عوارض مختلف ناشی از سوختگی الکتریکی مورد بحث و بررسی قرار می گیرد. آگاهی از میزان بروز سوختگی الکتریکی در اقشار جامعه و انواع عوارض ناشی از آن به برنامه ریزی و مدیریت مشکلات مصدومین سوختگی الکتریکی و همچنین اتخاذ راه کارها برای جلوگیری از بروز این حوادث کمک شایانی می کند.

تینه‌آ ورسیکالر ناحیه زیربغل ایجاد شده توسط مالاسزیا فورفور: گزارش موردی

مهدی زارعی

زمینه و هدف: تینه آ ورسیکالر عفونت قارچی پوست با پوسته ریزی و پیگمانتاسیون می باشد. گرفتاری معمولاً در قفسه سینه، پشت و شانه ها بوده، اما در مناطق غیرمعمول نیز به ندرت گزارش می شود.
معرفی بیمار: این گزارش، موردی از بیماری تینه آ ورسیکالر زیربغل در زنی ۳۲ ساله در بهمن ۱۳۹۶ در آزمایشگاه قارچ شناسی پزشکی قائم (عج) گروه بهداشت، امداد و درمان نیروی انتظامی بود. از نمونه ها، اسمیر مستقیم با پتاس ۱۵% و متیلن بلو تهیه شد. در آزمایش میکروسکوپی، سلول های مخمری جوانه زن و میسلیوم های کوتاه و خمیده مشاهده گردیدند. آزمایش کشت و تست های افتراقی انجام و گونه مالاسزیا فورفور تعیین هویت گردید. بیمار پس از چهار هفته درمان با پماد کتوکونازول، بهبود یافت.
نتیجه گیری: مالاسزیا فورفور می تواند مناطق غیرمعمول همچون زیربغل را مورد تهاجم قرار دهد و ایجاد بیماری تینه آ ورسیکالر نماید. متخصصین بالینی باید این تغییرات مکانی را هنگام تشخیص افتراقی از کاندیدا و اریتراسما مدنظر قرار دهند.