مجله دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران

بررسی اثر حساس‌کنندگی نانوذرات طلا در درمان سرطان به‌وسیله پرتو: مقاله مروری

حمید بورقی

در سال های اخیر، استفاده از نانوذرات طلا در پرتودرمانی به وسیله انجام آزمایش های تجربی و شبیه سازی مونت کارلو، بارها مورد مطالعه قرار گرفته است. اگرچه ایده افزایش دوز به وسیله عناصری با عدد اتمی بالا از چند دهه پیش مطرح بوده ولی به خاطر سازگاری نانوذرات طلا با سیستم بیولوژیکی، دانشمندان را به بررسی بیشتر درباره کاربردهای مختلف این مواد در پرتودرمانی، تحریک کرده است. نتایج تمام مطالعات انجام شده در این زمینه موافق با افزایش دوز رسیده به تومور در پرتودرمانی با نانوذرات طلا می باشد. اما نتایج حاصل از برهمکنش انرژی تابشی با اندازه نانوذرات طلا همچنان بحث برانگیز است. به عبارت دیگر، در شبیه سازی مونت کارلو از نانوذرات طلا با ابعاد حدود ۱۰ تا nm ۱۰۰ و در مطالعات بیولوژیکی از این نانوذرات با ابعاد nm ۹/۱ استفاده شده است. از طرفی برخی از مطالعات وابستگی انرژی در تشدید دوز رسیده و در برخی دیگر از مطالعات اثر اندازه نانوذرات طلا در ارتباط با انرژی فوتون تابشی مورد بررسی قرار گرفته است. به هرحال در برخی از جنبه ها، نتایج حاصل از پرتودرمانی با استفاده از نانوذرات طلا، با وجود اینکه اثر فوتوالکتریک در انرژی های پایین پدیده غالب به شمار می آید، قطعی به نظر نمی رسد. نظر اصلی در مورد چگونگی افزایش دوز رسیده به تومورهای سرطانی با استفاده از نانوذرات طلا در نتایج حاصل از مطالعات اخیر روی نمونه های سلولی و حیوانی به طور شفاف بیان نشده است. در این مقاله به بررسی، مقایسه و تحلیل نتایج مقالات منتشر شده در این زمینه پرادخته شد.

مروری بر آناپلاسما فاگوسیتوفیلم عاملی مشترک بین انسان و دام: مقاله مروری

وحید نعمان

آناپلاسما فاگوسیتوفیلم باکتری درون سلولی گرم منفی می باشد که توسط کنه های سخت انتقال می یابد. یکی از ویژگی های جالب آناپلاسما فاگوسیتوفیلم این است که آلودگی و رشد فعال آن در نوتروفیل ها، با استفاده از یک سری مکانیزم ها و با متوقف ساختن فعالیت ضد باکتری نوتروفیل ها ایجاد می شود. همچنین باکتری قادر است تا در داخل بدن میزبان به ظاهر ایمن، با استفاده از مکانیزم پیچیده تغییرات آنتی ژنتیکی، زنده بماند. آناپلاسما فاگوسیتوفیلم انسان و گونه های مختلف حیوانات را آلوده می کند. بیماری در انسان تحت عنوان آناپلاسموزیس گرانولوسیتیک انسان، در سگ آناپلاسموزیس گرانولوسیتیک سگ سانان، در اسب آناپلاسموزیس گرانولوسیتیک اسب سانان و در نشخوارکنندگان تب ناشی از کنه نامیده می شود. علایم بیماری در انسان شامل تب شدید ناشی از حضور باکتری در خون و لکوپنی ناشی از نوتروپنی، لنفوسیتوپنی و ترومبوسیتوپنی است که یک هفته پس از گزش کنه آلوده ایجاد می شود و ممکن است به مرگ بی انجامد. در ایران تحقیقات اندکی در خصوص این عامل مشترک بین انسان و دام انجام شده است و در بررسی های مولکولی انجام شده عامل بیماری در نشخوارکنندگان اهلی ایران شناسایی شده است. در این مقاله مروری تاریخچه، باکتری شناسی، همه گیرشناسی، بیماری زایی، تشخیص و روش های آزمایشگاهی و کنترل و درمان بیماری ناشی از آناپلاسما فاگوسیتوفیلم براساس جدیدترین یافته های علمی نگاشته شده است. با توجه به پتانسیل مشترک بودن بیماری در انسان و دام متاسفانه در ایران تاکنون مدرک مستندی در خصوص شناسایی آناپلاسما فاگوسیتوفیلم در انسان وجود ندارد و بررسی در خصوص حضور، شیوع و همه گیرشناسی بیماری در جوامع انسانی ضروری به نظر می رسد.

بررسی فراوانی ترانسفورماسیون هموراژیک بدون علامت ناحیه انفارکتوس در سی‌تی‌اسکن بیماران استروک ایسکمیک حاد

طیب رمیم

زمینه و هدف: ترانسفورماسیون هموراژیک بدون علامت ناحیه انفارکتوس به عنوان یکی از عوارض استروک ایسکمیک شناخته می شود. این پدیده ممکن است با درجات مختلف در تمام موارد انفارکتوس رخ دهد. این مطالعه با هدف ارزیابی و بررسی فراوانی بروز ترانسفورماسیون هموراژیک بدون علامت در بیماران استروک ایسکمیک حاد بستری شده در بیمارستان انجام شد.
روش بررسی: مطالعه به صورت مقطعی و آینده نگر از فروردین ۱۳۹۳ تا فرودین ماه ۱۳۹۴ در بیماران بستری در بخش نورلوژی بیمارستان سینا شهر تهران، با تشخیص استروک ایسکمیک (شامل ترومبوتیک و آمبولیک) انجام گردید. ۱۰ روز پس از شروع علایم، بیماران تحت ارزیابی مجدد از نظر عدم ایجاد علایم نورولوژیک جدید قرار گرفته و در صورت عدم ابتلا، سی تی اسکن بدون کنتراست مغزی از جهت بررسی هموراژیک شدن ناحیه انفارکتوس برای آن ها انجام شد. در صورتی که یافته هموراژیک در ناحیه ای غیر از ناحیه پیشین رخ داده بود، عدم ترانسفورماسیون هموراژیک در نظر گرفته شده و بیمار وارد مطالعه نگردید.
یافته ها: تعداد ۳۸۷ نفر دارای شرایط ورود به مطالعه بودند. از این تعداد ۲۴۹ نفر به علت عدم مراجعه مجدد، ترومبوز وریدهای مغزی، ایسکمی لاکونار، دریافت آنتی کوآگولان (هپارین، وارفارین)، ترانسفورماسیون هموراژیک علامت دار و فوت بیمار از مطالعه خارج شدند. در نهایت ۱۳۸ بیمار (۳۵/۶%) شامل ۸۶ مرد (۶۲/۳%) مرد و ۵۲ زن (۳۷/۷%) با میانگین سنی ۹/۳۷±۶۶/۶۱ سال (۱۰۱-۵۰ سال) در مطالعه باقی ماندند. ۲۷ مورد از بیماران (۱۹/۶%) دارای ترانسفورماسیون هموراژیک بدون علامت بودند.
نتیجه گیری: در بیماران ایسکمیک استروک حاد، سابقه Coronary artery bypass graft (CABG) به طور معناداری باعث افزایش احتمال بروز ترانسفورماسیون هموراژیک بدون علامت می گردد درحالی که سابقه Cerebrovascular accident (CVA) با کاهش احتمال بروز ترانسفورماسیون هموراژیک بدون علامت همراه می باشد.

بررسی مقایسه‌ای سیر ویروس نقص ایمنی انسانی در بیماران مبتلا به عفونت همزمان ویروس نقص ایمنی انسانی و ویروس سلول T لنفوتروپیک انسانی تیپ یک

اشرف توانائی ثانی

زمینه و هدف: مطالعات ۱۰ سال اخیر نشان دهنده اثرات متناقضی از عفونت همزمان ویروس لنفوتروپیک انسانی تیپ یک (HTLV-1) با ویروس سلول T نقص ایمنی انسانی می باشد. این مطالعه به مقایسه سیر بالینی و یافته های آزمایشگاهی افراد با عفونت همزمان با این دو ویروس و مقایسه روی پاتوژنز آن با بیماران مبتلا به عفونت ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) پرداخته است.
روش بررسی: این مطالعه به روش کوهورت تاریخی در مرکز بیماری های رفتاری- عفونی مشهد از فروردین ۱۳۹۲ تا اسفند ۱۳۹۵ انجام شد. بیمارانی که تست الیزای مثبت داشتند با تکرار الیزا و وسترن بلات آلودگی آن ها تایید شد. میزان پلاکت، گلبول های سفید، نوتروفیل، سطح CD4، مرحله و شدت بیماری در زمان تشخیص و شروع درمان و پایان درمان ضد رتروویروس مورد بررسی قرار گرفت.
یافته ها: از ۶۴ بیمار شرکت کننده، ۶۱ نفر مرد بودند. از کل بیماران، ۴۲ نفر ویروس نقص ایمنی انسانی مثبت بودند (در ۳۵ نفر هپاتیت C مثبت بود)، سایر ۲۲ نفر ویروس نقص ایمنی انسانی و ویروس سلول T لنفوتروپیک انسانی مثبت بودند (۱۸ نفر از آن ها هپاتیت C مثبت هم بودند). افراد با عفونت همزمان سابقه رفتارهای پرخطر به ویژه مصرف مواد مخدر تزریقی داشتند. مرگ در گروهی که مبتلا به ویروس نقص ایمنی انسانی بودند شایع تر بود. عفونت های فرصت طلب و یافته های آزمایشگاهی (به جز CD4) در دو گروه کمابیش یکسان بود. مرحله و شدت بیماری در دو گروه تفاوتی نداشت.
نتیجه گیری: سیر بیماری در کسانی که عفونت همزمان داشتند با کسانی که فقط آلوده به ویروس نقص ایمنی انسانی بودند، تفاوت آشکاری نداشت. همچنین در عفونت همزمان با شروع درمان، افزایش سطح سلول های CD4 مثبت نسبت به آلودگی ویروس نقص ایمنی انسانی بیشتر بود.

طراحی سیستم تصمیم‌یار بالینی برای ارزیابی لنزهای تماسی

حسین عرب علی بیک

زمینه و هدف: تجویز لنز مناسب به منظور ایجاد دید بهتر و کاهش عوارض جانبی، فرآیندی چند مرحله ای، پیچیده، زمان بر و شامل ملاحظات فراوان است که انجام آن تنها توسط یک متخصص چشم خبره امکان پذیر است. هدف این مطالعه، طراحی یک سیستم تصمیم یار در زمینه ی تجویز لنزهای تماسی بود.
روش بررسی: در این مطالعه ی بنیادی، داده های مربوط به ۱۲۷ بیمار مبتلا به کراتوکونوس مراجعه کننده به درمانگاه لنز بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران در بازه ی زمانی اسفند ۱۳۹۲ تا تیرماه ۱۳۹۳ مورد استفاده قرار گرفته است. پنج پارامتر در فرآیند تجویز لنز مورد بررسی قرار گرفت. پارامترهای "موقعیت قرارگیری لنز در راستای عمودی"، "میزان حرکت عمودی لنز حین پلک زدن" و "پهنای ریم در الگوی فلورسین" از طریق تهیه ویدیو از بیمار و "میزان تجمع فلورسین زیر لنز" توسط پزشک و "میزان راحتی لنز" از طریق پرسش از بیمار به دست آمد. مناسب و نامناسب بودن لنز توسط پزشک متخصص تشخیص داده و ثبت شد. از شبکه عصبی مصنوعی به منظور طراحی سیستم تصمیم یار استفاده شد. سیستم توسط ماتریس کانفیوژن مورد ارزیابی قرار گرفت.
یافته ها: پس از ارزیابی، سیستم میزان صحت، حساسیت و ویژگی سیستم به ترتیب ۹۱/۳، ۸۹/۸ و ۹۲/۶% به دست آمد. شعاع های مختلفی برای سیگما در نظرگرفته شد که در نهایت شعاع ۱/۱ بهترین نتیجه را در دسته بندی لنز به دست آورد.
نتیجه گیری: اعداد به دست آمده از ارزیابی سیستم نشان داد استفاده از شبکه عصبی مصنوعی به عنوان یک سیستم تصمیم یار می تواند با دقت قابل قبول، ارزیابی لنز تماسی سخت را مورد بررسی قرار داده و لنزهای مناسب و نامناسب را تفکیک نماید.

ارزشیابی اثرات اعتباربخشی در بیمارستان‌ها

ترانه یوسفی نژادی

زمینه و هدف: اعتباربخشی می تواند منجر به ارتقای کیفیت، ایمنی و اثربخشی خدمات بیمارستانی و کارایی بیمارستان ها شود. این پژوهش با هدف بررسی اثرات اجرای استانداردهای اعتباربخشی در بیمارستان های ایران انجام شد.
روش بررسی: این پژوهش توصیفی و مقطعی در بازه زمانی آذر تا بهمن ۱۳۹۴ در دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شد. در این پژوهش تأثیر اجرای استانداردهای اعتباربخشی بر کارکنان، بیماران، جامعه و عملکرد بیمارستان های کشور با استفاده از یک پرسشنامه با روایی و پایایی بالا بررسی شد. با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای ساده تصادفی از مدیران ۵۴۷ بیمارستان کشور نظرسنجی به عمل آمد.
یافته ها: حدود ۷۱% بیمارستان ها درجه یک و عالی اعتباربخشی کسب کرده بودند. میزان تأثیر اعتباربخشی بر عملکرد بیمارستان ها ۰/۶۶±۳/۱۶ از ۵ امتیاز (متوسط) بود. حدود ۳۸% مدیران از اثرات برنامه اعتباربخشی راضی بودند. بیشترین تأثیر اعتباربخشی بر بیمار و کمترین تأثیر آن بر کارکنان بود. برنامه اعتباربخشی در بهبود ایمنی بیماران و کارکنان، رعایت حقوق بیماران، کاهش خطا و توانمندسازی کارکنان موفق بود. تأثیر اعتباربخشی در حوزه های بهبود ارتباطات سازمانی، ارتقای فرهنگ سازمانی، بهبود مستمر کیفیت خدمات، استفاده کارآمد از منابع، کاهش عفونت بیمارستانی و مرگ ومیر بیماران در حد متوسط ارزشیابی شد. در نهایت، اعتباربخشی در حوزه های رضایت کارکنان، جلب مشارکت پزشکان در بهبود فرآیندهای کاری، به کارگیری طبابت مبتنی بر شواهد، جذب بیماران و افزایش درآمد بیمارستان ضعیف عمل کرد. رابطه آماری معکوسی بین تعداد تخت بیمارستان و نتایج اعتباربخشی مشاهده شد (۰/۰۹۰-r=، ۰/۰۳۸P=). استفاده کارآمد از منابع، یادگیری سازمانی، بهبود مستمر کیفیت خدمات و بهبود ارتباطات سازمانی نقش زیادی در دستیابی به اهداف اعتباربخشی بیمارستانی دارند.
نتیجه گیری: اعتباربخشی تأثیر متوسطی بر عملکرد بیمارستان داشته است. برنامه اعتباربخشی هزینه زیادی برای بیمارستان های کشور ایجاد می کند.

راهنمای بالینی برای پیشگیری و کنترل مصرف الکل

رضا شکرریز فومنی

زمینه و هدف: مصرف الکل یکی از مهمترین عوامل قابل پیشگیری مرگ است. باتوجه به اهمیت روزافزون بیماری های مرتبط با سبک زندگی (از جمله سوءمصرف الکل) وجود راهنماهای بالینی مبتنی بر شواهد منطبق بر شرایط فرهنگی و اقتصادی در هر کشوری الزامی می نماید. هدف از انجام این مطالعه تدوین راهنمای بالینی به منظور کنترل و پیشگیری از مصرف الکل می باشد.
روش بررسی: این پژوهش از مطالعات راه اندازی سیستم علمی/اجرایی (مطالعات مدیریت سیستم سلامت) می باشد که در سال ۱۳۹۶ در بیمارستان طالقانی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی که با استفاده از الگوی ملی بومی سازی راهکارهای طبابت بالینی با استفاده از نقد راهنماهای بالینی انتخاب شده تا پایان سال ۱۳۹۶ براساس معیارهای سازماندهی مناسب، در دسترس بودن نسخه کامل و به روز بودن راهنما بالینی، بر پایه سیستم امتیازدهیThe Appraisal of Guidelines for Research and Evaluation (AGREE) انجام گردید. راهنما بالینی براساس مدل 5A تدوین گردید.
یافته ها: به منظور پیشگیری و کنترل مصرف الکل با توجه به توصیه های پنج راهنمای بالینی خدمات پیشگیری آمریکا، سبک زندگی سالم ایالات متحده، اقدامات پیشگیری در پزشکی عمومی استرالیا، عوامل خطر رفتاری استرالیا و سبک زندگی انگلستان، براساس آخرین توصیه ها تا زمان تدوین راهنمای بالینی براساس مدل ۵A شامل (پرسش و ارزیابی، توصیه، توافق و امداد و سازماندهی و قرار جلسات بعدی) راهنمای بالینی تدوین گردید.
نتیجه گیری: بهترین راهکار با توجه به راهنماهای بالینی موجود جهت پیشگیری و کنترل مصرف الکل غربالگری، مشاوره رفتاری کوتاه مدت (۲-۱ جلسه)، درمان با مداخلات رفتاری شناختی (۶-۲ جلسه) و در صورت نیاز ارجاع به مراکز درمانی بالاتر می باشد.

تحلیل مکانی، زمانی و مکانی-زمانی لیشمانیوز جلدی در شمال استان خوزستان بین سال‌های 1390 تا 1394: گزارش کوتاه

رویا رشتی

زمینه و هدف: لیشمانیوز یک بیماری زئونوز است. حدود ۳۵۰ میلیون نفر در معرض خطر ابتلا به بیماری می باشند و سالانه ۱/۵ تا ۲ میلیون مورد جدید در سرتاسر جهان مبتلا می شوند، هدف این پژوهش تعیین خوشه های مکانی-زمانی لیشمانیوز جلدی در شمال استان خوزستان می باشد.
روش بررسی: در این مطالعه مقطعی بروز سالیانه لیشمانیوز جلدی در سطح شهرستان های دزفول، شوش و گتوند با استفاده از آمار ثبت شده در سیستم بهداشتی درمانی بین سال های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۴ محاسبه شده است.
یافته ها: میزان بروز لیشمانیوز جلدی در دوره مطالعه افزایش یافته است. در کل سه منطقه با خطر بالا شناسایی شدند. نرم افزار SatScan, version 8 (Martin Kulldorff, Boston, MA, USA)، یازده خوشه مکانی معنادار را مشخص نمود. تحلیل مکانی-زمانی نشان داد که بیشترین تجمع مکانی شامل ۱۱ منطقه می باشد که در آبان ماه سال ۱۳۹۳ به وقوع پیوسته است.
نتیجه گیری: خوشه های مکانی-زمانی لیشمانیوز جلدی در منطقه شمال استان خوزستان افزایش یافته است و بیشترین خوشه های زمانی در آبان ماه رخ داده است.

طراحی سیستم هوشمند برای تشخیص بیماری دیابت با استفاده از رویکرد داده‌کاوی: گزارش کوتاه

محمد زکریا کیایی

زمینه و هدف: بیماری دیابت عوارض متعددی دارد، تشخیص دیر هنگام دیابت در افراد منجر به گسترش عوارض بیماری می شود. مطالعه حاضر با هدف بررسی امکان پیش بینی دیابت با استفاده از فنون داده کاوی انجام شد.
روش بررسی: این پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی بود که به صورت مقطعی انجام شد. جامعه پژوهش شامل افراد مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهرستان محمدیه در استان قزوین جهت انجام غربالگری دیابت بودند. داده های مورد مطالعه مربوط به فروردین تا خرداد ۱۳۹۴ بود. داده ها در نهایت با استفاده از سه روش نزدیک ترین همسایگی (k-nearest neighbors algorithm, k-NN)، درخت تصمیم گیری (Decision tree, DT) و ماشین های بردار پشتیبان (Support vector machine, SVM) تحلیل و مورد مقایسه قرار گرفتند. جهت تحلیل داده ها از MATLAB® software, version 8.2 (Mathworks Inc., Natick, MA, USA) استفاده شد.
یافته ها: در تمامی معیارها، بهترین نتایج توسط درخت تصمیم گیری با صحت (۰/۹۶) به دست آمد. پس از آن روش های نزدیک ترین همسایگی با صحت (۰/۹۶) و ماشین های بردار پشتیبان با صحت (۰/۹۴) قرار داشتند.
نتیجه گیری: براساس نتایج ارایه شده، درخت تصمیم گیری بهترین نتایج را در کلاس بندی نمونه های تست نشان داد. این مدل می تواند به عنوان مدلی مناسب در پیش بینی دیابت با استفاده از داده های ریسک فاکتور توصیه شود.

گزارش یک مورد درمان محافظه‌کارانه موفقیت‌آمیز در حاملگی سرویکال: گزارش موردی

صدیقه آیتی

زمینه و هدف: بارداری سرویکال نوعی نادر از بارداری های خارج رحم است. نوع درمان وابسته به وضعیت همودینامیک بیمار می باشد که می توان از درمان محافظتی تا درمان تهاجمی مانند هیسترکتومی اورژانس را به کار برد. هدف از این گزارش معرفی یک مورد درمان محافظه کارانه موفقیت آمیز حاملگی سرویکال بود.
معرفی بیمار: زن ۳۰ ساله حاملگی دوم و سابقه تولد زنده و یک بار سزارین پیشین که با تشخیص اولیه سقط فراموش شده در سال ۱۳۹۶ به بیمارستان قائم (عج) مراجعه کرد. به دلیل عدم دفع در حین کورتاژ، بارداری سرویکال تشخیص داده شد. خونریزی واژینال شدید تهدیدکننده حیات با سوند فولی داخل رحمی حاوی cc ۶۰ نرمال سالین و گذاشتن تامپون داخل واژن کنترل و بیمار با حال عمومی خوب مرخص شد.
نتیجه گیری: در بیماران با بارداری سرویکال و وضعیت همودینامیک نامناسب و تمایل به حفظ باروری، جاگذاری سوند فولی داخل رحم همراه با گذاشتن تامپون داخل واژن به دنبال کورتاژ، کمک کننده می باشد.