مجله دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران

متاستازهای پوستی در سرطان پستان: یک مقاله مروری

بهناز ورامینیان

متاستازهای پوستی ناشی از سرطان پستان معمولاً در مراحل پیشرفته تری از سیر بیماری رخ می دهند ولی گاهی اوقات ممکن است به صورت اولین تظاهر بالینی سرطان پستان یا اولین شواهد عود تومور پیشین باشند. این تظاهرات به طور قابل توجهی میزان بقا را کاهش می دهند. متاستاز پوستی ناشی از سرطان پستان تظاهرات متفاوتی دارد. متداول ترین تظاهرات ندول ها هستند. این ندول ها نرم، گرد یا بیضی، متحرک، محکم و دارای بافت الاستیکی هستند و می توانند منفرد یا متعدد باشند، اغلب به رنگ گوشتی هستند، اما می توانند به رنگ قهوه ای، سیاه مایل به آبی، صورتی تا قرمز قهوه ای نیز باشند. تشخیص افتراقی شامل لنفوم پوستی، انفیلتراسیون لکوسیت ها داخل پوست و متاستاز پوستی می باشد. ضایعات متاستاتیک پوستی غالباً به اشتباه به عنوان ضایعات خوش خیم تشخیص داده می شوند. شناخت سریع آنها برای جلوگیری از درمان طولانی مدت ضدالتهابی که تشخیص صحیح را به تأخیر می اندازد، مهم است. بنابراین، برای رد کردن متاستاز، باید ضایعات غیرمعمول یا ندولار در بیمارانی که سابقه بدخیمی سیستمیک یا مشکوک به بدخیمی دارند را برای بیوپسی مدنظر قرار داد. متاستاز پوستی معمولاً نشانه ای از بیماری گسترده است و ممکن است در بیشتر موارد قابل درمان نباشد. گزینه های درمانی شامل درمان های سیستمیک و/یا موضعی هستند. متاستازهای پوستی گسترده، به درمان سیستمیک نیاز دارند. برای متاستازهای ضخیم تر پوست، پرتودرمانی، برش (Resection) جراحی یا الکتروشیمی، به صورت مونوتراپی و یا ترکیبی اندیکاسیون دارد.

ملاحظات اخلاقی در اهدای اعضای دهندگان مرگ قلبی: یک مقاله مروری روایتی

کیهان مصطفوی

زمینه و هدف: مسائل اخلاقی پیوند اعضا به تازگی به کرات مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به آمار بالای مرگ ومیر بیماران در لیست انتظار پیوند، از مهمترین چالش های اخلاقی پیوند اعضا، کمبود ارگان های پیوندی و روش های حل این معضل می باشد.
روش بررسی: در این پژوهش به صورت مرور مقالات به بررسی ملاحظات اخلاقی مورد نیاز در استفاده از موارد مرگ قلبی جهت تامین عضو در ایران پرداخته شده است.
یافته ها: بسیاری از اقدامات انجام شده جهت افرایش تعداد ارگان های فراهم آوری شده از موارد مرگ مغزی در دنیا هنوز نتوانسته فاصله میان عرضه و تقاضا را در پیوند اعضا کمتر نماید. از این رو از سال های 1980 برنامه پیوند اعضا از مرگ قلبی (Non-heart-beating donor) دهندگان با ایست قلبی برگشت ناپذیر در دنیا مجدداً مورد بازنگری و استفاده قرار گرفت. براساس دسته بندی ماستریت(Maastricht classification) ، دهندگان ایست قلبی در دو دسته کلی کنترل نشده و کنترل شده جای می گیرند. گروه اهدای عضو ایتالیا تیپ شش یا دهندگان با جریان خون غیرطبیعی که روی Extracorporeal membrane oxygenation (ECMO)هستند را اخیراً معرفی کرده است .در خصوص فراهم آوری اعضا از اهداکنندگان بدون ضربان قلب، ملاحظات اخلاقی زیادی وجود دارد که هم شامل دهنده و هم شامل گیرنده پیوند می باشد، از این رو با توجه به اینکه شرایط بالینی دهنده مرگ مغزی در بعضی مواقع بسیار ناپایدار است، پیش از اهدای عضو ممکن است قلب دچار ایست شود. در این موارد امکان برداشت عضو پس از بروز وضعیت مرگ قلبی در دهنده ای که مرگ مغزی بوده، وجود دارد.
نتیجه گیری: لازم است ملاحظات اخلاقی لازم در خصوص اهدای عضو از موارد مرگ قلبی تدوین و قوانین لازم تصویب گردد.

ارزش تست بیوفیزیکال پروفایل و نسبت مغزی-نافی (CPR) سونوگرافیک در پیش‌بینی روش زایمان و پیامدهای نامطلوب نوزادی حین تولد

فریبا نصیرایی

زمینه و هدف: تست های تشخیصی سلامت جنین ابزاری برای کاهش بروز عوارض و مرگ نوزادی می باشند، با این وجود ارزش تشخیصی آنها در ارتباط با پیامدهای مختلف همچنان مورد بحث است. این مطالعه با هدف بررسی ارزش تست بیوفیزیکال پروفایل و شاخص سونوگرافیک CPR در پیش بینی روش زایمان و پیامدهای نامطلوب نوزادی حین تولد انجام شده است.
روش بررسی: در این مطالعه مقطعی 70 نفر خانم باردار ترم (41-37 هفته) کاندید ختم بارداری مراجعه کننده به بیمارستان آیت الله موسوی زنجان از آبان 1399 تا خرداد 1400 مورد بررسی قرار گرفتند. پس از انتخاب مادران براساس معیارهای ورود، به صورت دردسترس، تست بیوفیزیکال پروفایل (BPP) و شاخص سونوگرافیک CPR انجام شد. سپس روش زایمان، وزن نوزاد، آپگار دقیقه پنجم، نیاز به احیا و بستری نوزادان در NICU در هر مورد ثبت شد. جهت تجزیه و تحلیل آماری از آزمون Student’s t-test, Mann-Whiteny U test و منحنی ROC در SPSS software, version 22 (IBM SPSS, Armonk, NY, USA) استفاده شد (05/0P≤).
یافته ها: در این مطالعه میانگین سن بارداری شرکت کنندگان 1/11±56/38 هفته بود. براساس داده ها، بین CPR و نیاز نوزاد به احیا و بستری در (021/0NICU (P= همچنین نمره آپگار (042/P=) ارتباط آماری معناداری وجود داشت. با این وجود بین CPR و روش زایمان، سن بارداری و وزن نوزاد حین تولد ارتباط آماری معناداری مشاهده نشد. امتیاز BPP نیز با هیچکدام از پیامدهای مورد بررسی ارتباط معناداری نداشت.
نتیجه گیری: به نظر می رسد بررسی CPR در حوالی زایمان می تواند در پیش بینی وضعیت نوزاد بلافاصله پس از تولد و آمادگی کادر درمان برای انجام اقدامات فوری مفید واقع شود.

بررسی تأثیر کلسیم خوراکی بر سطح سرمی ویتامین B12 در مبتلایان به دیابت نوع دو

محمود پرهام

زمینه و هدف: کمبود ویتامین B12 به دلیل تداخل با جذب آن، از شناخته شده ترین اختلالات ناشی از مصرف طولانی مدت متفورمین است.
روش بررسی: این کارآزمایی بالینی از خرداد تا مهر 1396 در بیمارستان شهید بهشتی قم بر روی 60 بیمار دیابتی نوع دو با سابقه دیابت به مدت یک تا دو سال و مصرف متفورمین به میزان g 1-2 انجام گرفت. بیماران به دو گروه 30 نفره تقسیم شدند. گروه مداخله متفورمین را به همراه روزانه g 1 کربنات کلسیم و گروه کنترل فقط متفورمین دریافت کردند. در دو گروه سطح ویتامین B12 بیماران پیش از شروع مداخله و پس از سه ماه اندازه گیری شد.
یافته ها: بین دو گروه از نظر جنسیت اختلاف وجود داشت و بین میانگین سنی در دو گروه اختلاف معناداری مشاهده نشد. میانگین سطح ویتامین B12 پیش از دریافت کلسیم در گروه A (مداخله) کمتراز گروه B (کنترل) بود (036/0=P) و پس از دریافت کلسیم سطح ویتامین B12 در گروه مداخله افزایش یافت (002/0=P) و در گروه کنترل سطح ویتامین B12 کاهش یافت (030/0=P)، میزان نوروپاتی در پرسشنامه میشیگان، قسمت شرح حال در هر دو گروه مداخله و کنترل با اختلاف معناداری کاهش پیدا کرد، ولی قسمت معاینه در گروه مداخله با اختلاف معناداری کاهش پیدا کرد (006/0P=) و در گروه کنترل اختلاف معناداری در قسمت معاینه در نوروپاتی نداشت (2/0P=).
نتیجه گیری: مصرف خوراکی کلسیم به صورت روزانه ، باعث افزایش سطح ویتامین B12 در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو شد و شاید کلسیم بتواند کاهش سطح سرمی ویتامین B12 ناشی از مصرف متفورمین در بیماران مبتلا به دیابت تیپ دو را تعدیل کند.

بررسی پیش‌آگهی کوتاه‌مدت عفونت قطعی نوزادان

حسن بسکابادی

زمینه و هدف: سپسیس نوزادی یک عفونت باکتریایی سیستمیک شدید است که بر پیش آگهی نوزادان نارس اثر می گذارد. از این رو، مطالعه حاضر با هدف بررسی پیش آگهی کوتاه مدت عفونت نوزادی انجام شده است.
روش بررسی: این مطالعه مقطعی روی 729 نوزاد پره ترم مشکوک به عفونت در بخش نوزادان بیمارستان قائم (عج) مشهد طی خرداد 1394 تا خرداد 1400 با نمونه گیری در دسترس انجام شده است. ابزار جمع آوری اطلاعات، چک لیست پژوهشگر ساخته شامل مشخصات نوزادی (سن حاملگی، وزن هنگام تولد، نمره آپگار دقیقه اول و پنجم، وضعیت موقع ترخیص) و یافته های آزمایشگاهی (تعداد گلبول های سفید و پلاکت ها، C-reactive Protein و کشت خون و مایع مغزی نخاع) بود. پیش آگهی نوزادی از نظر مرگ یا ترخیص بین نوزادان دارای عفونت قطعی و بدون آن، مورد مقایسه قرار گرفت.
یافته ها: براساس نتایج این مطالعه وزن کم هنگام تولد و سن حاملگی کمتر و نمره آپگار پایین تر ریسک مرگ نوزادی را افزایش می دهد. حدود یک پنجم نوزادان با عفونت قطعی فوت کردند. مرگ ناشی از عفونت حدود پنج برابر گروه نوزادان ترخیص شده بود. 44% از نوزادان مبتلا به سپسیس زودرس و 40% از نوزادان مبتلا به سپسیس دیررس فوت شدند. در موارد مرگ نوزادی ناشی از سپسیس، شایعترین عامل عفونی گرم منفی، آسینتوباکتر و شایعترین عامل عفونی گرم مثبت، انتروکوک بوده است.
نتیجه گیری: عفونت قطعی نوزادان، پیش آگهی آنها را بدتر می کند. به طوری که خطر مرگ نوزادان نارس را پنج برابر افزایش می دهد. احتمال مرگ در مننژیت بیش از سپسیس و در سپسیس زودرس بیش از دیررس و در سپسیس ناشی از گرم منفی بیشتر از گرم مثبت می باشد.

بررسی عوامل موفقیت در انجام زایمان طبیعی در مادران باردار با حاملگی ترم دیررس

شهلا یزدانی

زمینه و هدف: هدف از انجام این مطالعه یافتن علل عدم موفقیت زایمان طبیعی در حاملگی ترم دیررس بود که می تواند برای اداره ی زایمان در این مادران باردار و طرح راهکار برای افزایش زایمان طبیعی سودمند باشد.
روش بررسی: این مطالعه مقطعی در جامعه زنان باردار با حاملگی ترم دیررس بیش از 41 هفته و با انتخاب 148 نفرِ مراجعه کننده به بیمارستان آیت الله روحانی بابل طی فروردین 1397 الی اسفند 1398 انجام شده است. سن مادر، شاخص توده بدنی، سن بارداری، تعداد بارداری و زایمان، مدت بستری، وضعیت و روش آمادگی سرویکس برای ختم بارداری از پرونده بیماران استخراج و ثبت شد. اطلاعات در دو گروه روش ختم بارداری (زایمان طبیعی و سزارین) مورد مقایسه قرار گرفتند. تجزیه و تحلیل آماری با استفاده از SPSS software, version 22 (IBM SPSS, Armonk, NY, USA)، Chi-square test، Student’s t-test و Fitting logistic regression models صورت گرفت. 05/0P< معنادار تلقی گردید.
یافته ها: در این بررسی 167 زن باردار با حاملگی ترم دیررس مورد مطالعه قرار گرفتند. میانگین سنی زنان باردار برابر 98/5±03/26 سال بود. متغیر نمره بیشاپ (Bishop score) بالا با نسبت شانس 44/0، فاکتور پیشگیری کننده برای زایمان سزارین به شمار می رود (001/0=P). شاخص توده بدنی بالاتر نیز به عنوان ریسک فاکتور زایمان سزارین شناخته شده است (01/0=P) به طوری که به ازای هر واحد افزایش در نمره بیشاپ شانس زایمان سزارین 56% کاهش می یابد و به ازای هر واحد افزایش BMI، شانس سزارین 9% افزایش می یابد.
نتیجه گیری: مطالعه نشان داد نزدیک نیمی از موارد حاملگی های دیررس منجر به زایمان طبیعی می شوند. BMI بالا احتمال زایمان طبیعی در حاملگی های ترم دیررس را کاهش می دهد. اما نمره بیشاپ بالاتر می تواند در موفقیت زایمان طبیعی موثر باشد.

بررسی اثربخشی کتامین داخل بینی در مقایسه با کتامین وریدی در کنترل درد حین جراحی کاتاراکت

حمیدرضا شتابی

زمینه و هدف: برای بهبود کیفیت آرامبخشی در پروسیجرهای مختلف داروهای مختلفی به تنهایی یا در ترکیب با یکدیگر استفاده شده اند، اما تاکنون روش دارویی که مورد توافق متخصصان بیهوشی باشد ارایه نشده است. هدف از این مطالعه بررسی اثربخشی و ایمنی کتامین داخل بینی درمقایسه با کتامین وریدی در جراحی کاتاراکت بود.
روش بررسی: این کارآزمایی بالینی آینده نگر تصادفی شده از آذر 1397 لغایت اسفند 1398 در بیمارستان فیض اصفهان بر روی 90 بیمار بالای 18 سال کاندید جراحی کاتاراکت در در دو گروه دریافت کننده کتامین mg/kg 1 به صورت داخل بینی (INK) یا وریدی (IVK) انجام شد. 10 دقیقه پیش از شروع جراحی، درگروه INK کتامین و در گروه IVK سالین داخل بینی تجویز شد. دو دقیقه پیش از شروع جراحی در گروه INK نرمال سالین و در گروه IVK کتامین وریدی تجویز شد. بیماران حین پرپ و درپ میدازولام mg/kg 04/0 وریدی دریافت کردند. کیفیت آرامبخشی و بی دردی، علایم حیاتی، رضایت بیمار و پزشک و عوارض جانبی در زمان های مطالعه ثبت شد. داده ها با استفاده از SPSS software, version 23 (IBM SPSS, Armonk, NY, USA) مورد آنالیز قرار گرفت.
یافته ها: در این مطالعه 90 نفر که 53 نفر (9/58%) از آنها مرد بودند وارد مطالعه شـدند. میانگین سـنی بیماران 6/10±5/61 بود. دو گروه تفاوت معناداری از نظر جنس (696/0P=)، سن (960/0P=)، وزن (212/0P=)، قد (632/0P=)، بیماری زمینه ای (094/0P=) و نوع بیماری زمینه ای (090/0P=) نداشتند. دو گروه از نظر میانگین تعداد ضربان قلب (77/0P=)، میانگین فشارخون شریانی (13/0P=) و میانگین اشباع اکسیژن خون (58/0P=)، میزان رضایتمندی بیمار (470/0P=) و جراح (115/0P=)، شدت درد (506/0P=)، سطح آرامبخشی (477/0P=) و عوارض جانبی (221/0P=) تفاوت معناداری نداشتند.
نتیجه گیری: تجویز کتامین به صورت داخل بینی در مقایسه با تجویز وریدی کتامین فراهم آورنده آرامبخشی و پاسخ قلبی-عروقی مشابه می باشد. تجویز کتامین به صورت داخل بینی روشی غیرتهاجمی ایمن و موثر با کاربرد آسان است می تواند جایگرینی مناسب برای تجویز وریدی باشد.

بررسی مقایسه‌ای تاثیر کتامین-دکسمدتومدین با کتامین-میدازولام بر سطح آرامبخشی، درد و تغییرات همودینامیک در برونکوسکوپی فیبراپتیک

بهزاد ناظم رعایا

زمینه و هدف: در طی برونکوسکوپی می توان از داروهای آرامبخش مانند پروپوفول، کتامین و بنزودیازپین ها استفاده کرد. هدف ما مقایسه تأثیر آرامبخشی کتامین-میدازولام و کتامین-دکسمدتومیدین در برونکوسکوپی بود.
روش بررسی: این یک کارآزمایی بالینی تصادفی است که از آبان 1399 تا فروردین 1400 بر روی 60 بیمار انجام شد. گروه کتودکس، mg/kg 1 کتامین و µg/kg 1 دکسمدتومیدین طی 10 دقیقه دریافت کردند و انفوزیون mg/min 5/0 کتامین و µg/kg 5/0 دکسمدتومیدین برقرار شد. گروه کتومید (Ketomid)، mg/kg 1 کتامین و mg 5/2 میدازولام طی 10 دقیقه دریافت کردند و mg/min 5/0 کتامین و µg/kg/min 1 میدازولام انفوزیون گردید. فشارخون، ضربان قلب، درصد اشباع اکسیژن و درد مورد مقایسه قرار گرفت. همچنین میزان آرامبخشی براساس یک معیار پنج امتیازی از یک تا پنج ثبت گردید. داده های به دست آمده در SPSS software, version 26 (IBM SPSS, Armonk, NY, USA) وارد شد. برای مقایسه داده ها بین خطوط زمانی مختلف و همچنین گروه های مختلف از Independent samples t-test و آزمون های اندازه گیری مکرر استفاده شد. 05/0P< به عنوان آستانه معناداری در نظر گرفته شد.
یافته ها: کتودکس زمان آرامبخشی بیشتر (001/0P<) و ریکاوری کوتاه تری (001/0P<) از کتومید داشت. تفاوت معناداری بین فشارخون، ضربان قلب و میزان درصد اشباع اکسیژن بین گروه ها وجود نداشت (05/0<P). در گروه کتودکس نسبت به کتومید در 20 دقیقه (04/0P=) و 30 دقیقه (001/0P=) پس از عمل میزان درد کمتر بود.
نتیجه گیری: کتودکس نسبت به کتومید آرامبخشی بیشتر، ریکاوری و درد کمتر داشت از این رو استفاده از آن در برونکوسکوپی توصیه می گردد.

تاثیر وضعیت مفصل ران بر شاخص‌های ایزوکینتیک دینامومتری مفصل زانو در ورزشکاران فوتبال و دومیدانی

حکیمه آدی گوزلی

زمینه و هدف: روش مرسوم اندازه گیری قدرت عضلانی جهت تخمین آسیب های ورزشی اندام تحتانی در ورزشکاران و نیز طراحی پروتکل های پیشگیری از آسیب، روش دینامومتری می باشد. هدف از این مطالعه بررسی تاثیر وضعیت مفصل ران بر شاخص های دینامومتری مفصل زانو در ورزشکاران فوتبال و دومیدانی بود.
روش بررسی: 44 ورزشکار مرد (فوتبال=22 و دومیدانی=22) با نمونه گیری غیراحتمالی ساده وارد این مطالعه توصیفی-تحلیلی شدند. شاخص های دینامومتری مفصل زانو شامل حداکثر گشتاورهای فلکسوری و اکستانسوری، طول بهینه، زاویه کراس اور و نسبت های تعادل عملکرد عضلانی در سرعت 60 درجه بر ثانیه و در دو وضعیت نشسته و خوابیده (با توجه وضعیت مفصل ران) در دو گروه ارزیابی و با یکدیگر مقایسه شدند. این مطالعه در آزمایشگاه بیومکانیک دانشکده علوم توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی تبریز (از مهر 1398 تا مهر 1399) اجرا شد.
یافته ها: اثر متقابل گروه و وضعیت مفصل ران در شاخص ها معنادار نشد (05/0<P). میزان گشتاور کانسنتریک و اکسنتریک اکستانسوری و فلکسوری و نسبت مرسوم فلکسوری به اکستانسوری در وضعیت نشسته به صورت معناداری بیشتر از وضعیت خوابیده بود. طول بهینه فلکسوری در وضعیت خوابیده بیشتر از نشسته و زاویه کراس اور در وضعیت خوابیده کمتر از وضعیت نشسته بود (05/0>P). وضعیت مفصل ران بر روی نسبت عملکردی فلکسوری به اکستانسوری تاثیری نداشت (05/0<P). شاخص های دینامومتری بین دو گروه فوتبال و دومیدانی نیز با یکدیگر تفاوت معناداری نداشتند (05/0<P).
نتیجه گیری: یافته های مطالعه حاضر اهمیت وضعیت دهی مفصل ران را در اندازه گیری قدرت عضلانی مفصل زانو در ورزشکاران فوتبال و دومیدانی نشان می دهد که می تواند بر طراحی تمرینات تقویتی در ورزشکاران و تخمین میزان آسیب های ورزشی اثرگذار باشد.

ارتباط عوامل دموگرافیک و پاتولوژیک بر میزان بقاء پنج ساله بیماران مبتلا به سرطان معده در استان تهران

علی محمد علیزاده

زمینه و هدف: سرطان معده از دلایل اصلی مرگ ومیر ناشی از سرطان در سراسر جهان به شمار می رود. مطالعه حاضر با هدف بررسی ارتباط عوامل دموگرافیک و پاتولوژیک بر میزان بقاء بیماران مبتلا به سرطان معده انجام شد.
روش بررسی: در مطالعه توصیفی-تحلیلی حاضر، 56 بیمار مبتلا به سرطان معده، از مهر 1395 تا مهر 1396، مراجعه کننده به بیمارستان های رسول اکرم (ص) و امام خمینی (ره) شهر تهران وارد مطالعه و به مدت پنج سال پیگیری شدند. میزان بقاء بیماران با استفاده از روش کاپلان مایر محاسبه گردید. برای تعیین ارتباط عوامل دموگرافیک و پاتولوژیک بر میزان بقاء بیماران، نظیر جنس، سن، محل تومور، نوع و درجه تمایزیافتگی تومور، متاستاز، مرحله بیماری و عفونت هلیکوباکتر پیلوری، از آزمون لگ- رتبه (Logrank test) و مدل رگرسیون کاکس(Cox regression model) استفاده شد. داده ها توسط SPSS software, version 22 (IBM SPSS, Armonk, NY, USA) و در سطح معنادار 05/0 آنالیز شدند.
یافته ها: بیماران شامل 73% مرد و 27% زن بودند. میزان بقاء یک، سه و پنج ساله بیماران به ترتیب 67، 35 و 26% بود. همچنین میزان بقاء افراد بالای 60 سال و در مراحل پیشرفته سرطان معده، پایین تر از سایرین بود. متغیرهای سن، نوع تومور، درجه تمایزیافتگی تومور، متاستاز و مرحله تومور بر میزان بقاء بیماران موثر بودند.
نتیجه گیری: نتایج ما نشان داد که میزان بقاء بیماران مبتلا به سرطان معده نسبتاً پایین و تشخیص زودهنگام، فاکتور قوی در افزایش بقاء محسوب می شود. بنابراین بکارگیری یک برنامه غربالگری مناسب جهت افزایش میزان بقاء مبتلایان به سرطان معده ضروری می باشد.

نگاهی نو به تعیین گرهای مفهوم سالمندی: یک نامه به سردبیر

راحله سموعی

سردبیر محترم
بخش بزرگ جامعه جهانی امروز را سالمندان تشکیل داده اند، جمعیت بزرگی که روزگاری پیش ازاین گرداننده امور بودند اکنون تعاملات متفاوتی با محیط وزندگی دارند. در این خصوص همچنان که پیچیدگی ها و پیشرفت های ساختاری و کارکردی جوامع، تفاوت های بارزتری را در جمعیت سالخورده موجب می شوند، می خواهیم بدانیم که این متفاوت شدنی گرفتارکننده یا فرصت ساز است و آیا در جامعه اشتیاقی برای تبیین این تجارب متفاوت وجود دارد. باوجود گستردگی دیدگاه های مرتبط با سالمند شدن، تبیین مفهوم سالمندی خیلی هم آسان نیست. در این زمینه اولین و آشناترین ویژگی که در خصوص سالمند شدن به ذهن می رسد، زمان گذرانده شده است. آنچه ازدست رفته تا عدد سن (تقویمی) به دست آید و با سوال متداول «چند سال دارید» مشخص می شود.¹ بااین وجود، در یک تحلیل عمیق تر و جامع تر آشکار می شود که به جز زمان، شاخص ها و ابعاد دیگری نیز در شکل دهی به این مفهوم نقش دارند ازجمله بعد «زیست شناختی» که به تناسب یا عدم تناسب سن تقویمی (میزان گذر سال های عمر)، با وضعیت بدنی ارتباط دارد و نشان دهنده این است که فرد، جوان تر یا مسن تر از سن تقویمی اش به نظر می آید. در این خصوص کیفیت و سبک زندگی ازجمله عوامل مهم تاثیر گذار بر بعد زیست شناختی هستند و برای دستیابی به آن، هم پاسخگویی جوامع و هم سرمایه گذاری خود افراد مهم است. بعد «روان شناختی» از ابعاد دیگر مرتبط با مفهوم سالمندی است و معیار آن باور فردی نسبت به سن خود می باشد و با این سوال که آیا فرد به اندازه سنش احساس جوانی یا پیری دارد مرتبط است. این بعد، با اثرپذیری از باورها و تجارب شخصی افراد نمایان می شود که بر احساس توانمندی و ارزشمندی آن ها تاثیرگذار است. به جز این ابعاد، بعد «جامعه شناختی» نیز در شکل گیری مفهوم سالمندی نقش مهمی دارد و با این سنجش مرتبط است که آیا هر فرد متناسب با سن خود زندگی می کند. این بعد نیز توسط ساختار جامعه و فرهنگی که فرد در آن زندگی می کند شکل می گیرد. با توجه به موارد گفته شده آنچه در اینجا بارز می شود نقش تعیین گرهای مختلف در شکل دادن مفهوم سالمندی است. تعیین گرها و ابعادی که زیرپوشش سن تقویمی تاکنون کمتر موردتوجه قرار گرفته اند. در این زمینه باید یادآور شد اگرچه سن تقویمی واقعیتی پذیرفتنی در تبیین مفهوم سالمندی است، بدون در نظر گرفتن ابعاد زیستی، روانی و اجتماعی تعیین کننده سالمندی، کافی و مفید نخواهد بود. همچنین توجه به این نکته لازم است که از تعامل این ابعاد با یکدیگر، روابط پیچیده تری ایجاد می شود که نگرش به سالمندی را برای همیشه می تواند با تغییر مواجه کند.
ازجمله کارکردهای مثبت تعیین گرهای زیستی، روانی و اجتماعی سالمند شدن، کاهش نرخ مرگ ومیر و افزایش امید به زندگی است.² از طریق بهبود کیفیت زندگی و امیدواری بیشتر موجب می شوند انسان ها از نظر بدنی و روانی سالم تر باشند، به طوری که اگرچه سنشان افزایش می یابد، بدن جوان تری دارند، به این مفهوم که باوجود گذشت سال های بیشتری از تولد، همچنان تا رسیدن به زمان پایان زندگی، سال های قابل توجهی پیش رو دارند.¹
با توجه به آنچه گفته شد درمی یابیم برای رسیدن به مزایای طول عمر بیشتر و سالم تر، برنامه ریزی درزمینه تعیین گرهای زیستی، روانی و اجتماعی مرتبط با سالمندی نیاز است و سالم پیر شدن بایستی خواست و مطالبه هر فرد و جامعه باشد. به این صورت که هر چه جوامع، گروه های سنی و افراد آن از پویایی بیشتر و باورهای عمیق تر برخوردار باشند از مزایای خوب گذران عمر، بیشتر بهره مند می شوند و این باور مثبت که اگرچه سال هایی را گذرانده ایم ولی جوان تر زندگی می کنیم را در مرکز توجه قرار دهند تصویر بهتری از جمعیت سالمند در کل جامعه جریان می یابد.