مجله دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران

ارزیابی سریع فناوری تزریق سلول‌های بنیادی مزانشیمی بر درمان فلج مغزی: یک مرور نظام‌مند

اسما صابرماهانی

زمینه و هدف: فلج مغزی نوعی سندرم اختلال حرکتی و وضعیتی در اوایل کودکی است. این بیماری به دلیل آسیب وارده به مغز یا ناهنجاری های مادرزادی ایجاد می شود. در سال های اخیر، پیوند سلول های بنیادی مزانشیمی انسان (hMSC) به یک استراتژی درمانی امیدوارکننده برای CP تبدیل شده است. در این مورد سالانه هزینه های زیادی برای درمان و مدیریت این بیماری می شود که هدف از این مطالعه ارزیابی ایمنی، اثربخشی این روش بر CP می باشد.
روش بررسی: این مطالعه از نوع متاآنالیز می باشد. تحقیق از 24 اسفند 1399 تا هشت فروردین 1400 محیط پژوهش ایران، کرمان بوده است. ابتدا در پایگاه های داده ای PubMed، Scopus و Scholar، تحقیق سیستماتیک انجام گرفت که معیار ورود و خروج برای آن تعیین شد.
یافته ها: پس از انجام مرور نظام مند در نهایت به 18 مقاله رسیدیم که نشان داد استفاده از فناوری سلول های بنیادی به عنوان یک روش علمی می تواند باعث بهبود کیفیت زندگی افراد بیمار و بهبود نقص حرکتی گردد.
نتیجه گیری: با توجه به شواهد محدود و مطالعات انجام شده فناوری سلول های بنیادی در بهبود افراد CP می تواند ایمن، کارا باشد ولی درمورد اثربخشی آن شواهد کافی وجود ندارد و مطالعات بیشتری در این باره لازم است. در مجموع سلول های بنیادی ممکن است آینده بسیار امیدوارکننده ای در درمان این بیماران داشته باشند. در نهایت اینکه فناوری سلول های بنیادی همراه با بیوتکنولوژی های نوآورانه ممکن است به زودی نتایج نویدبخشی به بیماران دهد.

بررسی پیش‌آگهی نوزادان در بیماری‌های مادر

مریم ذاکری حمیدی

زمینه و هدف: بیماری های مادر از جمله دیابت، هایپرتانسیون، پره اکلامپسی، هایپوتیروییدی و صرع در بارداری با عوارض جنینی و نوزادی همراه می باشند. هدف از انجام مطالعه حاضر، مقایسه پیش آگهی نوزادی در بیماری های مادر می باشد.
روش بررسی: مطالعه حاضر یک مطالعه مقطعی می باشد که روی 600 نوزاد پره ترم با مادران مبتلا به دیابت، هایپرتانسیون، پره اکلامپسی، هایپوتیروییدی و صرع در بیمارستان قائم (عج) مشهد انجام شده است. این مطالعه از فروردین 1394 تا اردیبهشت 1400 و با روش نمونه گیری در دسترس انجام شده است. ابزار جمع آوری اطلاعات در این مطالعه، چک لیست پژوهشگر ساخت شامل مشخصات نوزادی (سن حاملگی، نمره آپگار دقیقه اول، نمره آپگار دقیقه پنجم) و مادری (نوع زایمان، مراقبت های بارداری، پارگی زودرس کیسه آب) بود. پیش آگهی نوزادی در زمان تولد مورد مقایسه قرار گرفت. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون های آماری Kolmogorov-Smirnov و Chi-square انجام شده است.
یافته ها: نوزادان دارای مادران مبتلا به صرع، کمترین نمره آپگار دقیقه اول و کمترین سن حاملگی و نوزادان دارای مادران مبتلا به دیابت، کمترین نمره آپگار دقیقه پنجم را داشتند. مادران مبتلا به هایپوتیرویید، بیشترین میزان پارگی زودرس کیسه آب و مادران مبتلا به هایپرتانسیون و پره اکلامپسی، بیشترین موارد زایمان سزارین را داشتند.
نتیجه گیری: بیماری های مادر شامل دیابت، هایپرتانسیون، پره اکلامپسی، هایپوتیروییدی و صرع، پیش آگهی نوزادان را از نظر شدت نارسی، پارگی زودرس کیسه آب، نوع زایمان، نمره آپگار دقیقه اول و نمره آپگار دقیقه پنجم تحت تأثیر قرار می دهد. لذا کنترل و درمان مناسب این موارد از بیماری های مادر ممکن است پیش آگهی نوزادی را بهبود دهد.

موفقیت درمان جایگزینی گنادوتروپین‌ها در مردان مبتلا به هایپوگنادوتروپین هایپوگنادیسم در کلینیک‌های اورولوژی و غدد بیمارستان گلستان اهواز

علیرضا جهانشاهی

زمینه و هدف: درمان بیماری هایپوگنادیسم هایپوگنادوتروپین به عنوان یکی از علل ناباروری در مردان توسط گنادوتروپین (HMG و HCG) موضوع این پزوهش می باشد. این تحقیق بر روی میزان باروری توجه بیشتری شده است. اگر چه تغییرات صفات ثانویه اندازهء بیضه ها القای اسپرماتوژنز و فعالیت هورمونی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
روش بررسی: در این مطالعه گذشته نگر و توصیفی-تحلیلی مردان مبتلا به هایپوگنادیسم هایپوگنادوتروپیک ایزوله براساس نرمال بودن سایر محورهای هیپوفیز که تمایل به باروری داشته اند و از آذر 1396 تا اسفند 1398 کلینک های غدد و اورولوژی اهوازجهت باروری به پزشک مراجعه کرده اند، مورد بررسی قرار گرفتند بیماران تحت درمان همزمان HMG میزان 75 واحد به صورت یک روز در میان (سه بار در هفته) و HCG به میزان 5000 واحد به صورت یک روز در میان دریافت کردند.
یافته ها: این پژوهش نشان داد سایز بیضه ها در 8/54% این بیماران افزایش یافت. صفات ثانویه (رویش موهای ثانویه) در 9/88 بیماران ایجاد شد. در 36 بیمار القای اسپرماتوژنز رخ داد و 29 نفر پدر شدند. در ضمن میل جنسی در 3/67% بیماران و فعالیت هورمونی در 4/69% بیماران افزایش یافت. زمان پاسخ به درمان جایگزین در بین بیماران نیز نشان داد که زمان پاسخ به درمان جایگزینی در 5/47% بیماران بیشتر از 12 ماه می باشد. در ضمن 6/6% از نمونه مورد مطالعه از روش های کمک باروری استفاده کرده بودند.
نتیجه گیری: استفاده از HMG و HCG در درمان بیماری هایپوگنادیسم و هایپوگنادوتروپیک در ایجاد صفات ثانویه جنسی و افزایش فعالیت هورمونی و ایجاد باروری موثر می باشد.

طبقه‌بندی سیگنال‌های مغزی EEG مبتنی بر تصور حرکتی با استفاده از روش‌های یادگیری عمیق

فائزه مقدس

زمینه و هدف: سیستم های رابط مغز و رایانه از طریق سیگنال های مغزی امکان ارتباط با دنیای بیرون را بدون استفاده از واسطه های فیزیولوژیکی برای افراد دارای ناتوانی جسمی فراهم می کند. یکی از انواع این سیستم ها، سیستم های مبتنی بر تصور حرکتی است. از مهمترین بخش ها در طراحی این سیستم ها، طبقه بندی سیگنال های مغزی مبتنی بر تصور حرکت به کلاس های تصور حرکت به منظور تبدیل به فرمان کنترلی است. در این مقاله یک روش نوین طبقه بندی سیگنال های مغزی مبتنی بر تصور حرکتی با استفاده از روش های یادگیری عمیق ارایه شده است.
روش بررسی: این مطالعه مقطعی در دانشکده فناوری های نوین پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان از بهمن 1398 تا تیر 1401 انجام شد در بلوک پیش-پردازش قطعه بندی سیگنال های مغزی، انتخاب کانال های مناسب و استفاده از فیلتر باترورث (Butterworth filter)، سپس تبدیل موجک جهت انتقال به حوزه زمان-فرکانس و در قسمت طبقه بندی از دو طبقه بند شبکه یادگیری عمیق کانولوشنی یک بعدی با دو معماری و شبکه یادگیری عمیق کانولوشن دوبعدی با دو معماری با ورودی سه موجک مادر Cmor، Mexicanhat و Cgaus به کار گرفته شده و درنهایت عملکرد شبکه ها بررسی شده اند.
یافته ها: سه کانال برای 9 سوژه موردنظر، به عنوان بهترین کانال ها انتخاب شدند. همچنین پس از یافتن پارامترهای بهینه در ساختار داده، تبدیل موجک با موجک مادر Cgaus بالاترین درصد را در دو معماری پیشنهاد شده، دارد. صحت 53/92%، بالاترین صحت مربوط به معماری دوم شبکه عصبی کانولوشن دوبعدی پیشنهاد داده شده است.
نتیجه گیری: نتایج به دست آمده از شبکه های پیشنهاد شده، نشان دهنده آن است که شبکه های یادگیری عمیق مناسب می توانند به عنوان ابزاری مناسب و دقیق برای طبقه بندی دادگان مبتنی بر تصور حرکت مورد استفاده قرار گیرند.

بررسی تاثیر کربوکسی‌تراپی در درمان بی‌اختیاری استرسی ادرار و اختلال عملکرد جنسی در بیماران مراجعه‌کننده به کلینیک‌های دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

زهرا علامه

زمینه و هدف: مطالعه حاضر با هدف بررسی روش کربوکسی تراپی به عنوان یک استراتژی سرپایی و غیرهورمونی برای درمان بی اختیاری ادراری استرسی (Stress urinary incontinence, SUI) و اختلال عملکرد جنسی Sexual dysfunction, SD) انجام شد.
روش بررسی: این کارآزمایی بالینی شاهددار به روش بلوک تصادفی روی 60 زن در فاصله سنی 65-35 سال مبتلا به SUI و SD از اردیبهشت 1399تا بهمن 1400 به کلینیک های دانشگاه علوم پزشکی اصفهان مراجعه کردند انجام شد. SUI با پرسشنامه ICIQ-UI SF و SD با پرسشنامه PISQ-12 بررسی شد. در گروه مداخله با نیدل گیج 30 (Needle gauge 30)، ml 30 گاز CO2 با زاویه 90 درجه در سه ناحیه از گردن مثانه تزریق شد. هر فرد دوبار در هفته به مدت یک ماه تحت کربوکسی تراپی قرار گرفت و در گروه کنترل با همان پروتوکل ولی بدون تزریق گاز CO₂ مداخله انجام شد.
یافته ها: نتایج نشان داد میانگین شاخص کلی عملکرد جنسی و میانگین شاخص عملکرد جنسی بیماران در بعد فیزیکی و بعد مرتبط با شریک جنسی در گروه مداخله طی دو مرحله اندازه گیری تفاوت معناداری داشت ولی در گروه کنترل تفاوت معناداری مشاهده نشد. امتیاز کلی عملکرد ادراری، تعداد دفعات نشت ادرار و تاثیر نشت ادرار بر کیفیت زندگی زنان در هر دو گروه کنترل و مداخله بین سه مرحله اندازه گیری تفاوت معنادار داشته است درحالی که میزان نشت ادرار در گروه مداخله بین زمان ها اختلاف معنادار بود ولی در گروه کنترل تفاوتی مشاهده نشد.
نتیجه گیری: کربوکسی تراپی به عنوان یک گزینه درمانی ایمن و موثر می باشد و احتمالا با افزایش جلسات درمانی بتوان به نتایج بهتری دست پیدا کرد.

بررسی عوامل مؤثر بر پارگی زودرس کیسه آب در زنان باردار مراجعه‌کننده به بیمارستان افضلی‌پور شهر کرمان

مریم دلیلی

زمینه و هدف: پارگی زودرس کیسه آب، یکی از عواملی است که می تواند موجب افزایش مرگ ومیر مادران و نوزادان شود که بروز آن تحت تأثیر عوامل متعددی است. هدف مطالعه حاضر، بررسی عوامل مؤثر بر فراوانی پارگی زودرس کیسه آب در زنان باردار بود.
روش بررسی: این مطالعه توصیفی-تحلیلی از بهمن 1396 تا بهمن 1397 در بیمارستان افضلی پور کرمان انجام شد. ابزار جمع آوری اطلاعات، چک لیستی حاوی اطلاعات دموگرافیک بیماران بود. برای تجزیه وتحلیل داده ها از روش های آمار توصیفی (فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار)، تحلیلی Chi-square test و SPSS software, version 22 (IBM SPSS, Armonk, NY, USA) استفاده شد.
یافته ها: در این مطالعه توصیفی-تحلیلی، 400 خانم باردار مورد بررسی قرار گرفتند که 200 نفر آنها دچار پارگی زودرس کیسه آب بودند و 200 نفر وضعیت نرمال داشتند. میانگین سن و سن بارداری آنها به ترتیب، 4/5±4/27 سال و 1/2±1/34 هفته و میانگین پاریتی آنها 4/1±3/2 بود. ریسک فاکتورهایی مانند سن مادر (011/0=P)، تعداد دفعات بارداری (035/0=P)، تحصیلات مادر (018/0=P)، سابقه پارگی زودرس کیسه آب (046/0=P)، سابقه زایمان زودرس (019/0=P)، تروما (037/0=P) و مراقبت های بارداری (037/0=P) بر پارگی زودرس کیسه آب تأثیر داشتند.
نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد سن مادر، تعداد دفعات بارداری، تحصیلات مادر، سابقه پارگی زودرس کیسه آب، سابقه زایمان زودرس، تروما و مراقبت های بارداری، عوامل خطری برای پارگی زودرس کیسه آب هستند. بنابراین، با آموزش این عوامل خطر به مادران باردار می توان بروز پارگی زودرس کیسه آب و عوارض ناشی از آن را کاهش داد.

ردیابی بی‌درنگ Hypoxia glycolysis در نمونه‌های کونیزاسیون برای تشخیص نئوپلازی در دهانه رحم (CIN)

زهره السادات میری پور

زمینه و هدف: اگرچه سرطان دهانه رحم در زنان بالغ با آزمایش های تشخیصی زودهنگام، قابلیت درمان و مدیریت بیماری بهتری دارد، اما تشخیص دقیق و سریع هرگونه نشانه ای از ضایعات نئوپلازی درون اپی تلیالی دهانه رحم و دیسپلازی پرخطر در هر مرحله ای بسیار مهم است. اگر هر سلول پیش سرطانی/مشکوک غیرطبیعی در فرآیند تشخیصی مرسوم (پاتولوژی) شناسایی نشود، نمی توان آن را پیش از تبدیل ضایعه به سرطان دهانه رحم درمان کرد و در نتیجه میزان بقای بیماران را افزایش داد.
روش بررسی: در این مطالعه بالینی که یک مطالعه آزمایشی و غیرتصادفی است، کارایی و دقت تشخیصی حسگر سنجش الکتروشیمیایی متابولیسم گلیکولیز در سلول های سرطانی (HEA) بر روی نمونه های تازه خارج شده از دهانه رحم 40 بیمار کاندید کونیزاسیون بدلیل سابقه حضور سلول های غیرطبیعی در نتایج پاپ اسمیر آنها از تاریخ 31/5/1397 تا 31/3/1400، در بخش زنان بیمارستان یاس، دانشگاه علوم پزشکی تهران و بیمارستان های وابسته بررسی شد.
یافته ها: دقت آستانه جریان الکتروشیمیایی نه جریانی الکتروشیمیایی ROS/H₂O₂ به دست آمده توسط حسگر برای تمایز نواحی سرطانی از غیر آن، بیش از 95% بود (0001/0P<) که نشان از رابطه معنادار بین افزایش جریان الکتروشیمیایی و وجود CIN داشت. در این مطالعه، یک طبقه بندی تشخیصی بالینی همسان بین نتایج پاتولوژیک بافت های آزمایش شده و پاسخ الکتروشیمیایی ROS/H₂O₂ تشخیصی حسگر، براساس طبقه بندی CIN پیشنهاد شد.
نتیجه گیری: ارزیابی پاتولوژیکی بیشتر نمونه های آزمایش شده نشان داد که شناسایی الکتروشیمیایی متابولیسم گلیکولیز در نمونه های کونیزاسیون دهانه رحم توانست 10% از ضایعات CIN تشخیص داده نشده توسط پاتولوژی مرسوم را به درستی مثبت تشخیص دهد. از این رو به عنوان یک روش مکمل، قابلیت کمک به افزایش دقت و سرعت تشخیص ضایعات CIN در مرحله کونیزاسیون دارد.

بررسی عوامل موثر بر پاسخ به درمان در بیماران مبتلا به ITP بستری شده در بیمارستان حضرت معصومه

سعید کریمی مطلوب

زمینه و هدف: پورپورای ترومبوسایتوپنیک ایدیوپاتیک (اتوایمیون)، شایعترین علت شروع حاد ترومبوسایتوپنی در کودکی که از جهات دیگر سالم است. این مطالعه با هدف بررسی عوامل موثر بر پاسخ به درمان در کودکان بستری انجام شد.
روش بررسی: این مطالعه گذشته نگر با بررسی پرونده بیماران بستری به علت ITP در بیمارستان حضرت معصومه (س) از فروردین 1388 تا تا اسفند 1397 انجام شد. معیارهای سن، جنس، علایم بالینی بدو ورود، پلاکت اولیه و نیز روزهای 3، 5، 14 و 180 از پرونده بیماران استخراج شد. نوع پروتکل درمانی، نیاز به تکرار درمان، عود بیماری و عوارض عمده درمان از پرونده ی بیماران استخراج و در نهایت داده ها با SPSS software, version 22 (IBM SPSS, Armonk, NY, USA) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافته ها: از 229 بیمار مبتلا به ITP، 1/51% پسر و 9/48% دختر و میانگین سنی 4/3±7/3 بود. 3% افراد نیاز به تکرار درمان داشته و عود 2/15% بود. پاسخ به درمان در روزهای مختلف بدون ارتباط با سن و جنس و پلاکت اولیه (به جز یک مورد استثنا) بوده است (05/0P>). در ارتباط با علایم بالینی، پاسخ به درمان در روزهای سه و پنج مرتبط با علایم بالینی بدو مراجعه و در روزهای 14 و 180 بدون ارتباط با آن بوده است. پاسخ به درمان در روزهای سه و پنج در پروتکل های درمانی مختلف ارتباط معنادار داشته اما در روزهای 14 و 180 تفاوت قابل توجهی وجود نداشت (05/0P<).
نتیجه گیری: بهترین پاسخ در گروه درمان ترکیبی با متیل پردنیزولون و IVIg بوده و کمترین پاسخ به درمان در گیرندگان متیل پردنیزولون به تنهایی مشاهده شد.

بررسی عاقبت بیماران مبتلا به لوکمی حاد لنفوسیتی درمان‌شده با رژیم شیمی‌درمانی Hyper-CVAD: یک گزارش کوتاه

آزاده مقدس

زمینه و هدف: رژیم Hyper-CVAD یکی از مهمترین رژیم های مورد استفاده در درمان بیماران مبتلا به لوکمی حاد لنفوسیتی (ALL) در ایران می باشد.
روش بررسی: این مطالعه توصیفی در طول بازه زمانی فروردین 1395 تا فروردین 1398، در بیمارستان سیدالشهدا (ع) اصفهان بر روی 90 بیمار مبتلا به ALL تحت درمان با رژیم Hyper-CVAD صورت گرفت. اطلاعات دموگرافیک، بالینی و همچنین اطلاعات مربوط به بقای کلی، بقای بدون پیشرفت بیماری و میزان پاسخدهی کلی بیماران مورد ارزیابی قرار گرفت.
یافته ها: میانگین بقای کلی و بقای بدون پیشرفت بیماران به ترتیب 93/2±48/44 ماه و 30/3±44/44 ماه تخمین زده شد. از بین بیماران، 4/84% وارد بهبودی کامل شدند. متغیر بهبودی کامل به تنهایی بر میزان بقای کلی بیماران موثر می باشد. 40% از بیماران در این مطالعه در نهایت فوت کرده اند.
نتیجه گیری: نتایج به دست آمده با سایر مطالعات صورت گرفته در این زمینه همخوانی داشت و قابل استفاده جهت مقایسه با رژیم های درمانی جدید است.

بررسی چرخش ایزوله لوله فالوپ ناشی از کیست ناحیه فیمبریا در یک خانم باردار: گزارش یک مورد

صلاح الدین دلشاد

زمینه و هدف: در میان بیماری های ایجادکننده درد حاد شکم در زنان، چرخش ایزوله لوله فالوپ یک علت نادر است که به طور عمده در سنین باروری رخ می دهد و در صورت عدم درمان می تواند منجر به مشکلات باروری گردد.
معرفی بیمار: مورد گزارش شده خانم باردار 37 ساله ای می باشد که در سن بارداری 33 هفته، با شکایت از درد در ناحیه شکم توام با علایم تهوع و استفراغ در مرداد 1399 به بیمارستان مریم کرج مراجعه نمود. کانون درد در قسمت راست و پایین شکم بود. در هنگام لاپاراتومی چرخش ایزوله لوله فالوپ سمت راست مشاهده گردید (ناحیه RLQ). به دلیل نکروز فیمبریا در حین جراحی، با حفظ لوله رحمی، دتورشن لوله فالوپ، اکسزیون فیمبریای سیانوزه شده، اکسزیون کیست هموراژیک ناحیه فیمبریا، ساکشن مایع داخل حفره شکم و ترمیم فیمبریا انجام گردید.
نتیجه گیری: چرخش ایزوله لوله فالوپ باید در موارد درد حاد قسمت تحتانی شکم در زنان در سنین باروری و حتی نوجوانان جزء تشخیص افتراقی قرار گیرد.

مدیریت تعارض منافع در بخش سلامت: نامه به سردبیر

علی محمد مصدق راد

سردبیر محترم
تعارض (تضاد) منافع موقعیتی است که وظایف یا مسئولیت های فرد به عنوان یک کارمند یا مدیر در سازمان، با منافع او در خارج سازمان در تضاد باشد. تعارض منافع، تعارض میان منافع شخصی فرد با منافع ملی و عمومی است. در چنین موقعیتی، تصمیمات و اقدامات حرفه ای فرد در مورد یک منفعت اولیه، می تواند تحت تأثیر احتمال منفعت ثانویه برای او یا اقوام و دوستان او قرار گیرد.¹ فرد در موقعیت تعارض منافع، لزوماً غیراخلاقی و غیرحرفه ای نیست. تعارض منافع ممکن است موجب تغییر رفتار او شود و به فساد و سوء استفاده از قدرت عمومی برای کسب منافع شخصی منجر شود.
تعارض منافع در صنعت سلامت زمانی به وجود می آید که احتمال منافع فردی یا گروهی، قضاوت حرفه ای مدیران یا ارائه کنندگان خدمات سلامت را به خطر بیندازد. به عبارتی، تعارض منافع زمانی رخ می دهد که هدف اولیه تأمین، حفظ و ارتقای سلامت بیماران با هر هدف ثانویه دیگری به ویژه منافع شخصی مدیران و ارایه کنندگان خدمات سلامت در تضاد باشد. تعارض منافع بر همه جنبه های نظام سلامت مثل ارایه خدمات سلامت و آموزش و پژوهش در حوزه سلامت تأثیر می گذارد. اکوسیستم نظام سلامت تحت تأثیر نفوذ صنعت قرار دارد. منفعت اولیه در حوزه درمان، ارایه خدمات سلامت سودمند به بیماران، در حوزه پژوهش، تولید علم معتبر و فناوری سودمند و در حوزه آموزش، تربیت کارکنان سلامت با کفایت است. در مقابل، منفعت ثانویه شامل منفعت مالی و غیرمالی مثل اعتبار فردی، ارتقای علمی و شغلی و شهرت است. احتمال تأثیر سوء منافع ثانویه بر تصمیمات حرفه ای فرد باید توسط افراد مستقل تعیین شود.
همکاری بین اساتید، پژوهشگران و ارایه کنندگان خدمات سلامت با شرکت های دارویی و تجهیزات پزشکی برای تولید محصولات سلامتی به نفع جامعه است. ولیکن، این همکاری و احتمالاً روابط مالی فیمابین، ممکن است قضاوت های حرفه ای مربوط به منافع و اهداف اولیه پزشکی را تحت تأثیر قرار دهد. تعارض منافع در بخش سلامت، یکپارچگی پژوهش های علمی، عینیت آموزش حرفه ای، کیفیت مراقبت از بیمار و اعتماد عمومی به پزشکی را تهدید می کند.¹ جامعه از سیاستگذاران، مدیران و متخصصان علوم پزشکی انتظار دارد که هیچ انگیزه ای جزء سلامت بیماران نداشته باشند.
پذیرش هدیه، نمونه دارو و ملزومات پزشکی از شرکت های دارو و تجهیزات پزشکی، خرید دارو و تجهیزات از شرکت اقوام و دوستان، مالکیت سهام شرکت های دارویی و تجهیزات پزشکی، مشارکت در تدوین راهنماهای بالینی توسط شرکت های دارویی، حمایت مالی پژوهش ها توسط صنایع، ارایه مشاوره به صنایع، عضویت در هیات مدیره شرکت ها، اشتغال همزمان در بخش دولتی و خصوصی Dual Practice و معرفی کتاب خود به عنوان منبع اصلی توسط عضو بورد تخصصی از مصادیق تعارض منافع در بخش سلامت است.²
امکان تعارض منافع در حوزه پزشکی با توجه به تعدد و پراکندگی ارایه کنندگان خدمات سلامت، پیچیدگی فرایندهای ارایه خدمات سلامت، عدم توازن اطلاعات ارایه کننده و گیرنده خدمات سلامت، استقلال و اختیار کم بیمار و آسیب پذیری و وابستگی شدید او به ارایه کننده خدمات سلامت زیاد است و رسیدگی به آن در چارچوب نظارتی و سیاستی موجود دشوار می باشد. خط باریکی بین رفتار قابل قبول و تعارض منافع در نظام سلامت وجود دارد. سیاستگذاران، مدیران و کارکنان نظام سلامت باید پیش از پیوستن به مشاغل این حوزه از ماهیت و مصادیق تعارض منافع آنها آگاه باشند. با وجود این، ماهیت ظریف تعارض منافع، شناسایی، تحقیق و رسیدگی به آن را چالش برانگیز می کند.
براساس اصل 40 قانون اساسی، هیچکس نباید اعمال حق خود را وسیله ضرر رساندن به غیر یا تجاوز به منافع عمومی قرار دهد. همچنین، بر اساس قاعده فقهی «لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام»، فرد نباید به خود و به دیگران ضرر برساند. اگر حکومت به بعضی ها اجازه دهد که منافع شخصی بسیار به زیان دیگران به دست آورند، مشروعیت سیاسی حکومت تضعیف می شود.
مدیریت تعارض منافع با اتخاذ سیاست ها و رویه های مناسب امکان پذیر است. هدف مدیریت تعارض منافع محافظت از انسجام قضاوت حرفه ای و حفظ اعتماد عمومی مردم است. مدیریت تعارض منافع شامل مراحل پیشگیری، شناسایی و اصلاح است. راهکارهای مدیریت تعارض منافع شامل اعلام تعارض منافع (شفافیت)، اعمال محدودیت، تفکیک وظایف، تفکیک قانونگذار از مجری، تفکیک ناظر از نظارت شونده، اصلاح نظام پرداخت، استفاده از راهنماهای بالینی، رعایت کدهای اخلاقی و آموزش است.