مجله دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران

چالش‌ها و راهکارهای یکپارچگی در نظام ارائه خدمات سلامت: مرور حیطه‌ای

ابراهیم جعفری پویان

زمینه و هدف: تعامل و همکاری بین سازمان های ارائه دهنده مراقبت های سلامت به منظور یکپارچگی و بهبود کیفیت و عدالت در ارائه خدمات سلامت اهمیت پیدا کرده است و یکپارچگی به عنوان یک راه حل توسط سازمان بهداشت جهانی بیان شده است. هدف از این مرور شناسایی چالش ها و راهکارهای یکپارچگی در خدمات سلامت بود.
روش بررسی: این پژوهش با روش مرور حیطه ای از شهریور 1402تا فروردین 1403 انجام شده است. کلیه مقالات منتشر شده در زمینه یکپارچگی در نظام سلامت در بازه زمانی سال های 2000 تا 2024 میلادی در پایگاه های PubMed، Scopus و Web of Science و موتور جستجوگر Google Scholar با کلیدواژه های مناسب جستجو و جمع آوری شد. در نهایت، تعداد 27 مقاله انتخاب و با روش تحلیل چارچوب تحلیل شدند.
یافته ها: تعداد 46 چالش و 26 راهکار استخراج شده از مقالات در حوزه یکپارچگی در خدمات سلامت، براساس چارچوب بلوک های ساختاری WHO در پنج حوزه حاکمیت و رهبری، تامین مالی، نیروی انسانی، نظام اطلاعاتی و ارائه خدمت دسته بندی شدند.
نتیجه گیری: ادغام خدمات بهداشتی و درمانی مجموعه ای از چالش ها را متحمل می شود که عمدتاً شامل فقدان قوانین و مقررات برای فرآیندهای مشارکتی و ضعف در برنامه ریزی، کمبود منابع مالی، مقاومت ارائه دهندگان و کارکنان در برابر تغییرات و عدم نیازسنجی است که نیازمند راه حل های نوآورانه است. پرداختن به مسائلی مانند تجزیه و تحلیل قدرت- منفعت ذینفعان، قابلیت همکاری و به اشتراک گذاری داده ها و تنظیم برنامه ها و قوانین در میان ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی می تواند برای یکپارچگی موفقیت آمیز ضروری باشد.

بررسی تاثیر خنده درمانی در ارتقای سلامت زنان مبتلا به سرطان پستان: یک مرور سیستماتیک

شهره بهروز

زمینه و هدف: سرطان پستان از مهمترین سرطان های زنان است. باتوجه به اهمیت برنامه ریزی صحیح به منظورحفظ و ارتقاء سلامت جسمی، روحی و روانی جمعیت آسیب پذیر زنان، مطالعه حاضر با هدف بررسی مطالعات کارآزمایی بالینی انجام شده در زمینه تاثیرات خنده در ارتقاء سلامت زنان مبتلا به سرطان پستان انجام شد.
روش بررسی: در این مرورسیستماتیک، به منظور دستیابی به مقالات مرتبط از پایگاه داده های فارسی و انگلیسی SID،Magiran ، Cochrane PubMed ، Scopus و Science direct استفاده شد. برای جستجوی مقالات از کلیدواژه های شوخی درمانی، خنده درمانی، سرطان پستان، Humor therapy، Laughter therapy و Breast Cancer با همه ترکیبات احتمالی کلمات، استفاده شد. تمامی مقالات در فاصله-زمانی بهمن 1386 تا بهمن 1401 مورد ارزیابی قرار گرفتند. جهت ارزیابی کیفیت مقالات از معیار جداد استفاده شد.
یافته ها: از میان 975 مقاله در جستجوی اولیه، 525 مقاله به علت تکراری بودن عنوان و 442 مقاله به دلایلی مانند عدم اختصاص شوخی درمانی در سرطان پستان و عدم اجرای برنامه مداخله ای شوخی و خنده حذف شدند و در نهایت تعداد هشت مقاله که نمره جداد بالاتر از سه کسب نمودند، وارد مرور سیستماتیک شدند. نتایج مطالعات نشان داد که خنده درمانی در بهبود کیفیت زندگی، بهبود ابعاد مختلف سلامت روان، کاهش احساسات منفی، تقویت احساسات مثبت و خستگی نقش موثری داشته است، درحالی که بر درماتیت ناشی از رادیوتراپی و فعالیت سلول های ایمنی و سطح سرمی کورتیزول تاثیر غیرمعناداری داشته است.
نتیجه گیری: باتوجه به تاثیر مثبت خنده درمانی، توصیه می شود مدیران پرستاری و روان شناسان، از این مداخله آسان، مفرح، بدون عارضه و در دسترس در راستای بهبود وضعیت سلامت جسمی و روانی و عاطفی زنان مبتلا به سرطان پستان استفاده کنند.

تشخیص اختلال افسردگی عمده با استفاده از روش‌های هوش مصنوعی مبتنی بر سیگنال الکتروانسفالوگرام

محسن سادات شهابی

زمینه و هدف: اختلال افسردگی عمده یکی از شایعترین و ناتوان کننده ترین اختلالات روانی می باشد. باتوجه به کاهش کیفیت زندگی این بیماران و ماهیت پیش رونده این بیماری ها، تشخیص به هنگام و درمان موثر این بیماری روانی ضروری می باشد. در این پژوهش از سیگنال های مغزی افراد برای تشخیص دقیق ابتلا به اختلال افسردگی عمده با استفاده از روش های هوش مصنوعی استفاده می شود.
روش بررسی: در این مطالعه تحلیلی که از شهریور 1402 تا اسفند 1402 در دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی انجام شده است، وجود اختلال افسردگی عمده در 58 مراجعه کننده به کلینیک روانپزشکی با استفاده از مصاحبه حضوری با روانپزشک متخصص بررسی شد و 30 نفر با اختلال افسردگی عمده تشخیص داده شدند. سیگنال مغزی الکتروانسفالوگرام از این افراد ثبت شده و پس از پیش پردازش و تمیز شدن سیگنال به عنوان ورودی به مدل های هوش مصنوعی داده شد. مدل های هوش مصنوعی EEGNet، ShallowConvNet و DeepConvNet که مبتنی بر مدل های یادگیری عمیق کانولوشنی توسعه یافتند، برای دسته بندی سیگنال های مغزی افراد سالم و افسرده استفاده شدند. دقت دسته بندی این مدل ها روی داده تست جداگانه گزارش شده است.
یافته ها: دقت تفکیک سیگنال مغزی افراد سالم و افسرده توسط مدل های EEGNet، ShallowConvNet و DeepConvNet به ترتیب برابر 3/92%، 2/83% و 2/92% می باشد. همچنین مدل EEGNet با حساسیت 9/98% و ویژگی 1/79% بهترین عملکرد را در میان مدل های بررسی شده داشته است.
نتیجه گیری: دسته بندی افراد افسرده و سالم از روی سیگنال EEG با دقت بالا و به صورت تعمیم پذیر امکان پذیر است و مدل های هوش مصنوعی پیشنهاد شده می توانند در کلینیک های روانپزشکی به عنوان ابزارهای کمک تشخیصی مورد استفاده قرار گیرند.

بررسی پیامدهای بارداری در خانم‌های مبتلا به پارگی پیش از موعد کیسه آمنیون

فدیه حق اللهی

زمینه و هدف: پارگی زودرس پرده ها (PPROM) یکی از مهمترین علل مرگ ومیر پری ناتال است که عوارض آن در دو دسته ی مادری و جنینی می باشد. هدف از انجام این مطالعه بررسی فراوانی عوامل خطر مادری، پیامدهای مادری و جنینی و بررسی نقش مراقبت در بروز پیامدها می باشد.
روش بررسی: این مطالعه مقطعی گذشته نگر می باشد که بر روی 317 زن باردار مبتلا به پارگی زودرس پرده ها (PPROM) با سن حاملگی کمتر از 37 هفته از فروردین 1398 تا فروردین 1400 در بیمارستان شهید بهشتی شهر اصفهان انجام شد. کلیه اطلاعات لازم شامل متغیر دموگرافیک، عوامل خطر و پیامدهای مادری و نوزادی از پرونده بیماران جمع آوری و به دو گروه تحت مراقبت (34-24 هفته بارداری) و ختم بارداری (بیشتر از 34 و کمتر از 24 هفته) تقسیم شدند. برای تجزیه وتحلیل متغیرهای کیفی از Chi-square test و برای متغیرهای کمی از Student’s t-test استفاده شد.
یافته ها: نتایج این مطالعه نشان دادکه وجود سوابق سقط 2/20%، عفونت ادراری 2/20%، نارسایی سرویکس 18%، دیابت بارداری 6/13%، از بیشترین موارد عوامل خطر PPROM می باشد. از نظر پیامدهای مادری کوریوامنیونیت و سزارین اورژانس در گروه مراقبت بیشتر گزارش شد (0001/0P=). بستری در NICU در گروه مراقبت بیشتر بود (001/0P=).
نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که سابقه سقط، عفونت ادراری، نارسایی سرویکس، دیابت بارداری از بیشترین عوامل خطر در بروز PPROM می باشد. درمان انتظاری PPROM در مقایسه با گروه ختم بارداری دارای عوارض نوزادی و مادری بیشتری می باشد.

تأثیر سلنیوم و آستاگزانتین بر پارامترهای اسپرم و ترمیم عملکرد حسی حرکتی نخاع آسیب دیده در موش‌های صحرایی

سهیلا بانی

زمینه و هدف: آسیب نخاعی (SCI) یک موضوع مهم پزشکی و اجتماعی است که منجر به درجات مختلفی از اختلالات حسی و حرکتی واختلال عملکرد جنسی و مشکلات باروری در مردان می شود. درمان های آنتی اکسیدانی می توانند استرس اکسیداتیو ناشی از آسیب نخاعی را کاهش دهند. این مطالعه به بررسی تأثیر سلنیوم و آستاگزانتین بر پارامترهای اسپرم و ترمیم نخاع آسیب دیده در موش های صحرایی می پردازد.
روش بررسی: در این مطالعه تجربی از مدل حیوانی موش صحرایی در آزمایشگاه مرکز تحقیقات علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکی تبریز از تاریخ 9 دی 1401 لغایت 6 آذر 1402 استفاده شد. 50 سر موش صحرایی نر بالغ نژاد ویستار به طور تصادفی به پنج گروه تقسیم شدند: کنترل، شم، SCI، تغذیه با سلنیوم و تغذیه با آستاگزانتین. به جز گروه کنترل و شم، در سایر گروه ها آسیب نخاعی ایجاد شد. شش هفته پس از آسیب، اثرات مکمل های سلنیوم و آستاگزانتین بر پارامترهای اسپرم و ترمیم نخاع مورد بررسی قرار گرفت.
یافته ها: مکمل سلنیوم و آستاگزانتین غلظت، تحرک پیشرونده و زنده ماندن اسپرم را به استثنا، مورفولوژی غیرطبیعی اسپرم بهبود بخشید (001/0P<). هر دو مکمل سلنیوم و آستاگزانتین عملکردهای حرکتی و حسی موش های آسیب دیده را افزایش دادند (001/0P<). سلنیوم نقش بیشتری در ارتقاء ترمیم در مقایسه با آستاگزانتین نشان داد (001/0P<).
نتیجه گیری: تغذیه با سلنیوم و آستاگزانتین پارامترهای اسپرم را بهبود می بخشند و در بهبود عملکرد حرکتی و حسی رت ها پس از آسیب نخاعی موثرند. اما در این میان اثر سلنیوم بهتر از آستاگزانتین بود.

بررسی اثربخشی اسکراب جراحی TGSept AL Plus بر اساس پروتکل EN12791 بر روی فلور نرمال دست کارکنان اتاق عمل بیمارستان حضرت فاطمه (س) شهر تهران

وحید ملک زاده

زمینه و هدف: امروزه با ظهور بیماری های نوپدید و افزایش عفونت های بیمارستانی و مقاومت میکروبی، رعایت بهداشت دست با محلول ضدعفونی کننده مناسب براساس نظر مرکز کنترل بیماری ها در تمام کشورها ضروری است. یکی از این موارد بهداشت دست هاست که مهمترین راه کنترل عفونت است. به دلیل عدم مطالعات جامع داخلی در زمینه استانداردهای جهانی برای محلول های ضدعفونی، هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی محلول اسکراب جراحی TGSept ALPlus تولید شده با نتایج شاهد استانداردهای اروپایی می باشد.
روش بررسی: در این پژوهش بالینی کاربردی، توسط تیم تحقیقات شرکت تجهیز گستر شریف بر روی ۳۰ نفر از اعضای گروه جراحی و پزشکان اتاق عمل بیمارستان تک تخصصی جراحی ترمیی وپلاستیک حضرت فاطمه (س) در اردیبهشت سال 1402، که به صورت تصادفی انتخاب شدند، با استاندارد اروپایی مقایسه شده اند. نمونه گیری ها از دواطلبان در سه بازه زمانی، پس از شست و شوی دستان با مایع شوینده، از دست ها نمونه باکتریایی برداشته شد و سپس پس از اسکراب با محلول ضدعفونی کننده موردنظر (حدود 90 ثانیه) مجدد نمونه گیری دوم انجام شد. پس از اتمام عمل جراحی (تا سه ساعت)، نمونه گیری سوم از دسته ای داوطلبان گرفته شد. نمونه ها فوراً به آزمایشگاه منتقل شدند، سپس کشت سوآپ و پورپلیت نمونه ها انجام شد. کلنی های باکتریایی شمارش و کاهش میزان آلودگی و ماندگاری محلول مطابق با استاندارد اروپایی مشخص گردید.
یافته ها: نتایج نشان داد که اسکراب ۶۰-۹۰ ثانیه ای با استفاده از محلول ضدعفونی کننده بر پایه الکل می تواند مناسب ترین روش برای کاهش آلودگی دست ها و درنتیجه کاهش عفونت های بیمارستانی در بخش اتاق عمل و جراحی باشد.
نتیجه گیری: همچنین براساس نتایج این تحقیق، توصیه می شود که محلول های بر پایه الکل به عنوان اسکراب جراحی طبق دستورات سازمان بهداشت جهانی WHO بهترین گزینه برای بهداشت دست جراحان هست.

ارزیابی فراوانی تداخلات دارویی بیماران پذیرش‌شده در بخش مراقبت‌های ویژه اورژانس بیمارستان امام‌خمینی ارومیه

حمیدرضا مهریار

زمینه و هدف: داروهایی که برای پیشگیری و بهبود بیماری استفاده می شود در صورت استفاده نادرست ممکن است بر روی بیماران تأثیر بگذارد و منجر به بروز هرگونه مشکل دارودرمانی شوند و این مطالعه باهدف ارزیابی فراوانی تداخلات دارویی بیماران پذیرش شده در بخش مراقبت های ویژه اورژانس بیمارستان امام خمینی ارومیه انجام شد.
روش بررسی: این مطالعه به صورت توصیفی-تحلیلی به شیوه مقطعی در فروردین الی شهریور 1399 بر روی بیماران پذیرش شده در بخش اورژانس بیمارستان امام خمینی ارومیه به صورت سرشماری که 1901 نفر بودند انجام شد که داده ها با استفاده از چک لیستی که شامل اطلاعات (سن، جنس، نوع دارو و شدت تداخل و نوع تداخل) بود جمع آوری شد که داده ها بعد جمع آوری وارد SPSS software, version 18 (IBM SPSS, Armonk, NY, USA) شده و با کمک آمار توصیفی و تحلیلی تجزیه و تحلیل شد.
یافته ها: در این مطالعه نتایج نشان داد که از 1901 بیمار مورد بررسی (9/57)1101 نفر مرد و (1/42) زن بودند و میانگین سنی بیماران 13/17±67/61 سال بود که (9/60)1160 نفر از بیماران تداخل دارویی داشتند و (01/39)742 نفر تداخل دارویی نداشتند و شایع ترین نوع تداخل در بیماران نوع متوسط بود که در 1/75% از تداخلات وجود داشت و رابطه معناداری بین بروز تداخل دارویی و جنسیت بیماران و تداخل دارویی با سن وجود نداشت.
نتیجه گیری: میزان بروز کلی تداخلات دارویی در بیماران موردمطالعه برابر با 01/39 بود و شایعترین تداخل دارویی در بیماران از نوع متوسط و خفیف بود و بین سن بیماران و جنس بیماران و بروز تداخل دارویی رابطه معنادار آماری وجود نداشت.

تاثیر تمرین تناوبی با شدت متوسط (MIIT) بر محتوای پروتئین‌های مربوط به اتوفاژی در عضله نعلی رت‌های دیابتی نوع 2

حامد علی زاده پهلوانی

زمینه و هدف: برای افراد مبتلا به دیابت، ورزش می تواند از طریق پروتئین های تنظیم کننده کلیدی مانند پروتئین کیناز فعال شده با آدنوزین مونوفسفات (AMPKα1/2)، پروتئین شبه داینامین (DLP1) و پروتئین مربوط به اتوفاژی 13 (ATG13) ابزار قدرتمندی برای مدیریت دیابت و بهبود سلامت کلی باشد.
روش بررسی: این مطالعه از اردیبهشت 1402 تا تیر 1402 به طول انجامید. در این پژوهش تجربی، 12 سر رت نر دو ماهه با میانگین وزنی g 30±280 از نژاد اسپراگ داولی مشارکت داشته اند. برای القای دیابت نوع 2، محلول نیکوتین آمید با دوز mg/kg 110 و استرپتوزوتوسین (STZ) با دوز mg/kg 60 تزریق گردید. قندخون بین 126 تا mg/dl 260 به عنوان شاخص القای دیابت تعیین شد. رت های دیابتی به طور تصادفی به گروه تمرین (شش سر) و کنترل (شش سر) تقسیم شدند. گروه تمرین تناوبی با شدت متوسط (Moderate-intensity interval training) به مدت چهار هفته و هر هفته چهار جلسه تمرین کردند. برنامه تمرین چهار وهله سه دقیقه ای با شدت معادل 75%-55 سرعت بیشینه و دوره های استراحت فعال دو دقیقه ای با شدت 45%-35 سرعت بیشینه انجام شد. پس از 24 ساعت از آخرین تمرین، رت ها بی هوش شدند و بافت عضله نعلی جدا شد و از طریق روش های وسترن بلات پروتئین ها اندازه گیری شدند.
یافته ها: نتایج نشان داد MIIT سبب افزایش غیرمعنا دار پروتئین AMPK (29/0P=) و ATG13 (079/0P=) می شود در حالی که کاهش معنا داری بر DLP1 (002/0P=) دارد.
نتیجه گیری: به نظر می رسد MIIT از طریق کاهش DLP1 می تواند در متابولیسم انرژی و فرآیند اتوفاژی برای بهینه سازی میتوکندری سلول در عضله نعلی رت های دیابتی تاثیر مفیدی ایجاد کند.

عوامل مؤثر بر علاقه‌مندی دستیاران تخصصی به ادامه تحصیل در رشته‌های فوق‌تخصصی: یک گزارش کوتاه

فاطمه کرمی رباطی

زمینه و هدف: انتخاب تخصص در رشته پزشکی، یک تصمیم مهم برای فرد و سیستم سلامت است. هدف مطالعه حاضر، بررسی عوامل مؤثر بر علاقه مندی دستیاران تخصصی به ادامه تحصیل در رشته های فوق تخصصی بود.
روش بررسی: مطالعه توصیفی-مقطعی حاضر از فروردین تا اسفند 1400 به بررسی عوامل مؤثر بر علاقه مندی 261 دستیار تخصصی به ادامه تحصیل پرداخت. تمامی دستیاران تخصصی دانشگاه علوم پزشکی کرمان که تا پایان اسفند 1400 دوران دستیاریشان ادامه داشت به روش سرشماری انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها، یک پرسشنامه چهار قسمتی بود.
یافته ها: میانگین سن دستیاران، 90/3±53/31 سال بود. 5/57%، علاقه به ادامه تحصیل داشتند. بیشترین علت علاقه مندی آنها، «افزایش دانش عملی-بالینی» بود (1/80%) که در دستیاران داخلی مشاهده شد (33/17%). سن، رشته تخصصی و داشتن بستگان درجه اول دارای مدرک فوق تخصص با علاقه دستیاران به ادامه تحصیل، ارتباط معناداری داشتند.
نتیجه گیری: درصد قابل توجهی از دستیاران، علاقه مند به ادامه تحصیل بودند که تحت تأثیر سن، رشته تخصصی دستیار و داشتن بستگان درجه اول دارای مدرک فوق تخصص بود.

پارگی درجه پنج کبد به دنبال احیای قلبی ریوی: گزارش موردی

سید حسن سید شریفی

زمینه و هدف: احیای قلبی- ریوی یک درمان نجات دهنده برای ایست قلبی می باشد، در این مطالعه بیمار با پارگی کبد به دنبال احیای قلبی ریوی گزارش می گردد.
معرفی بیمار: بیمار خانم 76 ساله، با درد شکم که از یک هفته شروع شده، در دی 1402، به اورژانس بیمارستان امام علی (ع) بجنورد مراجعه کرده است. معاینه مطرح کننده شوک و پریتونیت بود. در گرافی قفسه سینه هوای آزاد شکم گزارش شد. شکم با برش میدلاین باز شد، باتوجه به گانگرن روده باریک، رزکسیون و ایلئوستومی انجام شد. به علت ارست قبلی بیمار، در انتهای جراحی احیای قلبی شروع شد. پس از شروع ماساژ بیمار دچار پارگی کبد شدکه با پک کردن متوقف شد و احیا ادامه پیدا کرد ولی متاسفانه بیمار فوت نمود.
نتیجه گیری: از عوارض نادر احیای قلبی آسیب احشا مخصوصا پارگی کبد می باشد. با توجه به اینکه علائم آن با بیمار قلبی مشترک می باشد، تشخیص آن دشوار بوده و درصد مرگ ومیر بالایی دارد.