http://tumj.tums.ac.ir مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران - مقالات نشریه - سال 1404 جلد83 شماره1 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1404/1/12 http://journals.tums.ac.ir/tumj/browse.php?a_id=13472&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:yekanYW;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">هایپرتیروئیدی یا پرکاری تیروئید یکی از بیماری های مهم غدد درون ریز است که با افزایش فعالیت غده تیروئید و تولید بیش از حد هورمون های تیروئیدی شناخته می شود. این هورمون ها نقش اساسی در تنظیم متابولیسم بدن دارند، بنابراین افزایش آنها باعث بروز طیف وسیعی از علائم بالینی می شود. شایع ترین نشانه ها شامل اضطراب، بی قراری، کاهش وزن با وجود اشتهای طبیعی یا حتی افزایش یافته، تپش قلب، تعریق بیش از حد، لرزش ظریف دست ها، اختلالات خواب و افزایش حساسیت به گرما هستند. در برخی بیماران، تغییرات خلقی مانند تحریک پذیری و عصبانیت نیز گزارش می شود. معاینه فیزیکی ممکن است رفلکس های تاندونی سریع، تاکی کاردی، پوست مرطوب و نازک و در بسیاری از موارد وجود گواتر (بزرگی تیروئید) را نشان دهد. این بیماری در زنان شایع تر از مردان است و بیشترین بروز آن در سنین ۲۰ تا ۵۰ سالگی دیده می شود. پس از تایید پرکاری تیروئید، باید علت زمینه ای تیروتوکسیکوز مشخص شود. شایع ترین علت، بیماری گریوز است که به عنوان یک اختلال خود ایمنی منجر به بزرگ شدن منتشر تیروئید و افزایش تولید هورمون می شود. پس از آن، گواتر مولتی ندولار توکسیک و آدنوم توکسیک منفرد در رتبه های بعدی قرار دارند. برای تشخیص قطعی، آزمایش های خون شامل اندازه گیری سطح </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">TSH</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">، </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">T3</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> و </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">T4</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> ضروری هستند. معمولا در هایپرتیروئیدی، سطح </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">TSH</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> به طور غیرطبیعی پایین و سطوح </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">T3</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> و </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">T4</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> بالا است. در کنار این آزمایشات، سونوگرافی تیروئید برای بررسی ساختار غده و اسکن تیروئید برای تعیین نوع و شدت بیماری به کار می روند. گزینه های درمانی متنوعی برای مدیریت پرکاری تیروئید وجود دارد. داروهای آنتی تیروئید مانند متی مازول یا پروپیل تیوراسیل به طور مستقیم مانع سنتز هورمون می شوند. بتابلوکرها اغلب برای کنترل علائم قلبی و کاهش تپش قلب تجویز می گردند. ید رادیواکتیو یک روش درمانی رایج و موثر است که با تخریب بافت بیش فعال تیروئید باعث بهبود می شود. در موارد نادر یا در صورت عدم پاسخ به درمان های دیگر، جراحی تیروئیدکتومی برای برداشتن بخشی یا کل غده انجام می گیرد. به طور کلی، هایپرتیروئیدی یک بیماری قابل مدیریت است، اما نیاز به تشخیص دقیق، انتخاب روش درمانی مناسب و پیگیری منظم توسط پزشک متخصص دارد. همکاری بیمار با پزشک و پایبندی به درمان، نقش کلیدی در کنترل علائم و پیشگیری از عوارض طولانی مدت ایفا می کند. این مرور، به تشریح علائم، علل، روش های تشخیصی و گزینه های درمانی اختصاص خواهد یافت.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; مهسا عباس زاده http://journals.tums.ac.ir/tumj/browse.php?a_id=13473&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:yekanYW;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">هوش مصنوعی به عنوان ابزاری تحول آفرین در حوزه مراقبت های بهداشتی شناخته شده است و چشم پزشکی به دلیل وجود تصویربرداری های متنوع یکی از پیشروترین رشته ها در بهره گیری از این فناوری محسوب می شود. در میان بیماری های چشمی، گلوکوم به دلیل ماهیت مزمن و پیشرونده و نیز نیاز به ارزیابی های ساختاری و عملکردی پیچیده، بستری مناسب برای توسعه و به کارگیری ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی فراهم کرده است. در این مقاله مروری، جدیدترین کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه گلوکوم با تمرکز بر جنبه های تشخیص، پایش روند پیشرفت بیماری، و کمک به تصمیم گیری های بالینی بررسی شده است. الگوریتم های مبتنی بر یادگیری ماشین و یادگیری عمیق توانسته اند با دقت بالایی داده های حاصل از تصویربرداری فوندوس، </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">Optical Coherence</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> و آزمون های میدان بینایی را تحلیل کرده و تغییرات مرتبط با گلوکوم را تشخیص دهند. این فناوری ها علاوه بر افزایش دقت تشخیص، می توانند ابزارهایی موثر برای غربالگری در مقیاس وسیع، به ویژه در مناطق با دسترسی محدود به متخصصان چشم پزشکی باشند. همچنین، استفاده از مدل های هوش مصنوعی در ردیابی تغییرات تدریجی ساختاری یا عملکردی چشم، امکان پیش بینی خطر پیشرفت بیماری و شخصی سازی برنامه درمانی را فراهم می سازد. با وجود این پیشرفت ها، چالش هایی همچون عدم تعمیم پذیری مدل ها به جمعیت ها و دستگاه های مختلف، کمبود داده های با کیفیت و قابل اعتماد و عدم شفافیت در فرآیند تصمیم گیری الگوریتم ها (پدیده جعبه سیاه) همچنان مانع از پذیرش گسترده این فناوری در عمل بالینی شده اند. این مقاله با مرور انتقادی بر دستاوردها و محدودیت های فعلی، مسیرهایی برای تحقیقات آینده و اجرای موثر و اخلاق مدار هوش مصنوعی در مراقبت از بیماران مبتلابه گلوکوم پیشنهاد می دهد.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; محمد رضا مهرابی بهار http://journals.tums.ac.ir/tumj/browse.php?a_id=13474&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:yekanYW;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">زمینه و هدف: </span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">بی حسی اسپاینال یکی از روش های رایج در جراحی سزارین الکتیو است، اما عوارضی مانند لرز و تهوع ممکن است کیفیت دوره پس از عمل را تحت تاثیر قرار دهند. بنابراین این مطالعه با هدف بررسی میزان بروز لرز و تهوع با استفاده از داروی بوپیواکائین و ترکیب بوپیواکائین-سوفنتانیل در زنان تحت عمل جراحی سزارین الکتیو با بی حسی اسپاینال، انجام شد.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">روش بررسی:</span></span></i></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">این مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی شده دوسویه کور بر روی 30 نفر از بیماران تحت عمل جراحی سزارین الکتیو مراجعه کننده به بیمارستان مطهری شهرستان جهرم در بازه زمانی اردیبهشت تا مهر ماه 1400 انجام گرفت. بیماران به صورت تصادفی به دو گروه بوپیواکایین و بوپیواکایین-سوفنتانیل، تقسیم شدند. میزان تهوع و استفراغ و فراوانی لرز در زمان های پیش از بی حسی اسپاینال، پس از بی حسی اسپاینال، سه دقیقه پیش از به دنیا آمدن نوزاد، بلافاصله پس از به دنیا آمدن نوزاد، دقیقه 15، دقیقه 30، دقیقه 45، ورود به ریکاوری و خروج از ریکاوری ثبت گردید.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">یافته ها:</span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> در گروه بوپیواکایین+سوفنتانیل در 30 دقیقه پس از اسپاینال (20%) و در زمان ورود به ریکاوری (7/26%) بیشترین فراوانی لرز در بیماران بوده است. فراوانی تهوع در گروه بوپیواکایین+سوفنتانیل (3/33%) و بوپیواکایین در سه دقیقه پیش از دنیا آمدن نوزاد (40%)، دارای بیشترین فراوانی بوده است، اما از نظر آماری بین دو گروه در زمان های متفاوت تفاوت معنادار نبوده است.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"><span style="font-family:&quot;B Lotus&quot;"></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">نتیجه گیری:</span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> نتایج مطالعه حاضر نشان داد که افزودن دوز پایین سوفنتانیل به بوپیواکایین در قالب پروتکل بی حسی نخاعی، اگرچه ممکن است تاثیرات بالینی جزئی بر بروز برخی عوارض داشته باشد، اما به تنهایی نمی تواند منجر به تفاوت معنادار در بروز لرز و تهوع گردد.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"><span style="font-family:&quot;B Lotus&quot;"></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; http://journals.tums.ac.ir/tumj/browse.php?a_id=13475&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:yekanYW;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">زمینه و هدف: </span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">هورمون های تیروئیدی نقش کلیدی در تکوین اندام های مختلف بدن، ایفا می کنند. پستان و تیروئید اندام های پاسخگو به هورمون هستند که ارتباط نزدیکی با تغییرات فعالیت درون ریز و بیماری های غدد دارند. سرطان پستان شایعترین سرطان در زنان و دومین علت مرگ ناشی از سرطان است. به علت تناقضات در زمینه ارتباط بین سرطان پستان و بیماری های تیروئید و کمبود اطلاعات منطقه ای مطالعه حاضر با هدف بررسی شیوع انواع اختلالات تیروئید در بیماران مبتلابه سرطان پستان و ارتباط آن با نوع سرطان پستان و سن طراحی و اجرا شد.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">روش بررسی:</span></span></i></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">در این مطالعه آینده نگر 50 زن مبتلابه سرطان پستان که تحت عمل جراحی قرار گرفته اند پیگیری قرار گرفتن. مکان انجام این پژوهش در بیمارستان امام رضا شهر کرمانشاه و مدت انجام این بررسی 12 ماه از ابتدای فروردین تا پایان اسفند 1402 بود. اطلاعات بیماران شامل: سن، نوع هیستوپاتولوژیک سرطان و یافته های آزمون تیروئیدی شامل اندازه گیری سطح سرمی </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">TSH</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">، </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">FT4</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> و </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">ATPO</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> بود، ثبت و بررسی شد.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">یافته ها:</span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> براساس نتایج به دست آمده نشان داد که میانگین سنی افراد با اختلالات تیروئیدی در بیماران مبتلابه سرطان پستان، 88/42 و انحراف معیار 313/11 بود. همچنین بین سن افراد و اختلالات تیروئیدی در بیماران مبتلابه سرطان پستان اختلاف معنادار وجود ندارد (89/0</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P<</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">) و در بررسی اختلالات تیروئیدی در بیماران مبتلابه سرطان پستان نشان داد بین بیماران مبتلابه سرطان پستان و مقدار</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">TSH</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> و مقدار </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">FT4</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> رابطه معناداری وجود دارد. به این معنی که افراد مبتلابه سرطان پستان افزایش مقدار </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">TSH</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> و مقدار </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">FT4</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> داشتند. اما بین بیماران مبتلابه سرطان پستان و مقدار </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">ATPO</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> رابطه معناداری وجود ندارد (319/0</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">).</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">نتیجه گیری:</span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> اختلالات تیروئید در بیماران مبتلابه سرطان پستان نسبت به جمعیت نرمال شیوع بیشتری دارد و با توجه به ارتباط بین انواع اختلالات تیروئید و نوع هیستوپاتولوژی سرطان پستان، می توان از این نتایج استفاده نموده و روش های غربالگری را در کسانی که ریسک فاکتورهای سرطان پستان را دارند به شکل موثرتری برای تشخیص زودرس و درمان بیماری به کار برد.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; طاهره پارساجم http://journals.tums.ac.ir/tumj/browse.php?a_id=13476&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:yekanYW;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">زمینه و هدف: </span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">اختلال دریچه پیشابراه خلفی یکی از شایع ترین علل اختلال مجاری ادراری انسدادی است. نوزادان مبتلابه این اختلال در مجموع سرانجام ضعیفی از نظر بیماری های کلیوی دارند. هدف از این مطالعه بررسی سرانجام حداقل پنج ساله بیماران اختلال دریچه پیشابراه خلفی از جهت عملکرد کلیوی و بررسی کراتینین به عنوان عامل پیش گویی کننده بر سرانجام این بیماران است.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">روش بررسی:</span></span></i></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">این مطالعه به صورت مطالعه ی مقطعی و گذشته نگر در مرکز طبی اطفال در سال 1400 انجام گرفت. بیماران با تشخیص اختلال دریچه پیشابراه خلفی تشخیص داده شده از فروردین 1390 تا اسفند 1394 که دارای حداقل پیگیری پنج ساله بودند وارد مطالعه شدند. نتایج بررسی های آزمایشگاهی و سونوگرافی و پس از جراحی و همچنین در پیگیری های مراجعات بعدی حداقل پنج ساله از پرونده استخراج شد.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">یافته ها:</span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> میانگین سنی بیماران 105 روز بود. شیوع بیماری مزمن کلیوی پس از پنج سال فالوآپ در بیماران اختلال دریچه پیشابراه خلفی حدود 9/9% تخمین زده شد. از بین 81 بیمار مورد بررسی یک نفر به دلیل بیماری کلیوی فوت شد، یک نفر پیوند کلیه شد و سه نفر نیز بر روی درمان دیالیز بودند. با توجه به داده های این مطالعه کراتینین پیش از جراحی بالای 15/1 می تواند با حساسیت 100% و ویژگی 75% احتمال وقوع بیماری مزمن کلیه در آینده را پیشگویی کند.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"><span style="font-family:&quot;B Lotus&quot;"></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">نتیجه گیری:</span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> یافته ها بر اهمیت ارزیابی دقیق و پایش مستمر عملکرد کلیه ها در بیماران مبتلابه اختلال دریچه پیشابراه خلفی تاکید دارد. کراتینین پیش از جراحی می تواند به عنوان یک فاکتور پیش گویی کننده در وقوع بیماری مزمن کلیه در بیماران با اختلال دریچه پیشابراهی مطرح شود.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"><span style="font-family:&quot;B Lotus&quot;"></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; حسین امیرزرگر http://journals.tums.ac.ir/tumj/browse.php?a_id=13477&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:yekanYW;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">زمینه و هدف: </span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">افت فشارخون بدون علامت یکی از عوارض شایع در بیماران تحت همودیالیز است که می تواند به عوارض جدی منجر شود. تروپونین </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">I</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> به عنوان یک نشانگر بیوشیمیایی برای آسیب میوکارد، ممکن است در تشخیص و مدیریت این عارضه نقش داشته باشد. این مطالعه به بررسی ارتباط بین تغییرات سطح سرمی تروپونین </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">I</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> و افت فشارخون بدون علامت در بیماران نارسایی پیشرفته کلیوی انجام شد.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">روش بررسی:</span></span></i></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">در این مطالعه مقطعی، 120 بیمار </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">ESRD</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> در</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">محدوده سنی بزرگسال (بین 30 تا 80 سال) و 50</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">EF></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> که از فروردین تا شهریور 1403 به مدت شش ماه به بخش همودیالیز بیمارستان شهدای تجریش مراجعه کرده بودند، وارد مطالعه شدند و اطلاعات دموگرافیک و بالینی مورد نیاز به کمک چک لیست تکمیل شد. سطح سرمی تروپونین </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">I</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> پیش و پس از دیالیز اندازه گیری شد و فشارخون بیماران در طول جلسات دیالیز ثبت گردید. برای متغیرهای کمی میانگین و انحراف معیار و برای متغیرهای کیفی فراوانی مطلق و نسبی ثبت و از آزمون </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">Paired t test</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> و </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">T-test</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> و </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">Pearson correlation coefficient</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> و</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">یا معادل نا پارامتریک استفاده شد و سطح معناداری 05/0 لحاظ شد.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">یافته ها:</span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> میانگین سن بیماران 1/7 </span></span><span lang="FA" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">&plusmn;</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> 6/57 سال بود. 67 مرد (8/55%) و 53 زن (2/44%) بود. بین میانگین فشارخون، ضربان قلب، وزن بدن، تغییرات پیش و پس از دیالیز تفاوت معناداری یافت شد (05/0</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P<</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">). بین تغییرات تروپونین پیش و پس از دیالیز با سن، جنسیت بیماران، قد، وزن، شاخص توده بدنی، ضربان قلب بیماران، میانگین مدت زمان دیالیز بیماران و سایر متغیرهای آزمایشگاهی ارتباط معناداری یافت نشد.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">نتیجه گیری:</span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> یافته های این مطالعه نشان دهنده ارتباط معنادار بین افزایش سطح سرمی تروپونین </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">I</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> و افت فشارخون بدون علامت در بیماران نارسایی پیشرفته کلیوی تحت همودیالیز است. این نتایج می تواند در شناسایی بیماران در معرض خطر و بهبود مدیریت درمانی مفید باشد. نیاز به تحقیقات بیشتر برای تایید این ارتباط و بررسی مکانیسم های زمینه ای آن وجود دارد.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; ام البنین تازیکی http://journals.tums.ac.ir/tumj/browse.php?a_id=13478&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:yekanYW;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">زمینه و هدف: </span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">پیچ خوردگی مچ پا یکی از رایج ترین آسیب های ورزشی است و به خصوص در ورزشکاران، شامل 30%-10 از آسیب های ورزشی می شود. این آسیب می تواند به درد، عدم تعادل و محدودیت در حرکت منجر شود و از این رو تاثیر چشمگیری بر عملکرد ورزشکاران دارد.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">روش بررسی:</span></span></i></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">این مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی شده دو سویه کور بر روی 52 بیمار مبتلابه پیچ خوردگی مچ پا در بیمارستان امام رضا (ع) در سال 1403-1402 انجام گرفت. بیماران به دو گروه کنترل و مداخله تقسیم شدند. گروه کنترل درمان مرسوم شامل دارو و آتل را دریافت کردند، در حالی که گروه مداخله علاوه بر درمان های معمول، شامل سوزن خشک نیز بودند.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">یافته ها:</span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> نتایج نشان داد که گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل بهبود قابل توجهی در درد (002/0=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">)، فعالیت های زندگی روزانه (001/0</span></span><span lang="FA" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">></span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">)، فعالیت های ورزشی (001/0</span></span><span lang="FA" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">></span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">)، فلکشن کف پا (027/0=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">)، دورسی فلکشن نشان داد. (003/0=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">)، وارونگی (012/0=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">) و ادم (005/0=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">). با این حال، تفاوت معنا داری در شدت علائم (752/0=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">) و کیفیت زندگی (348/0=</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">) بین دو گروه مشاهده نشد. بررسی کلی تغییرات بیماران نشان داد که اکثر بیماران در گروه مداخله بهبود یافته اند، در حالی که در گروه کنترل تنها 7/7% بهبود یافته بودند.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">نتیجه گیری:</span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> درمان ترکیبی از آتل، دارو و سوزن خشک می تواند به طور موثری در بهبود درد، فعالیت های روزانه، ورزش و تفریح، دامنه حرکتی و ادم در بیماران مبتلابه پیچ خوردگی مچ پا موثر باشد. این یافته ها می توانند مبنایی برای اجرای پروتکل های درمانی جدید برای مدیریت پیچ خوردگی مچ پا در ورزشکاران و دیگر بیماران آسیب دیده باشند.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; مرتضی طالبی دولوئی http://journals.tums.ac.ir/tumj/browse.php?a_id=13479&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:yekanYW;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">زمینه و هدف: </span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">بیماری میگرن تغییراتی در بافت سفید مغز ایجاد می کند و ممکن است باعث تغییرات شناختی در بیماران مبتلا شود اما همچنان مطالعات در این زمینه محدود هستند و بعضا نتایج متناقضی دارند. لذا هدف از این مطالعه بررسی و مقایسه عملکرد شناختی در بیماران مبتلا به میگرن است.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">روش بررسی:</span></span></i></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">در این مطالعه مورد شاهدی که عملکرد شناختی در بیماران مبتلابه میگرن (با و بدون اورا) مراجعه کننده به کلینیک بیمارستان لقمان در سال 1402 ارزیابی شد و با گروه کنترل سالم مقایسه شد برای توصیف داده ها از میانگین، انحراف معیار، فراوانی و درصد استفاده شد. برای مقایسه متغیرهای عددی بین گروه ها از تست </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">T-test</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> و برای مقایسه بین گروه های از </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">Chi-square test</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> و </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">Fisher&rsquo;s exact test</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> استفاده گردید.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">یافته ها:</span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> تفاوت جنسیتی بین دو گروه مشاهده شد و زنان به طور معناداری در گروه میگرن بیشتر بودند (003/0</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P=</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">) این موضوع در مورد سن نیز دیده شد و افراد مبتلابه میگرن به طور معناداری سن بالاتری از افراد نرمال داشتند (91/33</span></span><span lang="FA" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">&plusmn;</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">86/10 در مقابل 43/30</span></span><span lang="FA" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">&plusmn;</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">89/7، 013/0</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P=</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">) نمره دیداری تفاوت معناداری بین دو گروه داشت (001/0</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P=</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">). به صورت کلی نیز دیده شد که نمره وضعیت شناختی بین دو گروه تفاوت آماری معناداری داشت و در گروه میگرن کمتر بود (001/0</span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">P<</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">). </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">نتیجه گیری:</span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> از یافته های این مطالعه چنین نتیجه گیری می شود بیماران مبتلابه میگرن دارای درجاتی از اختلال شناختی هستند و این موضوع همراهی اورا با میگرن ندارد.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; آناهیتا ذوقی http://journals.tums.ac.ir/tumj/browse.php?a_id=13480&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:yekanYW;"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">زمینه و هدف:</span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> واسکولیت وابسته به ایمونوگلوبولین </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">A</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> یا پورپورای هنوخ شوئن لاین یک واسکولیت سیستمیک عروق کوچک با رسوب ایمونوگلوبولین </span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">A</span></span> <span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:102%">(IgA)</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%"> است که شایع ترین واسکولیت دوران کودکی محسوب می شود. این بیماری طیف گسترده ای از تظاهرات بالینی دارد که شایع ترین آنها شامل راش های جلدی، درگیری دستگاه گوارش، درگیری کلیوی و آرتریت است. اما تظاهرات صرفا محدود به موارد نامبرده نبوده و سایر ارگان های بدن نیز می توانند درگیر شوند. همزمانی پورپورای هنوخ شوئن لاین با برخی بیماری های خود ایمن و خود التهابی گزارش شده است. به طور خاص ارتباط آن با بیماری تب مدیترانه ای فامیلی و بیماری التهابی روده در مطالعات مختلف مورد توجه قرار گرفته است. بیماران مبتلابه تب مدیترانه ای فامیلی در صورت بروز هنوخ معمولا علایم التهابی بسیار شدیدتر و پر سر و صداتری نشان می دهند.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">معرفی بیمار:</span></span></i></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">بیمار دختر هفت ساله با تظاهرات اولیه بیماری هنوخ شوئن لاین پورپورا می باشد که به دلیل علایم شدید گوارشی تحت بررسی تکمیلی قرار گرفت. در بررسی های انجام شده همزمانی تب مدیترانه ای فامیلی و بیماری التهابی روده در وی قطعی گردید و احتمال بهجت ناقص نیز مورد توجه قرار گرفت. در نهایت، بیمار با درمان دارویی مناسب تحت کنترل قرار گرفت.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:102%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">نتیجه گیری</span></span></i></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">: </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:102%">این گزارش نشان می دهد در کودکان مبتلابه هنوخ شوئن لاین پورپورا به ویژه در موارد شدید و عودکننده باید احتمال همراهی بیماری های خودالتهابی و خود ایمنی مانند تب مدیترانه ای فامیلی، بیماری التهابی روده و بهجت در نظر گرفته شود. پیگیری دقیق و چند رشته ای می تواند در تشخیص به موقع و انتخاب درمان مناسب نقش کلیدی ایفا کند.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; نیلوفر شعشعانی http://journals.tums.ac.ir/tumj/browse.php?a_id=13481&sid=1&slc_lang=fa <span style="font-family:yekanYW;"><span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="letter-spacing:-.2pt">سردبیر محترم</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:9.0pt"><span style="letter-spacing:-.2pt"></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><a name="_Hlk199932867"></a><a name="_Hlk199451643"><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="letter-spacing:-.3pt">بیماری های واگیر یکی از مهم ترین تهدیدهای سلامت عمومی در جهان است. این بیماری ها از طریق میکروارگانیسم هایی مانند ویروس ها، باکتری ها، قارچ ها و انگل ها منتقل می شوند و به سرعت در سطح جوامع گسترش می یابند. بیماری های واگیر علاوه بر پیامدهای مستقیم منفی بر سلامت فردی، موجب افزایش بار مالی بر نظام سلامت، کاهش بهره وری نیروی کار، اختلال در زنجیره تامین کالاها و خدمات، تشدید نابرابری های اجتماعی و تضعیف انسجام و امنیت اجتماعی می شوند. </span></span></a></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="letter-spacing:-.3pt">همه گیری کووید-۱۹، نمونه ای بارز این تهدید جهانی بود که ضعف های نظام سلامت کشورها را آشکار ساخت. براساس آخرین آمار سازمان بهداشت جهانی تا مرداد 1404، حدود 780 میلیون نفر در جهان به کووید-۱۹ مبتلا شدند و بیش از هفت میلیون نفر جان خود را از دست دادند. در ایران نیز، بیش از هشت میلیون مورد ابتلا و حدود ۱۵۰ هزار مورد مرگ ثبت شده است.¹ این همه گیری، چالش هایی نظیر کمبود منابع و تجهیزات حیاتی، فرسودگی شغلی و ترک خدمت کارکنان سلامت، اختلال در خدمات سلامت معمول، تشدید نابرابری در دسترسی به خدمات درمانی در مناطق محروم و کاهش اعتماد عمومی به نظام سلامت را به همراه داشت.² این چالش ها نشان داد که برای افزایش تاب آوری نظام سلامت، باید ساختار سازمانی، زیرساخت های دیجیتال و توان پاسخ دهی در مواقع اضطراری مورد بازبینی قرار گیرند.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="letter-spacing:-.3pt">نظام مراقبت های بهداشتی اولیه، نخستین سطح تماس افراد با نظام سلامت است و خدمات پیشگیری، تشخیص زودهنگام، درمان اولیه، آموزش سلامت و ارجاع را ارائه می دهد.³ نظام مراقبت های بهداشتی اولیه نه تنها در کنترل بیماری های واگیر، بلکه در ارتقای سلامت عمومی، کاهش هزینه های درمانی، افزایش عدالت در دسترسی به خدمات سلامت، کاهش نابرابری های بهداشتی و افزایش تاب آوری نظام سلامت نقش کلیدی دارد.⁴ در شرایط همه گیری ها، نظام مراقبت های بهداشتی اولیه به عنوان خط مقدم پاسخ گویی، نقش حیاتی در حفظ عملکرد نظام سلامت و تداوم ارائه خدمات ایفا می کند.</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="letter-spacing:-.3pt">شواهد نشان می دهد کشورهایی که نظام مراقبت های بهداشتی اولیه قوی تری دارند، از نظر شاخص های سلامت، کارایی و رضایت بیماران عملکرد بهتری دارند.⁵ بنابراین، تقویت زیرساخت ها، نیروی انسانی، فناوری های دیجیتال و سازوکارهای ارجاع در نظام مراقبت های بهداشتی اولیه، پیش نیاز دستیابی به پوشش همگانی سلامت و توسعه پایدار است.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="letter-spacing:-.3pt">تجربه کووید-۱۹ نشان داد که کشورهایی با نظام</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="letter-spacing:-.3pt">مراقبت های بهداشتی اولیه قوی تر، عملکرد بهتری در شناسایی زودهنگام، قرنطینه، واکسیناسیون و آموزش عمومی داشتند.⁶ در ایران، با وجود شبکه گسترده خانه های بهداشت و مراکز جامع سلامت، چالش هایی مانند کمبود نیروی انسانی، مهارت و دانش کم کارکنان جدید یا داوطلب، کمبود کیت های تشخیصی و تجهیزات حفاظت فردی، نابرابری در توزیع منابع، ضعف در مدیریت، شناسایی و ردیابی تماس مبتلایان، ضعف در نظام ارجاع، ناکارآمدی سیستم اطلاعات سلامت و فرسودگی شغلی کارکنان و کاهش انگیزه آنها، اثربخشی</span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="letter-spacing:-.3pt">مراقبت های بهداشتی اولیه را محدود کرده است.^7و8 تقویت اجزای ساختاری و فرایندی نظام مراقبت های بهداشتی اولیه شامل حکمرانی و رهبری، تأمین مالی، کارکنان، تجهیزات، واکسن ها و داروها، سیستم اطلاعات و ارائه مراقبت های بهداشتی برای آمادگی در برابر همه گیری های آینده ضروری است.^7و9</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="letter-spacing:-.3pt">تقویت حکمرانی و رهبری نظام مراقبت های بهداشتی اولیه، شرط اساسی برای تقویت سایر مولفه های ساختاری و فرایندی این نظام و ایجاد هم افزایی و هماهنگی موثر میان آنها <span style="color:black">است. سیاستگذاری مبتنی</span> بر شواهد، برنامه ریزی های اقتضایی، رهبری پویا و پاسخگو، تقویت همکاری بین بخشی<span style="color:black">، حمایت طلبی برای سیاست ها و برنامه های سلامت، افزایش تعامل با مردم جامعه، </span>تأمین <span style="color:black">منابع مورد نیاز بخش سلامت، تغییر شیوه های کاری کارکنان سلامت، تغییر نظام پرداخت به ارائه کنندگان خدمات سلامت و اطمینان از دسترسی مردم به خدمات و مراقبت های سلامت، به حکمرانی و رهبری قوی نیاز دارد. </span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.3pt">تخصیص بودجه کافی و مستقل برای پیشگیری و کنترل بیماری های واگیر تاثیر به سزایی در افزایش تاب آوری نظام مراقبت های بهداشتی اولیه به ویژه در مواجهه با بحران های سلامت عمومی نظیر همه گیری ها و بروز بیماری های نوپدید دارد. برخی از راهکارهای </span></span><span style="letter-spacing:-.3pt">تأمین <span style="color:black">بودجه کافی برای بخش سلامت شامل استفاده از ذخایر مالی، تخصیص مجدد منابع از سایر بخش ها به حوزه سلامت در صورت لزوم و استفاده از مکانیسم های استقراض ملی و بین المللی است.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.3pt">کارکنان مهمترین سرمایه نظام مراقبت های بهداشتی اولیه هستند. افزایش تعداد کارکنان، بهینه سازی و بازتعریف وظایف آنها با توجه به نیازهای محلی، ارتقای مستمر دانش و مهارت های حرفه ای و محافظت از آنها در برابر آسیب های جسمی و روانی ضروری است. جذب و آموزش نیروی انسانی متخصص، به ویژه پزشکان عمومی، پرستاران و بهورزان با توانمندی های ویژه در شناسایی و مدیریت بیماری های واگیر، ضرورتی انکارناپذیر است. همچنین، اقدامات هدفمند برای کاهش استرس و فرسودگی شغلی کارکنان و آموزش روش های مراقبت از خود، موجب حفظ انگیزه، ارتقای کیفیت خدمات و کاهش نرخ ترک خدمت در میان کارکنان مراقبت های بهداشتی اولیه می شود.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.3pt">تو</span></span><span style="letter-spacing:-.3pt">سعه زیرساخت های فیزیکی و تأمین تجهیزات، ملزومات، داروها و واکسن های لازم به ویژه در مناطق محروم، نقش مهمی در دسترسی مردم به خدمات و مراقبت های سلامت دارد. کمبود و ضعف زیرساخت های مناسب مثل مراکز بهداشتی و درمانی، زنجیره تأمین پایدار و سامانه های نگهداری واکسن ها در مناطق کم برخوردار منجر به کاهش اثربخشی مداخلات سلامت می شود. سرمایه گذاری هدفمند در توسعه زیرساخت های فیزیکی و تأمین تجهیزات پزشکی، دارویی و واکسن، تضمین کننده تداوم ارائه خدمات سلامت با کیفیت به مردم خواهد بود</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="letter-spacing:-.3pt">.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="color:black"><span style="letter-spacing:-.3pt">تقویت زیرساخت های اطلاعات و سامانه های دیجیتال سلامت و </span></span><span style="letter-spacing:-.3pt">توسعه نظام اطلاعات سلامت یکپارچه <span style="color:black">برای دسترسی به داده های به موقع، دقیق و قابل اعتماد برای تصمیمگیری های مبتنی بر شواهد و پاسخ گویی مناسب در برابر بحران های سلامت ضروری است. این فرآیند، مستلزم توسعه سامانه های ثبت و گزارش دهی الکترونیک، ارتقای امنیت داده ها و ایجاد ظرفیت تحلیلی در سطوح محلی و ملی است. استفاده از فناوری های نوین مثل هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و تحلیل پیشرفته داده ها، فرآیند پیش بینی الگوهای شیوع بیماری، تحلیل روندهای اپیدمیولوژیک و تخصیص بهینه منابع را تسهیل می کند و تصمیم گیری های سریع و دقیق را امکان پذیر می سازد.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><v:rect id="_x0000_s1026" stroked="f" style="position:absolute; left:0; text-align:left; margin-left:48px; margin-top:36px; width:396pt; height:54pt; text-indent:0; z-index:251656192"><span style="font-family:yekanYW;"> </span><v:textbox inset="2.5mm,1.3mm,2.5mm,1.3mm"><span style="font-family:yekanYW;"> </span><w:wrap anchory="page"><span style="font-family:yekanYW;"> </span></w:wrap></v:textbox></v:rect></span></span></span></span> <table> <tbody> <tr> <td bgcolor="white" style="vertical-align:top; background-color:white; width:532px; height:76px"> <table width="100%"> <tbody> <tr> <td><div class="shape" style="padding:3.685pt 7.0866pt 3.685pt 7.0866pt" v:shape="_x0000_s1026"></div></td> </tr> </tbody> </table> <table width="100%"> <tbody> <tr> <td> <div class="shape" style="padding:3.685pt 7.0866pt 3.685pt 7.0866pt" v:shape="_x0000_s1026"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="position:absolute; margin-left:48px; margin-top:36px; width:532px"><span style="z-index:251656192"><span style="left:0px"><span style="height:76px"><span style="position:absolute"><span style="left:0pt"><span style="z-index:251656192"><span lang="FA" style="font-size:18.0pt"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="position:absolute; margin-left:48px; margin-top:36px; width:532px"><span style="position:absolute"><i><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:8.0pt">علی محمد مصدق راد، شبنم افراز</span></i><i><span style="font-size:11.0pt"></span></i></span></span></span></span></div> </td> </tr> </tbody> </table> <span style="font-family:yekanYW;">&nbsp;</span></td> </tr> </tbody> </table> <span style="font-family:yekanYW;"><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="letter-spacing:-.3pt">ارائه خدمات جامع سلامت با محوریت مراکز بهداشتی اولیه، نظام سلامت را به سوی عدالت محور بودن سوق می دهد. برنامه های واکسیناسیون هدفمند با پوشش مناسب گروه های پرخطر، استقرار پزشک خانواده و تقویت نظام ارجاع، به ارائه خدمات بهداشتی یکپارچه و اثربخش منجر می شوند. بهره گیری از روش های نوآورانه مانند پزشکی از راه دور موجب ارتقای دسترسی مردم به خدمات سلامت ضروری می شود. اجرای نظام مراقبت سندرمیک با فناوری های هوشمند، امکان شناسایی زودهنگام موارد مشکوک و افزایش ظرفیت آزمایشگاه های تشخیصی را فراهم کرده و تشخیص و درمان به موقع را تسهیل می کند. مشارکت فعال جامعه از طریق آموزش های همگانی و تشکیل شوراهای سلامت و گروه های خودیار، در کاهش رفتارهای پرخطر و ارتقای سطح آگاهی مردم نقش بسزایی دارد. پایش مستمر عملکرد مراکز و بهره گیری، توسعه نظام اطلاعات سلامت یکپارچه و بهره گیری از تجارب موفق بین المللی، حلقه های مکمل افزایش تاب آوری نظام مراقبت های بهداشتی اولیه کشور به شمار می روند.</span></span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span style="letter-spacing:-.3pt"></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="letter-spacing:-.3pt">تقویت نظام مراقبت های بهداشتی اولیه، نه تنها راهکاری موثر برای مقابله با بیماری های واگیر است، بلکه بستری برای تحقق عدالت در سلامت، افزایش تاب آوری نظام سلامت و ارتقای کیفیت زندگی مردم فراهم می آورد. سیاستگذاران و مدیران ارشد باید با نگاهی راهبردی، منابع کافی را به این حوزه اختصاص دهند و با مشارکت جامعه، مسیر تحول پایدار را هموار سازند.</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; شبنم افراز