other ماندگاری پزشکان در مناطق محروم: یک نامه به سردبیر نامه به سردبیر Letter to Editor <span style="font-family:yekanYW;"><span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="font-size:11.0pt;">ارایه خدمات سلامت با کیفیت، ایمن و اثربخش نیازمند دسترسی عادلانه مردم به کارکنان سلامت با توانایی، دانش، مهارت و تجربه بالا است.¹ توزیع مناسب و کافی کارکنان به‌ویژه پزشکان منجر به افزایش دسترسی مردم به خدمات سلامت مورد نیاز و دستیابی به پیامدهای مطلوب سلامتی خواهد شد. </span></span><span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="font-size:11.0pt;">جذب، آموزش، توسعه و حفظ کارکنان سلامت </span></span><span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="font-size:11.0pt;">یکی از اهداف اختصاصی مرتبط با هدف سوم توسعه پایدار سازمان ملل برای دستیابی به پوشش همگانی سلامت است. <span style="color:black;">میانگین نسبت پزشک به جمعیت در جهان در سال 2017 میلادی برابر با 8/1 به ازای هر 1000 نفر بود. این شاخص در کشور مالاوی کمترین (03/0) و در کشور کوبا بیشترین (4/8) و در ایران برابر با 6/1 پزشک به‌ازای هر 1000 نفر جمعیت بود.²</span> حدود 40% کشورهای جهان کمتر از یک پزشک به ازای هر 1000 نفر جمعیت برای ارایه خدمات سلامت دارند.³ به‌عبارتی، حدود نیمی از جمعیت جهان به خدمات پزشکی ضروری دسترسی ندارند. کمبود و توزیع نامناسب کارکنان سلامت می‌تواند مانع دسترسی مردم به خدمات سلامت شود و دستیابی به پیامدهای مطلوب سلامتی را محدود کند. نیمی از جمعیت جهان در مناطق روستایی زندگی می‌‌کنند. ولی، حدود 75% پزشکان و 62% پرستاران در مناطق شهری به‌دلیل بهره‌مندی بیشتر از مزایای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کار می‌کنند.⁴<span style="color:black;">توزیع جغرافیایی پزشکان در استان‌های ایران نیز عادلانه نیست</span></span></span><span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">.^5و6 </span></span></span><span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">طرح تحول نظام سلامت ایران در 15 اردیبهشت 1393 با هدف افزایش دسترسی مردم به خدمات سلامت، </span></span></span><span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">کاهش پرداخت مستقیم از جیب بیماران و بهبود کیفیت خدمات سلامت اجرا شد.</span></span></span>^{<span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">7 </span></span></span>}<span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">در این راستا، برنامه ماندگاری </span></span></span><span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="font-size:11.0pt;">پزشکان</span></span><span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;"> در مناطق کمتر توسعه یافته و محروم اجرا شد تا مردم این مناطق برای درمان به پایتخت، مراکز استان‌ها و شهرهای بزرگ مراجعه نکنند</span>. اجرای برنامه ماندگاری پزشکان در مناطق محروم در کوتاه‌مدت موجب جذب پزشکان و افزایش دسترسی مردم این مناطق به خدمات سلامت شد. باوجود این، شرایط دشوار زندگی، زیرساخت‌های ضعیف، نگرانی‌های امنیت منطقه، شرایط کاری نامناسب، تعداد ناکافی بیماران، نارضایتی از حقوق و مزایا، کمبود امکانات، تجهیزات و کارکنان بهداشتی و درمانی، بار کاری زیاد، فرصت‌های آموزشی محدود و پیشرفت شغلی کم منجر به دلسردی پزشکان برای کار در مناطق محروم می‌شود. فرآیند ماندگاری پزشکان در مناطق محروم بسیار پیچیده است و متأثر از عواملی مثل آموزش اولیه پزشکی، قوانین و مقررات ورود به بازار کار پزشکی، مشوق‌های مالی، شرایط کاری و تعادل بین کار و زندگی پزشکان می‌باشد. سیاستگذاران و مدیران سلامت باید از ترکیبی از عوامل فشار</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">Push</span></span></span> <span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;و کشش</span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="color:black;"><span style="font-size:9.0pt;">Pull</span></span></span> <span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;برای جذب و حفظ پزشکان در مناطق محروم استفاده کنند. آنها می‌توانند مداخلات آموزشی، قانونی، نظارتی، مالی و حمایت حرفه‌ای و شخصی را بکار گیرند. اقداماتی نظیر تأسیس دانشکده‌های پزشکی در مناطق محروم و پذیرش دانشجویان پزشکی بومی، ارایه بورسیه‌های تحصیلی مشروط به‌کار در مناطق محروم، ارایه مشوق‌های مالی پایدار (حقوق و مزایای بیشتر، تسهیلات بانکی و معافیت از مالیات)، تأمین ا</span></span></span><span style="letter-spacing:-.6pt;"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">مکانات اقامتی و رفاهی پزشکان، ایجاد محیط کاری مجهز و ایمن و اجرای برنامه‌های آموزش مداوم توسعه حرفه‌ای در ماندگاری پزشکان در مناطق محروم موثر هستند. </span></span></span><span style="letter-spacing:-.5pt;"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">بهبود شرایط زندگی پزشکان در مناطق محروم، حمایت اجتماعی و عاطفی از آنها، تأمین آموزش با کیفیت برای فرزندان و شرایط کاری مناسب برای همسران پزشکان و ایجاد حس تعلق به مردم منطقه در آنها نیز ضروری است. همچنین، از استراتژی‌های بازاریابی نیز می‌توان برای تشویق پزشکان و دانشجویان پزشکی برای کار در مناطق محروم استفاده کرد. پژوهش‌های بیشتری باید در زمینه شناسایی چالش‌های پزشکان شاغل در مناطق محروم، علل جابجایی بالای پزشکان و انگیزه کم آنها برای کار در این مناطق انجام شود تا شواهد لازم برای سیاستگذاری و برنامه‌ریزی‌های مربوطه فراهم شود.</span></span></span><span style="letter-spacing:-.4pt;"><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></span></span> 992 993 http://tumj.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3666-487&slc_lang=other&sid=1 Ali Mohammad Mosadeghrad علی محمد مصدق‌راد Yes Department of Health Management and Economics, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه علوم مدیریت و اقتصاد بهداشت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Parvaneh Isfahani پروانه اصفهانی p.isfehani@gmail.com No Department of Health Management, School of Public Health, Zabol University of Medical Sciences, Zabol, Iran. گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی زابل، زابل، ایران.