fa عوامل موثر بر مرگ‌و‌میر مادران باردار در منطقه سیستان ایران مقاله اصیل Original Article زمینه و هدف: مرگ‌و‌میر مادران، یکی از مهم‌ترین شاخص‌های توسعه کشورها و نشان‌دهنده وضعیت کلی سلامت زنان در جامعه است. شناخت عوامل موثر بر این شاخص، ما را در پیشگیری از بروز مرگ‌های مشابه یاری می‌نماید. در این مطالعه عوامل موثر بر مرگ‌و‌میر مادران باردار بررسی شد. روش بررسی: مطالعه حاضر یک مطالعه توصیفی- تحلیلی از نوع مقطعی بود و جامعه مورد پژوهش کلیه مادران بارداری بودند که از فروردین‌ماه سال 1381 تا پایان اسفند‌ماه سال 1392 در منطقه سیستان واقع در استان سیستان و بلوچستان فوت کرده بودند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه‌ای سه‌قسمتی بود که روایی و پایایی آن مورد تایید قرار گرفت. یافته‌ها: از تعداد کل بارداری‌ها (60496) فراوانی مرگ‌و‌میر زنان باردار در جمعیت مورد مطالعه 57 مورد و میزان آن 221/94 به‌ازای هر 100.000 تولد زنده بود. در 9/46% از متوفیان سن بیشتر از 35 سال، سن حاملگی در 2/77% بالای 22 هفته، در 1/21% تعداد بارداری بیش از چهار بار و در 9/46% فاصله بارداری دو سال و کمتر بود. میزان فوت پس از زایمان (4/75%) و در دوران بارداری (6/24%) بود. شایع‌ترین علت مرگ مادران خونریزی (2/19%) بود. نتیجه‌گیری: عواملی نظیر تعداد بالاتر بارداری، سن بالای 35 سال، فاصله حاملگی کمتر از دو سال و خونریزی‌ از علل اصلی مرگ‌و‌میر مادران بود. همچنین بیشترین مرگ‌و‌میر در مرحله پس از زایمان بود. پیشنهاد می‌شود زنان باردار از نظر این عوامل خطر ارزیابی شوند. به‌نظر می‌رسد کنترل دقیق‌تر زنان باردار با این ویژگی‌ها و افزایش مراقبت‌های مامایی آنها در کاهش مرگ‌و‌میر مادران نقش بسزایی داشته باشد. به اهمیت مراقبت‌های دقیق پس از زایمان نیز بایستی توجه شود. Background: Maternal mortality is one of the most important indicators of women health standard in developing countries. This study aimed to determine the prevalence of risk factors and etiology of maternal mortality in a geographic region of Iran. Methods: This descriptive- analytic cross sectional study included all pregnant women who died during pregnancy and six weeks after delivery due to pregnancy related fac-tor. The study was done in Sistan region in the north of Sistan and Baluchestan Prov-ince of Iran from April 2002 to March 2014. The immigrant women were excluded. Data were collected using 3 parts questionnaire. The validity and reliability of ques-tioner were approved by experts in this field. Data were analyzed using the statistical software SPSS version 18, Chi-square test and ANOVA analysis were performed. Results: The total number of deliveries during this time period was 60496. The total number of maternal mortality was 57 patients which means 94.2 out of 100.000 live births. Most of the dead mothers had more than 35 years old (46.9%), gestational age was more than 22 weeks (77.2%), gravidity more than 4 (21.1%), pregnancy interval lower than two years (46.9%) and 75.4% of death was in post-partum. The main cause of mortality was post-partum hemorrhage (19.3%). Conclusion: Based on our findings, some factors including multiparity, pregnancy his-tory more than 4 times, short interval between pregnancies lower than 2 years and ma-ternal age more than 35 years were some risk factors for maternal death. Maternal mortality in the postpartum period was more than pre-delivery period. Bleeding was the main cause of maternal mortality. Therefore monitoring of vital signs in the post-partum period and the proper management of bleeding are very important. It is sug-gested that risk assessment should be done for pregnant women in delivery ward for detecting high risk pregnant women. Suitable management for these women especially for patients with postpartum hemorrhage plays an important role to decrease the ma-ternal mortality. مرگ مادری, خونریزی پس از زایمان, بارداری, مراقبت مادران باردار, عوامل خطر maternal mortality, postpartum hemorrhage, pregnancy, prenatal care, risk factors 623 629 http://tumj.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-5275&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Sarani محمد سارانی No Faculty of Social Medicine, University of Zabol, Zabol, Iran. گروه پزشکی اجتماعی، دانشگاه علوم پزشکی زابل Zahra Shahraki زهرا شهرکی No Department of Maternal, Fetal and Neonatal, Obstetrics, Zabol University of Medical Sciences, Zabol, Iran. گروه زنان و زایمان، دانشگاه علوم پزشکی زابل Mahboobeh Shirazi محبوبه شیرازی mahboobeh.shirazi@yahoo.in Yes Maternal, Fetal and Neonatal Research Center, Tehran Univer-sity of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه زنان و زایمان، مرکز تحقیقات مادر جنین و نوزاد، دانشگاه علوم پزشکی تهران Soleiman Saravani سلیمان سراوانی No Faculty of Social Medicine, University of Zabol, Zabol, Iran. مرکز مطالعات دانشگاه علوم پزشکی زابل