fa مطالعه هیستومورفومتریک اثر سم دیازینون بر پلاک رشد استخوانی موش صحرایی نر مقاله اصیل Original Article زمینه و هدف: استخوان بافت سختی است که محتوای آن مرتب در حال تغییر و تحول می‌باشد. رشد طولی استخوان به‌واسطه‌ی پلاک رشد صورت می‌گیرد که ساختاری غضروفی در انتهای استخوان‌های دراز بدن می‌باشد. هنگام بلوغ جنسی، ضمن بسته شدن (استخوانی شدن) پلاک رشد، رشد طولی استخوان متوقف می‌گردد. دیازینون از سموم ارگانوفسفره است که ضمن ایجاد استرس اکسیداتیو می‌تواند به سلول‌ها و بافت‌های بدن آسیب برساند. هدف این مطالعه بررسی اثر سم دیازینون بر تغییرات پهنای پلاک رشد (شامل ناحیه سلول‌های در حال تکثیر و ناحیه سلول‌های هایپرتروفه) در موش صحرایی نابالغ بود. روش بررسی: این مطالعه‌ی تجربی در اردیبهشت سال 1392 در دانشگاه فردوسی مشهد و بر روی 12 سر موش صحرایی نر نابالغ از نژاد ویستار که به‌طور تصادفی در دو گروه کنترل و دیازینون قرار گرفتند، انجام شد. تیمارها به صورت گاواژ دهانی و طی 28 روز انجام شد. در روز 28، حیوانات کشته و استخوان ران پای چپ برای بررسی‌های هیستومورفومتریک پهنای پلاک رشد اپیفیز ران جدا شدند. بررسی‌ها توسط ImageJ, ver. 1.40g (Wayne Rasband, NIH, USA) و معنادار بودن نتایج توسط آنالیز واریانس ANOVA به همراه Tukey's test انجام شد. یافته‌ها: پهنای پلاک رشد در گروه دیازینون نسبت به گروه کنترل کاهش معنادار (0126/0P=) داشت که به صورت کاهش پهنای ناحیه در حال تکثیر (001/0P<) و افزایش پهنای ناحیه هیپرتروفی شده (016/0P=) مشاهده شد. نتیجه‌گیری: دیازینون منجر به کاهش پهنای پلاک رشد اپیفیز ران موش‌های صحرایی نابالغ می‌شود و می‌تواند عاملی باشد بر اختلال در روند رشد طولی استخوان و بسته شدن پیش از موعد پلاک رشد. Background: Bone is a hard and dynamic tissue, which continually undergoes remodeling process. Longitudinal growth of bone is mediated by growth plate that is a cartilage structure at the end of long bones. During puberty, along with the closure (ossification) of growth plate, the longitudinal growth of bone will stop. Diazinon is one of the widely used organophosphorus pesticides that have been known to cause damage to the cells and tissues of the body by enhancing oxidative stress. Due to the dynamism and active process, bone and growth plate tissues are suitable models to investigate the effect of diazinon on bone development and bone growth. The aim of this study was to investigate the effects of diazinon on the epiphyseal growth plate width (including the proliferating cells zone and hypertrophy cells zone) of immature rat. Methods: This is an experimental study. This study was performed on 12 immature male in Ferdowsi University of Mashhad in May 2014, Wistar rats that randomly divided into 2 groups: control group and diazinon group. All treatments were done by oral gavage during 28 days. The animals were sacrificed on day 28 and left femur bones were removed for histomorphometric studies of epiphyseal growth plate width. Assessments were done by ImageJ software, version 1.40g (Wayne Rasband, NIH, USA) and the significance of the results were performed by ANOVA analysis and Tukey’s test. Results: Epiphyseal growth plate width of diazinon group was significantly reduced (P=0.0126) in compared to control group. This reduction was associated with reduced of width of the proliferating zone (P=0.0001) and increased width of the hypertrophy zone (P=0.0166). Conclusion: Diazinon leads to reduction in the Epiphyseal growth plate width of immature male rats. Therefore it could be a factor in the impairment of bone longitudinal growth and premature closure of the growth plate. لاک رشد, بافت استخوان, دیازینون, استرس اکسیداتیو, موش صحرایی bone tissue, diazinon, growth plate, oxidative stress, rat 243 250 http://tumj.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-5340&slc_lang=fa&sid=1 Mahdiye Bazmi مهدیه بزمی No Department of Biology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد Mitra Haghayeghi میترا حقایقی No Department of Biology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد Roya Lari رویا لاری rlari@um.ac.ir Yes Department of Biology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد Nasser Mahdavi Shahri ناصر مهدوی شهری No Department of Biology, Stem cell Research Group, Institute of Biotechnology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. گروه زیست‌شناسی، گروه تحقیقاتی سلول‌های بنیادی، پژوهشکده فناوری زیستی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد Morteza Behnam Rasouli مرتضی بهنام رسولی No Department of Biology, Faculty of Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد