fa ارزیابی کلسیم، فسفر و پتاسیم بزاق و بررسی ارتباط آن‌ها با فاکتورهای بیوشیمیایی خون در بیماران همودیالیزی مقاله اصیل Original Article <p dir="RTL" style="margin-top:.25in;text-align:justify;text-justify:kashida;text-kashida:0%;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><span style="font-family:yekanyw;"><strong><span style="letter-spacing: -0.2pt;"><span style="font-size: 10pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong> <span style="letter-spacing: -0.2pt;"><span style="font-size: 10pt;">بیماری کلیوی مزمن تبدیل به یک بیماری همه‌گیر در سرتاسر جهان شده است. در نتیجه نقص کلیه در مرحله انتهایی هیپوکلسمی و هیپرفسفاتمی و در پی آن افزایش هورمون پاراتیرویید، در این بیماران رخ می‌دهد که در نهایت به هیپرپاراتیروییدیسم ثانویه منجر می‌شود. بنابراین بررسی روتین الکترولیت‌ها در این بیماران ضروری به‌نظر می‌رسد. پژوهش کنونی با هدف بررسی الکترولیت‌های موجود در بزاق در بیماران تحت دیالیز صورت گرفت تا نمونه بزاق به‌عنوان یک نمونه غیر‌تهاجمی برای آزمایشگاه‌های تشخیصی ارایه شود.</span></span></span></p> <p dir="RTL" style="text-align:justify;text-justify:kashida;text-kashida:0%;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><span style="font-family:yekanyw;"><strong><span style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-size: 10pt;">روش بررسی: </span></span></strong><span style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-size: 10pt;">در این مطالعه موردی-شاهدی که از </span></span><span style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-size: 10pt;">مرداد تا مهر ۱۳۹۵ </span></span><span style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-size: 10pt;">در بیمارستان امام علی (ع) شهر بجنورد انجام گردید</span></span><span style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-size: 10pt;">، </span></span><span style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-size: 10pt;">تعداد </span></span><span style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-size: 10pt;">۴۴ فرد بیمار دیالیزی و ۴۴ فرد سالم همسان‌سازی‌شده با آن‌ها، انتخاب شده و </span></span><span style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-size: 10pt;">هموگلوبین، هماتوکریت، سطح آهن، فریتین، </span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-size: 8pt;">Total iron binding capacity (TIBC)</span></span><span style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-size: 10pt;">، </span></span><span style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-size: 10pt;">گلوکز خون، </span></span><span style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-size: 10pt;">کلسترول، تری‌گلیسیرید، اوره، کراتینین، کلسیم، فسفر، پتاسیم و </span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-size: 8pt;">Parathyroid hormone (PTH)</span></span><span style="letter-spacing: -0.1pt;"><span style="font-size: 10pt;"> در خون آن‌ها و همچنین کلسیم، فسفر و پتاسیم در بزاق آن‌ها با روش‌های آزمایشگاهی روتین اندازه‌گیری شد.</span></span></span></p> <p dir="RTL" style="text-align:justify;text-justify:kashida;text-kashida:0%;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><span style="font-family:yekanyw;"><strong><span style="letter-spacing: 0.1pt;"><span style="font-size: 10pt;">یافته‌ها:</span></span></strong> <span style="letter-spacing: 0.1pt;"><span style="font-size: 10pt;">کلسیم و فسفر در گروه بیماران دیالیزی بالاتر از گروه شاهد بود. همچنین سطح کلسیم، فسفر و پتاسیم در دو نمونه سرم و بزاق ارتباط معناداری ندارند، اما رابطه مثبتی بین </span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing: 0.1pt;"><span style="font-size: 8pt;">PTH</span></span><span style="letter-spacing: 0.1pt;"><span style="font-size: 10pt;"> در سرم با فسفر و پتاسیم در بزاق مشاهده گردید.</span></span></span></p> <p dir="RTL" style="text-align:justify;text-justify:kashida;text-kashida:0%;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"><span style="font-family:yekanyw;"><strong><span style="font-size: 10pt;">نتیجه‌گیری: </span></strong><span style="font-size: 10pt;">بزاق بیماران همودیالیزی سطح کلسیم و فسفر بالاتری نسبت به افراد سالم دارد و بنابراین می‌توانند مارکر مناسبی برای تشخیص باشند. افزون بر آن سطح </span><span dir="LTR"><span style="font-size: 8pt;">PTH</span></span><span style="font-size: 10pt;"> خونی با سطح فسفر و پتاسیم بزاقی در این بیماران ارتباط دارد که این دو الکترولیت بزاقی را به‌عنوان نماینده </span><span dir="LTR"><span style="font-size: 8pt;">PTH</span></span><span style="font-size: 10pt;"> در خون معرفی می‌کند.</span></span></p> <table align="center" cellpadding="0" cellspacing="0" hspace="0" vspace="0"> <tbody> <tr> <td align="left"> <p style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Nowadays, chronic kidney disease (CKD) is known as an epidemic disease all around the world. Chronic kidney disease considered as a serious health problem with numerous side effects, including complications progressive in reducing glomerular filtration rate (GFR), imbalances in the homeostasis of the body and decreased quality of life and finally an increase in mortality due to cardiovascular problems. End-stage renal disease leads to hypocalcemia and hyperphosphatemia, that as a result of, parathyroid hormone (PTH) will increased that secondary hyperparathyroidism will occurred eventually. So it is essential to routine examination of electrolytes in these patients. The current study have been done to determine the electrolytes in saliva as a non-invasive sample in hemodialysis patients in order to the saliva to be presented as an appropriate samples for clinical laboratories.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Methods:</strong> In the present case-control study that has been performed at Imam Ali Hospital, Bojnord, North Khorasan Province, Iran, in the summer of 2016, 44 hemodialysis patients and 44 aged, gender and body mass index (BMI) matched healthy controls were selected and then their cell count, Hb, HCT, iron, ferritin, total iron binding capacity (TIBC), glucose, CRP, triglycerides, cholesterol, urea, creatinine, calcium, phosphorus, potassium and PTH were measured.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Results:</strong> Calcium and phosphorus were higher in hemodialysis patients in comparison to the control group. Furthermore, there are not any significant relationship between levels of calcium, phosphorus and potassium in both serum and saliva samples. In addition, we observed the positive relationship between PTH in serum as well as phosphorus and potassium in the saliva.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Conclusion:</strong> The findings of current study have been shown that salivary levels of calcium and phosphorus in hemodialysis patients is higher than healthy people, therefor could be a non- invasive suitable marker for diagnosis. In addition, blood PTH levels in hemodialysis patients is associated with salivary levels of phosphorus and potassium, so, perhaps these parameters marked PTH&#39;s representative in the blood with further investigation of saliva&rsquo;s electrolytes.</p> </td> </tr> </tbody> </table> <div style="clear: both; text-align: justify;"></div> بیماران همودیالیز, الکترولیت‌های بزاق, الکترولیت‌های خون, هورمون پاراتیرویید electrolytes, hemodialysis, parathyroid hormone, salivary glands 65 71 http://tumj.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-5560&slc_lang=fa&sid=1 Javad Hashemi جواد هاشمی No Department of Clinical Biochemistry, School of Medicine, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه بیوشیمی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Zahra Hesari زهرا حصاری No Department of Clinical Biochemistry, School of Medicine, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه بیوشیمی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. Ali-Reza Golshan علیرضا گلشن argolshan@yahoo.com Yes Department of Urology, School of Medicine, North Khorasan University of Medical Sciences, Bojnurd, Iran. گروه اورولوژی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، بجنورد، ایران.