نسیم رضایی جوان، مهرنوش بهمنی، امیرمحمد تیمورزاده نجار، سودابه سلطان زاده، علیرضا فلک دین، محمود فیضی پور نامقی، مهنوش کامران وند، محمدحسین محمدی، مریم نوری ینگجه، الهه نجفعلی قندهاری، عطااله پورعباسی،
دوره 26، شماره 1 - ( 2-1405 )
چکیده
مقدمه: تصمیمگیری یک فرآیند شناختی با سازِکارهای عصبی پیچیده است که شامل مناطق و شبکههای متعدد مغز میشود و زیربنای رفتار انسان از انتخابهای ساده تا تصمیمات پیچیده زندگی است. این مطالعۀ مروری مدلی جامع برای کارکرد تصمیمگیری براساس مفاهیم، مطالعات، و پژوهشهای موجود ارائه میدهد که نقش مناطق مغز، عملکردهای شناختی و عوامل عاطفی مانند میل، قصد، اراده و هیجان را یکپارچه میکند.
روشها: در این مطالعه، با استفاده از رویکردی کیفی، ابتدا به بررسی غیرساختاریافته ادبیات موجود در پایگاههای دادهای معتبر پرداخته شد. سپس عوامل عصبی- شناختی استخراجشده در چندین جلسه پانل خبرگان متشکل از ۸ متخصص مورد بحث و اعتبارسنجی قرار گرفت. در نهایت، یک مدل مفهومی طراحی و در طی فرآیندی چندمرحلهای با کسب اجماع خبرگان، اعتبار آن تأیید شد.
یافتهها: مدل مفهومی ارائه شده چارچوبی جامع برای درک سازِکارهای عصبی شناختی تصمیمگیری است. این مدل عوامل شناختی، عاطفی و انگیزشی مانند قصد، هیجان و ذخیرۀ شناختی را ادغام میکند؛ تا درک دقیقی از نحوۀ انتخاب و ارزیابی نتایج بهدست دهد. همچنین، نقش قشر پیشپیشانی و سیستم لیمبیک را برجسته مینماید. در نهایت سعی شد تأثیر محرکهای خارجی بر تصمیمگیری را نیز نشان دهد.
نتیجهگیری: مدل نهایی بهدست آمده، چارچوبی یکپارچه از نقش مناطق کلیدی مغز مانند قشر پیشپیشانی و سیستم لیمبیک را در تعامل با عوامل شناختی (مانند ذخیره شناختی) و هیجانی (مانند هیجان یکپارچه و تصادفی) در فرآیند تصمیمگیری تبیین میکند. این مدل که از اعتبار خبرگی برخوردار است، کاربردهای مهمی در حیطههای آموزشی، رواندرمانی و طراحی مداخلات برای تقویت تصمیمگیری دارد.
