یونس سلیمانی، جواد حاتمی، مولود پیاب، عطااله پورعباسی،
دوره 26، شماره 2 - ( 4-1405 )
چکیده
مقدمه: سندرم متابولیک با افزایش خطر اختلال شناختی و تغییرات ساختاری مغز همراه است، اما نقش دقیق اجزای متابولیک و سازِکارهای زیربنایی آن هنوز بهطور کامل روشن نیست.
روشها: این مطالعه بهصورت مرور روایتی انجام شد و با هدف تفسیر و یکپارچهسازی شواهد تصویربرداری، بالینی و مولکولی در زمینۀ تأثیر سندرم متابولیک بر عملکرد شناختی، طراحی گردید. برای گردآوری اطلاعات، جستجوی غیرسیستماتیک و هدفمند تا ژوئن ۲۰۲۵ با استفاده از کلید واژههایی نظیر «سندرم متابولیک»، «عملکرد شناختی» و «تصویربرداری مغزی» صورت گرفت. مقالات براساس ارتباط مفهومی و کیفیت علمی انتخاب و یافته ها به صورت موضوعی خلاصه شدند.
یافتهها: شواهد نشان میدهد که التهاب مزمن، استرس اکسیداتیو، آسیب عروقی و مقاومت به انسولین، از مسیرهای اصلی در ارتباط بین سندرم متابولیک و آسیبهای مغزی هستند. مطالعات تصویربرداری تشدید مغناطیسی ساختاری و عملکردی کاهش حجم هیپوکامپ، تغییر در ماده سفید و اختلال در اتصال شبکههای عملکردی مغز را در افراد مبتلا به سندرم متابولیک گزارش کردهاند. تفاوتهای جنسیتی و ژنتیکی نیز میتوانند شدت این ارتباط را تحت تأثیر قرار دهند. همزمانی سندرم متابولیک و اختلال شناختی با کاهش کیفیت زندگی مرتبط با سلامت همراه است.
نتیجهگیری: این مرور روایتی نشان میدهد که عوامل متابولیک و عروقی بهصورت همافزا موجب افت شناختی میشوند. درک بهتر این سازِکارها مستلزم انجام مطالعات طولی و مکانسیتی است تا بتوان راهکارهای پیشگیرانه و درمانی مؤثرتری ارائه کرد.
