فصلنامه

زمینه و هدف: ترکیبات رنگ‌زا گروه مهمی از آلاینده‌های محیط زیستند که حتی توسط چشم نیز قابل رویت است. بنابراین تخلیه پساب‌های رنگی به منابع آب به شدت منع شده است و فناوری‌های مختلفی برای تصفیه آنها به کار گرفته می‌شود. در بین روش‌های مختلف تصفیه، جذب از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. در این راستا کارایی زئولیت طبیعی (کلینوپتیلولیت) و زئولیت اصلاح شده با اسید به عنوان یک جاذب ارزان قیمت جهت حذف رنگ‌زای راکتیو آبی 19 از محیط آبی با استفاده روش جذب منقطع بررسی شد. روش بررسی: فرایند اصلاح زئولیت توسط دو نوع اسید (اسید فسفریک و سولفوریک) به منظور افزایش قابلیت جذب رنگ در آن انجام شد. در ابن تحقیق اثر غلظت اسید، زمان تماس، pH محیط مایع، غلظت اولیه رنگ‌زا و مقدار جاذب بر روی فرایند جذب رنگ‌زا مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها: بر اساس داده‌های حاصل مدل‌های ایزوترمی لانگمیر و فروندلیچ بررسی و مشخص گردید که هر دو مدل، جذب رنگ‌زا بر روی جاذب‌ها را بخوبی توصیف می‌نمایند. هم‌چنین مشخص شد که جذب از سنتیک درجه اول کاذب پیروی می‌کند. نتایج جذب نشان داد که زئولیت خام از ظرفیت پایینی برای جذب رنگ‌زا برخوردار است اما این ظرفیت به طور مشخصی با اصلاح زئولیت توسط اسید افزایش می‌یابد. به طوری که نتایج نشان داد تاثیر اسید سولفوریک در اصلاح زئولیت به منظور جذب زنگ‌زا بیشتر از تاثیر اسید فسفریک بود. نتیجه‌گیری: بهترین نتایج بر مبنای راندمان جذب رنگ‌زا برای زئولیت اصلاح شده با نسبت سیلیس به آلومینیوم 7/5، بعد از 3 hزمان تماس در محدوده بین 72-41% به دست آمد.

زمینه و هدف: آفلاتوکسین­ ها یکی از مهم‏ترین و خطرناک ‏ترین متابولیت های ثانویه قارچی هستند که در مواد غذایی و خوراک دام توسط برخی گونه‏ های قارچ Aspergillus تولید می­شوند. چای به عنوان یک نوشیدنی سالم، روزانه توسط دو سوم جمعیت جهان مصرف می­شود. این پژوهش با هدف پایش آفلاتوکسین­ ها در شهر تهران و بررسی ایمنی و سلامت غذایی پرمصرف‎ترین نوشیدنی کشور انجام شد.
روش بررسی: در این پژوهش، 31 نمونه چای از نشان‌های تجاری مختلف در شهر تهران در اردیبهشت ‎ماه 1402 جمع‏آوری و از نظر آلودگی به آفلاتوکسین­ ها، با استفاده از روش نانواستخراج و با کمک دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC) مجهز به آشکارساز فلورسانس مورد بررسی قرار گرفتند.
یافته ها: مقادیر حد تشخیص (LOD) برای آفلاتوکسین G₁، G₂، B₁، B₂ به ترتیب برابر 0/06، 0/35، 0/06 و 0/35 و مقادیر حد تعیین (LOQ) برابر 0/2، 1، 0/2 و 1 به‎دست آمد. LOQ روش حاضر مشابه مطالعات اخیر در اسپانیا، اتریش و ایران است که مقادیر آن بالاتر از ng/g 1 است. طبق نتایج به دست آمده، هیچ یک از نمونه­ های چای بررسی شده از نشان‌های تجاری چای سیاه موجود در بازار تهران، به هیچ­ کدام از 4 نوع آفلاتوکسین مورد بررسی (B₁،  B₂، G₁و G₂) حتی در محدوده مجاز آن در دنیا (µg/kg 10AFs ≥) نیز آلوده نبودند.
نتیجه گیری: با وجود عدم مشاهده آلودگی چای مصرفی به آفلاتوکسین‏ ها در شهر تهران، مطابق مطالعات قبلی در دنیا احتمال آلودگی چای به قارچ ­ها و تولید مایکوتوکسین در شرایط مناسب دمایی و رطوبتی وجود دارد و بنابراین سلامت چای مستلزم توجه به کیفیت فرآوری، نگهداری مناسب و جلوگیری از رشد قارچ‌های تولیدکننده آفلاتوکسین در مراحل تولید است.
 

زمینه و هدف: زهرابه‎های قارچی (مایکوتوکسین­ ها) متابولیت ­های ثانویه سمی هستند که توسط قارچ ­ها تولید شده و محصولات غذایی مانند گندم را آلوده می ­کنند؛ در صورت مصرف این محصولات توسط انسان، خطرات سلامتی قابل‌توجهی را به همراه دارند.
روش بررسی: این مطالعه به منظور اندازه ­گیری هشت نوع زهرابه قارچی شامل داکسی‏‎نیوالنول (DON)، زیرالنون ((ZEN، اکراتوکسین A (OTA)، آفلاتوکسین کل و آفلاتوکسین­ های B1، B2، G1 و  G2در آرد تولیدی کارخانه­ های شهر اردبیل انجام شد. برای این منظور، تعداد هشت نمونه شامل شش نمونه آرد نان لواش و دو نمونه آرد نان بربری از کارخانه­ های تولیدی آرد اردبیل جمع ­آوری و طی عمل­ آوری، به روش استخراج فاز جامد با استفاده از ستون­ های ایمینوافینیتی تغلیظ و جداسازی مناسب بر روی آن صورت گرفت و در انتها با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا (HPLC) همراه با آشکارسازی اسپکتروفلوریمتری (در مورد داکسی نیوالنول آشکارسازی فوق بنفش)، سنجش زهرابه­ های قارچی صورت گرفت.
یافته­ ها: نتایج نشان داد که میزان داکسی­نیوالنول در سه نمونه آرد لواش به ترتیب 178/7، 136/4 و ng/g 188 و در بقیه نمونه­ های آرد لواش و بربری، کمتر از مقدار قابل تشخیص توسط دستگاه ( ng/g100) بود. میزان سایر زهرابه ‏های قارچی مورد سنجش نیز در تمام نمونه­ ها کمتر از حد تشخیص دستگاه برای هر کدام بود.
نتیجه‎گیری: در این پژوهش، مشخص گردید میزان تمام هشت زهرابه قارچی مورد آزمون کمتر از حد ­مجاز آن­ها در آرد گندم طبق استاندارد شماره 5925 سازمان استاندارد ملی ایران است. با وجود مسرت‎بخش بودن نتایج این مطالعه، پایش انواع آرد و سایر فرآورده­ های گندم در فصول دیگر سال به ­دلیل تامین گندم از مناطق مختلف کشور یا سایر کشورها توصیه می­ شود.