زمینه و هدف: میوهها و سبزیجات با وجود ارزش تغذیهای بالا، ممکن است بهدلیل تجمع نیترات، سلامت عمومی را به خطر اندازند. این مطالعه با هدف ارزیابی ریسک بهداشتی ناشی از مواجهه غذایی با نیترات موجود در میوهها و سبزیجات عرضه شده در میادین میوه و ترهبار شهر ری انجام شد.
روش بررسی: در این مطالعه مقطعی، نمونههای سیب، پرتقال، سیب زمینی، پیاز، گوجه و خیار گلخانهای و بوتهای به ترتیب به تعداد ۱۳، 12، ۲۲، ۱۸، ۲۴ و 32 مورد در پاییز و زمستان ۱۴۰۲ و بهار و تابستان ۱۴۰۳ جمعآوری و میزان نیترات آنها با روش اسپکتروفتومتری تعیین شد. شاخص مخاطره غیرسرطانزایی (HQ) بر اساس مقادیر نیترات محاسبه گردید. همچنین، با استفاده از دادههای GBD، سهم نیترات در بار بیماری سرطان کولورکتال از طریق شاخصهای YLD ،YLL و DALY برآورد شد.
یافتهها: میانگین غلظت نیترات بین محصولات تفاوت زیادی داشت؛ بیشترین در خیار بوتهای (294/06mg/kg) و کمترین مربوط به سیب (51/99mg/kg) بود. برخی محصولات از حد مجاز استاندارد ملی فراتر رفتند. بیشترین ریسک غیرسرطانزایی در سیبزمینی (میانگین 0/231) مشاهده شد. سیبزمینی بالاترین نرخ سرطان کولورکتال (2/02 در هر 100 هزار نفر)، بیشترین DALY (23/15) و مرگومیر ناشی از نیترات را داشت؛ میانگین DALY برای سیبزمینی، پیاز و خیار گلخانهای بهترتیب 107/38، 94/87 و 12/10 برآورد شد.
نتیجهگیری: برخی محصولات کشاورزی، بهویژه سیبزمینی و پیاز، منبع مهمی از مواجهه غذایی با نیتراتاند و میتوانند در افزایش خطر سرطان کولورکتال نقش داشته باشند؛ پایش و مدیریت مستمر در این زمینه ضروری است.
