فصلنامه

---

زمینه و هدف: آلودگی منابع آب، همواره نگرانی‌هایی در مورد سلامت و بهداشت محصولات دریایی به خصوص گوشت ماهی و احتمال آلودگی آنها به فلزات سنگین پدید آورده است. لذا این پژوهش با هدف سنجش غلظت جیوه کل تجمع یافته در بافت&thinspهای مختلف ماهی کپور نقره‌ای سد قشلاق سنندج به عنوان یکی از پرمصرف ترین ماهی‌های منطقه و مقایسه آن با استاندارد‌های بهداشتی موجود و نیز تاثیر آن بر سلامت شهروندان طراحی شد.
روش بررسی: تعداد 24 نمونه ماهی کپورنقره‌ای در خلال ماه‌های تیر تا آذر 1388 از دریاچه سد قشلاق سنندج به صورت کاملا تصادفی صید، سپس از سه بافت عضله سفید، عضله قرمز و کبد، نمونه&thinspهایی تهیه و غلظت جیوه تجمع یافته در این بافت‌ها با استفاده از دستگاه پیشرفته آنالیز جیوه (Model, Leco 254 AMA) اندازه‌گیری شد. قرمز 22/32 ± 311 و برای بافت کبد 70/28 ± 251 بر حسب ^1- ng g  وزن خشک بود. مقایسه میانگین‌های ماهانه جیوه تجمع یافته درهمه بافت‌ها به جز بافت عضله سفید (2332/0 =P, 52/1 = _{18 ,5} F) اختلاف معنی&thinspداری را از خود نشان دادند (05/0>P).
نتیجه&thinspگیری: غلظت جیوه کل تجمع یافته در بافت&thinspهای عضله سفید و عضله قرمز کل ماهی&thinspهایی که وزن بیش تر از 850 گرم داشتند، از استاندارد تعریف شده EPA،WHO و FAO بالاتر بود. این نتایج می&thinspتوانند یک هشدار جدی برای مصرف این ماهی تلقی شوند.

---

زمینه و هدف: با توجه به اهمیت دریاچه سد قشلاق سنندج و آلوده بودن این دریاچه به فلز سنگین جیوه و افزایش غلظت و سمیت جیوه ضمن جابجایی بین افق‌های غذایی، مطالعه‌ حاضر انجام شد، تا فاکتور تجمع زیستی و بزرگنمائی زیستی جیوه کل در طول یک مسیر غذایی از زنجیره غذایی (آب، رسوب، ماهی، انسان) در این دریاچه مورد بررسی قرار گیرد. روش بررسی: از فروردین تا شهریورماه سال 1391، 24 نمونه آب، 24 نمونه رسوب، 24 نمونه سیاه ماهی خالدار (Capoeta trutta) از دریاچه و 24 نمونه (بافت مو) از ساکنین روستای سراب قامیش که عمده‌ترین مصرف‌کنندگان ماهی دریاچه هستند گرفته شد. یافته‌ها: میانگین مقدار جیوه کل اندازه‌گیری شده در نمونه‌های آب، رسوب، ماهی و موی انسان به ترتیب 0/000128± 0/0028، 0/0057± 0/110 ،0/0119± 0/296، 0/1704± 2/059 برحسب ppm بوده و فاکتور تجمع زیستی در مورد رسوب و سیاه ماهی خالدار به ترتیب 10×4 و 10²×1 و بزرگنمائی زیستی به ترتیب 40 و 5 محاسبه شد. نتیجه‌گیری: با توجه به رقم بالای نرخ تجمع و بزرگنمائی زیستی و غلظت جیوه کل ثبت شده در بافت ماکول سیاه ماهی خالدار دریاچه سد قشلاق سنندج، استفاده‌کنندگان از ماهی‌های این دریاچه، حداکثر مجاز به مصرف g 1182 از بافت عضله این ماهی در هفته بدون در نظر گرفتن سایر منابع بالقوه جیوه در سبد غذایی‌شان هستند.