32 نتیجه برای شیر
ژیلا مرادی خاتون آبادی، یحیی مقصودلو، حمید عزت پناه، مرتضی خمیری، مهدی امین افشار،
دوره 6، شماره 4 - ( 12-1392 )
چکیده
زمینه و هدف: شیر و فرآورده های آن محیط بسیار مناسبی جهت رشد میکروارگانیسم هایی از جمله باسیلوس سرئوس هستند. باسیلوس سرئوس اسپورزا بوده و می تواند به راحتی طی پاستوریزاسیون زنده مانده و مشکلات متعددی را ایجاد نماید. این تحقیق به منظور بررسی میزان اسپورهای هوازی و باسیلوس سرئوس در شیرخام دریافتی سه کارخانه تولید کننده پنیر فراپالایش انجام گردید. روش بررسی: نمونهگیری طی 30 روز در فصل زمستان از ماشین حمل شیرخام انجام شد. همچنین نمونه سواب نیز از سطح داخلی تانکر حمل شیرخام به منظور تشخیص حضور باسیلوس سرئوس گرفته شد. یافته ها: نتایج نشان داد اغلب نمونه های شیرخام در مقایسه با استانداردهای ملی و بین المللی دارای سطح بالایی از آلودگی به اسپورهای هوازی و به ویژه باسیلوس سرئوس بودند. نتایج بررسی منابع تأمین شیرخام مشخص کرد که با وجود سطح پایین آلودگی کل در دامداری صنعتی نسبت به دامداری سنتی و مراکز جمع آوری، اسپورهای هوازی و باسیلوس سرئوس حتی از این دامداری ها نیز می توانند به کارخانجات انتقال یابند. همچنین بیشترین میزان بار میکروبی کل و باسیلوس سرئوس در مراکز جمع آوری و کمترین آن در دامداری صنعتی یافت شد. بررسی دامداری های صنعتی مشخص کرد که آلودگی پستان دام به خاک و مدفوع و آلودگی بستر گاو از منابع مهم آلودگی شیرخام هستند. نتایج آزمون سواب نیز بیان گر عدم کفایت عملیات شستشو و پاکیزه سازی در محل برای حذف کامل باسیلوس سرئوس بود. نتیجهگیری: به منظور درجهبندی کیفیت شیرخام، شمار اسپورهای هوازی بسیار مؤثرتر از شمار کل میکروارگانیسم ها است. همچنین سیاست مدیریتی در برقراری تعادل بین مقدار و کیفیت شیرخام دریافتی و در نتیجه بهبود کیفیت، تأثیر به سزایی داشته و منجر به کاهش آلودگی کارخانجات شیر و محصول نهایی خواهد شد.
سید علیرضا موسوی، ملوک پروانه،
دوره 9، شماره 2 - ( 6-1395 )
چکیده
زمینه و هدف: روشهای متداول تصفیه شیرابه به دلیل بار آلودگی بالا و خصوصیات ویژه شیرابه، کارایی مناسبی ندارند. لذا در سالهای اخیر استفاده از روشهای تلفیقی توسعه چشمگیری داشته است. هدف از این تحقیق بررسی تاثیر پودر کربن فعال (PAC) بر کارایی تصفیه شیرابه محل دفع پسماند کرمانشاه در یک راکتور ناپیوسته متوالی هوازی (ASBR) است.
روش بررسی: در این مطالعه از سه راکتور ستونی با حجم کل mL 2000 و حجم مفید mL 600 در مقیاس آزمایشگاهی استفاده شد. در راکتورهای شماره 2 و 3 که از نظر شرایط محیطی و راهبری با راکتور شماره 1 که فاقد پودر کربن بود و کاملا یکسان بودند، به ترتیب مقادیر g/L 5 و 10 PAC اضافه شد. تاثیر دوزهای مختلف PAC (g/L 10، 5، 0) و زمان ماندهای هیدرولیکی (h 144، 96، 48 =HRT) به منظور حذف اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (COD) و نیتروژن آمونیاکی (NH3-N) شیرابه خروجی مورد مطالعه قرار گرفت و کارایی حذف با استفاده از آزمون آماری two-way ANOVA نرم افزار 16 -SPSS مورد مقایسه قرار گرفت.
یافتهها: نتایج حاصل از آزمون آماری نشان داد که بین راندمان حذفCOD و N-NH3 در HRTsو دوزهای مختلف PAC اختلاف معنیدار است (0/001 =P-value). بیشترین راندمان حذف در h 144 =HRT، برای COD و NH3-N در راکتور شماره 1 به ترتیب 4/42±50/11 درصد و 1/49±19/85 درصد، راکتور شماره 2، 6/1±55/67 درصد، 0/89±25/7 درصد و راکتور شماره 3، 3/99±58/02 درصد، 1/7±25/48 درصد حاصل شد.
نتیجهگیری: میتوان چنین نتیجهگیری کرد که فرایند تلفیقی بیولوژیکی – کربن فعال در مقایسه با فرایند بیولوژیکی مجزا، توانایی افزایش کارایی حذف COD و N-NH3 فاضلابهای قوی همچون شیرابه را دارد. اگرچه دستیابی به استانداردهای تصفیه با این روش نیز امکانپذیر نیست.
محمدهادی دهقانی، بهمن اکبرپور، مهدی سالاری، آرش پورشیخانی، حسن رسول زاده،
دوره 9، شماره 2 - ( 6-1395 )
چکیده
زمینه و هدف: شیر که یک غذای کامل بوده و میتواند برای فعالیت باکتریهای مختلف، محیط رشد مناسبی را فراهم نماید لذا در شرایط غیرپاستوریزه برای بهداشت و سلامت انسان پر مخاطره خواهد بود. مطالعه حاضر به منظور بررسی میزان شیوع و مقاومت آنتی بیوتیکی استافیلوکوکوس اورئوس در شیرهای خام و پاستوریزه شهرستان ساری در تابستان 1393 انجام گرفت.
روش بررسی: این مطالعه توصیفی و مقطعی در تابستان 1393 در شهرستان ساری انجام شد. تعداد 80 نمونه، هر نمونه به حجم mL 200 از شیرخام از مراکز جمعآوری و توزیع شیر و تعداد 80 نمونه، هر نمونه به حجم mL 200 از شیر پاستوریزه موجود از فروشگاههای مواد غذایی جمعآوری شد. آزمایشات روی نمونهها در شرایط آسپتیک در محیط چاپمن و بلاد آگار کشت و تستهای تاییدی صورت گرفت. تست آنتی بیوگرام نمونههای مثبت انجام شد. نتایج بوسیله نرم افزار 19 SPSS و آزمون آماری T-test و آمار توصیفی مورد بررسی قرار گرفت.
یافتهها: نتایج نشان داد که از نمونههای جمعآوری شده 38/75 درصد و 0 درصد نمونهها به ترتیب برای شیر خام و پاستوریزه دارای آلودگی استافیلوکوکوس اورئوس بودند. میانگین تعداد کلونی کشتهای شیرخام در محدوده Cfu/mL 7×104-3×104 برآورد شد. بیشترین حساسیت برای آنتیبیوتیکهای ونکومایسین، جنتامایسین و کوتریموکسازول (همگی 100 درصد) و بیشترین مقاومت به آنتی بیوتیک آمپیسیلین، متی سیلین و سفالوتین به ترتیب 87/5 درصد، 25 درصد و 12/5 درصد مشاهده گردید.
نتیجهگیری: طبق نتایج بدست آمده شیوع آلودگی شیرهای خام با استافیلوکوک اورئوس مشاهده گردید. بنابراین رعایت و کنترل اصول بهداشتی در مراحل مختلف تهیه، عرضه و مصرف شیر میتواند از آلودگی انسان جلوگیری نماید.
علیرضا خواجه امیری، مریم زارع جدی، رضا احمدخانیها، نوشین راستکاری،
دوره 9، شماره 3 - ( 9-1395 )
چکیده
زمینه و هدف: آفت کشهای ارگانوکلره دستهای از ترکیبات مختلکننده غدد درون ریز هستند که باعث ایجاد طیف وسیعی از عوارض سلامتی در انسان و نیز سرطان میشوند. بطور کلی غذاهای چرب با منشاء حیوانی مانند شیر و محصولات لبنی منبع اصلی مواجهه انسان با سموم آفت کش ارگانوکلره به ویژه DDT و متابولیتهای آن است. هدف از مطالعه حاضر ارزیابی میزان مواجهه جمعیت عمومی ساکن در شهر تهران با DDT و متابولیتهای آن از طریق مصرف شیر پاستوریزه و نیز نهایتا ارزیابی ریسک سرطان زایی و غیرسرطان زایی ناشی از این میزان مواجهه است.
روش بررسی: میزان باقیمانده آفت کشDDT و متابولیتهای آن در 60 نمونه از شیرهای پاستوریزه تجاری پر چرب ( 3 درصد چربی) توسط کروماتوگرافی گازی با دتکتور جرمی اندازهگیری شد. ارزیابی ریسک سرطان زایی و غیرسرطان زایی نیز توسط روشهای استاندارد بین المللی محاسبه گردید.
یافتهها: DDT و متابولیتهای آن در تمامی نمونههای مورد آزمون یافت شد و محدوده غلظتی آن برابر با µg/L 0/0015 تا 0/28 و میانگین غلظت باقیمانده آفت کشها به ترتیب برای o,p DDE، p,p-DDE، p,p-DDT و p,p-DDD برابر با 0/03±0/05، 0/08±0/15، 0/05±0/09 و µg/L 0/02±0/05 است. میزان میانگین تخمینی محاسبه شده برای دریافت روزانه باقیماندهDDT و متابولیتهای آن از طریق مصرف شیر در جمعیت عمومی در محدوده 0/00006 الی mg/kg/day 0/0002 است که این میزان پایینتر از حد میزان دریافت مجاز روزانه برای عوارض غیرسرطان زایی است. بنابراین ریسک خطر محاسبه شده برای عوارض غیرسرطان زایی کمتر از 1 و در محدوده ایمن بود. با این وجود ریسک تجمعی محاسبه شده در بدترین شرایط براساس ماکزیمم غلظت مشاهده شده بیش از 1 بود. از نظر ریسک سرطان زایی نیز میزان مواجهه جمعیت عمومی از نظر ریسک سرطان اضافی در محدوده ایمن ارائه شده توسط سازمان حفاظت از محیط زیست آمریکا است.
نتیجهگیری: براساس نتایج حاصل از این مطالعه، جمعیت عمومی همچنان با DDT و متابولیتهای آن مواجهه دارند، بنابراین پایش و اندازهگیری این ترکیبات در تمام گروههای سنی به ویژه کودکان توصیه میشود.
محمدعلی ابراهیمی نیک، سعید قنبری آزاد پاشاکی، مهدی خجسته پور، عباس روحانی،
دوره 11، شماره 2 - ( 6-1397 )
چکیده
زمینه و هدف: در سالهای اخیر، مدیریت و دفع مواد زائد جامد شهری به یک مشکل جهانی و به مهمترین دغدغههای زیست محیطی تبدیل شده است. هضم بیهوازی علاوه بر پردازش زباله جامد، یک راه حل بالقوه و مقرون به صرفه برای پردازش پسابهای آلی نیز بهشمار میرود. هدف این تحقیق، بررسی تاثیر مثبت یا منفی کلسیم کلرید روی تولید بیوگاز حاصل از پردازش بیهوازی مشترک زباله شهری و شیرابه لندفیل است.
روش بررسی: اثر 8 سطح کلسیم کلرید بر هضم مشترک زباله جامد شهری و شیرابه در راکتورهای mm ۵۰۰ تحت شرایط دمایی مزوفیلیک و در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفت. راکتورها با نسبت VS سوبسترا به ماده اصلی 2 بارگذاری و حجم بیوگاز بهصورت روزانه اندازهگیری شد. جامدات کل و فرار، کربن/نیتروژن موجود در زباله و همچنین COD، BOD و فلزات سنگین شیرابه براساس استاندارد APHA اندازهگیری شد.
یافته ها: نتایج آزمایش نشان داد که با افزایش غلظت کلسیم کلرید، pH راکتور کاهش مییابد. بالاترین میزان تولید بیوگاز تجمعی مربوط به تیمار ۲Ca (g/L 2) با بیشترین درصد کاهش VS و TS بهدست آمد. غلظتهای بالاتر از این مقدار کلسیم کلرید (≥ g/L3) سبب کاهش تجزیه پذیری جامدات فرار و کل شده و در نتیجه عملکرد هاضم کاهش یافت.
نتیجه گیری: از نتایج به روشنی میتوان دریافت که افزودن کلسیم کلرید، راه حل موثری برای بهبود تخریب پذیری زیستی در هضم مشترک زباله جامد شهری و شیرابه بوده و با کاهش درصد جامدات کل و فرار، میزان بیوگاز افزایش می یابد.
ریحانه دهقان، سارا عبداللهی، مهرانگیز رحیمی، فرهاد نژادکورکی، ملیحه امینی،
دوره 12، شماره 3 - ( 9-1398 )
چکیده
زمینه و هدف: بهدلیل رشد فزاینده شهرنشینی یکی از معضلات زیست محیطی دنیای امروز وسایل نقلیه هستند که از مهمترین عوامل ایجاد آلودگی هوا محسوب می شوند. با توجه به مشکلات روز افزون آلودگی هوا و عواقب زیست محیطی آن به دلیل عدم رعایت استانداردها در ساخت خودروها و سوخت مصرفی آنها، آگاهی از میزان خروجی اگزوز خودروها و مقایسه آن با استانداردهای حفاظت محیط زیست و معاینه فنی به منظور کنترل و کاهش آلودگی هوا ضروری است. از اینرو پژوهش حاضر با هدف بررسی و مقایسه میزان آلاینده های CO،CO2 و HC خروجی از اگزوز خودروهای سبک در فاصله سال های تولید 1389-1383 براساس استانداردهای معاینه فنی و محیط زیست در شهر شیراز انجام گردید. همچنین به بررسی ارتباط میان سال ساخت خودرو با میزان خروجی آلاینده های مذکور نیز پرداخته شد.
روش بررسی: در این مطالعه توصیفی-مقطعی، غلظت آلاینده های هوا شامل CO، CO2 و HC از خروجی اگزوز 858 خودور پژو 405، 206 و پارس تولید سال های 1389-1383 مراجعه کننده به مرکز معاینه فنی ولیعصر شهر شیراز در طی 5 ماه اندازه گیری شد و با استانداردهای حفاظت محیط زیست و معاینه فنی مقایسه شد. همچنین ارتباط بین سال تولید و میزان خروجی آلاینده های مذکور نیز مورد بررسی قرار گرفت و داده های بهدست آمده توسط نرم افزارSPSS مورد آنالیز آماری قرار گرفتند و گرافهای مورد نیاز توسط نرم افزار Excel رسم گردیدند.
یافتهها: نتایج نشان داد بین سال ساخت خودرو و میزان تولید CO و HC رابطه معنی دار و منفی وجود داشت بهطوریکه با افزایش سال ساخت خودرو میزان آلاینده های مذکور کاهش می یابند. همچنین بین سال ساخت و میزان تولید CO2 نیز این رابطه مثبت و معنی دار بود. همچنین در بین خودروهای مورد بررسی آلاینده های خروجی (CO و CO2) از اگزوز خودروی پژو GLX نسبت به پژو پارس و 206 کمتر بود و کمترین میزان HC در پژو 206 مشاهده شد.
نتیجهگیری: بهطور کلی میزان آلاینده های خروجی اگزوز از هر سه خودرو در حد استاندارد یورو 2 و معاینه فنی قرار داشتند.
میلاد غفاری راد، مهدی قنبرزاده لک،
دوره 13، شماره 2 - ( 6-1399 )
چکیده
زمینه و هدف: یکی از چالشهای مهم در دفن پسماندها آلودگی ناشی از نشت شیرابه به خاک زیرین مرکز دفن است. مدیریت جامع شیرابه مستلزم آگاهی از نرخ تولید و عوامل موثر بر آن بوده و بدین منظور در مطالعه حاضر، از نرمافزار HELP جهت محاسبه کمیت شیرابه و تحلیل دادههای ورودی، استفاده گردیده است.
روش بررسی: پس از طراحی یک مرکز دفن پسماند متناسب با شرایط موجود در شهرستان ارومیه، کمیت شیرابه با استفاده از نرمافزار HELP محاسبه شد. سپس طی سناریوهای مختلف، تاثیر پارامترهای بارش، عدد منحنی رواناب و حذف لایه ژئوممبران بر شیرابهزایی بررسی گردید و درنهایت تاثیر تجمیع لایههای مشابه در شبیهسازی مورد بحث قرارگرفت.
یافتهها: براساس خروجیها، 7/67 درصد از بارش به شیرابه تبدیل میگردد. بین بارش و شیرابهزایی به تنهایی رابطه معنیداری در کوتاه مدت وجود ندارد چون همواره بخشی از بارش توسط لایههای مدفن جذب میگردد و در بلندمدت در تولید شیرابه سهیم خواهد بود. با افزایش عدد منحنی رواناب خاک منطقه از 70 تا 90، شیرابهزایی 23 درصد کاهش یافت. همچنین حذف ژئوممبران از پوشش نهایی، منجر به افزایش 78/46 درصدی کمیت شیرابه گردید که با جایگزینی cm 76 خاک رس متراکم میتوان این اثر را تعدیل نمود. اجرای دوباره نرمافزار پس از تجمیع لایهها، خطای اندکی را در تخمین شیرابه نسبت به حالت پایه نشان داد.
نتیجهگیری: مدلسازی تولید شیرابه و پارامترهای موثر بر آن توسط نرمافزار HELP، میتواند با شبیهسازی شرایط مدفن قبل از احداث، نقش مهمی در مدیریت شیرابه ایفا کند.
آزاد ملائی، رضا رفیعی، مظاهر معین الدینی، سید حسین خزاعی،
دوره 14، شماره 2 - ( 6-1400 )
چکیده
زمینه و هدف: هدف از این پژوهش برآورد میزان تولید شیرابه با استفاده از مدلHELP و بررسی عملکرد آن در مناطق نیمه خشک ایران و همچنین مشخص شدن الگوی تولید شیرابه در دو نیم سال و تعیین مهمترین پارامتر مؤثر در مقدار تولید شیرابه است.
روش بررسی: به جهت اینکه مدل HELP براساس الزامات ایالات متحده آمریکا طراحی و فقط داده های این کشور در آن گنجانده شده است. دادههای ورودی نرمافزار با استفاده از تحقیق میدانی آماده شد و با استفاده از این دادهها مدل اجرا شد. برای بررسی صحت نتایج مدل، مقدار تولید واقعی شیرابه 10 ماه برداشت شد (آذر ماه 1398 تا شهریور ماه 1399). بعد از مدلسازی، تحلیل حساسیت هر یک از مهمترین پارامترهای ورودی برای مشخص شدن مهمترین پارامتر موثر در تولید شیرابه انجام گرفت.
یافته ها: نتایج نشان داد مدل توانسته مقدار تولید شیرابه را با دقت 75/5 درصد و مقدار ضریب تعیین (R) 60 درصد نسبت به مقدار واقعی برآورد کند. همچنین با توجه به نتایج آنالیز حساسیت، مهمترین عوامل موثر در تولید شیرابه به ترتیب رطوبت پسماند و بارش باران و کم اهمیت ترین پارامتر مساحت سلول لندفیل فعال تعیین شد.
نتیجه گیری: در یک جمع بندی می توان بیان کرد که کارآیی مدل HELP در برآورد تولید شیرابه در منطقه مورد پژوهش، رضایت بخش بود. نتایج مدل نشان داد که میزان رطوبت پسماند یکی از عوامل مهم در تولید شیرابه در لندفیل کرج است پیشنهاد می شود که راهکارهای کاهش رطوبت پسماند ورودی شناسایی شوند و مدل برای لندفیل های روباز نیز اجرا شود.
نعیما وکیلی ساعتلو، تورج مهدی زاده، جواد علی اکبرلو، راحله طهماسبی،
دوره 14، شماره 2 - ( 6-1400 )
چکیده
زمینه و هدف: شیر یکی از مهمترین اجزای غذایی انسان به حساب میآید. استفاده مداوم از سموم دفع آفات در دهههای اخیر منجر به آلودگی خاک، آب، هوا و شیر و ایجاد نگرانی عمومی در جامعه شده است. مواجهه طولانی مدت با باقیمانده سموم دفع آفات در زنجیره غذایی میتواند مضر باشد، بنابراین نیاز به کنترل شرایط زیستمحیطی در راستای ارتقاء شیوههای فرآوری غذای سالم و پایدار وجود دارد.
روش بررسی: در این تحقیق 30 نمونه شیر خام گاو در مهر ماه سال 1399 بهطور تصادفی از مراکز جمعآوری شیر خام در شهر ارومیه جمعآوری و جهت سنجش باقیمانده سموم با دستگاه گاز کروماتوگرافی با طیف سنجی جرمی GC-MS)) مورد بررسی قرار گرفت.
یافتهها: ترکیبـات ارگـانوکلره در برخـی نمونـههـای شـیرگاو خام شناسایی شدند .بالاترین میزان باقیمانده این سموم مربوط به سم لیندان (γ- HCH) با دامنه mg/kg 0/6 – 0/3 در 5 نمونه شیر بود. تعداد 15 نمونه از 30 نمونه مورد سنجش حاوی باقیمانده سم آترازین با دامنه mg/kg1/33– 0/8 و 13 نمونه نیز دارای سم آلاکلر با دامنه mg/kg0/5 – 0/35 بودند. سموم در تمام نمونههای شیر آلوده در مقادیر بیشتر از مرز بیشینه آفتکش (MRL) طبق مقادیر ذکر شده توسط اتحادیه اروپا وجود داشتند.
نتیجهگیری: بررسی حاضر نشان داد که باقیمانده سموم ارگانوکلره آلاکلر، آترازین و لیندان از مقدار MRL طبق بیانیه اتحادیه اروپا (EC) بیشتر بود. همچنین این مطالعه کاهش استفاده از آفتکشهای ارگانوکلره هپتاکلر، آلدرین و ایزومرهای هگزاکلروسیکلوهگزان (HCH) از نوع α،β ، γ را منعکس میسازد.
محمد حسین نعمتی،
دوره 14، شماره 3 - ( 9-1400 )
چکیده
زمینه و هدف: آلودگیهای زیست محیطی به فلزات سنگین و به تبع آن غذای مردم منجر به بروز خسارت جبران ناپذیری به سلامت انسانها میشود. هدف از مطالعه حاضر تعیین میزان غلظت عناصر سنگین مس، روی، سرب و کادمیوم در خون و شیر دامهای چراکننده در اطراف شهرک تخصصی روی استان زنجان بود.
روش بررسی: تعداد 10 نمونه از خون و شیر دامهای چراکننده در هر یک از چهار جهت جغرافیایی منطقه مورد مطالعه تهیه شد. همچنین به منظور مقایسه وضعیت موجود در منطقه مورد مطالعه با مناطق غیر آلوده، منطقه شاهد (منطقه قره پشتلو) در نظر گرفته شد. برای هضم مواد آلی نمونهها از روش خاکستر خشک استفاده شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که غلظت مس در خون گاو و گوسفند و غلظت سرب در خون گاو در غرب منطقه مورد مطالعه بیشتر از گروه شاهد بود (0/05>p). غلظت عناصر روی و کادمیوم در هیچ یک از نمونههای خون گاو و گوسفند در مناطق جغرافیایی مختلف شهرک تخصصی روی با گروه شاهد تفاوت معنیدار نشان نداد. غلظت مس در شیر گاو و گوسفند بهترتیب در مناطق جنوب و شرق شهرک مورد نظر کمتر از گروه شاهد بود (0/05>p). غلظت عناصر روی و سرب در شیر گوسفندی بهترتیب در مناطق جنوب و غرب شهرک مورد مطالعه بیشتر از شاهد بود (0/05>p).
نتیجهگیری: بهطور کلی نتایج نشان داد که انباشت سرب در شیر گوسفند در منطقه غرب شهرک تخصصی بیشتر از حد مجاز بوده و میتواند سلامتی مصرفکنندگان را به مخاطره اندازد.
پگاه قشلاقی، احسان کامرانی، ابوالفضل ناجی، مسلم دلیری،
دوره 15، شماره 2 - ( 5-1401 )
چکیده
زمینه و هدف: امروزه احداث آب شیرین کنها در سواحل در حال گسترش است، با این حال اطلاعات محدودی درباره اثرات ناشی از تخلیه پساب آنها بر سلامت اکوسیستم دریایی موجود است. از اینرو پژوهش حاضر به هدف بررسی تأثیر پساب رهاسازی شده این تاسیسات در اکوسیستم ساحلی خلیج فارس بر بازماندگی و تعادل یونی گونه خرچنگ شناگر آبی (P.segnis) تحت شرایط آزمایشگاهی انجام شد.
روش بررسی: پساب دو نوع آب شیرین کن فعال در استان هرمزگان با فناوری های اسمز معکوس (RO) و حرارتی (MED) جمع آوری شد. سپس تعداد 75 عدد خرچنگ (P.segnis) با میانگین (±SD) عرض کاراپاس cm2/18±9/71 و وزن کل g 1/04±61/22 از سواحل بندرعباس زنده گیری به آزمایشگاه منتقل گردید. نمونه ها در 5 تیمار (با 3 تکرار) کاملا تصادفی تیماربندی و به مدت 60 روز تحت آزمایش قرار گرفتند. مرگ و میر نمونه ها ثبت و در پایان از همولنف نمونه ها جهت اندازه گیری الکترولیت های بدن (سدیم، کلسیم، منیزیم و پتاسیم) نمونه برداری شد.
یافتهها: میزان بقا خرچنگ ها در تیمارهای پساب نسبت به تیمار شاهد (86 درصد) کاهش یافت که این کاهش در تیمارهای RO 100 درصد وMED 100 درصد بهترتیب با مقادیر 46/7 درصد و 40 درصد بسیار محسوس بود (0/01>p). همچنین سطح الکترولیتهای مورد بررسی نسبت به تیمار شاهد یک روند افزایشی را نشان داد که این افزایش در تیمارهایRO 100 درصد وMED 100 درصد شدیدتر بود (0/01>p).
نتیجهگیری: آزمایش حاضر نشان داد که تخلیه پساب آب شیرین کنها باعث بروز تغییرات فیزیولوژیک در موجودات آبزی می شود که در محیط طبیعی با هم افزایی سایر استرس های اکولوژیک می تواند به مراتب اثرات شدیدتری داشته باشد. بنابراین ضرورت دارد که مدیران اجرایی برای به حداقل رساندن اثرات زیست محیطی پساب واحدهای آب شیرین کن تدبیری بیاندیشند، چرا که پیشگیری بهتر از درمان است.
نبی شریعتی فر، جعفر حاجوی، سید حسین ابطحی ایوری، مجتبی کیان مهر،
دوره 15، شماره 4 - ( 12-1401 )
چکیده
زمینه و هدف: مطالعه حاضر با هدف بررسی اثرات محافظتی عصارههای آبی و اتانولی آویشن شیرازی (Zataria multiflora Boiss) بر آسیب DNA لنفوسیتهای انسان با استفاده از روش کامت، انجام شد.
روش بررسی: لنفوسیتهای خون محیطی از 16 داوطلب سالم جدا شد. سلولها ابتدا با 100 میکرومولار H2O2 و نیز عصارههای آبی و الکلی برگ آویشن با غلظت mg/mL 2/5 بطور جداگانه تیمار شدند. نهایتاً سلولها در ترکیبی از H2O2 جهت ایجاد آسیب DNA با عصاره آبی و الکلی در دمای C0 4 به مدت min 30، انکوبه شدند. میزان مهاجرت DNA در سلولها با استفاده از روش کامت اندازه گیری گردید و آسیب DNA به صورت سه شاخص: طول دنباله، درصد DNA در دنباله و اندازه حرکت دنباله بیان شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که آسیب DNAلنفوسیتهای در معرض عصاره اتانولی آویشن شیرازی به طور قابل توجهی کمتر از لنفوسیتهای تیمار شده با H2O2 بود. علاوه بر این، طول دم (µm) 1/62±5/48 در مقابل 6/90±22/82، درصد DNA در دم 1/55±4/56 در مقابل 4/55±16/00، و اندازه حرکت دم (µm) 0/11±0/28 در مقابل 0/83±2/33 بود (0/001 p <).
نتیجهگیری: نتایج نشان داد که عصارههای آبی و اتانولی آویشن شیرازی به طور قابل توجهی قادر به حذف رادیکالهای DPPH از طریق مکانیسم احتمالی فعالیت مهار رادیکال هستند. در نتیجه، عصاره اتانولی اثر بهتری نسبت به عصاره آبی آویشن شیرازی در جلوگیری از آسیب اکسیداتیو DNA به لنفوسیتهای انسانی داشت.
سارا میرزایی، محمد احمدی، نبی شریعتی فر، پیمان آریایی،
دوره 16، شماره 2 - ( 6-1402 )
چکیده
زمینه و هدف: با گسترش دانش بشری و پیشرفت در زمینه صنعت غذایی، امروزه پوششهای پلاستیکی به دلیل ویژگیهای منحصر به فرد خود، بهطور گسترده جهت بستهبندی مواد غذایی مختلف نظیر آب و شیر مورد استفاده قرار میگیرد. استرهای فتالات به منظور بهبود انعطاف پذیری، کارایی و پایداری در این مواد کاربرد دارند. تماس طولانی مدت با این مواد در بروز انواع مختلف بیماری و سرطان در انسان نقش دارند. هدف از این مطالعه بررسی حضور و میزان استرهای فتالات در انواع مختلف شیر توزیع شده شهر تهران با استفاده از کربن نانوتیوب مغناطیسی شده با اکسید آهن و از طریق دستگاه GC-MS است.
روش بررسی: در این پژوهش ابتدا نانو تیوبهای کربنی چند جداره با استفاده از اکسید آهن مغناطیسی گردید و سپس کامپوزیت سنتز شده جهت استخراج استرهای فتالات از ماتریکس شیر مورد استفاده قرار گرفت. 60 نمونه از سطح شهر تهران جمع آوری و به صورت دو بار تکرارآماده سازی انجام گرفته است. پس از آماده سازی نمونه، غلظت هرکدام از استرفتالاتها از طریق دستگاه GC-MS اندازهگیری شد. از نرم افزار SPSS برای آنالیز دادهها استفاده شد (آزمونهای کروسکال-والیس و کولموگروف-اسمیرنوف).
یافتهها: نتایج این پژوهش نشان داد که میانگین مجموع فتالاتها و نیز میانگین DEHP (بیس (2-اتیل هگزیل) فتالات) موجود در کل نمونهها برابر µg/L 5/26 (محدوده بین 2/94-8/39) و µg/L 0/97 (محدوده بین یافت نشده تا µg/L 2/05) بوده است که از استانداردهای موجود پایینتر بوده است (استاندارد DEHP در آب برابر µg/L 6 است).
نتیجهگیری: بر اساس یافتههای این پژوهش و به دلیل پایینتر بودن میانگین کل هر کدام از استرفتالاتها نسبت به استاندارد در انواع مختلف شیرهای مصرفی در ایران میتوان بیان نمود که خطری از این بابت مصرف کننده را تهدید نمیکند.
علیرضا بختیاری، بهروز اکبری آدرگانی، پریسا شاولی گیلانی، لیلا کرمی، نجمه یزدانفر، پریسا صدیق آرا،
دوره 17، شماره 1 - ( 3-1403 )
چکیده
مقدمه و هدف: با توجه به آنکه شیر و فرآوردههای آن در بسیاری از نقاط جهان بخش جدایی ناپذیری از رژیم غذایی انسان را تشکیل میدهند، بنابراین باید اقدامات موثری در راستای ایمنی شیر و به حداقل رساندن مقدار آلاینده های خطرناک در آن صورت گیرد. این مطالعه با هدف تعیین غلظت و ارزیابی خطر فلز سنگین سرب در شیر خام تولید شده در استان تهران انجام شده است.
روش بررسی: در این مطالعه توصیفی مقطعی، نمونه های شیر خام از 24 دامداری مختلف استان تهران در فصل زمستان سال 1401 جمع آوری و از نظر آلودگی سرب با استفاده از روش طیف نگار جذب اتمی شعله مورد ارزیابی قرار گرفتند. با آزمون های آماری مرتبط نتایج حاصله با استانداردهای جهانی مورد مقایسه قرار گرفت. در ادامه با میانگین نتایج ارزیابی خطر صورت گرفت.
یافتهها: در این بررسی، میانگین مقدار سرب در هیچ یک از نمونه ها بالاتر از حد مجاز نبود. میانگین و انحراف معیار غلظت سرب در نمونه ها ppb 5/8± 7 به دست آمد. تمامی نمونه های مورد آزمایش کمتر از حد مجاز استانداردهای جهانی بود. اختلاف معنی داری بین میزان سرب کلیه دامداری ها نیز مشاهده نشد. مقدار HQ (Hazard Quotient) برای کودکان و بزرگسالان کمتر از یک محاسبه شد.
نتیجهگیری: غلظت سرب در تمامی نمونه ها زیر حد مجاز اعلامی کدکس و سازمان استاندارد ایران قرار داشت. با توجه به HQ محاسبه شده مصرف شیر از نظر آلودگی به سرب، خطر غیر سرطان زایی نداشت.
مجید هاشمی، محمد جواد آگاه، امیر محمود رستگار،
دوره 17، شماره 1 - ( 3-1403 )
چکیده
زمینه و هدف: توجه به بقایای آنتیبیوتیکی در شیر بدلیل اثرات بهداشتی در بروز مقاومتهای میکروبی در مصرفکننده و همچنین اثرات مخرب در صنایع لبنی دارای اهمیت است. این بررسی با هدف تعیین مقدار اکسیتتراسایکلین، انروفلوکساسین و پنیسیلین جی در نمونههای شیرخام تولیدی استان فارس که در غربالگری با کیت سریع آلوده تشخیص داده شدند، انجام شد.
روش بررسی: نمونههای اخذ شده ابتدا با کیت تجاری کیفی از نظر وجود باقیمانده آنتیبیوتیکی مورد بررسی قرار گرفته و سپس مقدار آنتیبیوتیکهای اکسیتتراسایکلین، انروفلوکساسین و پنیسیلین جی در نمونههای مثبت شده در آزمون سریع متعلق به ماه میانی هر فصل، با استفاده از روش کروماتوگرافی مایع به همراه طیف سنجی جرمی متوالی تعیین گردید.
یافتهها: با کیت تجاری اکلپسی، 121 (7/7 درصد) نمونه آلوده به آنتیبیوتیک تشخیص داده شدند. فصل (0/001p<) و محل نمونهگیری (0/01p<) اثر معنیداری بر روی بقایای آنتیبیوتیکی در شیر خام استان داشتند. در روش کروماتوگرافی از 6 نمونه (27/3 درصد) بقایای آنتیبیوتیکی اکسیتتراسایکلین و انروفلوکساسین جدا شد که غلظت هیچ کدام از آنها بیش از حد مجاز تعیین شده توسط سازمان دامپزشکی ایران نبود.
نتیجهگیری: اگرچه مقادیر آنتیبیوتیکهای جدا شده از شیر خام استان فارس بسیار پایینتر از حد مجاز بود، اما بدلیل احتمال وجود سایر مواد ضدمیکروبی، لازم است تا اقدامات اجرایی و آموزشی و پژوهشی بیشتری برای به حداقل رساندن این بقایا در شیر خام صورت گیرد.
غلامرضا شقاقی، امیر حسین جاوید، سارا اله یاری بیک، علی ماشینچیان مرادی،
دوره 17، شماره 3 - ( 9-1403 )
چکیده
زمینه و هدف: تخلیه شورابه آب شیرین کن های دریایی به دریا می تواند عوارض جبران ناپذیری به محیط زیست داشته باشد. هدف این مطالعه شناسایی اثرات تخلیه شورابه به دریا، بررسی روش های مدل سازی برای بهینه سازی تخلیه شورابه به دریا و همچنین طراحی مناسب خروجی آن برای تامین استانداردها، کاهش اثرات محیط زیستی و هزینه ها است.
روش بررسی: بررسی اثرات شورابه بر دریا، مدل سازی انتشار آن، طراحی خروجی و استانداردهای تخلیه بر مبنای مرور مقالات و منابع در پایگاه داده هایGoogle Scholar ، Academia، Scopus، Civilica و Irandoc با استفاده از کلید واژههایی مانند Brine/Seawater concentrate discharge،Numerical modeling ،Discharge standards وOutlet design انجام گردید. از 132 مقاله بررسی شده 45 مقاله سازگار با اهداف مطالعه بود.
یافتهها: اثرات تخلیه آب شیرین کنها به دریا در محل تخلیه و فواصل دورتر قابل مشاهده است. مدل سازی عددی برای پیش بینی غلظت آلاینده در فواصل مختلف از محل تخلیه و تعیین محل تخلیه با رعایت استانداردها و کاهش هزینه ها به کار میرود. طراحی و استفاده از دیفیوزر با چندین نازل با زاویه 60 درجه منجر به بیشترین رقیق سازی در نقطه تخلیه می شود.
نتیجهگیری: استفاده از آب شیرین کنها برای مقابله با اثرات تغییرات اقلیمی ضرورت دارد. مدل سازی و طراحی مناسب خروجی آب شیرین کن نقش مهمی در کاهش اثرات نامطلوب، تامین استانداردهای محیط زیستی و بهینه سازی هزینه های ساخت و بهره برداری دارد و نیاز به مطالعات بیشتری در این زمینه در کشور است.
فرزاد کلته، محمدحسین موثق،
دوره 17، شماره 3 - ( 9-1403 )
چکیده
زمینه و هدف: وجود آفتکشها در شیر و فراوردههای آن میتواند برای مصرفکنندگان مخاطرهآمیز باشد. هدف از این مطالعه تعیین میزان دیازینون و سایپرمترین در شیر، پنیر و کره عرضهشده در شهر گنبدکاووس بود.
روش بررسی: در این مطالعه تعداد 50 نمونه شامل شیر خام، شیر پاستوریزه، شیر فرادما، پنیر سنتی و کره سنتی از دیماه تا اسفندماه 1400 از مراکز عرضه در شهر گنبدکاووس بهصورت تصادفی اخذ گردید و میزان سموم با روش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا تعیین گردید.
یافتهها: میانگین میزان دیازینون در نمونههای شیر خام، شیر پاستوریزه و شیر فرادما به ترتیب µg/kg 9/68 ± 41/91، µg/kg 5/86 ± 28/07 و µg/kg 9/52 ± 40/21 بود. میانگین میزان سایپرمترین در نمونههای شیر خام، شیر پاستوریزه و شیر فرادما به ترتیب µg/kg 8/20 ± 34/06، µg/kg 5/88 ± 22/63 و µg/kg 8/09 ± 29/82 بود. اختلاف معنیدار در بین انواع نمونهها ازنظر میزان دیازینون و سایپرمترین مشاهده گردید. در نمونه پنیر میانگین میزان دیازینون و سایپرمترین به ترتیب µg/kg 10/59 ± 57/23 و µg/kg 8/69 ± 38/12 بود. در نمونه کره میانگین میزان دیازینون و سایپرمترین به ترتیب µg/kg 4/15 ± 16/77 و µg/kg 6/47 ± 17/5 بود.
نتیجهگیری: نتایج این مطالعه نشان داد انواع شیر در گنبدکاووس دارای باقیمانده دیازینون بیش از حد مجاز هستند. این در حالی است که باقیمانده سایپرمترین در نمونهها کمتر از حد مجاز بود. با توجه به نتایج حاصله برنامه مدونی برای کاهش میزان باقیمانده دیازینون در شیر، پنیر و کره توزیعی در شهر گنبدکاووس باید اجرا گردد.
فرزانه شهبازی، طیبه رسوله وندی، حسین آذرپیرا،
دوره 18، شماره 1 - ( 3-1404 )
چکیده
زمینه و هدف: بررسی منظم وضعیت کارگاههای شیرینیپزی و مقایسه آن با استانداردهای بهداشتی میتواند کیفیت بهداشتی محصولات را افزایش دهد. این مطالعه با هدف ارزیابی وضعیت بهداشت محیط کارگاههای شیرینیپزی شهر ساوه در سال ۱۴۰۱ انجام شد.
روش بررسی: در این مطالعه مقطعی- تحلیلی (cross-sectional)وضعیت بهداشت محیط کلیه کارگاه های شیرینی پزی شهر ساوه با استفاده از چک لیست محقق ساخته روایی و پایایی شده با 51 سئوال مختص شرایط کرونا برگرفته از دستورالعمل گام دوم مبارزه با ویروس کرونا ارزیابی گردید. تعداد کل کارگاه های شیرینی پزی 36 باب و جواب سئوالات به صورت بله، خیر و مصداق ندارد ثبت و با استفاده از نرم افزار SPSS آزمونهای آماری تی مستقل (Independent samples T-test) و آنالیز واریانس یکطرفه One way ANOVA)) آنالیزگردید.
یافتهها: نتایج نشان داد که میانگین وضعیت بهداشتی کارگاه های شیرینی پزی به لحاظ بهداشت فردی، بهداشت مواد غذایی، بهداشت ابزار و تجهیزات، بهداشت ساختمان و آموزش بهداشت به ترتیب 61، 68، 60، 55 و 74 درصد مطلوبیت داشتند. بین حیطه های تحقیق مانند بهداشت ساختمان، بهداشت مواد غذایی و آموزش بهداشت با مشخصه های کارگاه های شیرینی پزی مانند متراژ ساختمان، میزان فروش و میزان پخت شیرینی، سن و سابقه کارگران رابطه معنی داری وجود داشت (0/05>p)؛ ولی بین تعداد یخچالها با حیطه بهداشت ابزار و تجهیزات ارتباط معنی داری وجود نداشت (0/05<p).
نتیجهگیری: نتایج این مطالعه نشان داد که وضعیت کلی بهداشت محیط کارگاه های شیرینی پزی شهر ساوه نسبتا مطلوب بوده و متغیر بهداشت ساختمان (55 درصد) کمترین میزان مطلوبیت را در بین عوامل بررسی شده دارا بود که باید به این مهم رسیدگی گردد.
محمود علیزاده ثانی، آرزو خضرلو، محمد رضوانی قالهری، غلامرضا جاهد خانیکی،
دوره 18، شماره 3 - ( 9-1404 )
چکیده
زمینه و هدف: ملامین، یک ترکیب شیمیایی است که در محصولات غذایی به عنوان یک عامل تقلبی مورد استفاده قرار میگیرد. در این پژوهش، یک حسگر فلوریمتری مبتنی بر چارچوب آلی-فلزی آلومینیوم (Al−MOF) برای شناسایی ملامین در شیرخشک توسعه داده شده است.
روش بررسی: در این مطالعه، Al−MOF به عنوان یک ماده حسگر با ویژگیهای فلورسانس بالا و قابلیت جذب ملامین مورد استفاده قرار گرفت. حساسیت و انتخابپذیری حسگر نسبت به ملامین در محدوده غلظتی nM 400-0 با استفاده از تکنیکهای فلوریمتری بررسی شد.
یافتهها: غلظت ملامین متناسب با کاهش شدت سیگنال فلورسانس حسگر Al-MOFاست. اثر پارامترهای مختلف از قبیل pH، زمان واکنش و غلظت بر عملکرد حسگر طراحی شده ارزیابی شد. تحت شرایط بهینه (9pH = ، زمان واکنش کمتر از min 1 و غلظت mg/L 30)، رابطه خطی (0/99 = R2) خوبی بین کاهش شدت سیگنال فلورسانس و غلظت ملامین در محدوده nM 400 – 0 مشاهده شد و مقدار حد تشخیص (Limit of detection; LOD) ppb 38/5 بدست آمد. اما LOD روش HPLC در اندازهگیری ملامین حدود ppb ۹۰ بود که نشان میدهد حسگر طراحی شده از حساسیت بالاتری (حدود 2/3 برابر) برخوردار است. این حسگر انتخابپذیری خوبی نسبت به ملامین دارد. درصد ریکاوری و انحراف استاندارد نسبی برای این حسگر به ترتیب 103-97 درصد و 2/8-1/2 به دست آمد.
نتیجهگیری: از اینرو، این حسگر به دلیل سادگی و سرعت در شناسایی، میتواند به عنوان یک ابزار مفید در کنترل کیفیت محصولات لبنی مورد استفاده قرار گیرد.
محمد امین حیدرزادی،
دوره 19، شماره 1 - ( 3-1405 )
چکیده
زمینه و هدف: آفلاتوکسینها در انواع مختلف مواد غذایی و خوراک دام یافت میشوند. آلودگی مواد غذایی با سم آفلاتوکسین امروزه از اهمیت ویژهای برخوردار است. مطالعه حاضر با هدف تعیین شیوع آفلاتوکسین M1 در انواع شیرهای عرضه شده در ایران با یک مطالعه مروری نظاممند انجام شد.
روش بررسی: در این مطالعه مروری، پایگاههای داده ملی و بینالمللی از SID، MagIran، Embase، ScienceDirect، Scopus، PubMed و Web of Science (ISI) بدون محدودیت زمانی تا دسامبر 2025 استخراج شدند. مجموع مقاله های جستجو شده 2250 عدد بودند که در این پژوهش 90 مقاله مورد استناد قرار گرفت و شامل 11632 نمونه شیر بود.
یافته ها: نتایج نشان داد میانگین غلظت آفلاتوکسین M1 در انواع شیرهای عرضه شده در ایران (ng/L) 68/47 بود که پایین تر از حد مجاز استاندارد ایران (ng/L 100) بود؛ اما فراتر از استاندارد اتحادیه اروپا (ng/L 50) است. یافتههای این مطالعه نشان داد که 17/78 درصد (16 از 90 مقاله)، در مقایسه با مقادیر تعیین شده توسط استاندارد ایران و 22/32 درصد (29 از 90 مقاله) در مقایسه با استاندارد تعیین شده توسط اتحادیه اروپا فراتر رفتهاند؛ بنابراین در 59/9درصد مطالعات میزان آلودگی به آفلاتوکسین M1 پایین تر از استاندارد اروپا بود؛ که استانداردهای سختگیرانه وضع شده توسط مراجع ذیربط، دلیل اصلی پایین بودن سم آفلاتوکسین در شیرهای عرضه شده در ایران است.
نتیجه گیری: با توجه به میانگین غلظت آفلاتوکسین M1 در شیرهای عرضه شده در ایران، خطر قابل توجهی برای مصرف کنندگان ندارد، اما پایش و غربالگری خوراک دامداری ها به کاهش هرچه بیشتر آفلاتوکسین M1 در شیر کمک می کند.
