132 نتیجه برای مو
آناشه ماردیروسی، هانیه فخری، علی اسرافیلی، معصومه حشم فیروز، مهدی فرزادکیا،
دوره 15، شماره 4 - ( 12-1401 )
چکیده
زمینه و هدف: ترکیبات دارویی میتوانند سبب ایجاد خطرات بالقوه برای ارگانیسمهای آبی و خاکی شوند. تاکنون روشهای متفاوتی برای حذف این آلایندهها بکار گرفته شده است، فرآیندهای فتوکاتالیستی یکی از موثرترین فرآیندها در حذف ترکیبات دارویی هستند. در مطالعه حاضر، کارایی نانوکامپوزیت جدید مبتنی بر MOF، PMo/UiO-66، به عنوان فتوکاتالیست برای تخریب آموکسی سیلین تحت تابش نور مرئی ارزیابی شد.
روش بررسی: بررسی تجزیه شیمیایی آموکسی سیلین با استفاده از سیستم PMo/UiO-66 طی مراحل مختلفی صورت گرفته است. در مرحله اول نانوکامپوزیت MOF، PMo/UiO-66 با روش سولوترمال (solvothermal) سنتز و به دنبال آن خصوصیات نانوکامپوزیت سنتز شده با تکنیکهای XRD، FTIR و SEM بررسی شد. تأثیر پارامترهای عملیاتی مختلف مانند pH(3، 6 و 9)، غلظت کاتالیست ( %w/w 15، 20، 25 و 30)، غلظت اولیه آموکسی سیلین (20، 30، 40 و mg/L 50) در زمانهای مختلف بر راندمان حذف بررسی شد. میزان قابلیت استفاده مجدد کاتالیست مذکور برای چهار چرخه استفاده مجدد بررسی شد.
یافتهها: نتایج نشان داد نانوکامپوزیت PMo/UiO-66 در pH 6، غلظت نانوکامپوزیت %w/w 25 و غلظت mg/L 20 آموکسی سیلین موجب تجزیه کامل آموکسی سیلین پس از min 120 شده است. بررسی سینتیک واکنش نشان داد، سینتیک حذف آموکسی سیلین توسط PMo/UiO-66 از مدل درجه اول پیروی میکند. نتایج آزمایشات استفاده مجدد از کاتالیست نشان داد که کاتالیست مذکور کارایی خوبی پس از چهار چرخه استفاده مجدد داشته است.
نتیجهگیری: مطالعه حاضر نشان داد که فتوکاتالیست PMo/UiO-66 کارایی مناسبی در حذف آموکسیسیلین در شرایط بهینه دارد.
محدثه بداغی، طیبه رسوله وندی، امیرحسین محوی، حسین آذرپیرا،
دوره 15، شماره 4 - ( 12-1401 )
چکیده
زمینه و هدف: بدلیل وجود بیماریهای عفونی و آلودگیهای انگلی در مهدکودکها، رعایت نکات بهداشتی در این مراکز از اهمیت خاصی برخوردار است. این مطالعه تحلیلی مقطعی با هدف بررسی وضعیت بهداشت محیط مهدکودکهای شهر ساوه در سال 99 انجام شد.
روش بررسی: چک لیستی با 133 سوال که شامل 57 سوال مختص شرایط کرونا برگرفته از دستورالعمل گام دوم مبارزه با ویروس کرونا و 76 سوال از آیین نامه 150/920318 طراحی گردید. تمامی مهدکودکهای فعال (9 مورد) وارد مطالعه شدند و جواب سوالات به صورت بله، خیر و مصداق ندارد ثبت و با استفاده از نرم افزار SPSS، T مستقل، کای اسکوئر و آنالیز واریانس یک طرفه آنالیزگردید.
یافته ها: نتایج بدست آمده از آنالیز چک لیست ها نشان داد که مطابقت وضعیت بهداشتی انواع مهدکودکها با آیین نامه 150/920318، دارای مطلوبیت کل که شامل بهداشت فردی (81/4 درصد)، بهداشت مواد غذایی (63 درصد)، بهداشت ابزار و تجهیزات (66/5 درصد)، بهداشت ساختمان (78 درصد)، آموزش بهداشت (90 درصد)، ملاحظات درخصوص مواد گندزداها بر پایه الکل (92 درصد) و ملاحظات درخصوص سفید کنندهها (94 درصد) بودند. بین سرانه هرکودک با حیطههای مختلف چک لیست ارتباط معنیداری وجود نداشت (0/05<p).
نتیجهگیری: این مطالعه نشان داد که وضعیت کلی بهداشت محیط مهدکودکهای شهرستان ساوه مطلوب بوده و فقط دومتغیر بهداشت ابزار و تجهیزات (66/5 درصد) و همچنین بهداشت مواد غذایی (63 درصد) کمترین مطلوبیت را در بین عوامل بررسی شده دارا بودند، که باید به این مهم رسیدگی گردد.
محمد مسافری، فرهاد غیوردوست، رضا دهقانزاده، حسن اصلانی، سپیده نعمتی منصور، ندا گیلانی،
دوره 16، شماره 1 - ( 3-1402 )
چکیده
زمینه و هدف: سیر تحولات در نظام سلامت و آموزش پزشکی و سایر علوم مرتبط از جمله سلامت محیطزیست چالشی جهانشمول است. در تحقیق حاضر محتوی آموزشی بهداشت محیط و بازنگری در آن از دیدگاه دانشآموختگان و دانشجویان رشته مورد بررسی قرار گرفت.
روش بررسی: مطالعه حاضر یک مطالعه توصیفی-مقطعی بود. در این پژوهش از طریق دو چکلیست نظرات دانشجویان و دانشآموختگان بهداشت محیط درخصوص لزوم بازنگری در محتوی آموزشی رشته با توجه به مقتضیات زمان و در نظر گرفتن وضعیت آینده، با مشارکت 441 نفر بررسی گردید. تجزیه و تحلیل دادهها نیز با استفاده از نرم افزار SPSS-22 انجام شد.
یافتهها: با توجه به نتایج بهدست آمده، 73/7 درصد دانشآموختگان بر این باور بودند که محتوی آموزشی رشته بهداشت محیط در ایران با کشورهای توسعه یافته دارای تفاوتهای اساسی است. 81/7 درصد اعتقاد داشتند محتوی آموزشی ارائه شده به دانشجویان بهداشت محیط تناسبی با وظائف آنها در عمل ندارد. 91/4 درصد موافق با بازبینی در شرح وظائف مندرج در کوریکولوم آموزشی برای دانشجویان مقاطع مختلف رشته فوقالذکر بودند. 88/4 درصد معتقد بودند که بازنگری در محتوی آموزشی این رشته با توجه به "تغییر وظائف اجرایی و عملی بهداشت محیط طی سالهای گذشته"، ضروری است.
نتیجهگیری: اکثریت قاطع دانشآموختگان رشته بر لزوم بازنگری در محتوی آموزشی رشته بهداشت محیط با در نظر گرفتن مقتضیات زمان تأکید داشتند. لازم است حوزه بهداشت محیط در کشور با توجه به تغییر وضعیت و نیز ظهور شاخصهای جدید مجدداً بازتعریف شود.
طاهره ابراهیمی، خسرو پیری، اصغر عبدلی، مسعود توحیدفر،
دوره 16، شماره 1 - ( 3-1402 )
چکیده
زمینه و هدف: گسترش صنایع آلوده کننده، ترکیبات خطرناکی نظیر فنلها را به محیط وارد میکند. اخیراً روش های نظیر کشت ریشههای مویین جهت حذف این ترکیبات سمی مورد توجه قرار گرفته است. هدف از این مطالعه مروری، بررسی استفاده از ریشه های مویین برای جذب آلاینده های فنل و پارامترهای تأثیرگذار بر روی جذب این آلاینده ها توسط ریشه ها است.
روش بررسی: این مطالعه به روش مروری_توصیفی بر روی مطالعات انجـام شده در مورد پالایش ترکیبات فنل توسط ریشه های مویین بـر مبنـای مرور مقالات موجود در پایگاه داده های Science Direct،PubMed و Google Scholar و کلیدواژههایی مانندPhytoremediation ، Hairy root، Phenol، Transgenic roots جمع آوری گردید.
یافتهها: ریشههای مویین در حذف آلاینده فنل بسیار موفق عمل کردند که علت آن وجود آنزیمهای پراکسیداز است که به مقدار زیاد توسط ریشه های مویین تولید میشود. بر طبق مطالعات صورت گرفته، گیاهانی نظیر کلزا (Brassica napus) و دیگر گیاهان به دلیل داشتن مقدار زیادی آنزیم های پراکسیداز دارای کارایی بالایی در حذف آلودگی فنل تا غلظت mg/L 500 در حضور هیدروژن پراکسید (H2O2) و در محدوده وسیعی از pH (4-9) هستند.
نتیجه گیری: با توجه به مطالعات انجام شده در زمینه استفاده از ریشههای مویین برای حذف آلودگی فنل، میتوان نتیجه گرفت که ریشه های مویین قدرت جذب قابل توجهی برای فنل دارند. با این حال، مطالعات نشان میدهد که عوامل مختلفی مانند غلظت فنل، زمان تماس، pH و دما میتوانند بر عملکرد جذب ریشههای مویین تأثیر بگذارند. بنابراین نیاز به تحقیقات بیشتر در زمینه بهینهسازی شرایط برای حذف آلودگی فنل وجود دارد.
انسیه نوروزی، فریده فتحی نژاد، فاطمه سلمانی، پریسا صدیق آرا، طیبه زینلی،
دوره 16، شماره 1 - ( 3-1402 )
چکیده
زمینه و هدف: هدف از این مطالعه ارزیابی تفاوت دانش، نگرش و عملکرد از جنبه بهداشت و ایمنی مواد غذایی بین افراد جامعه با و بدون سابقه ابتلا به کووید-۱۹ است.
روش بررسی: مطالعه توصیفی-تحلیلی با استفاده از پرسشنامه آنلاین استاندارد بر روی 712 نفر از شهریور تا مهر ماه 1400 انجام شد. پرسشنامه در چهار بخش که بخش اول شامل اطلاعات دموگرافیک، بخش دوم شامل 7 سوال در ارتباط با دانش شرکتکنندگان در مورد بهداشت و ایمنی مواد غذایی، بخش سوم شامل 10 سوال درباره نگرش و بخش چهارم 10 سوال مربوط به عملکرد بهداشتی شرکت کنندگان استفاده شد. از مدل رگرسیون خطی چندگانه برای تعیین بهترین پیش بینی کنندههای دانش، نگرش و عملکرد استفاده شد. سطح معنیداری p <0/05 در نظر گرفته شد.
یافتهها: افراد دارای سابقه ابتلا 271 (43 درصد) و افراد بدون سابقه ابتلا 361 (57 درصد) نفر بودند. فاکتورهای جمعیت شناختی در بین افراد با و بدون سابقه ابتلا تفاوت معنیداری نداشت. نتایج مطالعه حاضر نشان داد که دانش (0/05p=) و عملکرد افراد (0/002p=) در ارتباط با بهداشت و ایمنی موادغذایی با سابقه ابتلا به کرونا ارتباط معنیداری دارد. اما نگرش افراد متاثر از سابقه ابتلا به کرونا نبود (0/17p=). مهمترین پیش بینی کننده عملکرد نگرش بود (0/001p<).
نتیجهگیری: میتوان گفت که ابتلا به کرونا باعث افزایش دانش و بهبود عملکرد مردم در ارتباط با اصول بهداشت و ایمنی موادغذایی در طول همه گیری کووید-19 شده و در نتیجه شرایط بهداشتی بهبود یافته است.
احسان رفیعی منش، حبیب ا... اسماعیلی، فرزانه رحیم پور، محمد جواد فحول، حبیب هراتی، حسن جاهد طاهرانی،
دوره 16، شماره 2 - ( 6-1402 )
چکیده
زمینه و هدف: کارکنان تصفیه خانه های فاضلاب در معرض عوامل مختلف زیان آور محیط کار بوده که می توانند تهدید کننده سلامت آنها باشند. در این پژوهش وضعیت سلامت کارکنان تصفیه خانه های فاضلاب مشهد مورد ارزیابی قرار گرفته تا با طراحی برنامه های مداخله ای منجر به ارتقاء سلامت کارکنان شود.
روش بررسی: در این مطالعه توصیفی- تحلیلی پارامترهای بیو آئروسل ها، پرتوهای UV، استرس حرارتی و گاز H2S در5 تصفیه خانه شهر مشهد اندازه گیری شدند. همچنین کلیه داده های وضعیت سلامتی، آزمایشات بالینی و استرس شغلی در دو گروه کارکنان عملیاتی و اداری مورد مقایسه تحلیلی قرار گرفتند. بمنظور بررسی وضعیت استرس شغلی از پرسشنامه استاندارد استرس شغلی HSE استفاده گردید و تجزیه و تحلیل داده ها به کمک نرم افزار SPSS 20 انجام گردید.
یافتهها: میزان کلیه پارامترها بجز گاز H2S از سطح مجاز کشوری پایین تر بودند. تعداد افراد سیگاری، دیابتی، دارای مشکل زانو درد و کاهش شنوایی در کارکنان عملیاتی بیشتر از اداری بود و فشار خون بالا، افزایش کلسترول، کمردرد و بیماری پوستی نیز در کارکنان اداری بیشتر از عملیاتی بود ولی اختلاف آماری معنی دار نداشتند. چاقی و اضافه وزن (0/009p<) و افزایش تری گلیسرید (0/05p<) در کارکنان اداری بیشتر از عملیاتی بودند و اختلاف آماری معنیدار داشتند. استرس شغلی در کارکنان عملیاتی در مقایسه با اداری در محورهای نقش (0/018p<) و ارتباط (0/002p<) از نظر آماری معنی دار شد.
نتیجهگیری: مداخلات مناسب بهداشت حرفه ای به منظور کاهش آلاینده ها، اجرای برنامه های ارگونومی و بهبود تغذیه و افزایش فعالیت فیزیکی و مدیریت استرس می تواند نقش موثری در ارتقاء سلامت کارکنان این واحدها داشته باشد.
آرزو یاری، علی اردلان، عباس استاد تقی زاده،
دوره 16، شماره 4 - ( 12-1402 )
چکیده
زمینه و هدف: ویژگی های دموگرافیک از عوامل موثر در مرگ های ناشی از سیل هستند. بررسی چگونگی و میزان ارتباط این دسته از عوامل با مرگ های ناشی از سیل و اندازه گیری میزان اثر آنها در راستای پیشگیری، کاهش و حذف مرگ های ناشی از سیل ضروری است.
روش بررسی: این مطالعه بصورت مورد-شاهدی در تمام مناطق تحت تأثیر سیل در ایران که مرگ ناشی از سیل داشته اند در بازه زمانی 1380 تا 1397 انجام شد. حجم نمونه این مطالعه 369 نمونه (123 مورد و 246 شاهد) از 12 استان و 30 شهرستان بود. مطالعه با استفاده از ابزاری که دارای روایی و پایایی قابل قبول بود، تأثیر ویژگی های دموگرافیک بر مرگ های ناشی از سیلاب را اندازه گیری نمود.
یافتهها: نتایج این مطالعه نشان داد که شانس مرگ ناشی از سیل در افراد با سن کمتر از 15 سال 31/974 برابر و شانس مرگ جمعیت جوان 15 تا 29 ساله ایرانی 1/475 برابر بیشتر از افراد بالای 65 سال است. علاوه بر این شانس مرگ ناشی از سیل در افراد راننده 13/874 برابر افراد خانه دار و شانس مرگ افراد کشاورز، چوپان و دامدار 0/947 برابر افراد خانه دار بود.
نتیجهگیری: نتایج این مطالعه نشان میدهد که ویژگیهای دموگرافیک جمعیت، بهویژه جوانی جمعیت و سن کم، همچنین برخی از مشاغل پرمخاطره مانند رانندگی و کشاورزی، از جمله عواملی هستند که شانس مرگ ناشی از سیل را افزایش میدهند. بر این اساس، توصیه میشود که در مناطق در معرض خطر سیل در ایران، اولویت برنامههای حفاظتی، آموزشی و کاهش آسیبپذیری ناشی از سیل به افراد جوان و با سن کم، با توجه به ویژگیهای دموگرافیک منطقه، داده شود.
بهلول پارسافر، محمد احمدی، غلامرضا جاهد خانیکی، نبی شریعتی فر، عباس رحیمی فروشانی،
دوره 16، شماره 4 - ( 12-1402 )
چکیده
زمینه و هدف: رعایت اصول بهداشت و ایمنی مواد غذایی در کلیه زنجیره تولید، نگهداری، حمل و نقل و عرضه مواد غذایی جهت اطمینان از سالم و مناسب بودن موادغذایی در تأمین سلامت مصرف کنندگان بسیار مهم است. از این رو مطالعه ای با هدف تعیین وضعیت شاخص ها و برنامه های پیش نیازی بهداشت و ایمنی مواد غذایی در میادین میوه و تره بار شهر تهران در سال ۱۴۰۱ انجام شد.
روش بررسی: مطالعه ای تحلیلی-مقطعی بر روی ۶۷ مرکز میوه و تره بار شهر تهران در مورد وضعیت شاخص ها و برنامههای پیش نیازی بهداشت و ایمنی مواد غذایی همچون وضعیت ساختمان و تأسیسات، آموزش کارکنان، بهداشت کارکنان، کنترل کیفیت مواد غذایی، مبارزه با آفات محیطی، دفع پسماند و وضعیت بهداشت محیط کار انجام شد. ابتدا پرسشنامه ای تهیه و روایی آن با نظر پنج نفر از متخصصین و صاحب نظران و نیز ابزار پایایی آن با ضریب آلفا کرونباخ برابر با 0/87 مورد تأیید قرار گرفت، سپس پرسشنامه تکمیل شد و داده های لازم ثبت گردید. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل آماری شدند.
یافتهها: نتایج نشان داد که وضعیت مطلوب ساختمان و تأسیسات با 67/16 درصد، آموزش کارکنان 26/85 درصد، بهداشت کارکنان 50/20 درصد، کنترل کیفیت مواد غذایی 67/91 درصد، مبارزه با آفات محیطی 43/65 درصد، دفع پسماند 58/39 درصد و بهداشت محیط کار 63/11 درصد بود. بطوریکه وضعیت شاخص های ساختمان و تأسیسات، کنترل کیفیت مواد غذایی، دفع پسماند و بهداشت محیط کار با داشتن میانگین بیش از ۵۰ درصد در حد مطلوب و قبول است. اما شاخص های آموزش کارکنان و مبارزه با آفات محیطی نامطلوب ارزیابی شده است.
نتیجهگیری: شناخت وضعیت شاخص ها و برنامه های پیش نیازی بهداشت و ایمنی مواد غذایی در میادین میوه و تره بار شهر تهران می تواند به بهبود و ارتقا سلامت و ایمنی مواد غذایی کمک نماید. بگونه ای که مطلوب بودن شاخص های ساختمان و تأسیسات، کنترل کیفیت مواد غذایی، دفع پسماند و بهداشت محیط کار در عرضه و فروش مواد غذایی سالم تأثیر دارد. همچنین توصیه می گردد نسبت به بالابردن سطح آموزش در کارکنان و شیوه مبارزه با آفات محیطی در میادین میوه و تره بار توجه بیشتری صورت گیرد.
یداله یوسف زاده، ویدا ایزدخواه، سهیل سبحان اردکانی، بهاره لرستانی، صدیقه علوی نیا،
دوره 16، شماره 4 - ( 12-1402 )
چکیده
زمینه و هدف: آنتی بیوتیک ها آلاینده های نوظهوری هستند که به محیطزیست آسیب می رسانند. لذا این مطالعه با هدف ارزیابی کارایی حذف آموکسیسیلین (AMX)توسط نانوهیبرید Uio-66-NH2/کیتوسان عاملدار شده با گوانیدین از محلول آبی انجام شد.
روش بررسی: در این مطالعه، نانوهیبرید مورد نظر بهروش حلال گرمایی سنتز شد. خصوصیات ظاهری نانوهیبرید با استفاده از میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM)، دستگاه پراش پرتو ایکس (XRD)، طیفسنجی مادون قرمز فوریه (FT-IR)، گرماسنجی حرارتی (TGA) و آنالیز BET بررسی شد. همچنین، اثر متغیرهای pH (3-12)، غلظت اولیه AMX (mg/L 2-60)، زمان تماس ( min5-60) و دما (ºC 25-65) بر کارایی حذف AMX ارزیابی شد. بهعلاوه، ایزوترم، سینتیک و ترمودینامیک جذب نیز بررسی شد.
یافته ها: نتایج آنالیز TGA نشان داد که نانوهیبرید مورد نظر تا دمای C° 400 مقاوم است. بیشینه جذب AMX توسط نانوهیبرید در min 25 اول اتفاق افتاد. نانوهیبرید سنتز شده دارای مساحت m2/g 101/2 و ایزوترم نوع IV بود. pH نقطه صفر (pHpzc) جاذب برابر با 4/7 و بیانگر وجود گروه های اسیدی بر روی سطح جاذب بود. مدل های ایزوترم لانگمویر (برای دماهای °C 25 و °C 45) و فروندلیچ (برای دمای °C 65) و سینتیک شبه مرتبه دوم بهترین تطابق را با داده های تجربی داشتند. بیشینه ظرفیت جذب نانوهیبرید سنتزشده برابر با 56/49، 40/65 و mg/g 0/382 بهترتیب در دماهای °C 25، °C 45 و °C 65 حاصل شد. از طرفی، نتایج مطالعه واجذب نشان داد که کارایی جاذب سنتزشده در حذف AMX تا پنج مرحله، کاهشی محسوس نداشته است.
نتیجه گیری: نانوهیبرید Uio-66-NH2/کیتوسان عاملدار شده با گوانیدین، از کارایی قابل توجه برای حذف AMX از محلول آبی برخوردار بوده و استفاده از آن برای تصفیه پساب های حاوی این دارو پیشنهاد می شود.
محمد فهیمی نیا، حسین جعفری منصوریان، اکبر اسکندری، امیرحسین کریمپور اردستانی، غریب مجیدی، سمیرا بهرامی واله،
دوره 17، شماره 1 - ( 3-1403 )
چکیده
زمینه و هدف: پسماند از تولیدات غیرقابل اجتناب و از مهمترین مسائل زیست محیطی هر جامعه بوده و مدیریت آن یکی از نیازهای اصلی جهت جلوگیری از آلودگی محیط زیست است. هدف از این مطالعه بررسی مدیریت پسماند تولیدی در مجموعه ورزشی آزادی بود.
روش بررسی: این تحقیق یک مطالعه توصیفی-مقطعی و تجربی است که با تکمیل پرسشنامه، بازدید میدانی، آنالیز وزنی، نمونه برداری و تعیین خصوصیات فیزیکوشیمیایی پسماندها مجموعه ورزشی آزادی انجام شده است. پرسشنامه حاوی سوالاتی مشتمل بر میزان تولید، کاهش در مبداء، تفکیک، بازیافت، جمع آوری، محل ذخیره سازی، حمل به خارج از مجموعه و دفع نهایی پسماندها بود.
یافتهها: میانگین میزان تولید پسماند در مجموعه ورزشی آزادی kg/day 4/83 ±449/87 بود که بیشترین آن مربوط به فدراسیون کشتی (kg/day 95/37) و کمترین، مربوط به فدراسیون کنگفو (kg/day 12/75) و درمانگاه (kg/day 12) بود. نتایج مشخصه فیزیکوشیمیایی نشان داد که متوسط درصد رطوبت 47 درصد، مواد قابل احتراق 67 درصد با ارزش حرارتی بالا kcal/kg 12807 و خاکستر نیز 42 درصد بود. پسماندهای خشک و تر روزانه به صورت مخلوط جمع آوری و در یک محل محصور و ذخیره می شد.
نتیجهگیری: نتایج نشان داد که وضعیت تفکیک، بازیافت و ذخیره سازی پسماندها در مجموعه ورزشی آزادی نامطلوب است و هیچ برنامه ای جهت کاهش پسماند در مبداء و بازیافت وجود ندارد. براین اساس استقرار یک سیستم مدیریت پسماند مناسب بویژه برای جداسازی و بازیافت پسماند و ساماندهی به وضعیت پسماند تولیدی در این مجموعه ضروری است.
هادی نیک نژاد، نیما کلوانی، مهدی سیدی راد، علیرضا اعلا، رضا سعیدی، مهرنوش ابطحی، فتح اله غلامی بروجنی،
دوره 17، شماره 2 - ( 6-1403 )
چکیده
زمینه و هدف: نگرانیهایی در مورد آلودگی میکروبی در شهرهای ساحلی شمال کشور بویژه شهرهای استان مازندران وجود دارد که میتواند خطراتی را برای سلامتی شناگران و گردشگران به همراه داشته باشد. مطالعه حاضر با هدف بررسی کمی میزان خطر بروز بیماری های گوارشی ناشی از مواجهه با باکتری های اشرشیا کلی (E.coli) و انتروکوکوس در حین فعالیت های تفریحی در سواحل فریدونکنار انجام شد.
روش بررسی: در مطالعه توصیفی مقطعی حاضر، به منظور بررسی وضعیت میکروبی شناگاه های ساحلی فریدونکنار 66 نمونه بصورت لحظه ای در فصل تابستان برداشت شد. روش شبیهسازی مونت کارلو برای محاسبه خطر عفونت روزانه و سالانه مورد استفاده قرار گرفت.
یافتهها: نتایج نشان داد که در آب های تفریحی این سواحل، خطر ابتلا به انتروکوکوس بیشتر از E.coli بود. میانگین خطر عفونت سالانه E.coli در بزرگسالان و کودکان به ترتیب 0/41 و 0/69 بود. همچنین خطر عفونت سالانه انتروکوکوس برای کودکان و بزرگسالان 1 و 0/99 بود که بالاتر از سطح توصیه شده توسط WHO و EPA بود. نتایج نشان داد که خطر ابتلا به عفونت برای کودکان بیشتر از بزرگسالان بوده است.
نتیجهگیری: تخلیه کنترل نشده فاضلاب های شهری و صنعتی به دریاها و رودخانه ها نقش اساسی در آلودگی میکروبی سواحل دارد. با اجرای استراتژی های مدیریت زیست محیطی و تفریحی موثر، می توان خطرات بهداشت عمومی را در سواحل تفریحی به حداقل رساند و در عین حال زیبایی طبیعی این فضاهای عمومی مهم را نیز حفظ کرد.
صدف معینی، سید مسعود منوری، فریبا زمانی هرگلانی،
دوره 17، شماره 2 - ( 6-1403 )
چکیده
زمینه و هدف: افزایش پسماندها در مراکز یکپارچه پسماندهای شهری مشکلات و پیامدهای ناسازگار محیط زیستی ناشی از استقرار نامناسب آنها بیشازپیش نمایان شده است. این پژوهش با هدف تعیین و بررسی آلودگیهای محیطزیستی در مراکز مدیریت یکپارچه پسماند شهری انجام شده است.
روش بررسی: این پژوهش، آلایندههای محیطزیستی در مرکز مدیریت یکپارچه پسماندها در کوهک را در فواصل مختلف بین 900-0 متری مورد بررسی قرار داده است. چهار معیار ویژگیهای پسماند، آلودگی آب، آلودگی هوا و آلودگی صوت با 16 زیرمعیار تعیین شد. نقشه هر معیار و زیر معیارها با ضرایبی که دارند در وزن حاصل از روش فرآیند شبکه تحلیلی ضرب شدند. با تلفیق معیارها با روش ترکیب خطی وزنی و رویهم گذاری آنها درنهایت منطقه مورد مطالعه در سه کلاس نامناسب، متوسط، مناسب طبقهبندی شد.
یافتهها: آلودگی هوا با وزن (0/26) دارای بالاترین رتبه نسبت به سه معیار دیگر است. به ترتیب آلودگی صوتی (0/25)، آلودگی آب (0/24) و ویژگی پسماند (0/23) در رتبههای بعدی قرار گرفتند. نتایج آزمون کروسکال والیس نشان داد که بین غلظت آلایندهها در ایستگاههای مختلف، اختلاف معنیداری است (0/05>p). همچنین نتایج نشان میدهد که میانگین غلظت آلایندهها در فاصله 0-300 متری با تمامی ایستگاههای موجود دارای اختلاف معنیداری است (0/05>p). پس از تعیین پهنههای مناسب با استفاده از روش خطی وزنی (WLC)، نتایج نشان داد که 62/5 درصد معیارها مورد تأیید سازمان محیطزیست است.
نتیجهگیری: با بررسی نتایج حاصل از روشهای استفاده شده در این مطالعه میتوان گفت که ترکیب روش ANP و WLC، نتایج مناسبی را ارائه میدهد. عدم قطعیت در تصمیمگیریهای ذهنی و کمبود زمان در تصمیمگیری، ارزیابی را در زمینهی جمعآوری پسماندها در مراکز یکپارچه پسماند شهری با مشکلاتی مواجه ساخته است.
امید محمدی معین الضعفا، مریم طهماسب پور،
دوره 17، شماره 4 - ( 12-1403 )
چکیده
زمینه و هدف: افزایش مصرف انرژی در جهان، سبب افزایش تولید گاز دی اکسید کربن شده و صدمات جبران ناپذیر فراوانی از جمله گرمایش زمین را ایجاد کرده است. هدف از پژوهش حاضر بررسی ظرفیت جذب جاذب نوین سلولز نانوکریستالی مودار و بهبود عملکرد آن در جذب دی اکسید کربن توسط اصلاح با دو نوع آمین مونو اتانول آمین و دی اتانول آمین است.
روش بررسی: پس از سنتز سلولز نانوکریستالی مودار به روش اکسیداسیون و اصلاح با آمین، از آنالیزهای طیف سنجی مادون قرمز تبدیل فوریه و میکروسکوپ الکترونی روبشی نشر میدانی به جهت بررسی تشکیل گروه های شیمیایی و مورفولوژی نمونه ها استفاده شد. همچنین برای بررسی میزان جذب نمونه ها از آنالیز توزین حرارتی در دو دمای 25 و C°50 و دو غلظت 10 و 90 درصد دی اکسید کربن در نیتروژن استفاده گردید.
یافته ها: نتایج نشان داد که در دمای C° 25 و غلظت 90 درصد دی اکسید کربن، ظرفیت جذب سلولز نانوکریستالی مودار، سلولز نانوکریستالی مودار اصلاح شده با 20 درصد وزنی مونواتانول آمین و سلولز نانوکریستالی مودار اصلاح شده با 20 درصد وزنی دی اتانول آمین به ترتیب برابر 1/74، 2/5 و mmol/g 1/96 است. به عبارت بهتر، ظرفیت جذب دی اکسید کربن جاذب اصلاح شده با مونو اتانول آمین حدود 44 درصد و نمونه اصلاح شده با دی اتانول آمین حدود 13 درصد بهبود یافته است.
نتیجه گیری: طبق نتایج بدست آمده، می توان دریافت سلولز نانوکریستالی مودار و به ویژه نوع اصلاح شده آن را می توان به عنوان یک جاذب نوین و دارای پتانسیل قوی در زمینه جذب دی اکسید کربن معرفی نمود.
ناصح باباخانی، سهیل سبحان اردکانی، برهان منصوری، مهرداد چراغی، بهاره لرستانی،
دوره 18، شماره 1 - ( 3-1404 )
چکیده
زمینه و هدف: هرچند که نانوذرات بهدلیل خواص منحصر بهفرد خود کاربرد وسیعی دارند؛ اما نگرانی در مورد اثرات بالقوه آنها بر سلامت زیستمندان و محیط افزایش یافته است. از اینرو، این مطالعه با هدف آسیبشناسی بافتهای آبشش و روده ماهی گوپی (Poecilia reticulata) مدل آزمایشگاهی ناشی از مواجهه همزمان با نانوذرههای نقره و اکسید گرافن انجام یافت.
روش بررسی: نرخ سمیت حاد (LC50) برای گروههای مختلف نانوذرات طی h 96 و با استفاده از نسخه 1/5 نرمافزار پروبیت محاسبه شد. سپس، برای آسیبشناسی بافت های آبشش و روده ماهی گوپی در مواجهه با نانوذرات مختلف از روش هماتوکسیلین-ائوزین و برای نشان دادن شدت آسیبهای بافتی نیز از روش نیمه کمی استفاده شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که سمیت حاد نانوذرات نقره، گرافن و ترکیب آنها بهترتیب برابر با 2/6، 65/2 و mg/L 1/8 بوده است. همچنین، مواجهه همزمان این دو نانوذره، اثر هم بیشی سمیت حاد را بر روی بافت های ماهی گوپی نشان داد و روند میزان سمیت حاد نانوذرات از 24 تا h 96 روند افزایشی داشته است. از طرفی، مشخص شد که آسیبهای هایپرپلازی، جوشخوردگی و چسبندگی لاملاهای ثانویه در بافت آبشش و ادغام ویلیها، گسترش ساختار ویلیها، افزایش تعداد سلولهای خونی و فرسایش در بافت روده ماهی گوپی مهمترین آسیبهای مواجهه با هر دو نانوذره بوده است.
نتیجه گیری: مواجهه همزمان دو نانوذره نقره و نانوذره گرافن موجب افزایش سمیت حاد در ماهی گوپی شده و پیشنهاد میشود که با انجام مطالعه تکمیلی در این خصوص، اطلاعات جامعی از اثرات نانوذرات در طول زنجیر غذایی بهدست آید.
مریم غنی، معصومه عسکری، بابک محمودی، نجات موسوی پور، رضا براتی رشوانلو، شاهرخ نظم آرا،
دوره 18، شماره 1 - ( 3-1404 )
چکیده
زمینه و هدف: لجن فاضلاب از محصولات جانبی تصفیه خانه فاضلاب و سرشار از مواد آلی و مغذی است که با تصفیه مناسب می توان از آن به عنوان کود کشاورزی و اصلاح خاک استفاده کرد. هدف از این مطالعه بررسی کیفیت میکروبی لجن یکی از تصفیه خانه های فاضلاب شهر تهران است.
روش بررسی: این مطالعه در زمستان 1397 انجام شد. تعداد 25 نمونه از واحد آبگیری لجن و مناطق دپوی لجن برداشت شد. برای شمارش کلی فرم مدفوعی، از روش استاندارد 1681 EPAو برای شمارش سالمونلا و تخم انگل به ترتیب از روشهای استاندارد 1682 و 1992 EPA استفاده شد.
یافتهها: در لجن آبگیری شده، کمترین و بیشترین میزان کلی فرم مدفوعی به ترتیب در روز اول MPN/g.TS67 و سوم MPN/g.TS 18518 به دست آمد. سالمونلا در روزهای پنجم، هشتم و دهم به ترتیب 0/55، 0/32 و MPN/4g.TS 0/66 بود. سطوح تخم انگل در روزهای دوم، نهم و دهم برابر با OVA/4g.TS 4 بود. در لجن دپو شده، کلی فرم مدفوعی در زمان نگهداشت لجن به مدت 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8 و year9 به ترتیب 10، 186، 480، 30، 27، 29032، 2 و MPN/g.TS 11 بود. سالمونلا و تخم انگل در لجن دپو شده مشاهده نشدند.
نتیجهگیری: در تصفیه خانه مورد مطالعه به خصوص در واحد لجن دپو شده در مقایسه با واحد آبگیری لجن می توان با پایش کیفی مداوم، لجنی در محدوده استاندارد کلاس A تأمین کرده و بدون رعایت هیچ گونه محدودیتی از آن برای مصارف مختلف استفاده نمود.
مطهره خمر، پریسا صدیق آرا، غلامرضا جاهد خانیکی، ابراهیم مولایی آقایی،
دوره 18، شماره 2 - ( 6-1404 )
چکیده
زمینه و هدف: با توجه به اثرات زیانبار اکراتوکسین نوع آ در موجودات زنده و بویژه انسان ها که می تواند منجر به عوارض مختلف و شدیدی شود، مروری نظام مند و متاآنالیز مطالعات برای غلظت اکراتوکسین آ در کاکائو و محصولات حاوی آن انجام شد.
روش بررسی: پس از بررسی و جستجوی کلیدواژه های مورد نظر شامل: اکراتوکسین آ، کاکائو و متاآنالیز از 1482 مطالعه اولیه در بازه زمانی 2022-2016 طی 4 مرحله غربالگری در نهایت 17 مقاله ازطریق پایگاه های اطلاعاتی مانند Web of Science, PubMed, Science Direct و موتورهای جستجو مانند Google Scholar, SID انتخاب شدند. نتایج و داده ها با استفاده از روش متاآنالیز و نرم افزار STATA v17 تحلیل شدند.
یافتهها: میانگین میزان شیوع اکراتوکسین آ در مقالات از قاره ها و کشورهای مختلف برابر µg/kg 2/461 بود. بیشترین شیوع اکراتوکسین نوع آ در قاره آمریکا (µg/kg 3/16) و کمترین میزان در قاره آسیا (µg/kg 2/13) و نیز برحسب سال بیشترین مربوط به سال 2018 برابر µg/kg 4/5 و کمترین مقدار مربوط به سال 2022 معادل µg/kg 0/95 بود. روش کروماتوگرافی مایع LC-MS)) با غلظت شیوع µg/kg 3/11، بیشترین مقدار متوسط شیوع اکراتوکسین نوع آ را گزارش کرد.
نتیجهگیری: شیوع غلظت اکراتوکسین نوع آ روند کاهشی در پیش گرفته است که می تواند به دلیل استفاده از روشهای پیشگیری و ممانعت از تولید این سم یا به حداقل رساندن میزان آن در مزارع باشد. همچنین روش LC قابلیت تشخیص بالاتری نسبت به سایر روش ها دارا بود.
مهدی داوری، حبیب اله اسکندری، مهین پوراسمعیل،
دوره 18، شماره 3 - ( 9-1404 )
چکیده
زمینه و هدف: زهرابههای قارچی (مایکوتوکسین ها) متابولیت های ثانویه سمی هستند که توسط قارچ ها تولید شده و محصولات غذایی مانند گندم را آلوده می کنند؛ در صورت مصرف این محصولات توسط انسان، خطرات سلامتی قابلتوجهی را به همراه دارند.
روش بررسی: این مطالعه به منظور اندازه گیری هشت نوع زهرابه قارچی شامل داکسینیوالنول (DON)، زیرالنون ((ZEN، اکراتوکسین A (OTA)، آفلاتوکسین کل و آفلاتوکسین های B1، B2، G1 و G2در آرد تولیدی کارخانه های شهر اردبیل انجام شد. برای این منظور، تعداد هشت نمونه شامل شش نمونه آرد نان لواش و دو نمونه آرد نان بربری از کارخانه های تولیدی آرد اردبیل جمع آوری و طی عمل آوری، به روش استخراج فاز جامد با استفاده از ستون های ایمینوافینیتی تغلیظ و جداسازی مناسب بر روی آن صورت گرفت و در انتها با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا (HPLC) همراه با آشکارسازی اسپکتروفلوریمتری (در مورد داکسی نیوالنول آشکارسازی فوق بنفش)، سنجش زهرابه های قارچی صورت گرفت.
یافته ها: نتایج نشان داد که میزان داکسینیوالنول در سه نمونه آرد لواش به ترتیب 178/7، 136/4 و ng/g 188 و در بقیه نمونه های آرد لواش و بربری، کمتر از مقدار قابل تشخیص توسط دستگاه ( ng/g100) بود. میزان سایر زهرابه های قارچی مورد سنجش نیز در تمام نمونه ها کمتر از حد تشخیص دستگاه برای هر کدام بود.
نتیجهگیری: در این پژوهش، مشخص گردید میزان تمام هشت زهرابه قارچی مورد آزمون کمتر از حد مجاز آنها در آرد گندم طبق استاندارد شماره 5925 سازمان استاندارد ملی ایران است. با وجود مسرتبخش بودن نتایج این مطالعه، پایش انواع آرد و سایر فرآورده های گندم در فصول دیگر سال به دلیل تامین گندم از مناطق مختلف کشور یا سایر کشورها توصیه می شود.
سهیل اسکندری، علیرضا بختیاری، علی میرزاخانی، سعید عاقبت بخیر، پریسا شاولی گیلانی،
دوره 18، شماره 4 - ( 12-1404 )
چکیده
مقدمه و هدف: پاتولین از مهمترین سموم قارچی است که توسط طیف وسیعی از کپک ها تولید می شود. اصلی ترین منبع این سم قارچی، میوه های فاسد و به خصوص آب سیب است. پاتولین میتواند به اندامهایی مانند کبد، طحال و کلیه آسیب برساند. این سم قارچی همچنین ممکن است باعث بروز تشنج، ادم، التهاب روده و استفراغ شود. علاوه بر این، پاتولین ممکن است خواص ژنوتوکسیکی و نوروتوکسیکی داشته باشد و در کار سیستم ایمنی و عصبی اختلال ایجاد کند.
روش بررسی: در این مطالعه میزان غلظت پاتولین در 34 نمونه تصادفی آب میوه شامل 26 نمونه آب سیب، 4 نمونه آب میوه مخلوط سیب و موز، 2 نمونه آب میوه مخلوط سیب و کیوی و 2 نمونه آب انار عرضه شده در فروشگاه های سطح شهر تهران در اردیبهشت ماه 1403، با استفاده از روش HPLC-UV اندازه گیری و گزارش گردید.
یافته ها: میزان LOD و LOQ به ترتیب 1/21 و µg/kg 3/49 و درصد بازیابی نیز بین 91 و 97 درصد به دست آمد. میانگین و انحراف معیار غلظت پاتولین در مجموع 34 نمونه، µg/kg 21/348 ± 13/425 به دست آمد که در زیر حد مجاز استاندارد ایران و کدکس (µg/kg 50) قرار داشت و فقط یافتههای مربوط به یکی از نمونهها بالاتر از حد استاندارد بود (µg/kg 88/14).
نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان میدهد که میزان پاتولین در نمونههای بررسی شده عمدتاً در محدوده استانداردهای ایران و کدکس قرار دارد. با این حال، مطالعات جامعتری با تعداد نمونههای بیشتر برای ارزیابی دقیقتر خطرات احتمالی توصیه میشود.
مهرداد سلامی، رضا سعیدی، احمدرضا یزدانبخش، مریم حیدری، آزیتا محققیان، مهرنوش ابطحی،
دوره 18، شماره 4 - ( 12-1404 )
چکیده
زمینه و هدف: میوهها و سبزیجات با وجود ارزش تغذیهای بالا، ممکن است بهدلیل تجمع نیترات، سلامت عمومی را به خطر اندازند. این مطالعه با هدف ارزیابی ریسک بهداشتی ناشی از مواجهه غذایی با نیترات موجود در میوهها و سبزیجات عرضه شده در میادین میوه و ترهبار شهر ری انجام شد.
روش بررسی: در این مطالعه مقطعی، نمونههای سیب، پرتقال، سیب زمینی، پیاز، گوجه و خیار گلخانهای و بوتهای به ترتیب به تعداد ۱۳، 12، ۲۲، ۱۸، ۲۴ و 32 مورد در پاییز و زمستان ۱۴۰۲ و بهار و تابستان ۱۴۰۳ جمعآوری و میزان نیترات آنها با روش اسپکتروفتومتری تعیین شد. شاخص مخاطره غیرسرطانزایی (HQ) بر اساس مقادیر نیترات محاسبه گردید. همچنین، با استفاده از دادههای GBD، سهم نیترات در بار بیماری سرطان کولورکتال از طریق شاخصهای YLD ،YLL و DALY برآورد شد.
یافتهها: میانگین غلظت نیترات بین محصولات تفاوت زیادی داشت؛ بیشترین در خیار بوتهای (294/06mg/kg) و کمترین مربوط به سیب (51/99mg/kg) بود. برخی محصولات از حد مجاز استاندارد ملی فراتر رفتند. بیشترین ریسک غیرسرطانزایی در سیبزمینی (میانگین 0/231) مشاهده شد. سیبزمینی بالاترین نرخ سرطان کولورکتال (2/02 در هر 100 هزار نفر)، بیشترین DALY (23/15) و مرگومیر ناشی از نیترات را داشت؛ میانگین DALY برای سیبزمینی، پیاز و خیار گلخانهای بهترتیب 107/38، 94/87 و 12/10 برآورد شد.
نتیجهگیری: برخی محصولات کشاورزی، بهویژه سیبزمینی و پیاز، منبع مهمی از مواجهه غذایی با نیتراتاند و میتوانند در افزایش خطر سرطان کولورکتال نقش داشته باشند؛ پایش و مدیریت مستمر در این زمینه ضروری است.
نبی شریعتی فر، مجید عرب عامری، حانیه اصغری، حسین بهرام زاد، مجتبی موذن، محمد روزبهانی، غلامعلی شریفی عرب،
دوره 18، شماره 4 - ( 12-1404 )
چکیده
زمینه و هدف: نان یکی از اصلی ترین مواد غذایی دنیا است که احتمالا حاوی ترکیبات مضری مانند آکریلآمید (Acrylamide یا AA) است. هدف مطالعه حاضر، اندازهگیری میزان AA در سه نوع نان پرمصرف ایرانی (سنگک، لواش و تافتون) بود.
روش بررسی: تعداد 36 نمونه به صورت تصادفی از 4 منطقه تهران انتخاب شدند. روش مشتق سازی جهت آماده سازی نمونهها استفاده شد و از دستگاه کروماتوگرافی گازی–طیفسنجی جرمی (GC-MS) برای اندازه گیری میزان AA استفاده گردید. ارزیابی ریسک سرطانزایی نان های مسطح با استفاده از تکنیک شبیهسازی مونت کارلو صورت گرفت.
یافتهها: میانگین AA (µg/kg) (بیشینه-کمینه) در نمونه های نان برابر 80/8±170/4 (301/4-62/6) بود. همچنین میانگین AA در نمونه های نان لواش، تافتون و سنگک به ترتیب برابر 24/5±98/6، 52/1±142/6 و µg/kg 21/14±270/0 بود. میزان دریافت مزمن روزانه (CDI) در صدک ۵۰، AA از طریق مصرف نان های مسطح برای بزرگسالان و کودکان به ترتیب برابر با 1-10×4/78 و µg/kg.day 3-10×1/02 بود. ازطرفی، مقادیر ریسک غیرسرطانزایی (THQ) در صدک ۵۰، به ترتیب برابر با 1-10×2/36 و 1-10×5/13 و در ﺳﻄﻮح ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل (<1THQ) بود. در حالی که ارزیابی ریسک سرطانزایی (ILCR) در صدک ۵۰، برای بزرگسالان 4-10×2/31 و کودکان 4-10×5/10 بود که ILCR > 4-10×1 ﺑﺮای ﺳﻼﻣﺖ اﻧﺴﺎن ﻣﻀﺮ و غیر قابل قبول است.
نتیجهگیری: میانگین آلودگی AA نمونه ها بالاتر از استاندارد اتحادیه اروپا (µg/kg 80–50) بود. با توجه به میانگین غلظت AA در انواع نان ها و مقادیر ILCR برآورد شده، احتمال بروز ریسک سرطان زایی وجود دارد و لذا نیاز به نظارتهای بیشتر در تمامی مراحل تولید نان است.
