زمینه و هدف: حملونقل بهعنوان یکی از بخشهای مصرفکننده سوختهای فسیلی سهم عمدهای در انتشار گازهای گلخانهای از جمله CO2 و CH4 دارد که بهعنوان اصلیترین عوامل گرمایش جهانی شناخته شدهاند. از طرفی، ازدحام با کاهش سرعت و تکرار توقف-حرکت وسیله نقلیه منجر به مصرف سوخت و صرف زمان سفر بیشتر و در نتیجه انتشار بیشتر گازهای گلخانهای میگردد. از اینرو، هدف از این پژوهش معرفی شاخص ازدحام جهت تخمین انتشار گازهای گلخانهای در معابر شهری است.
روش بررسی: ابتدا، وضعیت جریان ترافیک در خیابانهای اصلی شهر همدان در طول مردادماه 1398 بهصورت پیوسته و در 8 بازه زمانی 8 صبح تا 12 شب پایش و نقشه میانگین ازدحام تهیه شد. سپس، مساحت و ضریب وزنی هر معبر براساس مدل تخصیص ترافیک بهدست آمد و براساس سهم انتشار CO2 و CH4 در بخش حملونقل شهر همدان حاصل از ترازنامه انرژی، سرانه تولید و میزان انتشار سالانه CO2 و CH4 در هر معبر برآورد شد.
یافتهها: براساس نتایج، میزان انتشار CO2 و CH4 از بخش حملونقل بهترتیب CO2 ton 776000 و CH4 ton 396 است. بزرگراه امام خمینی (CO2 ton 29166) به دلیل سرعت و عرض معبر بیشتر و خیابان میرزاده عشقی (CO2 ton 24453) به دلیل وضعیت توقف-حرکت خودروها تولیدکننده بیشترین مقدار کربن هستند.
نتیجهگیری: تطابق شاخص ازدحام با مدل تخصیص ترافیک میتواند جهت برآورد میزان آلودگیهای ترافیک شهری مورد استفاده قرار گیرد و به دلیل نرخ رشد بالای گازهای CO2 و CH4، مدیریت و کاهش انتشار گازها و افزایش فضای سبز جهت ترسیب کربن ضرورت دارد.
