فصلنامه

زمینه و هدف: برنج یکی از اقلام پرمصرف غذایی است که در معرض آلودگی به مایکوتوکسین‌ها و فلزات سنگین قرار دارد. با توجه به خاصیت تجمع‌پذیری فلزات سنگین در بافت‌های بدن انسان و اثرات سوء آن بر بدن و سرطان‌زایی و جهش‌زا بودن مایکوتوکسین‌ها، بررسی حاضر به منظور تعیین آلودگی برنج‌های وارداتی به استان گلستان انجام پذیرفت. روش بررسی: در این مطالعه تعداد 80 نمونه برنج وارداتی از کشورهای هندوستان و پاکستان در مرز اینچه برون واقع در استان گلستان در فاصله زمانی دی ماه 90 تا مرداد ماه 91 نمونه‌برداری و از نظر میزان مایکوتوکسین‌ها (آفلاتوکسین‌های B‏1 ،B2، G1،G2 و مجموع آفلاتوکسین ها ، اکراتوکسین A، زرالنون و داکسی نیوالنول) و فلزات سنگین (سرب، آرسنیک و کادمیوم) مورد آزمون قرار گرفتند. تمامی نمونه‌ها از نظر میزان مایکوتوکسین‌ها توسط دستگاه HPLC و خالص‌سازی با ستون ایمونوافینیتی (خالص‌سازی داکسی نیوالنول با ستون فازجامد انجام شد) آزمون شدند. برای اندازه‌گیری آرسنیک از دستگاه بیناب سنجی جذب اتمی بر مبنای تولید هیدرید و برای تعیین مقدار سرب و کادمیوم از روش طیف سنجی نوری جذب اتمی با کوره گرافیتی بر طبق استاندارد AOAC.986.15 استفاده شد . یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان داد که میانگین میزان آفلاتوکسین B1 ، B2، اکراتوکسینA و آفلاتوکسین توتال به ترتیب 0/93 ، 0/036، 0/033 وng/g 0/96 بود. آفلاتوکسین‌هایG1، G2 و داکسی نیوالنول در هیچ یک از نمونه‌ها مشاهده نشد. میانگین غلظت سرب ،آرسنیک و کادمیوم در نمونه‌ها نیز به ترتیب 0/067 ،0/007 وmg/kg0/024 بود. نتیجه‌گیری: همه نمونه‌ها با بیشینه مجاز تعیین‌شده برای مایکوتوکسین‌ها و فلزات سنگین برنج در استانداردهای ملی ایران مطابقت داشتند.

زمینه و هدف: گندم به‌دلیل تامین بخش اعظم آردهای مورد استفاده برای تهیه نان در اغلب جوامع از جمله ایران، یکی از مهمترین غلات به شمار می ­رود. امکان آلودگی گندم به مایکوتوکسین­ ها، بسته به شرایط مختلف تولید و نگهداری وجود دارد. با توجه به سرطان­ زایی و جهش­ زا بودن مایکوتوکسین­ ها نظارت بر میزان آلودگی در گندم ­های وارداتی و جلوگیری از ورود گندم با کیفیت پایین به زنجیره غذایی امری ضروری است. بنابراین مطالعه حاضر به منظور تعیین آلودگی گندم­ های وارداتی به استان مازندران انجام شد.
روش بررسی: در این تحقیق، نمونه ­های گندم وارداتی از کشورهای حوزه دریای خزر از نظر میزان رطوبت و مایکوتوکسین ­ها (اکراتوکسین A، زیرالنون و دئوکسی­ نیوالنول) مورد ارزیابی قرار گرفتند. آلودگی مایکوتوکسین­ ها به روش HPLC از طریق خالص ­سازی با ستون ایمونوافینیتی برای اکراتوکسین A و زیرالنون، و ستون فاز جامد برای دئوکسی نیوالنول انجام شد.
یافته ­ها: نتایج این مطالعه نشان داد که میانگین اکراتوکسین A، زیرالنــون و دئوکسی ­نیوالنـول در گندم­ های وارداتی به ترتیب 2/24، 133/50و ng/g 181/60 بودند.
نتیجه­ گیری: همه نمونه ها از نظر میزان مایکوتوکسین ­ها بر طبق حدود مجاز تعیین ­شده توسط استاندارد ملی ایران در حد قابل قبول برای مصرف بودند. از طرف دیگر، ارتباط مستقیمی بین میزان دئوکسی ­نیوالنول با میزان رطوبت نمونه ­ها (0/092-) مشاهده نشد و همبستگی بین رطوبت با اکراتوکسین ­A و زیرالنون به ترتیب 0/104 و 0/168 بود.
 

زمینه و هدف: آفلاتوکسین­ ها یکی از مهم‏ترین و خطرناک ‏ترین متابولیت های ثانویه قارچی هستند که در مواد غذایی و خوراک دام توسط برخی گونه‏ های قارچ Aspergillus تولید می­شوند. چای به عنوان یک نوشیدنی سالم، روزانه توسط دو سوم جمعیت جهان مصرف می­شود. این پژوهش با هدف پایش آفلاتوکسین­ ها در شهر تهران و بررسی ایمنی و سلامت غذایی پرمصرف‎ترین نوشیدنی کشور انجام شد.
روش بررسی: در این پژوهش، 31 نمونه چای از نشان‌های تجاری مختلف در شهر تهران در اردیبهشت ‎ماه 1402 جمع‏آوری و از نظر آلودگی به آفلاتوکسین­ ها، با استفاده از روش نانواستخراج و با کمک دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC) مجهز به آشکارساز فلورسانس مورد بررسی قرار گرفتند.
یافته ها: مقادیر حد تشخیص (LOD) برای آفلاتوکسین G₁، G₂، B₁، B₂ به ترتیب برابر 0/06، 0/35، 0/06 و 0/35 و مقادیر حد تعیین (LOQ) برابر 0/2، 1، 0/2 و 1 به‎دست آمد. LOQ روش حاضر مشابه مطالعات اخیر در اسپانیا، اتریش و ایران است که مقادیر آن بالاتر از ng/g 1 است. طبق نتایج به دست آمده، هیچ یک از نمونه­ های چای بررسی شده از نشان‌های تجاری چای سیاه موجود در بازار تهران، به هیچ­ کدام از 4 نوع آفلاتوکسین مورد بررسی (B₁،  B₂، G₁و G₂) حتی در محدوده مجاز آن در دنیا (µg/kg 10AFs ≥) نیز آلوده نبودند.
نتیجه گیری: با وجود عدم مشاهده آلودگی چای مصرفی به آفلاتوکسین‏ ها در شهر تهران، مطابق مطالعات قبلی در دنیا احتمال آلودگی چای به قارچ ­ها و تولید مایکوتوکسین در شرایط مناسب دمایی و رطوبتی وجود دارد و بنابراین سلامت چای مستلزم توجه به کیفیت فرآوری، نگهداری مناسب و جلوگیری از رشد قارچ‌های تولیدکننده آفلاتوکسین در مراحل تولید است.
 

زمینه و هدف: زهرابه‎های قارچی (مایکوتوکسین­ ها) متابولیت ­های ثانویه سمی هستند که توسط قارچ ­ها تولید شده و محصولات غذایی مانند گندم را آلوده می ­کنند؛ در صورت مصرف این محصولات توسط انسان، خطرات سلامتی قابل‌توجهی را به همراه دارند.
روش بررسی: این مطالعه به منظور اندازه ­گیری هشت نوع زهرابه قارچی شامل داکسی‏‎نیوالنول (DON)، زیرالنون ((ZEN، اکراتوکسین A (OTA)، آفلاتوکسین کل و آفلاتوکسین­ های B1، B2، G1 و  G2در آرد تولیدی کارخانه­ های شهر اردبیل انجام شد. برای این منظور، تعداد هشت نمونه شامل شش نمونه آرد نان لواش و دو نمونه آرد نان بربری از کارخانه­ های تولیدی آرد اردبیل جمع ­آوری و طی عمل­ آوری، به روش استخراج فاز جامد با استفاده از ستون­ های ایمینوافینیتی تغلیظ و جداسازی مناسب بر روی آن صورت گرفت و در انتها با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا (HPLC) همراه با آشکارسازی اسپکتروفلوریمتری (در مورد داکسی نیوالنول آشکارسازی فوق بنفش)، سنجش زهرابه­ های قارچی صورت گرفت.
یافته­ ها: نتایج نشان داد که میزان داکسی­نیوالنول در سه نمونه آرد لواش به ترتیب 178/7، 136/4 و ng/g 188 و در بقیه نمونه­ های آرد لواش و بربری، کمتر از مقدار قابل تشخیص توسط دستگاه ( ng/g100) بود. میزان سایر زهرابه ‏های قارچی مورد سنجش نیز در تمام نمونه­ ها کمتر از حد تشخیص دستگاه برای هر کدام بود.
نتیجه‎گیری: در این پژوهش، مشخص گردید میزان تمام هشت زهرابه قارچی مورد آزمون کمتر از حد ­مجاز آن­ها در آرد گندم طبق استاندارد شماره 5925 سازمان استاندارد ملی ایران است. با وجود مسرت‎بخش بودن نتایج این مطالعه، پایش انواع آرد و سایر فرآورده­ های گندم در فصول دیگر سال به ­دلیل تامین گندم از مناطق مختلف کشور یا سایر کشورها توصیه می­ شود.