سمیه مرغوب خواجه، حمیدرضا خاکدوست، جمال رضایی اوریمی، زهرا آقابیگلویی، اعظم خسروی، محمدحسین اسدی، سیدامیرحسین لطیفی، مهدی صالحی، سیدعبدالله محمودی، مهشید مافی،
دوره 0، شماره 0 - ( مقالات در انتظار انتشار 1404 )
چکیده
بررسی تولیدات علمی در حوزه علوم انسانی، نقش مهمی در توسعه علمی و فرهنگی جامعه دارد. هدف اصلی این پژوهش ارزیابی مقالات مرتبط با موضوع تاریخ پزشکی در مجلات علوم انسانی ایران در بازه زمانی 1380 تا 1400 ه.ش است. پژوهش کاربردی حاضر با رویکرد توصیفی و با استفاده از روش تحلیل محتوای کمّی انجام شده است. بر اساس یافتههای صورت گرفته 40 مجله و 256 مقاله در موضوعات مختلف مرتبط با تاریخ پزشکی شناسایی و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافتههای حاضر حاکی از روند افزایشی کمّی تولیدات علمی در حوزه تاریخ پزشکی طی دو دهه اخیر است. بیشترین گرایش موضوعی مربوط به حوزههای "سلامت، بهداشت و تغذیه" و "مفاهیم پزشکی، انواع بیماریها و روشهای درمانی" بوده است. مجله «تاریخ علم» پُرکارترین نشریه بود. اغلب مقالات به زبان فارسی و با تمرکز بر دورههای اسلامی و قاجاریه نگارش شده و کلیدواژههای "ایران"، "رضا شاه" و "قحطی" پرتکرارترین بودند. با در نظر گرفتن نتایج به دست آمده مشاهده می شود که پژوهشگران به موضوعاتی همچون: پزشکی در سفرنامهها، اخلاق پزشکی، پزشکی زنان و دامپزشکی و همچنین به دورههای تاریخی آل بویه، سلجوقی، زندیه، افشاریه و دوران معاصر انقلاب اسلامی توجه کمتری داشتهاند. این مطالعه نشان میدهد تولیدات علمی تاریخ پزشکی در ایران با تمرکز بر دورههای اسلامی و قاجار و موضوعات سلامت، الگوی بومیِ درحال تکاملی را شکل داده است، اما نیاز به توجه به دورههای مغفول و رویکردهای بین رشتهای احساس میشود.
زهرا آقابیگلویی، جمال رضایی اوریمی، سید محمد هاشمی مهر، روشنک ثاقبی، مرتضی مجاهدی، سید امیرحسین لطیفی، مهدی صالحی، سید عبدالله محمودی،
دوره 18، شماره 1 - ( 1-1404 )
چکیده
ارزیابی و تحلیل تولیدات علمی، نقشی مهم در بهبود کیفیت پژوهشها و مدیریت منابع پژوهشی ایفا میکند. هدف این پژوهش، ارزیابی کمّی محتوای پایاننامههای رشتهی تاریخ علوم پزشکی در دانشگاههای ایران از سال ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۱ بوده است. مطالعهی حاضر از نوع کاربردی بوده و با استفاده از روش تحلیل کمّی محتوا صورت گرفته است. یافتههای پژوهش نشان داد، بیشترین میزان نگارش پایاننامهها در سال ۱۴۰۱ (19/2 درصد) ثبت شده و موضوعات مرتبط با طب سنتی و داروسازی سنتی، بیشترین فراوانی را داشته است. مطالعات توصیفی و توصیفیتحلیلی، شایعترین روش تحقیق بودند. متداولترین کلیدواژههای فارسی شامل تاریخ پزشکی، طب سنتی و طب ایرانی و پرکاربردترین کلیدواژههای انگلیسی شامل Medical History, Traditional Medicine, Iranian Medicine بودهاند. پایاننامهها در پرداختن به دورههای تاریخی، به دورهی اسلامی (از ظهور اسلام تا ابتدای دورهی صفویه)، بیشترین توجه و به دورهی معاصر، کمترین توجه را داشتهاند. نتایج نشان داد، پژوهشها در زمینهی طب سنتی و دورهی اسلامی متمرکز شدهاند و نیاز به توجه بیشتر به دورههای دیگر و همچنین استفاده از روشهای تحلیل کیفی برای درک بهتر پیچیدگیهای تاریخی وجود دارد.
