فتانهسادات بطحایی، باقر لاریجانی، رسول دیناروند، کیارش آرامش، حسن افتخار اردیبلی،
دوره 2، شماره 2 - ( اردیبهشت ماه 1388 )
چکیده
در حالی که حمایتهای ستاد ویژهی توسعهی فناوری نانو در چند سال گذشته، نتایج چشمگیری در زمینهی تحقیقات نانوفناوری بهدنبال داشته است اما مسیر خاصی برای پژوهش در زمینههای ایمنی و اخلاقی آن در ایران تعیین نشدهاست. این مقاله تلاش میکند اهمیت جنبههای ایمنی و اخلاقی نانوفناوری را که بهنظر میرسد به اندازهی کافی در ایران مورد توجه قرار نگرفتهاند، بررسی کند.
جهت بررسی جنبههای ایمنی و اخلاقی نانوفناوری، جستوجوهای میدانی در پایگاههای اطلاعاتی اینترنتی و نشریات و سندهای کشوری نانوفناوری انجام شده است. نتایج حاصل از این بررسی در قالب دو بخش اصلی بررسی توجه به مسائل ایمنی و اخلاقی نانوفناوری در جهان و ارائهی سه نمونه کار انجام شده با بررسی اولویتها و فعالیتهای انجام شده در کشور در زمینهی نانوفناوری ارائه شده است.
از جمله تلاش های مؤثر در حوزهی مسائل ایمنی و اخلاقی نانوفناوری در جهان میتوان به گزارش شورای بین المللی نظارت و مدیریت بر احتمال خطر (IRGC)، گزارش مرکز جهانی کنترل و پیشگیری از بیماریها (CDC) اشاره کرد. در بخش منابع رسمی کشور، در سند راهبرد دهساله و سند تکمیلی دوم راهبرد آیندهی فناوری نانو تنها در دو قسمت، به توجهات ایمنی و اخلاقی نانوفناوری اشاره شده است. بررسی مقالات ایرانی در مورد اولویتبندیهای نانوفناوری در ایران، نشان میدهد که اولویتهای مورد نظر صاحب نظران بیشتر در محدودهی انتقال فناوری، توسعه و تجهیز زیرساختهای نانوفناوری و امکان سنجی عملی اجرای تحقیقات نانو در ایران است.
اگرچه توجه به مسألهی نانوفناوری و پیشرفت آن در کشور، بسیار مطلوب بوده است اما توجه به مسائل ایمنی و اخلاقی، به همین اندازه مطلوب نبوده است؛ لذا انجام پژوهشهای مختلف در این زمینهها و توجه سیاستگذاران به این مقوله ضروری بهنظر میرسد.
