امین آرمان، مینا مبشر، محمد امینی زاده،
دوره 17، شماره 1 - ( 1-1403 )
چکیده
تصمیمگیری دربارهی ادامهدادن یا قطعکردن درمانهای طولانیکنندهی حیات برای بیماران انتهایی که از نظر پزشکی معالجهناشدنیاند، از چالشبرانگیزترین موضوعات در نظام سلامت است. وصیت پزشکی بیمار، یکی از راهکارهایی است که در این باره، در دنیا مطرح شده است. بیمار در موقعیتی که هنوز ظرفیت تصمیمگیری دارد، نظرات خود را دربارهی نحوهی ادامهدادن درمانهای طولانیکنندهی حیات ثبت میکند. ثبت وصیت پزشکی، به لحاظ اخلاقی میتواند با دیدگاه اصولگرایی، احترام به حق استقلال فردی بیمار و ارزیابی منافع و مضرات ارائهی این خدمات، توجیهپذیر باشد؛ لیکن همواره اعتقادات و باورهای مذهبی بیماران و وابستگان و درمانگران بر این موضوع اثرگذار است. از منظر دین مبین اسلام، حفظ حیات انسان، مبنای بسیاری از تصمیمسازیها دربارهی این موضوع است. قواعد فقهی و حقوقی متعددی، همچون: قاعدهی تسلیط و اذن در تصرف، قواعد نهی از القاء در مهلکه، حرمت قتل نفس، قاعدهی لاضرر و قاعدهی وجوب دفع ضرر از یک طرف و توجه به مفهوم حیات غیرمستقرّه در مادهی ۳۷۲ قانون مجازات اسلامی و قواعد حرج و لاضرر و نیز توجه به قاعدهی حرمت امور لغو و لعبی از طرف دیگر، میتواند به تصمیمهایی متفاوت دربارهی ادامهدادن یا قطعکردن درمانهای طولانیکنندهی حیات بینجامد؛ بااینحال، با توجه به انواع وصیت در فقه اسلامی، طبق عقد صلح، ثبت درخواست بیمار برای چگونگی ادامهدادن درمان امکانپذیر است. این مطالعه نشان داد، کاربرد وصیت پزشکی در نظام سلامت ایران نیازمند واکاوی دقیقتر مبانی اخلاقی و حقوقی و شرعی است.
