طاعون سال 1896م/ 1314ق یکی از مرگبارترین همهگیریهای تاریخ بود که در شهر بمبئی هند رخ داد. این بیماری بر زندگی جوامع بشری، بهخصوص جوامع اسلامی و حجگزاری مسلمانان در بازهی زمانی بین سالهای 1896 تا 1899م. تأثیراتی عمیق داشته است. پژوهش حاضر بهعنوان مطالعهای تاریخی مروری، به تحلیل پیامدهای شیوع طاعون در شهر بمبئی هند، تأثیر آن بر روند حجگزاری مسلمانان در این سال و سالهای پس از آن، نوع مواجههی مسلمانان با این بیماری و محدودیتهای اعمالشده توسط دولتهای وقت پرداخته است. دادهها از طریق مراجعه به منابع تاریخی، مانند گزارشهای موجود در سفرنامههای حج، اسناد تاریخی، اخبار مطبوعات عربی، تحقیقات جدید پژوهشگران غربی و مقالات علمی گردآوری شده است. یافتههای پژوهش نشان داد، دولتهای حاکم با ایجاد و توسعهی مکانهای قرنطینه، اعزام گروههای پزشکی، کاهش مدت حضور زائران در عربستان و مجابکردن مسلمانان به لغو سفر حج کوشیدهاند، از گسترش بیماری و افزایش تلفات ناشی از آن جلوگیری کنند. دو عامل اصلی در موفقیت اقدامات پیشگیرانه، دخیل بوده است: اول، قدرت اجرایی لازم برای اعمال محدودیتها و دوم، جلوگیری از بهخطرافتادن امنیت اقتصادی جوامعی که همزمان درگیر بیماری و حجگزاری هستند؛ دیدگاه مسلمانان نسبت به محدودیتها و پسزمینههای فرهنگی و مذهبی آنها نیز، در پذیرش این محدودیتها نقشی مهم ایفا کرده است.
