اخلاق و تاریخ پزشکی ایران

---

امروزه بعد فرهنگ اخلاق سازمانی به‌عنوان عاملی مؤثر بر عملکرد سازمان تلقی می‌گردد. هدف پژوهش حاضر، تعیین رابطه‌ی فرهنگ اخلاق سازمانی با بهره‌وری کارکنان در بیمارستان‌های عمومی آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران بود.

این مطالعه از نوع مطالعات همبستگی بود و جامعه‌ی آماری از کارکنان بیمارستان‌های عمومی آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران انتخاب شد. از تعداد 1244 نفر کارکنان این بیمارستان‌ها 96 نفر با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای انتخاب گردیدند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه بود. این پرسشنامه مشتمل بر سه بخش اطلاعات دموگرافیک، فرهنگ سازمانی و بهره‌وری بود که با مقیاس پنج گزینه‌ای لایکرت (1= بسیار کم و 5= خیلی زیاد) نمره دهی شد. داده‌ها به روش خود پاسخگویی از نمونه‌های پژوهش اخذ و با استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی و آزمون آماری کای دو مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.

یافته‌های این مطالعه نشان داد بین فرهنگ سازمانی و بهره‌وری رابطه‌ی معنی‌داری وجود دارد
 (01/0 P < و5700 X2=) . در بین شاخص‌های فرهنگ سازمانی جامعه‌ی مورد مطالعه، کنترل و خلاقیت فردی (با میانگین نمره 37/61 و 94/58) وضعیت بهتری نسبت به سایر شاخص‌های فرهنگ سازمانی داشتند. بالاترین میانگین نمرات بهره‌وری کارکنان نیز مربوط به مؤلفه‌های وضوح و شناخت نقش (35/69 از 130) و توانایی (68/57) بود.

با توجه به رابطه‌ی مثبت فرهنگ سازمانی و بهره‌وری کارکنان در بیمارستان‌های مورد مطالعه، تغییر فرهنگ سازمانی حاکم بر بیمارستان‌ها (با اقداماتی از قبیل فراهم نمودن محیط مناسب برای افراد خلاق و ارتقاء آگاهی پرسنل در زمینه‌ی ارزش کار) ثمربخش خواهد بود.

---

پژوهش‌ها و نظریه‌‌های اخلاقی، نقش نیت فرد را در قضاوت اخلاقی درباره‌ی اعمال او مهم می‌شمارند. آموزه‌ی اثر دوگانه از قواعد اخلاقی است که در بحث‌های پزشکی مانند مراقبت‌های پایان حیات و سقط جنین بین آسیب عمدی و پیش‌بینی شده تمایز می‌گذارد؛ اولی را غیر مجاز و دومی را در شرایطی مجاز می‌داند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش قصد عامل در قضاوت درباره‌ی اعمال او، و فراهم آوردن شواهد تجربی برای آموزه‌ی مذکور انجام شد. 200 دانشجو درباره‌ی اخلاقی بودن یکی از دو موقعیت داوری کردند. در موقعیت نخست، کشتن یک نفر وسیله‌ی نجات جان پنج نفر است. در موقعیت دیگر، کشته شدن یک نفر پیامد جانبی نجات جان پنج نفر است. داده‌ها با شاخص‌‌های آماری شامل فراوانی، میانگین، و تحلیل واریانس با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS‌ نسخه 16 تجزیه و تحلیل شد. تحلیل داده‌ها نشان داد پاسخ آزمودنی‌ها به‌طور چشمگیری در دو موقعیت متفاوت بود. در موقعیت نخست بیش‌تر شرکت‌کنندگان (3/62 درصد)، اقدام کشتن را غیراخلاقی دانستند اما در موقعیت دوم اکثر شرکت‌کنندگان (6/60 درصد)، اقدامی که به کشته شدن یک نفر می‌انجامد را اخلاقی قلمداد کردند. یافته‌‌های پژوهش حاضر، نقش نیت را در قضاوت اخلاقی برجسته ساخت و شاهدی تجربی در حمایت از آموزه‌ی اثر دوگانه فراهم آورد. این پژوهش نشان داد آن‌چه نظریه‌پردازان درباره‌ی نقش قصد در قضاوت اخلاقی بیان می‌کنند با شمّ اخلاقی افراد عادی مطابقت دارد.

---