فاطمه دومانلو، امیرحسین خداپرست،
دوره 6، شماره 1 - ( فروردین ماه 1392 )
چکیده
پیشرفت چشمگیر فناوریهای نوین زیستی در دهههای اخیر ضرورت توجه به مسائل اخلاقی برخاسته از کاربست این فناوریها را بیش از پیش آشکار کرده است. اصول چهارگانهی اخلاق زیستی در پاسخ به همین نیاز تدوین شدهاند و در اختیار دستاندرکاران این بخش قرار گرفتهاند. با این حال، اطلاق این اصول بر موارد جزیی، چنانکه در ابتدا بهنظر میرسد، سهل و ساده نیست و نیازمند آگاهی کافی نسبت به این اصول و نحوهی اطلاق آنها، توجه به شرایط و وضعیت خاص افراد درگیر و تصمیمگیری بر اساس بینش صحیح اخلاقی است و این همه جز با مطالعهی موقعیتهای خاص اخلاقی و تمرین و ممارست در این امر محقق نمیشود. در این پژوهش میکوشیم با فراهم آوردن چند موقعیت خاص اخلاقی در حوزهی فناوریهای کمکباروری، بهعنوان یکی از فناوریهای نوین زیستی که امروز بهطور گسترده بهکار گرفته میشود، و تحلیل فلسفی اصول اخلاق زیستی، نحوهی صحیح تصمیمگیری اخلاقی پزشک در موارد پیچیده را به بحث بگذاریم.
محمد راسخ، امیرحسین خداپرست،
دوره 7، شماره 2 - ( تیر ماه 1393 )
چکیده
باروری از جمله تواناییهای نخستین آدمیان است. این توانایی غالباً بهصورت طبیعی محقق میشود، اما در پارهای موارد روشها و فناوریهای جدید علمی امکان تحقق خواست تولیدمثل را در اختیار زوجین نابارور قرار میدهند. در سالهای اخیر، از عبارت «حق بر باروری» برای اشاره به خواست زوجین برای محقق ساختن توانایی باروری سخن به میان آمده و گاه بر تکلیف حکومت در برآوردن این حق تأکید میشود. بهنظر میرسد ابهام نهفته در «حق بر باروری» میتواند مشکلاتی جدی را در فهم ما از این موضوع و، به تبع، شیوهی مواجهه با آن در جامعه پدید آورد. در این مقاله، ضمن ایضاح مفهوم «حق»، این دعوی درانداخته میشود که «حق بر باروری» را میتوان در هر دو قالب «حقادعا» و «حق آزادی» دریافت اما فقط فهم آن در قالب «حقآزادی» موجه و مقبول است. از این رو، «حق بر باروری»، در واقع، حق بر آزادی درخواست فرزندآوری و جستوجو برای فراهم آوردن مقتضیات آن، از جمله استفاده از روشهای درمان ناباروری، است. این حق، همچون دیگر حقهای آدمی، در توازن و تناسب با مصلحت عمومی قرار دارد، به گونهای که میتواند در شرایطی خاص، مثلاً در شرایط جمعیتی نامناسب، مورد حمایت و تشویق یا ممانعت و تضییق حکومت قرار گیرد.
