محمد خدایاری فرد، باقر غباری بناب، فرامرز سهرابی، عبدالله خرّمی مارکانی، عنایتالله زمانپور، رؤیا راقبیان، غلامعلی افروز، ولیالله فرزاد، نسرین محمودی، بهنوش زینعلی زاده، نرگس تنکمانی،
دوره 11، شماره 0 - ( 1-1397 )
چکیده
هوش معنوی مجموعهای از قابلیتهای معنوی فردی است که به سازگاری و رفتار حل مسأله کمک میکند. هدف مطالعهی حاضر تعیین ابعاد نظری و تعیین روایی ساختاری مقیاس هوش معنوی مبتنی بر بافت فرهنگی و دینی در دانشجویان ایران بود. در این مطالعهی روششناختی تلفیقی، ابتدا با بررسی مقیاسهای موجود، 62 گویه انتخاب شد. در بخش کیفی با 67 نفر از دانشجویان مصاحبه شد و 42 گویهی دیگر مقیاس استخراج گردید. در بخش کمّی، برای تعیین روایی سازه از تحلیل عاملی استفاده شد. نمونههای پژوهش هزار نفر از دانشجویان بود که به شیوهی تصادفی طبقهای انتخاب شدند. کمیتهی اخلاق دانشگاه تهران، مجوز اخلاقی این پژوهش را صادر کرده است. با تحلیل عاملی، تعداد گویهها از 104 به 39 گویه کاهش یافت. از بین ده عامل مدل نظری، هفت عامل در مجموع 21/60 درصد از واریانس کل مقیاس را تبیین نمود. این هفت عامل، زیر عنوانهای فهم معنا و تأثیر امور دینی، درک و بسط حالات آگاهی و فراروندگی، درک پدیدهی متعالی در ورای موجودات هستی، تفکر انتقادی وجودی، توانایی تولید معنای شخصی، حل مسائل با استفاده از منابع معنوی و سازگاری معنوی در روابط بینفردی نامگذاری و طبقهبندی شدند. پایایی مقیاس بر اساس همسانی درونی گویهها بین 731/0 تا 906/0 و پایایی کل مقیاس 945/0 بود. مقیاس 39 گویهای هوش معنوی با ویژگیهای روانسنجی مطلوب و الگوی ساختار عاملی قابل قبول و مبتنی بر آموزههای دینی و فرهنگی ایران میتواند بهعنوان ابزاری روا و پایا در جامعهی دانشجویی ایران کاربرد داشته باشد.
