مینا مبشر، جمیله مهدوینیا، کاظم زنده دل،
دوره 5، شماره 1 - ( (اسفندماه ویژه نامه اخلاق در پژوهش) 1390 )
چکیده
بیانیهی هلسینکی معتبرترین راهنمای اخلاقی در پژوهشهای علوم پزشکی است که تاکنون 8 بار و آخرین بار در سال 2008 بازبینی شده است. شناخت و آگاهی پژوهشگران، شرکتکنندگان در پژوهشهای انسانی، نویسندگان و اعضای کمیتههای اخلاق و سردبیران مجلات پزشکی از مفاد این بیانیه و تغییرات آن برای بهبود انجام پژوهشهای پزشکی و رعایت حقوق شرکتکنندگان در این پژوهشها لازم است.
در این مطالعه ضمن بررسی سیر تکاملی بیانیهی هلسینکی، مفاد آخرین ویرایش (2008) با ویرایش 2004 مقایسه شده و در نهایت تفسیر کاربردی آخرین ویرایش بیانیه و تفاوتهای آن نسبت به ویرایش قبلی آمده است.
در ویرایش 2008 هفت بند جدید نسبت به ویرایش 2004 وجود دارد. چهار مورد از آنها مربوط به رضایت آگاهانه شامل تأکید بر کتبی و آزادانه بودن آن، گرفتن رضایت مجدد در استفاده از نمونههای انسانی، حق پس گرفتن رضایت از طرف شرکتکنندگان در پژوهش، و شرط امکان نداشتن اخذ رضایت است. سه بند جدید در مورد حق شرکتکنندگان بر آگاهی یافتن از مفاد بیانیهی هلسینکی توسط محققان، تأکید برسود بردن گروههای آسیبپذیر از پژوهش، و تأکید بر ثبت کارآزماییهای بالینی است.
آگاهی و شناخت دستورالعملهای بینالمللی مانند هلسینکی در بهکارگیری صحیح استانداردهای لازم علمی و اخلاقی در پژوهشهای پزشکی بسیار حائز اهمیت است. در آخرین ویرایش بیانیهی هلسینکی بیش از نسخ قبلی بر آگاهی و رضایت شرکتکنندگان در پژوهش و مخصوصاً گروههای آسیبپذیر تأکید شده است.
