25 نتیجه برای اسلامی
حسن دانایی فرد، علی رجبزاده، آذر درویشی،
دوره 3، شماره 4 - ( 7-1389 )
چکیده
عملکرد سازمانهای دولتی بر ارتقاء مشروعیت مردمی آنها تأثیر میگذارد. بیمارستانهای دولتی از جمله سازمانهای عمومی هستند که عملکرد آنها در افزایش اعتماد شهروندان به دولت نقش کلیدی ایفا میکند. پاسخگویی عمومی بهعنوان یکی از شاخصهای نرم عملکرد در ادبیات مدیریت در بخش دولتی حائز اهمیت فراوان است. دانش موجود بر تأثیر متغیرهای مختلف بر پاسخگویی عمومی اشعار دارد ولی به نقش شایستگی اخلاقی- اسلامی و فرهنگ خدمتگزاری نپرداخته است. هدف این پژوهش، بررسی رابطهی شایستگی اخلاقی - اسلامی و فرهنگ خدمتگزاری با پاسخگویی عمومی است. پژوهش حاضر نوعی پژوهش توسعهای است و استراتژی آن همبستگی است. مدل این پژوهش، در بیمارستانهای دولتی شهر تهران آزمون شده است. در این پژوهش، دو سؤال مورد بررسی قرار گرفت: 1) تا چه حد شایستگی اخلاقی - اسلامی مدیران بیمارستانهای دولتی پاسخگویی عمومی آنها را افزایش میدهد؟ 2) تا چه حد فرهنگ خدمتگزاری تأثیر شایستگی اخلاقی- اسلامی مدیران بیمارستانهای دولتی را بر پاسخگویی عمومی آنها نسبت به بیماران ارتقاء میبخشد؟ نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل دادهها نشان داد بین شایستگی اخلاقی- اسلامی مدیران و پاسخگویی عمومی رابطهی معنیدار مثبتی وجود دارد. تأثیر شایستگی اخلاقی- اسلامی بر پاسخگویی عمومی حدود 04/0 درصد بود. همچنین نتایج حاکی از آن بود که فرهنگ خدمتگزاری تأثیر شایستگی اخلاقی - اسلامی بر پاسخگویی عمومی را حدود 1/ 0 درصد افزایش میدهد.
حسین درگاهی، آیت معروفی،
دوره 3، شماره 4 - ( 7-1389 )
چکیده
از نظر تاریخی، پیدایش بیمارستانها به سه دوره تقسیمبندی میشود: دورهی ایران قبل از اسلام، دوران اسلامی و ایران بعد از اسلام، مغربزمین و دورهی ورود بیمارستانهای اروپایی و آمریکایی به ایران. این مقاله با هدف مقایسهی تاریخ پیدایش بیمارستانها در دورههای مختلف تهیه و تدوین شده است. این پژوهش یک مقالهی مروری و مقایسهای است. برای جمعآوری اطلاعات از موتورهای جستوجوگر رایج و انتخاب مقالات مرتبط و کتب معتبر استفاده شد.
ایران پیش از اسلام دارای قوانین پزشکی خاص خود بود. در دوران اسلامی، بیمارستان به مفهوم مدرن آن بهکار میرفت. پزشکان مسلمان اولین کسانی بودند که میان بیمارستان با معابد، نوانخانهها، آسایشگاههای فقرا و جذامخانهها تفاوت قائل شدند. ایرانیان در ایجاد و ادارهی بیمارستانها، پیشرو ملتهای متمدن هم عصر خود بودند. اما با شروع قرون وسطی، ساخت بیمارستانها در مغربزمین دچار تحول شد.
در طی قرون متوالی، دراغلب نقاط مغربزمین، شیوههای درمانی در بیمارستانها به جادو و طلسم ختم میشد، اما در قلمرو دولتهای اسلامی بیمارستانهای پیشرفتهای وجود داشت. این بیمارستانها درمقایسه با بیمارستانهای امروزی دارای مزیتهایی بودند. اگرچه در عصر حاضر، خدمات بیمارستانها برای حل مشکلات جدی نظام سلامت برکسی پوشیده نیست، اما بهدلیل ساختار نامناسب نظام سلامت و رویکردهای نادرست به مراقبتهای پزشکی، این نوع خدمات در این مقطع تاریخی مورد انتقاد صاحبنظران و منتقدین قرار گرفته است.
سیدمحمود طباطبایی، سیدحسن علم الهدی،
دوره 5، شماره 5 - ( 7-1391 )
چکیده
باتوجه به اینکه در کشور ما، رعایت قوانین اسلامی در عرصههای مختلف زندگی - از جمله انجام اعمال پزشکی - ضروری است و عملکردها نباید مخالف با مبانی فقه و اخلاق اسلامی باشند، بهنظر میرسد که پزشکان، علاوه بر داشتن صلاحیتهای علمی و قانونی، میباید با احکام فقهی و ضوابط اخلاقی مرتبط با حرفهی خود، بر اساس این مبانی آشنایی پیدا کنند که اولاً: دانش فقه، مجموعهی فراگیری از احکام را ارائه میکند که از قرآن، احادیث پیامبر و معصومان، اجماع فقها و عقل استنباط شده و پاسخگوی نیازهای فردی و اجتماعی در شرایط و موقعیتهای گوناگون هستند و ثانیاً: اصول اخلاقی در قرآن، روایات و اظهارات اندیشمندان و علمای دین، به تفصیل بیان شده و میتوان ضوابط اخلاق پزشکی را درحد تخصصی از آنها استخراج کرد. در این مقاله، به مرور متون معتبر فقهی، اخلاقی و پزشکی به منظور استخراج مطالب مرتبط با فقه و اخلاق پرداخته شده، اظهارات و تحلیلهای فقیهان و اندیشمندان گذشته و معاصر دربارهی قلمرو فقه پزشکی و اخلاق پزشکی و وجوه اشتراک و اختلاف آنها، شناسایی و بررسی شده اند. بر اساس نتایج به دست آمده، فقه پزشکی برای هر رویداد و پدیدهای در حیطه ی پزشکی که معمولاً جنبه ی بیرونی دارد، به تعیین حکم میپردازد و مکلفان وظیفه دارند آنها را به عنوان حکم خداوند، اجرا نمایند. اما اخلاق پزشکی، شامل ضوابط و مقررات بسیار وسیع و متنوع مرتبط با هرگونه عملکرد و رویداد بیرونی و درونی در حوزهی پزشکی است که عموماً باعث ارتقای کیفی گردیده، ممکن است همسان یا متفاوت با احکام فقهی باشند و علیرغم مطرحشدن آنها بهصورت دستورالعمل، تأکید به پیروی از آنها همانند الزام به اجرای احکام فقهی نیست.
سعید نظری توکلی، نسرین نژادسروری،
دوره 5، شماره 7 - ( 11-1391 )
چکیده
رازداری یکی از قواعد کهن حرفهی پزشکی است که ضمن تأثیر بر چگونگی رابطهی میان پزشک و بیمار، تأمین کنندهی منافع فردی بیمار و پزشک و همچنین مصالح اجتماعی است. در آموزههای دینی نیز ضمن تأکید بر وجوب رازداری، افشاکنندهی راز بهدلیل ارتکاب گناه کبیره، سزاوار مجازات اخروی دانسته شده است. امروزه، با ابداع روشهای نوین تشخیصی و درمانی و گستردگی دامنهی اطلاعرسانی، زمینهی افشای راز بیماران بیش از پیش فراهم شده است. این مقالهی مروری حاصل یک مطالعهی توصیفی است. برای جمعآوری اطلاعات از مطالعهی کتب معتبر و جستوجو در منابع اینترنتی و مقالات مرتبط استفاده شد. پس از توضیح مفاهیم و مبانی رازداری در اخلاق پزشکی، همچنین اخلاق فضیلتگرای اسلامی، در بررسی تطبیقی، اشتراکها و تفاوتهای این دو دستگاه اخلاقی در مسألهی رازداری بررسی و تبیین میشود. صرف نظر از تأکید آموزههای اخلاق پزشکی و اخلاق اسلامی بر ضرورت حفظ رازداری در جلب اعتماد عمومی، رازداری در اخلاق اسلامی بهواسطهی در بر گرفتن دو حوزهی راز خود و راز دینی، افزون بر راز دیگری، از گستردگی بیشتری برخوردار بوده و فرد رازدار بهواسطهی امانتداری، از پاداش اخروی هم بهرهمند خواهد شد. همچنین، در اخلاق پزشکی، تنها رفتار کادر درمانی مورد ارزیابی قرار گرفته و به انگیزه و حالات نفسانی آنان توجهی نمیشود، اما در اخلاق اسلامی، از آن جهت که ویژگیهای نفسانی افراد مورد ارزیابی اخلاقی قرار میگیرد، رازداری امری پایدارتر بوده و بدون هیچگونه نظارت خارجی کارایی خود را حفظ خواهد کرد.
ربابه طاهری پناه،
دوره 5، شماره 8 - ( 12-1391 )
چکیده
بارداری یک پدیدهی فیزیولوژیک است که با در نظر گرفتن آناتومی و شرایط جسمی در زنان و مردان متفاوت است. هر طوری که سن باروری در زنان بین 15 تا 40 سال و در برخی از موارد 45 سال مطرح شده است. زیرا وضعیت جسمی و بیماریهای داخلی مثل فشار خون و قلبی و دیابت هم پس از این سن مشکلاتی را برای مادر بهوجود خواهد آورد. لذا بسیاری از این موارد باعث میشود بهطور خودبهخود پروسهی باروری محدود شود. امروزه، با زندگی مدرن و به تاخیرافتادن سن ازدواج تمایل زوجها به بارداری در سنین بالا افزایش یافته است. ولی با توجه به مشکلات متعدد در زمینهی باروری این زوجها، لقاح آزمایشگاهی (IVF) را میتوان یا بهعنوان یک معجزهی پزشکی یا دستکاری در قانون و مشی الهی در نظر گرفت. پزشکان چه تعهد حرفهای به زنان نابارور و تا چه حد دارند؟ آیا انسان و علم پزشکی مجاز است تا این پدیدهی فیزیولوژیک را تغییر دهد. استفاده از IVF نیز مانند دیگر جنبههای علم پزشکی، شامل یکسری مسائل مختلف اخلاقی است که همهی افراد درگیر در این فرایند باید به آن آگاهی داشته و با درایت کافی آن را بهکار ببندند. دو نکتهی مهم در این زمینه سلامت مادر و سلامت فرزند و حقوق اوست که تا چه حد تیم پزشکی در استفاده از روشهای کمکباروری این حق را برای او قائل شدهاند. سلامت فرزند متولدشده خود نقش مهمی در این زمینه دارد. با توجه به اینکه با افزایش سن، احتمال ناهنجاریها هم افزایش مییابد. یکی از موارد فوق ارتباط بین سن والدین و اوتیسم کودکان است که دیده شده است با افزایش سن مادر یا پدر اوتیسم زیادتر دیده میشود. از طرفی آیا این فرزندان نیازهای کودکانهی خود را با داشتن والدین مسن میتوانند برآورده کنند. آیا این فرزندان از همان حقوق فرزندان والدین جوان برخوردار خواهند بود. این مسائل باعث شده تا در مذاهب مختلف با در نظر گرفتن اخلاق پزشکی و حقوق مادر و فرزند محدودیتهایی را برای انجام اقدامات درمانی قائل شوند. در بسیاری از کشورهای اروپایی انجام چنین اقدامات درمانی پس از 40 سال ممنوع است. متأسفانه، در ایران هیچ قانون خاصی وجود ندارد و با توجه به قانون اهدا تخمک و جنین بیماران را بدون محدودیت وارد سیکل درمانی میکنند. بروز عوارض مختلف درمانی، ریسک بیهوشی و غیره بهطور متناوب دیده میشود. در این بحث تلاش میشود تا با ارائهی نظرات و دیدگاه اسلامی و مقایسهی آن با مکاتب مختلف، پیشنهاد تدوین قانونی در این زمینه ارائه شود.
جواد سعید تهرانی،
دوره 5، شماره 9 - ( 12-1391 )
چکیده
اگر چه در فرهنگ اسلامی دانش بهصورت مطلق فضیلت بهحساب می آید اما دانشی مورد تایید است که در مسیر صلاح و سعادت جامعه از آن استفاده شود. در روایات اسلامی در نکوهش عالمان بی عمل تعبیرات تکان دهندهای آمده است.
بنابراین، دانش اگر مطلق در نظر گرفته شود نه تنها موجب هدایت فرد و جامعه نمیشود چه بسا ابزاری در دست انسانهای ناپاک و دشمن بشریت بوده و موجب گسترش ظلم و فساد در روی زمین شود. اما علم قادر است توانمندی ایمان را ارتقاء دهد و انسان و جامعهی بشری را با دو بال علم و ایمان به کمال مطلوبش برساند.
صاحبـــدلی به مدرسه آمد زخانقـــــــاه بشکست عهد صحبت اهل طــــریق را
گفتــم میان عالم و عابـــــد چه فرق بود تا اختیار کردی از آن این فریـــــق را
گفت آن گلیم خویش برون می برد ز موج وین سعی می کند که بگیرد غریـق را
سعدی
امام سجاد (ع) در یکی از فرازهای صحیفهی سجادیه به خدا عرض میکند:
«واجعلنی من ادله الرشاد بارالها» مرا از دلایل رشاد و هدایت قرار ده.
رشاد و رشید از ریشه رشد است، یکی از نامهای خداوند رشید است، در توضیح کلمهی رشید در نهایه ابن اثیر آمده است که الرشید هو الذی ارشد الخلق الی مصالحهم. او خداوندی است که ارشاد می کند مردم را به آنچه مصلحت آنان است یعنی هدایت کننده و دلالت کننده مردم به خیر و صلاحشان.
هدایت جامعه و ارشاد مردم به عهدهی کیست ؟
این وظیفهی مقدس در درجهی اول به عهدهی انبیاء الهی و در نهایت به عهدهی رسول گرامی اسلام (ص) و جانشینان او محول شده است و کسی که در راه آموزش مردم قدم بر می دارد در واقع خط مشی رسول اکرم (ص) و ائمهی معصومین صلوات الله علیهم را می پیماید. در این مقاله ده ویژگی که برازندهی اساتید و مربیان است بیان میشود.
معصومه ایمانی پور،
دوره 5، شماره 9 - ( 12-1391 )
چکیده
پذیرفتن هر نقشی، مسؤولیتهایی بهدنبال دارد و ایفای این مسؤولیتها مستلزم رعایت جنبههای اخلاقی بسیاری است. تدریس نیز مانند هر نقش و مسؤولیت حرفهای دیگری دارای یکسری اصول و مبانی اخلاق حرفهای است که از سوی شاغلین به آن باید رعایت شود. علاوه بر این خود معلمی، حرفهای است که ماهیت اخلاقی دارد و اخلاق در همه جای آن جاری است. از همین رو، بسیاری از دانشگاههای جهان در راستای فراهم کردن یک مجموعه از ضوابط و استانداردهای اخلاقی که همهی افراد به آن معتقد باشند و افزایش پایبندی به اصول حرفهای، برای شاغلین حرفهی معلمی یک مجموعه راهنما از کدهای اخلاقی تدوین کردهاند. التزام اساتید به رعایت استانداردهای آموزشی، آشنایی با اصول تدریس و کلاس داری، تقید به مسؤولیتهای حرفهای، رعایت انصاف و عدالت، احترام و ادب، دلسوزی و صداقت در برخورد با دانشجویان و همکاران از جملهی این کدهای اخلاقی هستند. اما آنچه مهم است اینکه با مقایسهی این کدهای اخلاقی جهانی و دستورات دینی اسلام در زمینهی اخلاق آموزش در مییابیم که مجموعهی این کدها چیزی بیش از آموزههای دینی و توصیههای اخلاقی اسلام در امر تعلیم و تربیت نیست، بلکه گستره و دقت و ظرافتی که در مبانی اخلاق حرفهای معلمی برگرفته از اخلاق اسلامی وجود دارد آنچنان وسیع و جهانشمول است که میتواند بهعنوان خط مشی و دستورالعمل اخلاق آموزش در هر فرهنگ و هر رشتهای مورد ارجاع و استفاده قرار گیرد.
غنای فرهنگ و تربیت اسلامی تا بدانجاست که تنها رعایت استانداردهای اخلاق حرفهای را برای اشتغال به حرفهی معلمی کافی نمیداند. دستیابی به وضعیت اخلاقی مطلوب و فضائل اخلاقی نیازمند تربیت است و مراکز آموزشی بهعنوان یکی از مهمترین ارگانهای مسؤول در این زمینه شناخته میشوند. آموزش عالی نیز بهعنوان یک نهاد آموزشی مهم، در امر تربیت اخلاقی دانشجویان و جوانان نقش بسزایی دارد. از آنجا که اعضای هیأت علمی دانشگاهها نقش اصلی را در اداره و هدایت امر آموزش بر عهده دارند، بهعنوان مهمترین گروه مسؤول در تربیت اخلاقی دانشجویان شناخته میشوند. انسانها برای دست یازیدن به رفتار و فضائل اخلاقی نیاز دارند که تربیت شوند و آموزش ببینند و لازمهی چنین تربیتی، بهره بردن از محضر استادی است که خود آراسته به فضائل اخلاقی باشد. نخستین گام در رشد اخلاقی دانشجو، توجه به خودپیرایی و جانآرایی استاد یا همان تخلق به اخلاق فردی و گام دوم تلاش در جهت تبلور عینی اخلاق در بروز رفتارهاست. لذا ضروری است اساتید با تجهیز کردن خود به عنصر تهذیب، آراسته به منش اخلاقی شده و توجه بیشتری به جنبههای رفتاری خود داشته و بدانند که صرفنظر از رشتهی تخصصی که تدریس میکنند یکی از عوامل مؤثر و تعیینکنندهی رشد فضایل اخلاقی در دانشجویان هستند. از این رو در در اندیشه دینی همواره تعلیم، تهذیب، دانایی و دینداری همزاد و همراهند و پیرایش نفس، اولین و مهمترین اصل اخلاقی است که یک استاد باید به آن عمل کند.
نجف الهیاری فرد،
دوره 6، شماره 1 - ( 1-1392 )
چکیده
زیستفناوری بهدلیل گسترهی وسیع کاربردهای خود در بخشهای مختلف صنعت، کشاورزی، پزشکی، محیط زیست و...، فناوری برتری است که نقش مهمی در ترسیم آیندهی کشورهای جهان ایفا خواهد کرد.سازمان فائو پیشبینی کرده است که تأمین امنیت غذای 1/9 میلیارد نفری جمعیت جهان در سال 2050 مستلزم افزایش 70 درصدی تولید غذا در جهان و افزایش 100 درصدی تولید غذا در کشورهای در حال توسعه است. مؤسسهی بینالمللی ارزیابی بهرهگیری از بیوتکنولوژی کشاورزی اعلام کرده است، زیستفناوری میتواند راه حلی کلیدی برای رشد روزافزون تقاضا برای غذا در جهان باشد. لذا بهرهبرداری هدفمند از زیستفناوری با رعایت تمامی جنبههای ایمنی و اخلاقی مربوطه منجر به افزایش تولید مواد غذایی و بهرهوری قابل توجه خواهد شد. البته این خود مرهون فرهنگسازی، تدوین قوانین و مقررات، تولید و تجاریسازی محصولات تراریختهی ژنتیکی و اصلاح الگوی مصرف جامعه است.بررسی دیدگاههای مراجع عظام و نظریات فقهی مصرف محصولات تراریخته حاصل از مهندسی ژنتیک ما را به مسائل اخلاق زیستی مربوطه و چگونگی استفادهی صحیح رهنمون خواهد کرد. در این تحقیق از مراجع عظام شیعه جنبههای مختلف مصرف مستقیم و غیرمستقیم محصولات حاصل از مهندسی ژنتیک در قالب چهار پرسش استفتاء شده است. همهی ایشان مصرف این محصولات را مجاز دانستهاند، همچنین، برخی این اجازه را مشروط بر عدم ضرر رسانی در حال و آینده، اطلاع مشتریان از نوع محصول دریافتی و اینهمانی محصولات اعلام کردهاند. در این مقاله ضمن اعلام پاسخهای دریافتشده، جنبههای اخلاق زیستی و فقهی دیدگاههای مراجع عظام در زمینهی محصولات تراریخته تبیین میشود.
محمداسماعیل انصاری، محمد شاکر اردکانی،
دوره 6، شماره 2 - ( 2-1392 )
چکیده
اخلاق کاری در سالیان اخیر بهدنبال شکست شرکتهای بزرگ و بحرانهای غرب اهمیت بسیاری پیدا کرده است. هدف اصلی مطالعه، بررسی رابطهی میان اخلاق کار اسلامی و تعهد سازمانی و ابعاد سهگانه آن شامل تعهد عاطفی، مستمر، و هنجاری است. پژوهش حاضر به روش توصیفی- همبستگی در سال 1389 انجام شده است. در این مطالعه نمونهی آماری به حجم 159 نفر از کارکنان دانشکدههای دانشگاه علوم پزشکی اصفهان به روش تصادفی طبقهای انتخاب و استفاده شده است. برای جمعآوری دادهها برای شاخص اخلاق کار اسلامی از پرسشنامهی 17 آیتمی Ali و برای شاخص تعهد سازمانی و ابعاد آن از پرسشنامهی استاندارد 24 آیتمی Meyer و Allen استفاده شده است. دادههای جمعآوری شده با استفاده از نرمافزار SPSS از طریق ضریب همبستگی و رگرسیون مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج تجزیه و تحلیل عاملی چند بعدی بودن تعهد سازمانی را اثبات کرده است و همچنین، نتایج تجزیه و تحلیل همبستگی و رگرسیون رابطهی مثبت و مستقیمی میان اخلاق کار اسلامی و تعهد سازمانی کل و ابعاد سهگانه را نشان میدهد. متغیرهای جمعیتشناختی تأثیری بر اخلاق کار اسلامی و تعهد سازمانی نداشته است. با توجه به نتایج تحقیق، کارکنان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان بیشتر یا بهدلیل پیوند عاطفی به سازمان یا بهدلیل نداشتن فرصتهای شغلی بهتر در خارج از سازمان به سازمان متعهداند که این نتایج باید مورد توجه مدیران قرار بگیرد و نشان میدهد که کارکنان بیمیل به ترک سازمان برای یافتن شغلی بهتر با شرایط بهتر نیستند. با توجه به رابطهی میان اخلاق کار اسلامی و ابعاد تعهد به مدیران دانشگاه توصیه میشود که با ارائهی کدهای اخلاقی و توسعهی اصول اخلاق کار اسلامی تعهد سازمانی را در سازمان افزایش دهند.
سید مهدی صالحی، فاطمه فرامرزی رزینی، نازآفرین قاسم زاده،
دوره 6، شماره 3 - ( 5-1392 )
چکیده
در فقه شیعه در باب مسؤولیت پزشک با عنوان «ضمان طبیب» دو نظریهی عمده مطرح است. اکثر فقها (مشهور) پزشک حاذق و ماهر را اگر چه مرتکب تقصیری نشده باشد، ضامن میدانند؛ در مقابل، اقلیت فقها (غیرمشهور) وی را ضامن نمیدانند که عمدهی دلیل آنها اصل برائت است. قانون مجازات اسلامی نیز به پیروی از نظر مشهور، مسؤولیت مطلق را پذیرفته است. این در حالی است که اصل برائت بهعلت دارا بودن مبانی دینی، اخلاقی و انطباق با سرشت انسانها بهعنوان یکی از اصول اساسی و بنیادین حقوق جزا پذیرفته شده و بهدلیل عنایت خاصی که دین مبین اسلام به آن مبذول داشته، در قانون اساسی کشور ما همچون قوانین اساسی و عادی دیگر ملل متمدن دنیا گنجانده شده است. همچنین، امروزه، با ابداع روشهای جدید درمانی و تخصصیشدن اعمال پزشکان برای جزء جزء بیماریهای مرتبط با جسم و روان افراد، ضمن حساستر شدن اعمال پزشکی، حوادث پزشکی نیز به تبع آن افزایش یافته و مفهوم تقصیر پزشکی جنبهی خاص به خود گرفته است که تأمل بر اصل برائت را ضروریتر میکند. از این رو، پژوهش حاضر برآن است با تکیه بر اندیشههای اندیشمندان حقوقی و تألیفات فقها و اصول و قواعد فقهی، اصل طلایی برائت را در مورد پزشکان که مظهر شفابخشی خدا هستند، بیش از پیش مورد توجه قرار دهد.
علی اکبر جعفری، فاطمه علیان امینآبادی، زهرا حسین هاشمی دهقی،
دوره 7، شماره 2 - ( 4-1393 )
چکیده
علی افضل قاطع قزوینی از پزشکان حاذق و دانشمند دورهی صفویه است که در بررسی تاریخ پزشکی آن دوره، کمترین توجه به شخصیت و فعالیتهای پزشکی او شده است. در مجموعه آثار قزوینی، سه اثر علمی در حوزهی طبی وجود دارد که میتواند در بررسی تاریخ پزشکی صفویه مورد توجه قرار گیرد.بر این اساس، مقالهی حاضر با رویکرد توصیفی- تحلیلی ضمن بررسی زندگی علی افضل قزوینی، رسالهی فواید الافضلیه را معرفی میکند. این رساله، دائرهالمعارفی است حاوی مطالب متنوع و لازم برای پزشکان دوره صفوی که آنها را از مراجعه به دیگر منابع بینیاز می کرده است. بر این اساس، مهمترین سؤال پژوهش این است که: رسالهی طبی فواید الافضلیه دارای چه مشخصات و ویژگیهایی است که آن را بهعنوان اثری مهم در پزشکی دورهی صفویه قرار میدهد؟ بررسی زندگی علی افضل قزوینی و واکاوی محتوای رسالهی فواید الافضلیه نشان میدهد این رساله، حجیمترین رسالهی پزشکی عصر صفوی است که حاوی اطلاعات ضروری مورد نیاز پزشکان بوده است. لذا برای بررسی پزشکی دورهی صفویه توجه به رسالهی طبی فواید الافضلیه بسیار ضروری است.
لیلی کیوانلو، طیبه رحیمی پردنجانی، علی محمدزاده ابراهیمی،
دوره 8، شماره 6 - ( 12-1394 )
چکیده
طرح پژوهش همبستگی از طریق الگویابی معادلات ساختاری بود و نمونهی پژوهش شامل 203 نفر از کارکنان دانشگاه علوم پزشکی سبزوار بودند که با استفاده از روش نمونهگیری سرشماری انتخاب شدند. شرکتکنندگان در این پژوهش پرسشنامههای اخلاق کار اسلامی، رضایت شغلی، تعهد سازمانی و انگیزش درونی را تکمیل نمودند. روایی و پایایی همهی پرسشنامهها قابل قبول گزارش شده است. ارزیابی الگوی پیشنهادی با استفاده از الگویابی معادلات ساختاری (SEM) براساس نرم افزارAMOS- 21 و SPSS- 19 انجام گرفت. جهت آزمودن اثرات واسطهای از روش Bootstrap در برنامهی ماکرو آزمون Preacher & Hayes استفاده شد. نتایج نشان داد که الگوی پیشنهادی از برازندگی خوبی برخوردار است. اخلاق کار اسلامی اثر مستقیمی بر رضایت شغلی و تعهدسازمانی دارد. همچنین، اثر واسطهای انگیزش درونی در رابطهی بین اخلاق کار اسلامی و رضایت شغلی و اخلاق کار اسلامی و تعهدسازمانی مورد تأیید قرار گرفت. سازمانها میتوانند با تکیه بر اخلاق کار اسلامی و نیز آموزش به کارکنان و سرپرستان برای تقویت انگیزش درونی، رضایت شغلی و تعهد سازمانی کارکنان را ارتقاء بخشند.
سید مجتبی موسوی بزاز، جعفر شکری، صادق شکری،
دوره 9، شماره 6 - ( 12-1395 )
چکیده
امروزه، مشکلات فراروی طب رایج در ایران موجب اقبال عمومی به طب سنتی ایرانی شده که اصطلاح طب اسلامی نیز به موازات آن مطرح شده است. گرچه موافقان، طب اسلامی را دارای مبانی و اصول، ایدئولوژی، علوم پایه و منابع محکمی میدانند، تصویر علمی و روشنی از آن ارائه نشده است و دستکم در آثار پژوهشی در دسترس، همچنان مبهم است. مطالعهی حاضر بهشکل مروری-توصیفی و کتابخانهای انجام شده است. پایگاههای آی اس آی، پاب مد، آی اس دی، گوگل اسکولار، مگیران و اس آی دی بهمنظور شناخت این مبانی، جستوجو شد. دو نفر جستوجوی مستقل انجام دادند و حاصل را در جلسهای مشترک تجزیه و تحلیل کردند. ارزیابی کیفی توسط متخصص پزشکی اجتماعی انجام شد. وابستگی نویسندگان به مراکز علمی مصوب از شاخصهای گزینش منابع جهت ورود به مطالعه بود. مبانی طب اسلامی با نگاهی به رابطهی علم و دین مرور شد. شش دیدگاه شامل تایید، رد، اولویت بخشی یا ترکیبی قابل بیان بود. برای این منظور، مضامین طبی در حوزهی آیات و روایات و طب رایج با نگاه به طبقهبندیهای رابطهی علم و دین تعریف شد. برای بیان مفاهیم علم دینی و طب اسلامی بهترتیب از نظرات علامه جوادی آملی و مهدی اصفهانی استفاده شده است که در حال حاضر از جایگاه و بنیاد استدلالی متینتری برخوردارند؛ ایشان ضمن اعتقاد به لزوم اتصال وحیانی، از رئالیسم انتقادی نیز بهره گرفتهاند و شرط تحقق علم اسلامی را هویت درونی اسلامی آن علم میدانند و معتقد به روایی دیگر لوازمات و پیامدهای آن هستند
مهدی ناطق پور، علی کاظمیان، نیکزاد عیسی زاده،
دوره 10، شماره 0 - ( 1-1396 )
چکیده
فرهنگ اسلامی، مجموعهای درخشان و جامعنگر در تمدن انسانی است. تفکر اسلامی، تن و روان و جان را در ارتباطی تنگاتنگ میبیند و سلامت هر کدام را در گرو سلامت دیگری میداند. در بسیاری از آیات و روایات، بر توجه توأمان به روح و جسم تأکید شده است. از سوی دیگر با مراجعه به آثار فقهی علما و فقهای بزرگ میبینیم شرط صحت بسیاری از عبادات متوقف بر طهارت و نظافت است و در نتیجه، بسیاری از دورههای فقهی و رسائل عملیه با بحث طهارت و لوازم آن شروع میشوند. در حدیثی از رسول خدا(ص) آمده است: «الطُّهورُ نِصف الایمان»؛ پاکیزگی نیمی از ایمان است. پس تلاش در حفظ سلامت روحی و جسمی از لوازم دینی برای هر مسلمان دانسته شده است.
در دوران شکوفایی طب در میان مسلمانان، بهداشت و درمان در کنار یکدیگر بررسی میشدند. با ظهور حکیمان و طبیبان بزرگ اسلامی، این رشته از علوم از استحکام، غنا، نظم و ترتیبی شایسته برخوردار شد. طب در نزد اکثر حکما و اطبای مسلمان به سه بخش کلی تقسیم میشد: بهداشت (پیشگیری)، شناخت بیماریها و درمان آنها. در میان کشورهای اسلامی، ایران در علم طب از جایگاهی ویژه برخوردار بود: قبل از انتشار اسلام در ایران، مرکز علمی «جندیشاپور» از مهمترین مراکز طبی در زمان خود بود و طبیبان آن به عالم طب خدماتی ارزنده ارائه کردند؛ پس از تشرف ایرانیان به اسلام نیز، اطبای مسلمان ایرانی جزء پرکارترین و حاذقترین طبیبان زمان خود بودند. به منظور مروری اجمالی بر جایگاه بهداشت و طب در دوران شکوفایی طب اسلامی، با استفاده از روش مطالعات توصیفی و با مراجعه به آثار و شواهد تاریخی بهجامانده از مورخان و حکیمان ادوار گذشته، این بررسی انجام پذیرفت.
اکبر آقایانی چاوشی،
دوره 11، شماره 0 - ( 1-1397 )
چکیده
بازخوانی تاریخ اخلاق پزشکی، تحلیل و بررسی سیره و آثار پزشکان پرآوازه دورهی اسلامی و بهرهبرداری از این میراث گرانبها ضرورتی انکارناپذیر است؛ ازاینرو در پژوهش حاضر با روش توصیفیتحلیلی، کتابهای طب الفقراء و المساکین اثر ابنالجزار، کامل الصناعه الطبیه اثر اهوازی، القانون فی الطب اثر ابنسینا و ذخیرهی خوارزمشاهی اثر جرجانی بررسی و واکاوی شده است. از تحلیل دستورالعملها و توصیههای اخلاقی مندرج در آنها در تعامل پزشک و بیمار و نیز سیرهی عملی آنان در این زمینه، شش اصل از اصول مهم اخلاق پزشکی اسلامی به دست آمده که عبارتاند از: توکل به خدا، سودرسانی، آسیبنرساندن، امانتداری، شفقت و احسان. از اصول مذکور، دو اصل سودرسانی و آسیبنرساندن، بیش از اصول دیگر در کانون توجه و تأکید بوده است که میتواند حاکی از اهمیت این دو اصل اخلاقی در آموزههای اسلامی باشد. موضوعات اخلاقی در حیطهی امور پزشکی دورهی اسلامی، تنوع و گستردگی و ضرورتهای کنونی را نداشته است؛ ازاینرو در مباحث مربوط به پیش از ولادت و آغاز حیات انسان، تنها به ممنوعیت سقط جنین اشاره شده و از مراقبتهای پایان حیات بیمار بحثی به میان نیامده است.
مجید قورچی بیگی، اعظم مهدویپور، طه زرگریان،
دوره 11، شماره 0 - ( 1-1397 )
چکیده
جراحت نافذه از جمله جراحاتی است که قانونگذار در کتاب چهارم قانون مجازات اسلامی، تحت عنوان دیات طی مادهی ۷۱۳ بدان اشاره کرده و مقرر داشته است: «نافذه جراحتی است که با فرورفتن وسیلهای مانند نیزه یا گلوله در دست یا پا ایجاد میشود، دیهی آن در مرد یکدهم دیهی کامل است و در زن ارش ثابت میشود.» نکتهی شایستهی توجه آن است که مقنن، ضمانِ جراحت نافذهی مرد را دیهی مقدَر به میزان یکدهم دیهی کامل قرار داده است، درحالیکه ضمان را در جراحت نافذهی زنان، ارش میداند. مبانی مادهی مذکور متخذ از دیدگاه گروهی از فقهاست؛ اما با مداقه در منابع فقهی دریافت میشود که گروه دیگری از فقها دیهی جراحت نافذه را در مردان و زنان برابر دانسته و هر دو را مشمول دیهی مقدر میدانند. پژوهش حاضر براساس روش توصیفیتحلیلی پس از طرح دیدگاههای مختلف فقهی، به ارزیابی ادلهی مزبور میپردازد؛ سپس با اثبات نقص ادلهی دیدگاهی که قائل به ثبوت ارش در جراحت نافذه برای زنان است، نشان میدهد که تأکید حقوق اسلامی بر آن است که دیهی جراحت نافذه در مرد و زن، مساوی بوده و به میزان یکدهم دیهی کامل است.
مجید رمضان، محمدابراهیم سنجقی، حسین تاجآبادی، زهرا سجادی،
دوره 11، شماره 0 - ( 1-1397 )
چکیده
در دنیای امروز، با وجود مطالعات فراوان و صرف بودجههای کلان برای کنترل استرس شغلی، نیاز به تولید الگویی کارآمد برای مدیریت این استرس، بهشدت، احساس میشود. آمار روزافزون معضلات اجتماعی و فردی برخاسته از استرس شغلی، از نشانههای ناکارآمدی مدلهای پیشین، با وجود تلاشهای فراوان، بوده است. این مقاله، با هدف سنجش وضعیت موجود سازمانها، به منظور اصلاح و کاهش استرس شغلی کارکنان شکل گرفت. پس از بهدستآوردن پایایی و روایی مدل برگرفته از مرور ادبیات و مصاحبهها و پرسشنامهی خبرگی، آزمون مدل، نیازمند پژوهشی میدانی بود؛ لذا پرسشنامهای محققساخته با تخصیص نود گویه برای توزیع در بخشهای پراسترس شش بیمارستان دولتی آموزشی، نظامی و خصوصی، آماده شد. پس از دریافت نظرهای شاغلان در بخشهای پراسترس،یافتههای جامعهی آماری توصیف و تحلیل شدند؛ همچنین، با بهدستآمدن مدل مفهومی مدیریت استرس شغلی از دیدگاه اسلام، مبتنی بر خداباوری، تداوم زندگی پس از مرگ و اخلاقمحوری و با توجه به اینکه بیمارستانها یکی از مهمترین سازمانهای پراسترس شغلی قلمداد میشوند، آزمون مدل نیز در بخشهای پراسترس بیمارستانها، فرضیهی پژوهشگر را اثبات کرد؛ سپس، بر اساس نتایج بهدستآمده، الزام تقویت باورهای دینی در این سازمانها تبیین و مدل مدیریت استرس شغلی کارکنان از دیدگاه اسلام، از طریق سنجش وضعیت موجود سازمانهای پراسترس، تأیید شد. نهادهای سیاستگذار در امر سلامت، همچون: سازمان نظام پزشکی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دانشگاههای علوم پزشکی میتوانند از شاخصها، مؤلفهها و ابعاد مدل فوق بهرهبرداری کنند.
محمدتقی اسلامی، حسن بوسلیکی،
دوره 12، شماره 0 - ( 1-1398 )
چکیده
مفهوم طب اسلامی که با مفهوم طب سنتی و حتی طب مسلمانان تفاوت دارد، سالهای اخیر در ایران، بهویژه در شهرهای مذهبی مطرح شده و رو به رواج است. در نوشتار حاضر به رویکرد افراطی مدعیان طب اسلامی (که خود را رقیب طب مدرن و طب سنتی میداند) پرداختهایم. مبنای نظری نقد اخلاقی این رویکرد، اصلگرایی (بوچامپ و چیلدرس) بوده است، یعنی تلاش کردهایم وضعیت بالینی و اقدامات درمانیبهداشتی داعیهداران افراطی طب اسلامی را بر مبنای چهار اصلِ «عدالت، استقلال، نیکوکاری و پرهیز از صدمه» به چالش بکشیم. در نوشتار حاضر نشان دادهایم که جریان مدعی طب اسلامی، نمیتواند در شرایط کنونی اصل عدالت توزیعی را تأمین کند. همچنین با قضاوت غیرمنصفانه و هراسافکنی دربارهی طب مدرن، خودمختاری بیماران را نقض میکند و نیز با تقیدنداشتن به سنجش علمی داروها و روشهای درمانی و همچنین فقدان نظام اعطای گواهینامهی معتبر، بسیار مستعد آسیب به مراجعان است. در همین زمینه، بهصورت ویژه انتساب این جریان به اسلام را به چالش کشیدهایم. این مسأله زمینهساز آسیب جدی به باورهای دینی مراجعان این جریان است.
رضا دشتی،
دوره 13، شماره 0 - ( 1-1399 )
چکیده
مسلمانان ساختن بیمارستان را با استفاده از تجارب پزشکان سایر ملل، خصوصاً ایرانیان و با الگوبرداری از بیمارستان جندیشاپور آموختند و بیمارستانهای فراوانی دایر نمودند. مسلمانان ضمن ساخت انواع بیمارستان، ساختار و تشکیلاتی کارآمد مبتنی بر رئیس، معاونان، مباشران، ناظران، پرستاران، خدمه و... که در بخشهای مختلف و مجزای بیمارستانها خدمت ارائه میکردند، به وجود آوردند. در بیمارستانهای اسلامی، پزشکان مرد و زن با تخصصهای مختلف، بدون توجه به دین و نژاد بیماران، به معالجهی آنان میپرداختند. این تحقیق با استفاده از روش توصیفیتحلیلی مبتنی بر اطلاعات کتابخانهای درصدد پاسخ به این سؤال است که ساختار و تشکیلات بیمارستانها در تمدن اسلامی چگونه بوده است؟ نتیجه اینکه بیمارستانها در تمدن اسلامی، ساختاری منظم و تشکیلاتی کارآمد داشته و دارای بخشهای درمانی مختلفی بودهاند. همچنین ساختار و تشکیلات بیمارستانهای اسلامی بهمرور زمان تکاملیافتهتر شده است.
محمود متوسل آرانی، مجتبی پارسا، سیدحسامالدین سیدین، نیکزاد عیسیزاده، عبدالرحمان رستمیان، محسن پرویز، حسین درگاهی،
دوره 13، شماره 0 - ( 1-1399 )
چکیده
فرهنگ سازمانی ارزشهای غالب و مجموعهای از ویژگیهای کلیدی حاکم بر سازمان است. توجه به اهمیت فرهنگ سازمانی موجب افزایش بهرهوری و رضایت شغلی کارکنان میشود. هدف از این مطالعه، شناسایی و احصا و طبقهبندی مؤلفههای فرهنگ سازمانی بر اساس ارزشهای ایرانیاسلامی با رویکرد فراترکیب و با نگاه به سازمانهای بهداشتیدرمانی است. با استفاده از پایگاه دادههای فارسی و انگلیسی و کلیدواژههای فرهنگ سازمانی، فرهنگ ایرانیاسلامی، شاخص، مؤلفه و سازمانهای بهداشتیدرمانی و رعایت ملاکهای ورود و خروج منابع و با انجام مطالعهی مروری حیطهای و ورود دادهها به نرمافزار Excel، ابتدا تعداد 892 شاخص شناسایی و احصا گردید؛ در ادامه با بهکارگیری روش دلفی و بهرهمندی از تعداد هفت نفر از نخبگان فرهنگی در دانشگاه علوم پزشکی تهران و پس از انجام یازده مرحله، شاخصهای تکراری و مشابه از نظر معانی، مفاهیم و مصادیق با یکدیگر ادغام و در قالب 39 مؤلفه گروهبندی شدند. علاوهبراین مؤلفههای استخراجشده در سه سطح فرهنگ سازمانی، تقسیمبندی شدند و کاربرد مؤلفههای هر یک از سطوح در سازمانها ارائه شد؛ لذا پیشنهاد میشود از مؤلفههای نهایی و کاربرد هر یک از آنها در عملکرد سازمانهای بهداشتیدرمانی، بهویژه دانشگاه علوم پزشکی تهران، بهعنوان یک منشور فرهنگ سازمانی بهره گرفته شود.
