26 نتیجه برای رضایت آگاهانه
محمدباقر پارساپور، سیدروحاله قاسمزاده،
دوره 5، شماره 1 - ( 9-1390 )
چکیده
امروزه، بهدلیل پیچیدگی معالجات پزشکی، اطلاعرسانی به بیمار راجع به درصد احتمال موفقیت درمان، خطرات احتمالی، عوارض جانبی معالجه و... جزء لاینفک قراردادهای درمان بهحساب میآید. محرومیت از چنین اطلاعاتی را میتوان بهعنوان مانعی اساسی در تحصیل رضایت آگاهانه تلقی کرد. روشن است اقدام به درمان اشخاص یا انجام عملیات جراحی بدون رضایت آنان یا اولیای قانونی میتواند مسؤولیت مدنی و کیفری برای پزشک معالج در پی داشته باشد. ولی بحث مهم در اینجا مربوط به موردی است که بیمار بدون اینکه دربارهی ماهیت، هدف و پیامدهای درمان از سوی پزشک یا تیم درمان اطلاعرسانی شود به امر درمان رضایت دهد. و اینکه آیا چنین رضایتی میتواند نافذ بوده و به امر درمان مشروعیت بخشد یا خیر؟ این مقاله به مطالعهی تطبیقی رضایت آگاهانه پرداخته است و نویسندگان وظیفهی اطلاعرسانی از جانب پزشکان را که در اخذ رضایت آگاهانهی بیمار و مشروعیت درمان تأثیر بسزایی دارد، در سه نظام حقوقی ایران، انگلیس و فرانسه مورد مطالعه قرار داده، و در پایان در راستای حفظ حقوق بیماران پیشنهادهایی را ارائه کردهاند.
مینا مبشر، جمیله مهدوینیا، کاظم زنده دل،
دوره 5، شماره 1 - ( 12-1390 )
چکیده
بیانیهی هلسینکی معتبرترین راهنمای اخلاقی در پژوهشهای علوم پزشکی است که تاکنون 8 بار و آخرین بار در سال 2008 بازبینی شده است. شناخت و آگاهی پژوهشگران، شرکتکنندگان در پژوهشهای انسانی، نویسندگان و اعضای کمیتههای اخلاق و سردبیران مجلات پزشکی از مفاد این بیانیه و تغییرات آن برای بهبود انجام پژوهشهای پزشکی و رعایت حقوق شرکتکنندگان در این پژوهشها لازم است.
در این مطالعه ضمن بررسی سیر تکاملی بیانیهی هلسینکی، مفاد آخرین ویرایش (2008) با ویرایش 2004 مقایسه شده و در نهایت تفسیر کاربردی آخرین ویرایش بیانیه و تفاوتهای آن نسبت به ویرایش قبلی آمده است.
در ویرایش 2008 هفت بند جدید نسبت به ویرایش 2004 وجود دارد. چهار مورد از آنها مربوط به رضایت آگاهانه شامل تأکید بر کتبی و آزادانه بودن آن، گرفتن رضایت مجدد در استفاده از نمونههای انسانی، حق پس گرفتن رضایت از طرف شرکتکنندگان در پژوهش، و شرط امکان نداشتن اخذ رضایت است. سه بند جدید در مورد حق شرکتکنندگان بر آگاهی یافتن از مفاد بیانیهی هلسینکی توسط محققان، تأکید برسود بردن گروههای آسیبپذیر از پژوهش، و تأکید بر ثبت کارآزماییهای بالینی است.
آگاهی و شناخت دستورالعملهای بینالمللی مانند هلسینکی در بهکارگیری صحیح استانداردهای لازم علمی و اخلاقی در پژوهشهای پزشکی بسیار حائز اهمیت است. در آخرین ویرایش بیانیهی هلسینکی بیش از نسخ قبلی بر آگاهی و رضایت شرکتکنندگان در پژوهش و مخصوصاً گروههای آسیبپذیر تأکید شده است.
مینا مبشر، جمیله مهدوی نیا، کاظم زنده دل،
دوره 5، شماره 1 - ( 12-1390 )
چکیده
بیانیهی هلسینکی معتبرترین راهنمای اخلاقی در پژوهشهای علوم پزشکی است که تاکنون 8 بار و آخرین بار در سال 2008 بازبینی شده است. شناخت و آگاهی پژوهشگران، شرکتکنندگان در پژوهشهای انسانی، نویسندگان و اعضای کمیتههای اخلاق و سردبیران مجلات پزشکی از مفاد این بیانیه و تغییرات آن برای بهبود انجام پژوهشهای پزشکی و رعایت حقوق شرکتکنندگان در این پژوهشها لازم است.در این مطالعه ضمن بررسی سیر تکاملی بیانیهی هلسینکی، مفاد آخرین ویرایش (2008) با ویرایش 2004 مقایسه شده و در نهایت تفسیر کاربردی آخرین ویرایش بیانیه و تفاوتهای آن نسبت به ویرایش قبلی آمده است.در ویرایش 2008 هفت بند جدید نسبت به ویرایش 2004 وجود دارد. چهار مورد از آنها مربوط به رضایت آگاهانه شامل تأکید بر کتبی و آزادانه بودن آن، گرفتن رضایت مجدد در استفاده از نمونههای انسانی، حق پس گرفتن رضایت از طرف شرکتکنندگان در پژوهش، و شرط امکان نداشتن اخذ رضایت است. سه بند جدید در مورد حق شرکتکنندگان بر آگاهی یافتن از مفاد بیانیهی هلسینکی توسط محققان، تأکید برسود بردن گروههای آسیبپذیر از پژوهش، و تأکید بر ثبت کارآزماییهای بالینی است.آگاهی و شناخت دستورالعملهای بینالمللی مانند هلسینکی در بهکارگیری صحیح استانداردهای لازم علمی و اخلاقی در پژوهشهای پزشکی بسیار حائز اهمیت است. در آخرین ویرایش بیانیهی هلسینکی بیش از نسخ قبلی بر آگاهی و رضایت شرکتکنندگان در پژوهش و مخصوصاً گروههای آسیبپذیر تأکید شده است.
مریم پیمانی، فرزانه زاهدی، باقر لاریجانی،
دوره 5، شماره 5 - ( 7-1391 )
چکیده
در اواخر دهه 1960 برخی از مقالات پزشکی به بیان زجر شدید بیماران بدحال مبتلا به بیماریهای لاعلاج، بهدلیل انجام مکرر فرایند احیای قلبی - ریوی (CPR) پرداختند. این موضوع حاکی از آن بود که با وجود اثربخشی فرایند احیا در نجات جان بیماران مبتلا به ایست قلبی - تنفسی، لیکن کاربرد معمول آن برای همهی بیماران، مشکلاتی را بهوجود آورده بود. مروری بر مطالعات نشان میدهند که طرز برخورد با بیمارانی که در روزها و ساعات پایانی عمر خود بهسر میبرند همواره برای کادر درمانی از جمله پزشکان و پرستاران، یک معضل محسوب شده و تصمیمگیری در مورد ادامهی اقدامات درمانی در این بیماران، یکی از مهارتهای اساسی مورد نیاز کادر سلامت است. چالشهای علمی، اخلاقی، دینی و حقوقی متعددی در این حیطه وجود دارد که گاه تصمیمگیری را دشوار میسازند. در این مطالعه، ضمن مرور کلی مطالعات منتشرشده در زمینهی عدم احیا در جوامع مختلف در 30 سال اخیر که طی آنها دیدگاههای کادر درمانی بهداشتی اعم از پزشک و پرستار با یکدیگر مقایسه شدهاند، سعی شده است با نگاهی جدید موضوع از دیدگاه اسلامی بررسی شود. همچنین، راهنماهای بالینی که در زمینهی عدم احیا توسط کشورهای مختلف مانند آمریکا، انگلستان و عربستان سعودی تهیه شده است نیز مورد کنکاش قرار گرفتند. برای جستوجوی این مطالعات، منابع اطلاعات کتابشناسی الکترونیکی و پایگاههای معتبر اینترنتی متعدد استفاده شد و نیز جستوجوی دستی از منابع ذکر شده در برخی مقالات حاصله صورت پذیرفت. نتایج مطالعه نشان میدهد علیرغم مطالعات متعددی که در نقاط مختلف دنیا در زمینهی DNR صورت پذیرفته است، کماکان پزشکان و کادر پزشکی در این امر با چالش مواجهند. در کشور ما، حسب ارزشها و اعتقادات دینی، این امر نیازمند تبیین دقیقتری است تا از سردرگمی تیم مراقبت در بالین بکاهد. ارزشها و عقاید پزشک و بیمار، ما را از متابعت صرف از راهنماهای سایر کشورها بازمیدارد و ضرورت تدوین دستورالعملی مبتنی بر فرهنگ ایرانی - اسلامی را واضح میسازد. آموزش و افزایش آگاهی گروههای مختلف ازجمله بیماران و عموم جامعه، شاغلان حرف پزشکی و مسؤولان و سیاستگذاران سلامت در تمام جوامع و بهطور خاص در کشور ما امری ضروری است.
بهزاد جودکی، ابوالفتح خالقی،
دوره 5، شماره 6 - ( 9-1391 )
چکیده
یکی از موضوعات مهم مطرح در زمینهی اخلاق پزشکی، بحث رضایت بیماران در انجام اعمال پزشکی است. این موضوع نیز در حقوق مطرح گردیده و قانونگذار در قانون مجازات اسلامی به تبیین و شرایط اخذ رضایت، مشروع بودن عمل طبی یا جراحی، اهلیت رضایتدهنده و... پرداخته است. با این تفاوت که رضایت در اخلاق پزشکی دارای اقسامی از جمله رضایت صریح، ضمنی و آگاهانه است. اما در قانون مجازات اسلامی تنها به بیان رضایت اکتفا شده است بدون اینکه مشخص باشد که منظور قانونگذار، کدام یک از اقسام رضایت است. اهمیت این موضوع از آنجایی است که اگر از بیمار اخذ رضایت با توجه به شروط مد نظر قانونگذار صورت نگیرد موجب ضمان پزشک خواهد بود. در این مقاله ضمن بیان شروط مقرر قانونگذار در اخذ رضایت از بیمار، به بیان این مطلب که آیا رضایت مطروحه در قانون مجازات اسلامی شامل انواع رضایت در اخلاق پزشکی میشود یا خیر، ضمانت اجرای عدم رعایت این شروط و به بررسی این مطلب که منظور از ضمان در صورت عدم اخذ رضایت چیست و دیگر مواردی که به اخذ رضایت از بیمار مربوط میگردد، پرداخته میشود.
مجید ذکی دیزجی، علی صابر،
دوره 5، شماره 8 - ( 12-1391 )
چکیده
با پیدایش و توسعهی ژنومیکس، حوزه و قلمرو تحقیقات در عرصهی ژنتیک نیز گستردهتر شده است. بهطوری که قرن 21 درعلوم پایه و پزشکی از نظر دانشمندان بزرگ این عرصه بهعنوان عصر ژنومیک توصیف میشود. تحقیقات ژنتیکی در ابتدا عموماً بر پایهی خانواده و در زمینهی بیماریهای تکژنی و نادر مثل بیماری هانتینگتون یا دیستروفی ماهیچهای تمرکز داشتهاند.
اما بعد از تکمیل پروژهی ژنوم انسان و پیشرفتهای گسترده در روشهای توالییابی و آنالیز دادهها مطالعات به سمت مطالعات بر پایهی جمعیت و بیماریهای شایع مثل دیابت و سرطان گرایش پیدا کردهاند. برای پیشبرد مطالعات بر پایهی جمعیت، محققان نیازمند این هستندکه به نمونههای بیولوژیک انسانی که بهصورت سیستماتیک جمعآوری شدهاند دسترسی داشته باشند. جمع آوری و نگهداری این نمونهها درمجموعههایی بهنام بیوبانک صورت میگیرد. بیوبانک میتواند انواع نمونههای انسانی از قبیل سلول، بافت، خون یا DNA را شامل شود. پیشبینی میشود بیوبانکها ابزار مهمی برای فهم بهتر بیماریهای چندعاملی باشند و بهعنوان منبعی برای تحقیقات موجب بهبود پیامدهای بهداشتی و پزشکی شخصی شوند. زیرا با درک بهتر بیماریهای چندعاملی تجویز دارو از طریق درمان فردی (یعنی فارماکوژنومیکس) مؤثرتر و سالمتر خواهد بود. همچنین مطالعات مبتنی بر بیوبانک تأثیرات شگرفی بر مشاورهی ژنتیک خواهد داشت. این تأثیرات تنها بهدلیل بهبود در تست ژنتیکی، تشخیص، جلوگیری و درمان نیست، بلکه به این خاطر است که در این مطالعات مباحث پیچیده اخلاقی، قانونی واجتماعی بهوجود خواهد آمد.
اخلاق از همان شروع ایجاد بیوبانکها یکی از موضوعات بحثبرانگیز در اخلاق زیستی و سلامت عمومی بوده است. بعضیها اعتقاد دارند بیوبانکها موجب پیشرفتهای بیسابقه خواهد شد که تحقیقات را دگرگون ساخته و موجب بهبود سلامت نسلهای آینده خواهد شد. از طرف دیگر، بعضی دیگر نگران بانکهای اطلاعات شخصی و بافتیای هستند که بدون احترام کافی برای دهندگان این نمونهها استفاده خواهد شد. فارق از اینکه یکنفر در کدام سمت این طیف قرار گیرد، بهطور کلی، از دیدگاه اخلاقی بیوبانکها خاصیت انقلابی دارند، زیرا علاوه بر ایجاد بحثهای جدید در اخلاق مثل تبادل بینالمللی اطلاعات ژنومی، نیاز به بازنگری در مفاهیم پایهی اخلاقی مثل رضایت آگاهانه و رازداری را امری ضروری میکنند. این مقالهی مروری سعی میکند مباحثی را که بیشتر از همه در زمینهی بیوبانکها مورد توجه مقالات بوده است جمعآوری کند. این مباحث عبارتند از رضایت آگاهانه، رازداری و قابلیت شناخته شدن، عودت نتایج به شرکتکنندگان، اهمیت اعتماد عمومی، مشارکت کودکان، تجاریسازی، نقش بورد اخلاق، تبادل بینالمللی دادهها، مالکیت نمونهها، اشتراک درسود و اداره و نظارت.
ملیحه عامری، زهرا صفوی بیات، طاهره اشک تراب، امیر کاووسی، عاطفه واعظی،
دوره 6، شماره 1 - ( 1-1392 )
چکیده
پرستاران در محیط کاری خود با مسائل اخلاقی گوناگونی روبهرو هستند. تنش اخلاقی نیز یکی از این مسائل است که هویت و یکپارچگی پرستار بهعنوان موجود متعهد به اخلاق را تحت تأثیر قرار میدهد. این پژوهش با هدف تعیین تنش اخلاقی و عوامل مرتبط با آن از دیدگاه پرستاران شاغل در بخشهای انکولوژی بیمارستانهای آموزشی شهر تهران در سال 1390 انجام شد.
این مطالعهی توصیفی بر روی کلیهی پرستاران شاغل در بخشهای انکولوژی بیمارستانهای شهر تهران که دارای شرایط ورود به مطالعه بودند انجام پذیرفت. جهت گردآوری دادهها، پرسشنامهی اطلاعات جمعیتشناسی، مقیاس تنش اخلاقی بازنگری شده و پرسشنامهی بررسی عوامل مرتبط با تنش اخلاقی از دیدگاه پرستاران مورد استفاده قرار گرفت. یافتهها نشان داد میزان تنش اخلاقی پرستاران بخش انکولوژی زیاد بود. بیشترین تنش اخلاقی در موقعیتهای چشمپوشی از عدم دریافت رضایت آگاهانه از بیمار و انجام درمان و آزمایشهای غیرضروری در مراحل آخر حیات بیماران بنا بهدستور پزشک بود. همبستگی آماری معنیدار بین سن، سابقهی کار در بخش انکولوژی و وضعیت استخدام با شدت تنش اخلاقی یافت شد. از دیدگاه پرستاران مورد مطالعه عوامل سازمانی از جمله حمایت از جانب مدیران، استقلال حرفهای پرستار و داشتن شرح وظایف مشخص از بالاترین عوامل مؤثر بر تنش اخلاقی محسوب میشود. پرستاران شاغل در بخش انکولوژی بهطور دائم با موقعیتهای بالینی همراه با تنش اخلاقی بالا روبهرو میشوند. بنابراین، ارائهی راهکارهایی برای مقابله با تنش اخلاقی در این محیطها ضروری بهنظر میرسد.
نازآفرین قاسم زاده، نازیلا نیک روان فرد، محمد حسین رحیمی راد، سارا موسوی پور، فاطمه فرامرزی رزینی ،
دوره 6، شماره 2 - ( 2-1392 )
چکیده
با توجه به توسعه و گسترش روزافزون پژوهش در علوم پزشکی و استفاده از آزمودنیهای انسانی در طرحهای تحقیقاتی، لزوم اجرای پژوهش براساس معیارها و اصول اخلاقی از اهمیت بالایی برخوردار شده است. در این مطالعه میزان پایبندی مجریان طرحهای تحقیقاتی به شاخصهای اخلاق در پژوهش بر اساس مفاد بیانیههای معتبر ملی و بینالمللی در طرحنامههای تحقیقاتی مصوب دانشگاه علوم پزشکی ارومیه از سال 1382 تا 1387 مورد بررسی قرار گرفته است. این مطالعه بهصورت توصیفی گذشتهنگر برروی 324 طرحنامهی تحقیقاتی مصوب انجام شد. اطلاعات از طریق چک لیستهایی که با استفاده از پرسشنامههای استاندارد کمیتهی اخلاق در پژوهش سازمان بهداشت جهانی (WHO/ERC) و سایر مطالعات مرتبط تهیه شده بود استخراج و توسط نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. نتایج این بررسی نشان داد که بهطور کلی در 277 طرح (5/85 درصد) و در 6/96 درصد کارآزماییهای بالینی، بخش ملاحظات اخلاقی در طرحنامهها مورد توجه قرار گرفته و تکمیل شده بود. آزمودنیها در 4/68 درصد موارد از شرکت در مطالعه آگاه میشدند و در 8/66 درصد موارد کسب رضایت آگاهانه پیشبینی شده بود که 9/50 درصد آن کتبی بود. اخذ رضایت آگاهانه در میان کارآزماییهای بالینی 80 درصد بود که 5/85 درصد آنها بهصورت کتبی بودند. از بین 60 کارآزمایی بالینی، 38 طرح (3/63 درصد) به کمیتهی اخلاق در پژوهش ارجاع و تأییدیهی کمیتهی اخلاق داشتند. رعایت اصول اخلاق در پژوهش در این مطالعه نسبت به مطالعات مشابه پیشین مورد توجه و دقت بیشتری قرار گرفته است که بهنظر میرسد این امر ناشی از تأسیس و فعالیت کمیتههای منطقهای اخلاق از سال 82 به بعد باشد. اما برای نزدیک کردن این نتایج به استانداردهای موجود، برگزاری کارگاههای آموزشی برای پژوهشگران و نظارت دقیق تر کمیتههای اخلاق بهویژه در کارآزمایی های بالینی و مطالعات حیوانی سودمند خواهد بود.
منصوره مدنی، انسیه مدنی،
دوره 7، شماره 4 - ( 8-1393 )
چکیده
امتناع بیمار از درمان، از نتایج منطقی اخذ رضایت از بیمار است و یکی از حقوق او بهشمار میرود، ولی میتواند منجر به آسیب بیمار یا اطرافیان او و نیز خسارت به نظام سلامت شود. در این مقاله مسائل اخلاقی مربوط به مواجههی عملی با امتناع بیماران مد نظر قرار گرفته است.
امتناع از درمان اشکال بالینی گوناگونی دارد و مواجههی صحیح با آن مستلزم درک و افتراق این اشکال است. برخی از اشکال امتناع از درمان مانند احتمال آسیب به شخص سوم، بیشتر ابعاد قانونی دارد و برخی حالات مانند بیمار فاقد ظرفیت تصمیم-گیری، دستورالعمل مشخصی دارد. عمدهترین چالشهای اخلاقی در زمینهی امتناع بیماران دارای ظرفیت رخ میدهد که این مقاله عمدتاً به مباحث کاربردی مرتبط به این گروه اختصاص یافته است. بیشترین مشکلات این بیماران ناشی از ارتباط نامناسب با درمانگران و هیجانات زودگذر است. درمانگران باید ضمن آمادگی قبلی با این مواجهه، بهجز موارد اورژانس حیاتی که درمان بدون رضایت انجام میشود، تا حد امکان موانع امتناع را برطرف کرده و در کسب رضایت بیمار تلاش کنند. در صورتی که موفق به این امر نشدند، ضمن مستندکردن امتناع بیمار، سایر اقدامات درمانی را به او ارائه دهند.
فاطمه فدایی، لادن ناز زاهدی، زهرا فراهانی، نازآفرین قاسم زاده،
دوره 9، شماره 3 - ( 7-1395 )
چکیده
بیانیهی هلسینکی یکی از مهمترین اسناد بینالمللی اخلاق در پژوهش بر روی نمونههای انسانی است که تاکنون 7 بار و آخرین بار در سال 2013 مورد بازنگری قرار گرفتهاست. ویرایش سال 2013 شامل چندین تغییر مهم است و در بخشهای روشنتر و دقیقتری سازمان یافتهاست. آگاهی پژوهشگران و سایر افراد مرتبط با پژوهش از آخرین تغییرات این اصول و دسترسی آسان به ترجمهی صحیحی از آن در رعایت آخرین استانداردهای اخلاقی حائز اهمیت است. لذا در این مطالعه ترجمهی آخرین ویرایش این بیانیه با ترجمهی ویرایش قبلی مقایسه شدهاست تا با بررسی تغییرات و چالشهای موجود در آخرین نسخه در بازبینی کدهای اخلاقی درون کشور نیز کمککننده باشد.
از تغییرات ویرایش 2013 میتوان به تأکید بیشتر بر حمایت از افراد آسیبپذیر اشاره کرد. همچنین، در این ویرایش یک بند مستقل در رابطه با جبران آسیب و درمان صدمات ناشی از پژوهش اضافه شدهاست. کسب رضایت آگاهانه حتی در مورد استفاده از نمونههای موجود در زیستبانک و تمهیدات لازم پس از کارآزمایی از دیگر مواردی است که در نسخهی جدید بر آنها تأکید شدهاست
سیدسعید سیدمرتاض، پروین دلاور، نفیسه ظفرقندی، محمدرضا یکتایی، غلامرضا معارفی، علی دواتی، شیوا رفعتی، سیامک افشین مجد، احیاء گرشاسبی،
دوره 11، شماره 0 - ( 1-1397 )
چکیده
مردی ۶۲ ساله با شکایت استفراغ خونی مکرر، ۴۸ ساعت قبل به اورژانس مراجعه کرده است. بیمار بستری و اقدامات لازم انجام شده و در مدت ۲۴ ساعت شش واحد خون دریافت کرده است. بیمار تحت آندوسکوپی قرار گرفته اما تلاش آندوسکوپیک برای توقف خونریزی موفق نبوده است. جراح مشاور، بیمار را ویزیت و لاپاراتومی اورژانس را ضروری دانسته است. بیمار هوشیار است و از انجام عمل جراحی امتناع میورزد. وضعیت همودینامیک بیمار پایدار نیست و خونریزی گوارشی ادامه دارد. برای کادر پزشکی و مسئولان بیمارستان این سؤال مطرح است که وظیفهی آنان چیست؟ آیا باید با احترام به انتخاب بیمار، شاهد پیشرفت بیماری و تشدید وخامت حال بیمار باشند؟ آیا میتوانند با استناد به ممانعت بیمار از انجام اقدامات درمانی، او را از بیمارستان ترخیص نمایند؟ یا اینکه میتوانند با استفاده از ظرفیتها و حمایتهای قانونی، اقدامات تشخیصیدرمانی صحیح را علیرغم مخالفت بیمار انجام دهند؟ در این شرایط چگونه میتوان اصل اتونومی و اصول سودرسانی و عدم اضرار را بهطور همزمان رعایت کرد؟ در این مقاله با بررسی این موضوع که از معضلهای حوزهی اخلاق پزشکی است، دربارهی ملاحظات اخلاقی، قانونی و جنبههای مرتبط با آنها بحث و بررسی شده است.
رقیه زارع، صدیقه ابراهیمی،
دوره 11، شماره 0 - ( 1-1397 )
چکیده
درگیرکردن کودکان در تصمیمگیریهای درمانی مربوط به آنها، تواناییهایشان را ارتقا میبخشد. عواملی مانند توانایی استدلال، تجربههای قبلی کودکان در ارتباط با موضوع و همچنین، اطلاعات، شناخت و درک کلی آنها از موضوع، بر تواناییهایشان در تصمیمگیری اثر میگذارند. قوانین کنونی رضایت آگاهانه در کودکان، به تصمیمگیرندگان جایگزین اجازه میدهد تا به جای آنان تصمیم بگیرند. هدف ما از این مطالعه، بررسی وضعیت کنونی اخذ رضایت آگاهانه از کودکان، به منظور ارائهی رهنمودهایی مناسب در این زمینه بود. در این مطالعهی کیفی، شرکتکنندگان به صورت نمونهگیری هدفمند، انتخاب شدند. دادهها با مصاحبهی نیمهساختاریافته با سؤالات باز، جمعآوری شد و کدگذاری و طبقهبندی بر اساس تکنیک تحلیل مقایسهای مداوم صورت گرفت. شرکتکنندگان، شامل شش کودک بستری، پانزده نفر از والدین کودکان و چهار پزشک کودکان بودند. سه مقولهی کلی، شامل «فرهنگ رضایت»، «وضعیت محیط درمانی» و «جهان کودک» از دادهها استخراج شد. والدین و کودکان دربارهی هدف از اخذ رضایت و مفهوم آن درکی روشن ندارند. جنسیت کودکان در فرایند اخذ رضایت رسمی در محیطهای درمانی، چندان اثرگذار نیست. وضعیت موجود، باعث ایجاد تعادل معیوب در انتظارات والدین به اعمالِنظر در تصمیمات درمانی، بسندهکردن پزشکان به دادن اطلاعات حیاتی و رفتار با کودک، بیتوجه به میزان قدرت تشخیص او، شده است. این تعادل معیوب میتواند در عین حفظ ثبات ظاهری، موجب ناپایداری و آسیب به ﺷﺄن اﻧﺴﺎﻧﻲ و استقلال والدین و کودک، هدررفتن منابع، کماعتمادشدن جامعه به پزشکان و رشدنیافتن قدرت تصمیمگیری در کودکان شود.
امید آسمانی، مریم شبانی آباده، صدیقه ابراهیمی،
دوره 12، شماره 0 - ( 1-1398 )
چکیده
اخذ رضایت آگاهانه، از حقوق بیماران است. هدف از آن، کاهش مسئولیت پزشک نیست؛ بلکه کمک به بیمار برای گرفتن بهترین تصمیم، افزایش رضایتمندی او و کاهش مداخلات حقوقی است. این مطالعه، نظر بیماران را دربارهی کیفیت رضایت آگاهانه و چالشهای آن در محیطهای آموزشیدرمانی بررسی میکند. پانزده مصاحبهی انجامشده، با روش تحلیل محتوای ساده، تجزیه و تحلیل شدند. نمونهگیری هدفمند و با درنظرگرفتن تنوع در نوع و شدت بیماری، جنسیت، سن و رضایت به درمان یا نارضایتی از آن صورت گرفت. یافتهها، با استفاده از نرمافزارMAXQDA 2007 ، در قالب کدها و طبقات اولیه، طبقات اصلی و طبقهی مرکزی، دستهبندی و ارائه شدند. مقولههای اصلی استخراجشده، عبارت بودند از: «مفهوم، اهمیت و جایگاه رضایت به درمان»، «آثار اخذ رضایت»، «نقشآفرینیهای بیمار و درمانگر در فرایند رضایت آگاهانه»، «چالشهای اخذ رضایت» و «عوامل تسهیلکننده در فرایند رضایت آگاهانه». این مقولهها، همگی، در راستای تدوین متغیر مرکزی، یعنی «درمانگر، بیمار و عوامل فرایندی، سه رکن رضایت آگاهانه» بودند. کافینبودن توضیحات ارائهشده به بیماران، امضای رضایتنامه بدون خواندهشدن، کمرنگبودن اعتماد به پزشک، درنظرنگرفتن وضعیت روحی بیمار و اخذ رضایت توسط غیردرمانگر، از مهمترین چالشهای بیانشدهاند. اصلاح و استانداردسازی فرهنگ اخذ رضایت از بیمار، مستلزم شناخت وضعیت موجود و بهدنبال آن، بهکارگیری مؤلفههای آموزش، قانونگذاری، نظارت، تشویق و تنبیه است. جلب همکاری کادر درمان نیز، به درک ضرورت و اهمیت موضوع و آشنایی با آثار و تبعات آن نیاز دارد.
محمد نادر شریفی، پونه سالاری،
دوره 13، شماره 0 - ( 1-1399 )
چکیده
یکی از موقعیتهای چالشبرانگیز در اقدامات درمانی، زمانی است که بیمار، بهطور جدی و مصرّانه، از درمانهای مدِّنظر پزشکان معالج، امتناع میکند. امتناع از درمان، به شرط آگاهانهبودن، حق بیمار است؛ اما اینکه چنین حقی تکلیفی اخلاقی را هم متوجه پزشک معالج میکند یا خیر، مسألهای است که در این مقاله، بهصورت موردی، در بیماری با تشخیص لوپوس سیستمیک، دربارهی آن بحث میشود. در این مقاله سعی شده است بر ملاحظات اخلاقی در اخذ رضایت آگاهانه، با وجود امتناع بیمار از درمان، مروری اجمالی شود. در این گزارش، با توجه به سن بیمار، اینگونه میتوان نتیجه گرفت که هرچند بیمار ظرفیت تصمیمگیری دارد، ازآنجاکه سن او کمتر از سن قانونی است و صلاحیت تصمیمگیری ندارد، نمیتوان امتناع او را از درمان پذیرفت و باید بر اساس مصالح عالیهی او و با کسب نظر قیم قانونی واجد صلاحیت، دراین خصوص، با درنظرگرفتن جوانب علمی تصمیمگیری کرد.
ناهید خادمی، فریبا اصغری،
دوره 15، شماره 1 - ( 1-1401 )
چکیده
رازداری در افراد مبتلا به اچ آی وی یکی از ضروریات اخلاق پزشکی است که در چند دهه اخیر مورد توجه سیاستگزاران در حوزه سلامت قرار گرفته است. زیرا از یک سو باعث افزایش اعتماد بین بیماران و پزشکان میشود و از سوی دیگر باعث تشویق آنها به پایبندی به درمان و انجام مراقبتهای لازم در بیماران میگردد تا از انتقال بیماری به دیگران پیشگیری به عمل آید. با این همه رعایت رازداری در برخی موارد در تعارض با سودرسانی و حق بر سلامت سایر افراد قرار میگیرد و چالشهایی در عمل ایجاد خواهد کرد. ما با ارائه یک مورد بالینی به راهکار عملی این تعارض میپردازیم.
رسول اسمعلی پور، نرگس دستمالچی، خلیل حاجی اصغرزاده،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
موضوع و هدف این مقاله، بررسی جدیدترین ملاحظات اخلاق زیستی مرتبط با کاربرد سلولهای بنیادی در پژوهش و بالین است. فناوری سلولهای بنیادی و پزشکی بازساختی، حوزهای میانرشتهای است که با بهرهگیری از علوم مختلف، سعی در تولید و ترمیم بافتها و درمان بیماریها با روشهای مبتنی بر سلولهای بنیادی دارد. با پیشرفتهای اخیر در علم زیستپزشکی و توانمندیهای بینظیر سلولهای بنیادی در درمان بیماریها، توجه به ابعاد اخلاقی این فناوری، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. این تحقیق مروری، پس از معرفی اجمالی فناوری سلولهای بنیادی، چالشهای اخلاقی ازجمله: توجیهات لازم برای استفاده از سلولهای بنیادی، حقایق مربوط به رضایت آگاهانهی بیماران، حفظ کرامت انسانی و تأثیرات اجتماعی و فرهنگی ناشی از استفاده از این سلولها را ارائه داده است. افزایش کاربرد روشهای درمانی که کارآیی برخی از آنها اثبات نشده و مراحل لازم را نیز طی نکردهاند، همچنین، عرضهی مستقیم محصولات تولیدی در مراحل پیشبالینی به مصرفکننده در بازار باعث شده است، ملاحظات اخلاقی استفاده از سلولهای بنیادی اهمیتی روزافزون پیدا کند. از طرفی، استفادهی غیراصولی از این سلولها ممکن است، باعث ایجاد بیماریهایی مانند سرطان یا گرفتگی عروقی شوند و مشکلی به مشکلات بیمار اضافه کنند. یافتهها مؤید این امر است که تطبیق قوانین و مقررات موجود با ملاحظات اخلاقی و پیشنهادهایی برای بهبود استانداردهای اخلاقی در پژوهشهای بالینی، با سلولهای بنیادی مدّنظر پژوهشگران و سازمانهای ذیربط، مرتبط است. نتایج این پژوهش، میتواند به راهنمایی پژوهشگران و سیاستگذاران در برنامهریزی زمینههای اخلاقی تحقیق کمک کند و در پی آن، به ارتقاء کیفیت و ایمنی پژوهشهای بالینی در حیطههای سلولدرمانی و پزشکی بازساختی منجر گردد.
فاطمه حکمتیان، اکرم هاشمی، سودابه هویدامنش، سعیده سعیدی طهرانی،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
اخذ صحیح رضایت آگاهانه، از حقوق مشارکتکنندگان در پژوهش است. هدف از آن، اطلاعرسانی درست دربارهی نوع پژوهش، نحوهی همکاری، سود و زیان پژوهش و چگونگی جبران خسارت است و به بیمار برای گرفتن بهترین تصمیم، افزایش رضایتمندی و کاهش مداخلات حقوقی کمک میکند. این مطالعه با هدف بررسی میزان آگاهی بیماران از محتوای رضایت آگاهانه در پژوهشهای کارآزمایی بالینی دانشگاه علوم پزشکی ایران طراحی شد. مطالعهی حاضر به بررسی فرم رضایت آگاهانهی کارآزماییهای بالینی ثبتشده و صحت مطالب درجشده در آنها و ارزیابی بیماران دربارهی کیفیت رضایت آگاهانه و چالشهای آن در محیطهای آموزشی و درمانی و پژوهشی پرداخته است. نمونههای پژوهش از بین شرکتکنندگان کارآزماییهای بالینی دانشگاه که در سال ۲۰۲۰ ثبت و اجرا شدهاند، انتخاب شد. پس از رؤیت فرمهای رضایت آگاهانه، بررسی فرمها از طریق چکلیست وزارتی صورت گرفت. شمارهی تماس مشارکتکنندهها یادداشت شد. با توجه به چکلیست با مشارکتکنندهها تماس گرفته شد تا از فهم درست اطلاعات داخل فرم رضایت آگاهانه اطلاع حاصل گردد. بررسی همزمان چکلیست فرمهای رضایت آگاهانه و پرسش از شرکتکنندگان کارآزماییهای بالینی پیرامون درک از محتوای بندهای چکلیست، منتج به این بود که آگاهی از محتوای فرم از دید شرکتکنندگان پایینتر از انتظار ما، پس از ارزیابی آگاهیبخشی فرمها بود و این اهمیت بازنگری و نظارت بر نحوهی انتقال آگاهی را میرساند. اشاره به احتمال تهاجمیبودن مداخلات (25/7 درصد)، تصادفیبودن قرارگیری در مطالعه و امکان استفاده از دارونما (44درصد)، احتمال بهرهمندنشدن شرکتکنندگان از نتایج حاصل از کارآزمایی (44 درصد) و اشاره به حفظ محرمانگی اطلاعات (47/2 درصد) کمترین میزان رعایت و تأکید بر پژوهشیبودن مداخلات (98/2 درصد)، متناسببودن با زبان و گویش افراد (97/2 درصد)، اشاره به فواید اختصاصی (92/7 درصد) و اشاره به عوارض و مضرات اختصاصی (98/9 درصد) بیشترین میزان رعایت را از جانب پژوهشگران داشتند. از دادهها چنین برمیآید، توضیحات تیمهای پژوهشی دربارهی کلیت پژوهش مفهوم و بیشتر معطوف به عوارض و منافع پژوهش بوده است. این توضیحات دربارهی احتمال تهاجمیبودن، تصادفیبودن مطالعه و احتمال بهرهمندنشدن از فواید حاصل، کمتر در کانون توجه بوده است و بیماران آگاهی کافی را کسب نکردهاند. بهطور کلی، نامناسب و ضعیفبودن میزان اطلاعات مشارکتکننده در هنگام تصمیمگیری و رضایتدادن، از چالشهای مهم در فرایند اخذ رضایت آگاهانه محسوب میشود.
علیرضا زارع، محمد حسین تکلیف، علیرضا جاوید، زهرا آماده، نگین فرید،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
پرستاران، بهعنوان یکی از اعضای کلیدی تیم درمانی در مراقبت از افراد مبتلا به بیماریهای روانی مزمن، با مسائل پیچیدهی اخلاقی مواجه هستند. رعایت محرمانگی، اخذ رضایت آگاهانه از بیمارانی با توانایی شناختی محدود، مدیریت تعارضات بین حقوق بیمار و الزامات ایمنی و مقابله با انگ اجتماعی، از چالشهای آنان هستند. کمتوجهی به این چالشها میتواند موجب کاهش کیفیت مراقبت و افزایش فشارهای روانی بر پرستاران شود؛ ازاینرو، درک بهتر این چالشها و ارائهی راهکارهای مناسب، ضروری است. این مطالعه به روش مرور ساده انجام شد. ابتدا جستوجویی جامع در پایگاههای دادهی PubMed، Scopus، PsycINFO و Google Scholar انجام گرفت. برای جستوجو، از کلیدواژههای ترکیبی مانند چالشهای اخلاقی، پرستاری، بیماران روانی مزمن و مراقبت اخلاقی استفاده شد. معیارهای ورود، شامل مطالعات منتشرشده به زبان انگلیسی و فارسی از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳، مقالات پژوهشی، مروری و کیفی مرتبط با موضوع بودند. پس از ارزیابی دقیق کیفیت و ارتباط ۱۵۰ مقالهی شناساییشده، سی مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب گردید. دادهها به روش تحلیل موضوعی و مقایسهای، بررسی شدند. یافتهها نشان داد، پرستاران با چالشهای متعدد ازجمله: حفظ محرمانگی در مواجهه با خانوادهها، گرفتن رضایت آگاهانه از بیماران با اختلالات شناختی و مدیریت تعارضات اخلاقی بین ایمنی بیمار و آزادی فردی مواجه هستند؛ علاوهبراین، کمبود آموزشهای اخلاقی تخصصی، نبود پروتکلهای شفاف و فشارهای ناشی از انگ اجتماعی بیماران، از چالشهای اصلی بودند. چالشهای اخلاقی پرستاران در مراقبت از بیماران روانی مزمن، نیازمند توجه ویژه از سوی سازمانهای مرتبط است. تأمین آموزشهای مستمر، تدوین دستورالعملهای اخلاقی و ایجاد حمایتهای روانی و قانونی میتواند به کاهش این چالشها کمک کند. مطالعات بیشتر در زمینهی راهکارهای عملی و تجربهمحور برای حل این مشکلات پیشنهاد میشود.
علیرضا زارع، محمد حسین تکلیف، علیرضا جاوید، زهرا آماده، نگین فرید،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
افزایش جمعیت سالمندان، چالشهای اخلاقی فراوانی را در مراقبت پرستاری ایجاد کرده است. سالمندان به دلیل آسیبپذیری جسمی و روانی و اجتماعی، به مراقبتهایی خاص نیاز دارند که اغلب با تعارضات اخلاقی همراه است. موضوعاتی مانند حفظ استقلال، عدالت در تخصیص منابع، رضایت آگاهانه و مدیریت تعارضات میان خانواده و بیمار، از مسائل مهم در این حوزه به شمار میآیند. این مطالعهی مروری با هدف شناسایی چالشهای اخلاقی پرستاران در مراقبت از سالمندان و ارائهی راهحلهایی برای بهبود کیفیت مراقبت انجامشده است. این مطالعه به روش مرور نظاممند انجام شد. با استفاده از کلیدواژههای اخلاق پرستاری، سالمندان، چالشهای اخلاقی و مراقبت اخلاقی، جستوجوی مقالات علمی در پایگاههای دادهی معتبر مانند PubMed، Scopus، CINAHL و Google Scholar صورت گرفت. پس از غربالگری اولیهی مقالات مرتبطی که بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ به زبانهای انگلیسی و فارسی منتشر شده بودند، چهل مقالهی واجد شرایط برای تحلیل نهایی در نظر گرفته شدند. بررسی دادهها با استفاده از روش تحلیل موضوعی صورت گرفت. چالشهای اخلاقی پرستاران در مراقبت از سالمندان، شامل رعایت استقلال بیمار، مدیریت تصمیمگیری در مواقع کاهش توانایی شناختی، حفظ محرمانگی و برخورد با فشارهای خانواده بود؛ علاوهبراین، پرستاران با مشکلاتی همچون: کمبود منابع، فشار کاری بسیار و نداشتن دسترسی به آموزشهای اخلاقی مواجه هستند. آموزشهای مستمر اخلاقی، تقویت پروتکلهای اخلاقی و ایجاد تیمهای بینرشتهای برای تصمیمگیری بهتر، از راهکارهای پیشنهادی هستند. چالشهای اخلاقی در مراقبت از سالمندان، نیازمند برنامهریزی جدی از سوی نظامهای بهداشتی است. با تدوین دستورالعملهای شفاف، ارتقاء آموزشهای اخلاقی و فراهمکردن محیط حمایتی برای پرستاران، میتوان کیفیت مراقبت از سالمندان را بهبود بخشید. مطالعات آینده باید بر ارزیابی تأثیر این راهکارها بر کاهش مشکلات اخلاقی متمرکز شوند.
پارسا فرمهین فراهانی، زهرا ترکاشوند،
دوره 18، شماره 1 - ( 1-1404 )
چکیده
یکی از مسائل اخلاقیحقوقی کلیدی در حرفهی پزشکی، اعتماد بیماران به کیفیت مراقبت و رعایت استانداردهای حرفهای است. این دیدگاه به بررسی ابعاد اخلاقیحقوقی استفاده از دوربینهای مداربسته در واحد مراقبتهای ویژه (ICU) با تمرکز بر یک نمونهی حقوقیاخلاقی پرداخته است. در این منظر، همراهان بیمار دربارهی کیفیت مراقبتها تردید داشته و درخواست بررسی تصاویر ضبطشده را مطرح کردند. از نظر اخلاقیحقوقی، ثبت وقایع توسط تیم درمان، مشروط به رعایت حریم خصوصی، ضوابط حفظ دادهها و مقررات نظارت تصویری، میتواند به حفظ حقوق بیماران، شفافسازی عملکرد کادر درمان و پیشگیری از سوءتفاهمهای حقوقی کمک کند. این مقاله، ضمن مدنظر قراردادن مزایا، به تبیین ملاحظات قانونی مانند اطلاعرسانی به بیماران، محدودیتهای دسترسی و مدیریت دادهها نیز پرداخته است. در نهایت، میتوان چنین نتیجه گرفت که استفاده از دوربینها درICU، به شرط تطبیق با الزامات قانونی و نهادی میتواند به تقویت اعتماد، اثبات رعایت اصول اخلاقی و کاهش شکایات حقوقی یاری رساند.
