جستجو در مقالات منتشر شده


266 نتیجه برای Ethics
ملاحظات اخلاقی در توان‌بخشی، پس از بحران و بلایا
محمدجواد حسین آبادی فراهانی،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
توان‌بخشی در بلایا، به‌عنوان بخشی از کل پاسخ پزشکی، با چالش‌های بیشتری، به‌ویژه در مداخله‌ی اولیه‌ی اثرات پس از بلایا مواجه می‌شود؛ زیرا این، مفهومی جدید در مدیریت بلایاست. چهار اصل اخلاق زیستی، شامل خودمختاری، سودمندی، آسیب‌نرساندن و عدالت، درباره‌ی فعالیت‌های امدادی، بلافاصله پس از حوادث و بلایا و فعالیت‌های طولانی‌مدتِ بعدی مانند توان‌بخشی، هرجا که اجراشدنی باشد، محل بحث قرار می‌گیرند. در این مطالعه‌ی مروری، جست‌وجوی هدفمند بر اساس کلیدواژه‌های تعیین‌شده در پایگاه‌های داده‌ی معتبر، در بازه‌ی زمانی سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ انجام شد. در میان مطالعات بررسی‌شده، دوراهی اخلاقی در ارائه‌ی خدمات توان‌بخشی پس از بحران و بلایا، به سبب محدودیت منابع، کم‌توجهی به توان‌بخشی در نظام سلامت، کمبود متخصصان توان‌بخشی، نبودِ امکان پیگیری کامل پس از ترخیص، دانش محدود درباره‌ی اهمیت توان‌بخشی، استیگما و انگ اجتماعی به‌دنبال ایجاد معلولیت، مطرح هستند. چهار اصل اخلاق زیست‌پزشکی، باید حتی هنگام کار در مواقع بحرانی رعایت شود تا خدمات توان‌بخشی ارائه‌شده با هنجارهای حرفه‌ای، استانداردهای اخلاقی و جنبه‌های پزشکی فرهنگ محلی همخوانی داشته باشد؛ علاوه‌براین، سیاست‌های ارتقاء جایگاه و اهمیت توان‌بخشی، بلافاصله پس از بحران و بلایا، با تأکید بر توزیع عادلانه‌ی منابع باید در کانون توجه ویژه قرار گیرند.

نظارت کارگروه‌های اخلاق در پژوهش بر طرح‌های دانش‌بنیان
سعید بیرودیان،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
نظارت بر پژوهش‌های علمی، به‌ویژه در حوزه‌های پزشکی و سلامت، از یک‌ سو نقشی کلیدی در تضمین رعایت اصول اخلاقی و قانونی در پژوهش و از سوی دیگر، ارتقا و صحت نتایج حاصله دارد؛ نتایجی که مستقیماً با سلامت انسان‌ها مرتبط است. با توجه به افزایش روزافزون طرح‌های دانش‌بنیان و فناورانه و اهمیت اخلاق در پژوهش، کارگروه‌های اخلاق در پژوهش، به‌عنوان نهادهایی مستقل و معتبر، مسئولیت بررسی و نظارت بر این طرح‌ها را بر عهده دارند. این مقاله به بررسی اهمیت، چگونگی و تأثیر این نظارت بر کیفیت و اعتبار پژوهش‌های علمی در حوزه‌ی طرح‌های دانش‌بنیان می‌پردازد. این مطالعه به‌صورت مروری و با جمع‌آوری داده‌ها از دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های اخلاق در پژوهش‌های زیست‌پزشکی موجود در سامانه‌ی کمیته‌ی ملی اخلاق در پژوهش وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی انجام شده است؛ همچنین، اطلاعات از طریق بررسی مقالات علمی و پژوهش‌های مرتبط با نظارت کارگروه‌ها بر طرح‌های مصوب از منابع معتبر و به‌روز جمع‌آوری و تحلیل شده‌اند. نتایج این تحقیق نشان داد، نظارت کارگروه‌های اخلاق بر طرح‌های دانش‌بنیان، باید با حساسیت بیشتر به سایر طرح‌ها و بر مبنای توجه به ملاحظات اخلاقی مقبول و تعهدشده در طرح‌نامه صورت گیرد و در این صورت است که به‌طور درخور توجهی، به بهبود کیفیت پژوهش‌ها و کاهش تخلفات اخلاقی کمک خواهد کرد. وجود نظارت کارگروه‌های اخلاق، انگیزه‌ی بیشتری در پژوهشگران برای رعایت اصول اخلاقی در پژوهش‌ها ایجاد می‌کند؛ همچنین، کارگروه‌ها می‌توانند با ارائه‌ی مشاوره و آموزش‌های لازم، به پژوهشگران برای طراحی طرح‌های پژوهشی دانش‌بنیان و باکیفیت کمک کنند. نظارت مؤثر کارگروه‌های اخلاق در پژوهش می‌تواند به ارتقاء کیفیت و اعتبار پژوهش‌های علمی، به‌ویژه در حوزه‌ی فناوری‌های نوین و طرح‌های دانش‌بنیان یاری رساند. این نظارت نه‌تنها به کاهش تخلفات اخلاقی می‌انجامد، بلکه باعث افزایش اعتماد عمومی به نتایج پژوهش‌ها نیز می‌شود. پیشنهاد می‌شود که کارگروه‌های اخلاق به تقویت آموزش‌های اخلاقی و افزایش آگاهی پژوهشگران ادامه دهند؛ همچنین، سازوکارهای نظارتی خود را بهبود بخشند تا بهبود مستمر در این حوزه حاصل شود.

ایجاد انگیزه‌ی ارتقاء اخلاقی در سازمان سلامت؛ اعتباربخشی اخلاقی مراکز خدمات سلامت: یک مطالعه مروری
سیدعلی انجو،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
اخلاق سازمانی در ادبیاتِ خدمات مراقبت‌های سلامت، شامل ترکیبی از موضوعات پیچیده‌ی شبیه به هم است. اخلاق سازمانی به‌عنوان لبه‌ی دانش اخلاق پزشکی یا گام دوم تکامل اخلاق پزشکی معرفی شده است. برای بهتر اجراکردن ملاحظات اخلاق سازمانی در نظام سلامت، شناخت تفاوت‌ها و شباهت مفاهیم رقیب اهمیت دارد. از طرفی، تا مسائل مالی و قراردادی سازمان‌های سلامت وجود دارند، ایجاد انگیزه در مدیران برای ارتقاء جو اخلاقی سازمان تحت مدیریت آنان آسان نیست. این مطالعه درصدد است، به درکی جامع‌تر از اخلاق سازمانی در نظام سلامت دست یابد. در این مطالعه‌ی مروری، جست‌وجوی جامع ادبیات رشته‌ی اخلاق نظام سلامت در پایگاه‌های داده‌ی PubMed، Scopus، Web of Science وCINAHL  انجام شد؛ علاوه‌براین، ادبیات خاکستری از کتاب‌های منتشرشده با موضوع Healthcare Organization Ethics و  Healthcare Organizational Ethics و همچنین وب‌سایت‌های نهادهایی همچون: JCAHO و VBN استخراج شد. برای جست‌وجو، از ترکیبی از کلمات کلیدی اخلاق سلامت، اخلاق سازمانی، سازمان‌های سلامت، تصمیم‌گیری اخلاقی، انگیزه‌ی مدیران، انگیزه‌ی ارتقاء اخلاقی استفاده شد. مقالات و منابع انگلیسی زبانی که متن کامل آن‌ها به دست آمدند، مدنظر قرار گرفتند. تمام نتایج جست‌وجوها بررسی و نسخه‌های تکراری حذف شدند. این مطالعه شیوه‌های کاربردی ایجاد انگیزه و نقشه‌‌ای جامع از متون مرتبط با اخلاق سازمانی را در مراقبت‌های سلامت ارائه می‌کند.
 

یک چهارچوب اخلاق زیستی‌اسلامی برای تصمیم‌گیری درباره‌ی حمایت از حیات نوزادان متولدشده در سنین حاملگی حوالی زیست‌پذیری
فروزان اکرمی،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
سال‌هاست که پاسخ به سؤال احیاکردن یا نکردن نوزادان متولدشده در سنین حوالی زیست‌پذیری، ذهن متخصصان مامایی، طب پیرامون تولد، طب پیرامون نوزادی و اخلاق پزشکی را به خود مشغول کرده است. برخلاف سایر مطالعات که به تبیین ارزش و حرمت حیات انسانی در دوران زندگی داخلِ‌‌رحمی پرداخته‌اند، در مطالعه‌ی حاضر، ما ضمن پذیرش فرض ارزش هر لحظه از حیات انسان و مراتب شأن انسانی وی از زمان لقاح، در تلاش برای پاسخ‌گویی به این سؤال بودیم که تصمیم درست درباره‌ی حمایت از حیات در نوزادان متولدشده در سنین حوالی زیست‌پذیری در پرتو آموزه‌های اخلاقی سنت اسلام چیست؟ این پژوهش چندروشی، در سه بخشِ مرور چهارچوب‌های اخلاقی ارائه‌شده برای حمایت از حیات نوزادان متولدشده در سنین حوالی زیست‌پذیری، تبیین اصول اخلاق زیستی‌اسلامی بر اساس منابع مشترک اهل تسنن و شیعه و تحلیل و ارائه‌ی چهارچوب اخلاق زیستی انجام شده است. مطابق اصول اخلاقی سنت اسلام، برخلاف اخلاق زیست‌پزشکی سکولار، اول اینکه، باید برای حفظ و تداوم حیات نوزادان متولدشده در سنین حوالی زیست‌پذیری صرف‌نظر از کیفیت آن تلاش کرد؛ دوم اینکه، هنگام تصمیم‌گیری بین مرگ و زندگی، آنچه در اولویت قرار دارد، خواست والدین نوزاد نیست، بلکه نجات جان نوزاد و حفظ حیات وی توسط پزشک و تیم درمانی است؛ اگرچه مشارکت والدین در تصمیم‌گیری ضرورت دارد؛ بااین‌حال، حفظ حیات یک مصلحت مطلق نیست و هدف از اقدامات حمایت از حیات، صرفاً طولانی‌ترکردن حیات نوزاد برای یک مدت‌زمان محدود نیست، بلکه این اقدامات باید متناسب با پیش‌آگهی و منفعت مورد انتظار، یعنی احتمال فراوان بقای نوزاد انجام شود. این امر مستلزم ارزیابی خطر برای هر نوزاد، با توجه به وضعیت بالینی اختصاصی وی و منابع و وضعیت منطقه‌ای است. استفاده از چهارچوب اخلاق زیستی پیشنهادی، برای تدوین یک راهنمای بالینی، شامل معیارهای دسته‌بندی نوزادان متولدشده در سنین حوالی زیست‌پذیری مبتنی بر وضعیت بالینی آن‌ها، تصمیم اخلاقی برای مداخله بر اساس وضعیت بالینی، احتمال بقا و منابع موجود منطقه‌ای توصیه می‌شود.

بررسی عوامل مؤثر بر شجاعت اخلاقی در پرستاران: مروری نظام‌مند
مرتضی جوانمردی، سیده الهه کریمی پور، زهرا بخشی زاده، محمد حسین تکلیف، نگین فرید،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
پرستاران، روزانه با چالش‌های اخلاقی زیادی مواجه می‌شوند که بر استدلال، تصمیم‌گیری، رفتار و عملکرد آنان و در نتیجه، سایر افراد و سازمان، به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم اثر می‌گذارد. ارتقاء شجاعت اخلاقی در پرستاران می‌تواند به تصمیم‌گیری‌های بهتر و بهبود کیفیت مراقبت‌های بهداشتی منجر شود؛ بنابراین، شناخت عوامل مختلف مرتبط با این ویژگی، بسیار اهمیت دارد؛ لذا، این مرور نظام‌مند با هدف بررسی عوامل مؤثر بر شجاعت اخلاقی در پرستاران انجام شد. این مطالعه، با جست‌وجوی گسترده‌ی کلیدواژه‌های شجاعت اخلاقی، اخلاق، پرستاران و شجاعت در پایگاه‌های بین‌المللیPubMed, Medline, Web of Science Core Collection Scopus,، موتور جست‌وجوگر Google Scholar و پایگاه‌های ملی Irandoc و Magiran و SID صورت گرفت. در جست‌وجوی اولیه ۲۵۷۷ مطالعه به دست آمد. جست‌وجو به زبان فارسی و انگلیسی و بدون محدودیت زمانی انجام شد و مطالعات اپلیکشن‌محور خارج شدند. پس از حذف نمونه‌های تکراری و نقد با ابزارهای مربوطه، در نهایت، ۲۱ مطالعه تجزیه و تحلیل شدند. با رعایتِ ملاحظات اخلاقی نبودِ سوگیری در مراحل انتخاب، استخراج، تحلیل و طبقه‌بندی شواهد، چکیده نیز طبق PRISMA گزارش شد. مروری بر مطالعات نشان داد، شجاعت اخلاقی پرستاران تحت تأثیر عوامل مختلف فردی، شغلی، آموزشی و محیطی قرار دارد. تحصیلات تکمیلی، به‌ویژه داشتن مدرک کارشناسی ارشد یا بیشتر و آموزش‌‌های اخلاق پزشکی، شجاعت اخلاقی را افزایش داد و پرستاران آموزش‌‌دیده در این زمینه، تصمیم‌های شجاعانه‌تری گرفتند؛ از سوی دیگر، تجربه‌ی پریشانی اخلاقی، به‌‌ویژه در مواقع دشوار، تأثیر منفی داشت. حساسیت اخلاقی، به‌عنوان عاملی مثبت، پرستاران را به تعهد بیشتر و شجاعت، در عمل به اصول اخلاقی سوق داد. عوامل فردی مانند سن، جنسیت، تجربه‌ی کاری، نوع استخدام و شیفت کاری نیز نقش داشتند و پرستاران باتجربه‌تر، مسن‌‌تر و دارای استخدام رسمی یا پیمانی شجاعت بیشتری نشان دادند؛ همچنین، تاب‌‌آوری روان‌‌شناختی و محیط کاری حمایتی نیز با شجاعت اخلاقی ارتباط مثبت داشتند و در تقویت توانایی پرستاران برای تصمیم‌‌گیری‌‌های شجاعانه نقشی بسزا ایفا کردند. شجاعت اخلاقی پرستاران از عوامل مختلف، مانند تحصیلات، آموزش‌های اخلاق پزشکی، پریشانی اخلاقی، حساسیت اخلاقی، سن، جنسیت، نوع استخدام، شیفت کاری و تجربه‌ی کاری اثر می‌پذیرد. پیشنهاد می‌شود، بیمارستان‌ها و مراکز آموزشی برنامه‌های جامع آموزشی و حمایتی را برای ارتقاء شجاعت اخلاقی در پرستاران طراحی و اجرا کنند.

مروری بر ابعاد چالش‌های اخلاقی سقط جنین و دیدگاه‌های مرتبط با آن در جوامع اسلام
محمد چهکندی، یاسمن صادقی، وجیهه تنومند،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
سالانه حدود ۷۳میلیون سقط جنین القایی در سراسر جهان رخ می‌دهد. سقط‌های القایی به دو دسته تقسیم می‌شوند: درمانی (یا قانونی) و غیرقانونی. سقط‌های غیرقانونی اغلب در موقعیت ناایمن انجام می‌شوند. کشورهای مختلف بر اساس اصول ایدئولوژیک خود، شرایط خاصی را قانونی و برخی دیگر را غیرقانونی اعلام می‌کنند. مطالعه‌ی حاضر، با هدف بررسی ابعاد چالش‌های اخلاقی سقط جنین و دیدگاه‌های مرتبط با آن در جوامع اسلامی انجام شده است. مواد استفاده‌شده در این مطالعه، حاصل جست‌وجو در پایگاه‌های داده‌ی PubMed SID, CINAHL, Cochrane, و Google Scholar است. سه پژوهشگر، این جست‌وجو را به‌طور جداگانه با استفاده از کلمات کلیدی استاندارد Mesh مانند سقط جنین، اسلام، اخلاق و ترکیب آن‌ها با عملگرهای AND و OR انجام داده‌اند. انتشار مقاله از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴، داشتن کلمات کلیدی پیش‌گفته در عنوان، چکیده یا واژگان کلیدی و امکان دسترسی به متن کامل، معیارهای ورودِ مطالعات به پژوهش بودند. پس از بررسی اولیه‌ی چکیده‌ی مقالات و حذف مقالات تکراری و نامرتبط، دوازده مقاله انتخاب و بررسی شدند. عوامل متعدد، ازجمله: تمایل به بارداری، وضعیت سلامت مادر و جنین، خانواده، انگ اجتماعی و مقررات قانونی و مذهبی بر تصمیم‌گیری برای سقط جنین اختیاری اثر می‌گذارند. با وجود موضع قاطع اسلام درباره‌ی سقط جنین، مباحثات جاری پیرامون این موضوع، ناشی از چالش‌های مرتبط با دسترسی به روش‌های سقط جنین ایمن و حقوق مادر است. در اسلام، سقط جنین مجاز نیست؛ مگر در مواقعی که عمر جنین کمتر از چهارماه باشد، اختلالات کروموزومی او تشخیص داده شود یا ادامه‌ی بارداری برای مادر خطرناک باشد؛ بااین‌حال، محدودیت‌های دسترسی به خدمات سقط جنین، تعداد بارداری‌های ناخواسته را کاهش نمی‌دهد و در عوض، مادران باردار را به استفاده از روش‌های ناایمن سقط جنین سوق می‌دهد که باعث آسیب‌های جسمی و روانی، به‌ویژه برای اقشار آسیب‌پذیر جامعه می‌شود؛ علاوه‌براین، محدودیت‌های غربالگری قبل از تولد، به تولد نوزادانی با نقص‌های ژنتیکی کمک می‌کند؛ همچنین، دسترسی به خدمات سقط جنین ایمن، به‌عنوان یک حق شهروندی تلقی می‌شود. این مسائل سؤالاتی را درباره‌ی مزایای ممنوعیت سقط جنین مطرح می‌کند.

چالش‌های اخلاقی هوش مصنوعی در نگارش و انتشار آثار پژوهشی
امیرمحمد آذرخش، محمدرضا دین محمدی، کیان نوروزی تبریزی، کوثر نوری،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
در سال‌های اخیر، هوش مصنوعی (AI) به نیرویی اثرگذار در انتشار مقالات پژوهشی تبدیل شده و چشم‌انداز نوشتن علمی و انتشار آثار را متحول کرده است؛ بااین‌حال، ادغام هوش مصنوعی در این فرایند، چالش‌های اخلاقی شایان توجهی را به وجود می‌آورد که نیازمند بررسی دقیق است. در این مطالعه‌ی مروری، از کلیدواژه‌هایی مانند هوش مصنوعی، اخلاق انتشار، چالش‌های اخلاقی، یکپارچگی علمی و انتشار پژوهش برای جست‌وجو در پایگاه‌های داده‌ی علمی شامل PubMed، Scopus، CINAHL و Google Scholar استفاده شد. مقالات منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ به زبان‌های انگلیسی و فارسی انتخاب شدند. این مرور بر روی مقالات پژوهشی، مرورهای نظام‌مند و گزارش‌های موردی که کلیدواژه‌های پیش‌گفته را در عناوین و چکیده‌های خود داشتند، متمرکز بود. در مجموع، پس از بررسی ۱۵۰ مقاله، ۵۰ مطالعه‌ی مرتبط برای تحلیل دقیق‌تر انتخاب شدند. تحلیل انجام‌شده چندین چالش اخلاقی مرتبط با استفاده از هوش مصنوعی در انتشار مقالات پژوهشی را برجسته کرد. مسائل مربوط به یکپارچگی علمی مشهود است؛ زیرا محتوای تولیدی هوش مصنوعی ممکن است مرزهای بین پژوهش‌های اصیل و نوشتن خودکار را محو کند و نگرانی‌هایی را درباره‌ی نویسندگی و سرقت ادبی ایجاد کند؛ علاوه‌براین، اتکا به ابزارهای هوش مصنوعی برای تحلیل داده‌ها و آماده‌سازی دست‌نوشته‌ها، می‌تواند به سؤالاتی درباره‌ی دقت و اعتبار نتایج پژوهش منجر شود؛ همچنین، نگرانی‌هایی درباره‌ی تعصبات احتمالی نهفته در الگوریتم‌های هوش مصنوعی وجود دارد که ممکن است بر انتخاب موضوعات، چهارچوب‌سازی سؤالات پژوهشی و حتی فرایند داوری همتا اثر بگذارد. شفاف‌نبودن فرایندهای ویرایشی مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند اعتماد به نشر علمی را تضعیف کند؛ بنابراین لازم است، دستورالعمل‌های اخلاقی روشنی برای استفاده از هوش مصنوعی در انتشار پژوهش‌ها ایجاد شود. این مرور بر نیاز فوری به چهارچوب‌ها و مقررات اخلاقی قوی برای مدیریت استفاده از هوش مصنوعی در انتشار مقالات پژوهشی تأکید می‌کند. در نهایت توصیه می‌شود، از طریق آموزش، آگاهی پژوهشگران و ویراستاران را درباره‌ی پیامدهای اخلاقی هوش مصنوعی، افزایش و همکاری‌های بین‌رشته‌ای را نیز برای رسیدگی مؤثر به این چالش‌ها توسعه دهند.

ارزیابی میزان پایبندی پژوهشگران دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران (کلان‌منطقه‌ی هشت) به اصول اخلاق در پژوهش
بتول زیدآبادی، خدیجه احمدزاده، زینب خادمی، رضا صادقی، فرنوش قمی،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده

اخلاق در پژوهش، عنصری اساسی در فرایند علمی است و برای اطمینان از یکپارچگی و موثق‌بودن نتایج تحقیقات، بسیار مهم است. پژوهشگران باید همواره در نظر داشته باشند که نتایج تحقیقاتشان می‌تواند بر زندگی افراد و جوامع اثر بگذارد؛ بنابراین، مسئولیت‌پذیری و شفافیت در انجام‌دادن پژوهش‌ها، از اهمیتی ویژه‌ برخوردار است. پایبندی به اصول اخلاقی، نه‌تنها اعتبار علمی پژوهشگران را افزایش می‌دهد، بلکه به پیشرفت علم و فناوری نیز کمک می‌کند. پژوهش حاضر، با هدف ارزیابی میزان پایبندی پژوهشگران دانشگاه‌های علوم پزشکی کلان‌منطقه‌ی هشت ایران به اصول اخلاق در پژوهش انجام شده است. پژوهشگران دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران، جامعه‌ی آماری این مطالعه‌ی مقطعی از نوع توصیفی‌تحلیلی را تشکیل ‌دادند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه‌ی پایبندی به اخلاق پژوهش بود که در اختیار پژوهشگران دانشگاه‌های علوم پزشکی کلان‌منطقه‌ی هشت قرار گرفت. این پرسش‌نامه، دارای چهل گویه و متشکل از نُه بُعدِ احترام به حقوق اخلاقی آزمودنی‌ها، بی‌غرضی عاطفی، دقت، اصالت، مسئولیت‌پذیری حرفه‌ای، مسئولیت‌پذیری اجتماعی، درستکاری، مشروعیت و آزاد اندیشی است. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه‌ی ۲۴ تجزیه و تحلیل شدند؛ علاوه بر آمار توصیفی، آزمون‌های من ویتنی، کروسکال والیس و هم‌بستگی اسپیرمن نیز، در تجزیه و تحلیل داده‌ها به کار برده شد. در این مطالعه 230 پژوهشگر شرکت کردند که 193 نفر از آنان، عضو هیئت علمی بودند. نتایج نشان داد، میانگین نمره‌ی پایبندی به اصول اخلاق در پژوهش 174/3 بود که رعایت چشمگیر اصول اخلاق در پژوهش را نشان می‌داد؛ همچنین، از نتایج می‌توان دریافت، بُعد مشروعیت و بُعد دقت، به‌ترتیب دارای بالاترین میانگین بودند (21/7 و 22/5). مقایسه‌ی میانگین نمره‌ی پایبندی به رعایت اصول اخلاق در پژوهش با ویژگی‌های جمعیت‌شناختی نشان داد، میزان پایبندی به اصول اخلاق در پژوهش، بر اساس مدرک تحصیلی، رتبه‌ی علمی، سن و سابقه‌ی کار تفاوتی معنادار دارد (p<0/5). هم‌بستگی اسپیرمن نشان داد، بین متغیر پایبندی به اصول اخلاق در پژوهش و مدرک تحصیلی رابطه‌ای معکوس و معنی‌دار وجود دارد و هرچه مدرک تحصیلی افراد بیشتر شود، میزان پایبندی آنان به رعایت اخلاق در پژوهش کاهش می‌یابد. بر اساس نتایج این پژوهش، بیشتر پژوهشگران کلان‌منطقه‌ی هشت دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران، اصول اخلاق در پژوهش را بسیار رعایت می‌کنند.


بررسی میزان رعایت منشور حقوق بیمار توسط کادر درمان، از دید بیماران بستری در بیمارستان شهیدرهنمون یزد
طاهره شفقت، الهه رحمانی سامانی، الناز حایری، عطیه دهقان نیری، زهرا رئیسی،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
یک نظام مراقبت‌ بهداشتی کارآمد، به مشارکت فعال ارائه‌دهندگان و دریافت‌کنندگان این خدمات و ارتباط نزدیک بین آنان نیاز دارد؛ بنابراین، رعایت منشور حقوق بیماران، جزئی جدایی‌ناپذیر از ارائه‌ی خدمات بهداشتی‌درمانی است؛ بااین‌حال، وجود و تدوین و ابلاغ این منشور نمی‌تواند تضمینی برای اجرا و رعایت آن باشد؛ بنابراین، ارزیابی میزان رعایت آن ضروری به نظر می‌رسد؛ لذا، هدف از این مطالعه، بررسی میزان رعایت منشور حقوق بیمار در بیمارستان شهیدرهنمون یزد بود. مطالعه‌ی کاربردی حاضر، از نوع توصیفی‌تحلیلی بود که به روش مقطعی در بیمارستان شهیدرهنمون یزد در سال 1403 انجام شد. همه‌ی بیماران بستری در این بیمارستان، جامعه‌ی پژوهش بودند. نمونه‌گیری با روش خوشه‌ای تصادفی و با بهره‌گیری از پرسش‌نامه‌ی استاندارد پارساپور و همکاران، برای سنجش میزان رعایت منشور حقوق بیمار انجام صورت گرفت. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون‌های من ویتنی، کروسکال والیس و با کمک نرم‌افزار SPSS نسخه‌ی 26 انجام گرفت. نتایج مطالعه حاکی از میزان متوسط ادراک بیماران (11/10 ±53/99) از رعایت منشور حقوق بیمار در بیمارستان رهنمون بود. بیشترین میزان رعایت منشور حقوق بیماران از دید ایشان، مربوط به حیطه‌ی احترام به بیمار و حفظ حریم شخصی (2/65±12/78) و کمترینِ آن، مربوط به وجود نظام رسیدگی به شکایات بیمار (1/74±2/97) بود. رﺿﺎﻳﺘﻤﻨﺪی ﺑﻴﻤﺎران، به‌عنوان ﻳﻜﻲ از ﺷﺎﺧﺺ‌ﻫﺎی ﺑﺴﻴﺎر ﻣﻬﻢ در ﻧﻈﺎم ﺳﻼﻣﺖ، در ﮔﺮو رﻋﺎﻳﺖ ﺣﻘﻮق ﺑﻴﻤﺎران اﺳﺖ؛ لذا، راهکارهایی همچون: آگاه‌سازی کارکنان از اهمیت رعایت حقوق بیمار، آگاهی‌دادن به بیماران درباره‌ی حقوق خود از طریق کارکنان و رسانه‌ها، برنامه‌ریزی مدیر بیمارستان در زمینه‌ی حقوقِ کمتر رعایت‌شده، همکاری بیشتر کارکنان و بیماران با یکدیگر، پیگیری نمونه‌های نقض حقوق بیماران و تصویب قوانینی برای تضمین رعایت حقوق بیماران و نظارت بر اجرای این حقوق در جهت ارتقاء رضایت بیماران از خدمات بهداشتی‌درمانی و افزایش توجه کادر درمانی به رعایت حقوق بیماران، توصیه می‌شود.

اخلاق در ویزیت از راه دور
فاطمه رحیمی،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
ویزیت از راه دور، فناوری نوینی در حوزه‌ی پزشکی است که امکان ارائه‌ی خدمات مراقبتی‌درمانی از راه دور را فراهم می‌کند و پتانسیل فراوانی برای بهبود دسترسی، کاهش هزینه‌ها و افزایش رضایت بیماران دارد. با وجود این مزایا، نگرانی‌هایی درباره‌ی پیروی‌نکردن نیروهای درمانی از پروتکل‌های ویزیت از راه دور و پیامدهای ناگوار آن در زمینه‌ی ایمنی بیمار، حریم خصوصی و کیفیت خدمات وجود دارد. در این مقاله، به اهمیت ایجاد پروتکل‌های ویزیت از راه دور و پایش استفاده از آن پرداخته شده است. برای اجرای مؤثر ویزیت از راه دور، باید ملاحظاتی در سه مرحله، در کانون توجه قرار گیرد: پیش از ویزیت، هنگام ویزیت و پس از آن. اطمینان حاصل‌کردن از مناسب‌بودن این نوع ویزیت برای بیمار با توجه به وضعیت او، شکل‌گیری رابطه‌ی پزشک و بیمار بر اساس اعتماد متقابل و احترام، اخذ رضایت آگاهانه از بیمار، هماهنگی میان ارائه‌دهندگان خدمات مراقبتی‌درمانی و توجه به تفاوت‌های فرهنگی و زبانی، برخی از مهم‌ترین ملاحظاتی هستند که رعایت آن‌ها در مرحله‌ی پیش از ویزیت، ضروری است. مدیریت محیط فیزیکی و تجهیزات آن، نظیر اینترنت پرسرعت و دوربین باکیفیت و مستندسازی کامل و شفاف از فرایند ویزیت نیز، از ملاحظات هنگام ویزیت است. پس از ویزیت نیز، ارزیابی تجربه‌ی بیمار و رفع مشکلات احتمالی می‌تواند به بهبود خدمات کمک کند. چالش‌های فنی، مانند تهدیدهای حریم خصوصی و نیاز به ابزارهای رمزگذاری قوی، هزینه‌های اولیه‌ی بالا و ضرورت شفافیت مالی و بیمه‌ای، از دیگر مسائلی است که باید به آن توجه شود؛ همچنین، آموزش مداوم پزشکان و بیماران و درنظرگرفتن نیازهای افراد دارای معلولیت، از الزامات این فناوری است. در نهایت باید اذعان داشت، تدوین دستورالعمل‌های جامع، تطبیق با استانداردهای بین‌المللی و نظارت مداوم می‌تواند ویزیت از راه دور را به ابزاری مؤثر و پایدار در نظام مراقبتی‌درمانی یک کشور تبدیل سازد و در ارتقاء سلامت عمومی، نقشی مهم ایفا کند.

تأثیر آموزش اخلاق حرفه‌ای بر صلاحیت مراقبت معنوی پرستاران بخش اورژانس
میلاد کاظمی نجم، طاهره طولابی، عباس عباس زاده، رسول محمدی، نسرین ایمانی فر،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
مراقبت معنوی، حلقه‌ی گمشده‌ی مراقبت کل‌نگر است. نتایج مطالعات، حاکی از صلاحیت اندک مراقبت معنوی پرستاران مخصوصاً در وضعیت اورژانس است؛ ازاین‌رو، پرستاران اغلب در وضعیت اورژانس از مراقبت معنوی غفلت می‌کنند. مطالعه‌ی حاضر، به‌منظور تعیین تأثیر آموزش اخلاق حرفه‌ای بر صلاحیت مراقبت معنوی پرستاران بخش اورژانس انجام شد. این پژوهش، یک مطالعه‌ی کارآزمایی تصادفی‌سازی‌شده‌ی کنترل‌دار دوگروهی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون است که روی 84 پرستار شاغل در بخش اورژانس مراکز آموزشی‌درمانی دانشگاه علوم پزشکی لرستان، به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انجام شد. در گروه مداخله، چهار جلسه کارگاه آموزشی برگزار شد و پرسش‌نامه‌ی صلاحیت مراقبت معنوی، ابزار مطالعه بود. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS، آمار توصیفی (میانگین و میانه و درصد) و آزمون‌های آماری استنباطی (آنالیز واریانس تکرارشونده، تی مستقل و تست دقیق فیشر) استفاده شد. این مطالعه در دو گروه مداخله (42 نفر) و کنترل (42 نفر) صورت گرفت. بیشتر افراد شرکت‌کننده در هر دو گروه مداخله و کنترل، زن بودند. میانگین (انحراف معیار) نمره‌ی صلاحیت مراقبت معنوی قبل و بعد از مداخله و یک ماه بعد از آن، به‌ترتیب 57 (6/89)، 85/61 (7/47) و 83/41 (16/58) بود. آزمون آنالیز واریانس اندازه‌گیری‌های مکرر نشان داد، تغییرات میانگین صلاحیت مراقبت معنوی کل و همچنین، خرده‌مقیاس‌های آن، شامل ارزش‌های انسانی، آگاهی، ارزیابی، اجرا و نگرش در طول زمان‌های پیش‌گفته در دو گروه کنترل و مداخله معنادار بود (0/001 > P). در خرده‌مقیاس خودشناسی، میانگین نمره‌ی کسب‌شده در دو گروه کنترل و مداخله، در زمان‌های متفاوت، تفاوت معناداری نداشت. نتایج این مطالعه نشان داد، آموزش اخلاق حرفه‌ای باعث ارتقاء صلاحیت مراقبت معنوی پرستاران می‌شود. با برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی، همچنین، دوره‌های ضمن خدمت اخلاق حرفه‌ای و مراقبت معنوی برای پرستاران می‌توان صلاحیت مراقبت معنوی پرستاران را ارتقا داد؛ بنابراین، به قانون‌گذاران حوزه‌ی سلامت و مدیران پرستاری توصیه می‌شود، به اخلاق حرفه‌ای، به‌عنوان پایه و اساس تمام اقدامات پرستاری، نگاه و توجهی ویژه داشته باشند و از روش‌های نوین و جذاب، مانند روش مطالعه‌ی حاضر، یعنی سناریو در دوره‌های ارتقاء اخلاق حرفه‌ای استفاده کنند.

بررسی چالش‌های اخلاقی پرستاران در مراقبت‌های پایان زندگی در منزل بیماران سالمند: مطالعه‌ی مروری
نیره باغچقی، زهرا مداح،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
با افزایش جمعیت سالمندان، به دلیل تقاضا برای دریافت خدمات مراقبت‌های بهداشتی در منزل و مراقبت‌های پایان زندگی، وظایف و مسئولیت‌های پرستاران نسبت به قبل افزایش یافته است که این خود می‌تواند پرستاران را در معرض چالش‌های اخلاقی قرار دهد؛ لذا، این مطالعه با هدف بررسی چالش‌های پرستاران درباره‌ی مشکلات اخلاقی در مراقبت‌های پایان زندگی در منزل بیماران سالمند انجام شد. مطالعه‌ی حاضر از نوع مروری بود که در محدوده‌ی زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ در بانک‌های اطلاعاتیPubMed (Medline), Google Scholar, ISI Scopus, ProQuest, Science Direct , SID  Iran Doc, Iran Medex, Magiran, و با استفاده از کلمات کلیدی Nursing Ethics, Ethical Challenges, End of Life Care, Home Care و معادل فارسی آن‌ها انجام شد. بی‌توجهی به حقوق بیماران در پایان زندگی، بی‌توجهی به استقلال بیماران در منزل، احترام‌نگذاشتن به حقوق سالمند، فقدان مراقبت همدلانه، فقدان برقراری ارتباط مناسب با سالمند، امن‌نبودن محیط منزل برای پرستار، خود می‌تواند از رایج‌ترین معضلات اخلاقی باشد که به آسیب اخلاقی، تبعات روانی‌عاطفی برای فرد ارائه‌دهنده‌ی مراقبت و بیمار سالمند در منزل منجر گردد. ازآنجاکه پرستاران در امر مراقبت‌های پایان زندگی در منزل سالمند، با چالش‌های جدی اخلاقی مواجه می‌شوند، باید با مسائل و اصول اخلاقی مربوط به مراقبت از سالمندان در منزل آشنا باشند. این امر سبب می‌شود تا پرستاران به حقوق بیماران سالمند و استقلال آنان احترام بگذارند و ضمن برقراری ارتباط مناسب، حمایت بهتری از این افراد داشته باشند.

اخلاق پرستاری در مراقبت از بیماران سالمند: بررسی چالش‌ها و راه‌حل‌ها
علیرضا زارع، محمد حسین تکلیف، علیرضا جاوید، زهرا آماده، نگین فرید،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
افزایش جمعیت سالمندان، چالش‌های اخلاقی فراوانی را در مراقبت پرستاری ایجاد کرده است. سالمندان به دلیل آسیب‌پذیری جسمی و روانی و اجتماعی، به مراقبت‌هایی خاص نیاز دارند که اغلب با تعارضات اخلاقی همراه است. موضوعاتی مانند حفظ استقلال، عدالت در تخصیص منابع، رضایت آگاهانه و مدیریت تعارضات میان خانواده و بیمار، از مسائل مهم در این حوزه به شمار می‌آیند. این مطالعه‌ی مروری با هدف شناسایی چالش‌های اخلاقی پرستاران در مراقبت از سالمندان و ارائه‌ی راه‌حل‌هایی برای بهبود کیفیت مراقبت انجام‌شده است. این مطالعه به روش مرور نظام‌مند انجام شد. با استفاده از کلیدواژه‌های اخلاق پرستاری، سالمندان، چالش‌های اخلاقی و مراقبت اخلاقی، جست‌وجوی مقالات علمی در پایگاه‌های داده‌ی معتبر مانند PubMed، Scopus، CINAHL و Google Scholar صورت گرفت. پس از غربالگری اولیه‌ی مقالات مرتبطی که بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ به زبان‌های انگلیسی و فارسی منتشر شده بودند، چهل مقاله‌ی واجد شرایط برای تحلیل نهایی در نظر گرفته شدند. بررسی داده‌ها با استفاده از روش تحلیل موضوعی صورت گرفت. چالش‌های اخلاقی پرستاران در مراقبت از سالمندان، شامل رعایت استقلال بیمار، مدیریت تصمیم‌گیری در مواقع کاهش توانایی شناختی، حفظ محرمانگی و برخورد با فشارهای خانواده بود؛ علاوه‌براین، پرستاران با مشکلاتی همچون: کمبود منابع، فشار کاری بسیار و نداشتن دسترسی به آموزش‌های اخلاقی مواجه هستند. آموزش‌های مستمر اخلاقی، تقویت پروتکل‌های اخلاقی و ایجاد تیم‌های بین‌رشته‌ای برای تصمیم‌گیری بهتر، از راهکارهای پیشنهادی هستند. چالش‌های اخلاقی در مراقبت از سالمندان، نیازمند برنامه‌ریزی جدی از سوی نظام‌های بهداشتی است. با تدوین دستورالعمل‌های شفاف، ارتقاء آموزش‌های اخلاقی و فراهم‌کردن محیط حمایتی برای پرستاران، می‌توان کیفیت مراقبت از سالمندان را بهبود بخشید. مطالعات آینده باید بر ارزیابی تأثیر این راهکارها بر کاهش مشکلات اخلاقی متمرکز شوند.
 

چالش‌های اخلاقی پرستاران در زمان بحران‌های جهانی: جنگ و فراتر از آن
فاطمه رودی، هدایت جعفری، محمدرضا جلیل‌فر، سیدمحمد میرشفیعی، سید توحید حسینی، سودابه اسلامی،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
پرستاران در موقعیت‌های بحرانی، در خط مقدم ارائه‌ی خدمات بهداشتی و درمانی قرار دارند و با مسئولیت‌ها و چالش‌‌های اخلاقی پیچیده‌ای روبه‌رو هستند که نیازمند تصمیم‌گیری‌های دشوار و لحظه‌ای در چنین مواقعی است. هدف از این مطالعه، بررسی جامع چالش‌های اخلاقی پیش روی پرستاران در زمان بحران‌های جهانی، به‌ویژه درگیری‌های مسلحانه و جنگ‌هاست. در این مقاله‌ی مروری نظام‌مند، برای جست‌وجوی مقالات مرتبط با موضوع چالش‌های اخلاقی پرستاران در بحران‌ها به‌ویژه جنگ، از پایگاه‌‌های اطلاعاتی PubMed، Scopus،ScienceDirect ، Magiran و موتور جست‌وجوگر Google Scholar استفاده شد. اخلاق پرستاری، جنگ، بحران‌های جهانی، ملاحظات اخلاقی پرستاری در جنگ، Ethical Considerations in Nursing During War و Nursing Ethics in Armed Conflicts از واژگان کلیدی جست‌وجوشده بودند. پس از بررسی مقالات و حذف مقالات نامتناسب با اهداف مطالعه، در مجموع، هفت مقاله‌ی مرتبط با موضوع چالش‌های اخلاقی پیش روی پرستاران در زمان بحران‌‌های جهانی، به‌‌ویژه درگیری‌های مسلحانه و جنگ‌ها بررسی شدند. یافته‌های این مطالعات نشان داد، پرستاران در زمان جنگ با چالش‌های اخلاقی پیچیده‌ای مواجه می‌شوند. ازجمله‌ی این چالش‌ها می‌توان به تخصیص منابع محدود در مواقع بحرانی، درمان مجروحان جنگی و غیرنظامیان بدون تبعیض، حفظ رازداری بیمار درعین همکاری با مقامات نظامی و مراقبت از بیماران در مواقع خطرناک اشاره کرد. چالش‌های اخلاقی پرستاران در زمان بحران‌های جهانی، به‌‌ویژه جنگ عبارت‌اند از: تضاد بین وظیفه‌ی حرفه‌ای و وابستگی‌های سیاسی و نظامی و تعهد آن‌ها به کشور خود، تخصیص منابع محدود در مواقع بحران، تصمیم‌گیری درباره‌ی اولویت‌بندی بیماران برای دریافت خدمات درمانی و مواجهه با خطرات جانی فراوان درحین مراقبت از بیمار. آموزش اخلاق پرستاری در زمان جنگ و حمایت از پرستاران، در مواجهه با این چالش‌ها امری ضروری است.
 

پایبندی پرستاران بخش کودکان به رعایت کدهای اخلاقی: مروری روایتی
نیر سلمانی،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
کدهای اخلاق، راهنماهایی برای همه‌ی پرستاران در همه‌ی موقعیت‌ها هستند تا آنان الزامات اخلاقی را به کار ببرند. یکی از این موقعیت‌ها، بخش کودکان است. با توجه به‌ آسیب‌پذیربودن کودکان بیمار، بسیار ضروری است تا مهارت‌های مراقبت پرستاری بر اساس کدها و دستورالعمل‌های اخلاقی ارائه شود. هدف از این مطالعه، مروری بر پایبندی پرستاران بخش کودکان به رعایت کدهای اخلاقی بود. در این مطالعه‌ی مروری، کلیدواژه‌های پرستار، مراقبت، کدهای اخلاقی، کودکان و معادل انگلیسی آن‌ها در پایگاه‌های معتبر  Google Scholar, Pubmed, Scoups وSID  در طی بازه‌ی زمانی ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۴ جست‌وجو شدند و ۱۵۳۷ مقاله در جست‌وجوی اولیه به دست آمد. بعد از بررسی همه‌ی مقالات تمام‌متن انگلیسی یا فارسی، ۲۳ مقاله وارد مرحله‌ی ارزیابی کیفیت شدند و ۱۰ مقاله تحلیل شد. پایبندی پرستاران بخش کودکان به رعایت کدهای اخلاقی شامل شش طبقه است: احترام به خانواده، ایجاد ارتباط مبتنی بر اعتماد، حفظ حریم خصوصی کودک بیمار، تلاش برای صبوری، قبول‌کردن مسئولیت خطای رخ‌داده در مراقبت از کودک بیمار، نبود تبعیض بین کودکان بیمار و خانواده‌ها. پرستاران، به‌عنوان عضو اصلی تیم مراقبتی، برای پایبندی به رعایت کدهای اخلاقی در بخش کودکان باید با تکیه بر اصول اخلاقی، از کودک بیمار و خانواده‌اش، با همدیگر و به‌شکل کل‌نگر، مراقبتی اخلاقی داشته باشند.

آیا امکان کاربرد وصیت پزشکی در نظام سلامت ایران وجود دارد؟
امین آرمان، مینا مبشر، محمد امینی زاده،
دوره 17، شماره 1 - ( 1-1403 )
چکیده
تصمیم‌گیری درباره‌ی ادامه‌دادن یا قطع‌کردن درمان‌های طولانی‌کننده‌ی حیات برای بیماران انتهایی که از نظر پزشکی معالجه‌ناشدنی‌‌اند، از چالش‌برانگیزترین موضوعات در نظام سلامت است. وصیت پزشکی بیمار، یکی از راهکارهایی است که در این باره، در دنیا مطرح شده است. بیمار در موقعیتی که هنوز ظرفیت تصمیم‌گیری دارد، نظرات خود را درباره‌ی نحوه‌ی ادامه‌دادن درمان‌های طولانی‌کننده‌ی حیات ثبت می‌کند. ثبت وصیت پزشکی، به لحاظ اخلاقی می‌تواند با دیدگاه اصول‌گرایی، احترام به حق استقلال فردی بیمار و ارزیابی منافع و مضرات ارائه‌ی این خدمات، توجیه‌پذیر باشد؛ لیکن همواره اعتقادات و باورهای مذهبی بیماران و وابستگان و درمانگران بر این موضوع اثرگذار است. از منظر دین مبین اسلام، حفظ حیات انسان، مبنای بسیاری از تصمیم‌سازی‌ها درباره‌ی این‌ موضوع است. قواعد فقهی و حقوقی متعددی، همچون: قاعده‌ی تسلیط و اذن در تصرف، قواعد نهی از القاء در مهلکه، حرمت قتل نفس، قاعده‌ی لاضرر و قاعده‌ی وجوب دفع ضرر از یک طرف و توجه به مفهوم حیات غیرمستقرّه در ماده‌ی ۳۷۲ قانون مجازات اسلامی و قواعد حرج و لاضرر و نیز توجه به قاعده‌ی حرمت امور لغو و لعبی از طرف دیگر، می‌تواند به تصمیم‌هایی متفاوت درباره‌ی ادامه‌دادن یا قطع‌کردن درمان‌های طولانی‌کننده‌ی حیات بینجامد؛ بااین‌حال، با توجه به انواع وصیت در فقه اسلامی، طبق عقد صلح، ثبت درخواست بیمار برای چگونگی ادامه‌دادن درمان امکان‌پذیر است. این مطالعه نشان داد، کاربرد وصیت پزشکی در نظام سلامت ایران نیازمند واکاوی دقیق‌تر مبانی اخلاقی و حقوقی و شرعی است.
پیشنهاد منشور اخلاقی داوری آثار علمی در حوزه سلامت: یک دیدگاه
زهرا کاظم پور، حسن اشرفی ریزی، محمدرضا هاشمیان،
دوره 17، شماره 1 - ( 1-1403 )
چکیده
اخلاق داوری آثار علمی، یکی از جنبه‌های مهم اخلاق پژوهش در حوزه‌ی سلامت است. ازآنجاکه نتایج پژوهش‌ها، به پیشگیری، تشخیص، درمان، توان‌بخشی و مدیریت بسیار کمک می‌کند، کیفیت نتایج، اهمیتی ویژه دارند. هدف از این مقاله، نشان‌دادن ضرورت تدوین منشور اخلاق داوری آثار علمی در حوزه‌ی سلامت است. این بیان دیدگاه از آن جهت مهم است که رعایت‌کردن این اصول از طرف پژوهشگران و داوران آثار علمی می‌تواند به کیفیت آثار علمی تولیدشده، با هدف ارتقاء پیشگیری، تشخیص، درمان، توان‌بخشی و مدیریت در حوزه‌ی سلامت کمکی شایان کند. این منشور، قابلیت استفاده در سامانه‌های داوری آثار علمی را دارد و به مدیران پژوهش، در شناسایی مؤلفه‌های اخلاق داوری آثار علمی در حوزه‌ی سلامت، برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی مناسب پژوهشی و به داوران و دست‌اندرکاران مجلات و مراکز تحقیقاتی و پژوهشگاه‌ها، در داوری دقیق و منصفانه و بدون سوگیری آثار علمی حوزه‌ی سلامت یاری می‌رساند.

ارتباط بین بنیان اخلاقی و فرهنگ سازمانی در پرستاران بیمارستان ولیعصر بروجن در سال 1402
فاطمه بدر، مصطفی روشنزاده، سمیه محمدی، مینا شیروانی، سمانه دهقان ابنوی،
دوره 17، شماره 1 - ( 1-1403 )
چکیده
 با توجه به نقش مهم سازمان‌های بهداشتی و رفتار و عملکرد پرستاران در دستیابی به اهداف سازمان‌ها، بنیان‌های اخلاقی پرستاران می‌تواند به رفتارها و تصمیم‌های آنان و در نتیجه، به جو و فرهنگ سازمانی‌شان شکل دهد؛ لذا مطالعه‌ی توصیفی‌تحلیلی حاضر با هدف تعیین ارتباط بین بنیان‌های اخلاقی و فرهنگ سازمانی، بر روی دویست پرستار که به روش سرشماری انتخاب شده بودند، در دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد در سال 1402 انجام شد. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه‌ی اطلاعات دموگرافیک، بنیان‌های اخلاقی و فرهنگ سازمانی جمع‌آوری و با بهره‌گیری از نرم‌افزار آماری SPSS نسخه 16 و  آزمون‌های آماری توصیفی (درصد، میانگین و انحراف معیار) و تحلیلی (تی تست، آنالیز واریانس و ضریب هم‌بستگی و رگرسیون خطی) تجزیه و تحلیل شدند. آزمون ضریب هم‌بستگی پیرسون نشان داد، میانگین بنیان‌های اخلاقی و فرهنگ سازمانی در پرستاران ارتباطی معنی‌دار داشت (r=0.61, P<0.001). ضریب تعیین (R2=0.372)  نیز نشان داد، بنیان‌های اخلاقی، حدود 37 درصد از فرهنگ سازمانی را پیش‌بینی می‌کنند. از میان ابعاد بنیان‌های اخلاقی، ابعاد وفاداری به گروه، احترام به مرجعیت و خلوص ، می‌توانند به‌طور معنی‌داری فرهنگ سازمانی را پیش‌بینی کنند (P<0.001). میانگین نمره‌ی بنیان‌های اخلاقی در پرستاران متوسط و 105.74±25.7 بود. میانگین فرهنگ سازمانی در پرستاران مطلوب و 105.74±25.7 بود. با توجه به نتایج می‌توان چنین نتیجه گرفت که با گسترش جو اخلاقی و توسعه‌ی ارزش‌های اخلاقی، همانند وفاداری به گروه، احترام به مرجعیت و خلوص در پرستاران می‌توان به ارتقاء فرهنگ سازمانی در پرستاران یاری رساند.

چالش‌ها و ملاحظات اخلاق حرفه‌ای مامایی در همه‌گیری کووید ۱۹: تحلیل محتوای کیفی
شهربانو صالحین،
دوره 17، شماره 1 - ( 1-1403 )
چکیده
همه‌گیری جهانی، یک اضطرار بهداشت جهانی است که در همه‌گیری اخیر، بسیاری از مسائل اخلاقی به چالش کشیده شده است. این مطالعه با هدف بررسی چالش‌ها و ملاحظات اخلاق حرفه‌ای مامایی در همه‌گیری کووید ۱۹ انجام شده است. مطالعه‌ی حاضر، پژوهشی کیفی از نوع تحلیل محتواست. در ابتدا با مروری گسترده بر متون و منابع مرتبط با موضوع، داده‌های خام گردآوری شدند. روش نمونه‌گیری هدفمند بود و مرور متون تا رسیدن به اشباع داده‌ها ادامه یافت. صحت داده‌ها، با استفاده از معیارهای لینکلن و گوبا بررسی و داده‌ها با روش استقرایی تجزیه و تحلیل شدند. نتایج این مطالعه در چهار درون‌مایه و هفده طبقه‌ی اصلی جای گرفت: اول: چالش‌های اخلاقی در تصمیم‌گیری مراقبت‌های مامایی و مکان زایمان (چالش‌های اخلاقی زایمان در منزل، چالش‌های اخلاقی زایمان در بیمارستان، رویارویی با چالش‌های اخلاقی)،  دوم: اصول اخلاق بالینی (منفعت، توزیع عادلانه و انصاف،  هم‌بستگی، اعتماد، وظیفه‌ی مراقبت)،  سوم: اصول اخلاقی  در مدیریت (دغدغه و احترام برابر، به‌حداقل‌رساندن آسیب‌های همه‌گیر، همکاری بین‌بخشی و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد)، چهارم: حمایت از حقوق ماماها (حمایت روانی از ماماها، ملاحظات جنسیتی در ماماها، آموزش ماماها، سلامت محیط کار، سیاست‌های حمایتی ماماها). ماماها در همه‌گیری‌ها با چالش‌های اخلاقی متعددی روبه‌رو می‌شوند. تدوین چهارچوبی اخلاقی، برای تصمیم‌گیری در همه‌گیری‌ها می‌تواند به رویارویی با این چالش‌ها کمک کند.

راهبرد مدیران پرستاری در تصمیم‌گیری اخلاقی: تحلیل محتوای کیفی
مصطفی روشن زاده، علی تاج، سمیه محمدی،
دوره 17، شماره 1 - ( 1-1403 )
چکیده
در وضعیت کنونی سیستم بهداشتی، راهبردی که مدیران پرستاری در تصمیم‌گیری اخلاقی‌شان مدنظر قرار می‌دهند، می‌تواند نتایج مختلفی را برای بیماران و پرستاران و سیستم‌های بهداشتی به دنبال داشته باشد؛ لذا، مطالعه‌ی حاضر با هدف تبیین راهبردهای تصمیم‌گیری اخلاقی در مدیران پرستاری انجام شد. تحلیل محتوای کیفی قراردادی حاضر در سال ۱۴۰۱ در دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد انجام شد. هجده مدیر پرستاری، به روش هدفمند انتخاب شدند؛ سپس، با استفاده از مصاحبه‌های بدون ساختار عمیق انفرادی، از آنان مصاحبه شد و داده‌ها با بهره‌گیری از رویکرد گرانهایم و لاندمن، تجزیه و تحلیل شدند. نتایج شامل یک طبقه (انسان‌مداری) و سه زیرطبقه (مشتری‌مداری، ارزش‌گذاری نسبت به شأن کارکنان و تعارض رعایت حقوق بیمار و کارکنان با پیروی از خط‌مشی‌های سازمانی) بود. مدیران پرستاری سعی کردند، با استفاده از راهبردهای مشتری‌مداری، ارزش‌گذاری نسبت به کارکنان و اولویت حقوق بیمار و کارکنان بر ضوابط سازمانی، تصمیم‌های اخلاقی‌شان را بر اساس اصل انسان‌مداری اتخاذ کنند. نتایج مطالعه‌ی حاضر نشان می‌دهد، مدیران پرستاری همسو با رعایت حقوق بیماران و کارکنانشان تصمیم‌گیری می‌کنند؛ ولی گاهی این تصمیم‌ها با منافع سازمان‌ها تعارض دارد؛ ازاین‌رو، باید موانع موجود را که موجب فراهم‌شدن موقعیت برای این گونه تعارضات می‌شوند، شناسایی کرد. افزایش تعهد سازمانی در مدیران نیز می‌تواند در کاهش تصمیماتی که منافع گروه‌های مختلف مشتریان و کارکنان و سازمان‌های بهداشتی باشد، مؤثر باشد.

صفحه 12 از 14     

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به اخلاق و تاریخ پزشکی ایران می‌باشد.

طراحی و برنامه نویسی: یکتاوب افزار شرق

© 2026 , Tehran University of Medical Sciences, CC BY-NC 4.0

Designed & Developed by: Yektaweb