10 نتیجه برای آموزش اخلاق
فریبا برهانی، فاطمه الحانی، عیسی محمدی، عباس عباسزاده،
دوره 2، شماره 3 - ( 6-1388 )
چکیده
عموماً از پرستاران انتظار میرود که مراقبت اخلاقی انجام دهند، اما هنوز در خصوص مراقبت اخلاقی سؤالات مهمی بدون پاسخ مانده است. بهنظر میرسد دانش اخلاقی پرستاران برای دستیابی به این مهم نیازمند تلاش بیشتری است. با اینکه اخیراً به موضوع اخلاق در مراقبتهای پرستاری توجه زیادی شده، اما هنوز در زمینهی آموزش اخلاق که موجب تقویت صلاحیت پرستاران بشود، اطلاعات زیادی در دسترس نیست. همین امر باعث شده تا روشهای پذیرفته شدهای که بتواند آموزش اخلاق پرستاری را به شکل مفید و کاربردی ارائه دهد، بهکار نرود. در این مقاله سعی شده است با مروری بر متون موجود اهمیت و وضعیت آموزش اخلاق پرستاری بررسی گردد تا از این طریق چالشها و ضرورتهای فراروی آموزش اخلاق پرستاری در ارتقای صلاحیتهای اخلاق حرفهای مشخص و زمینه برای مطالعات بیشتر فراهم شود.
علیرضا باقری، فریبا اصغری، باقر لاریجانی،
دوره 3، شماره 2 - ( 1-1389 )
چکیده
به منظور تربیت افرادی که توانایی آموزش، نقد، بررسی و پژوهش در حوزهی اخلاق پزشکی و بهطور اعم اخلاق زیستی را داشته باشند دورههای کوتاه و بلند مدت متفاوتی در دانشگاههای سراسر دنیا ارائه گردیده است. بهطوری که هم اینک در بعضی از کشورها دورههای آموزش کوتاه مدت اخلاق پزشکی نظیر Master of Public Health (MPH) اخلاق پزشکی جایگاه ویژهای در پاسخ به نیاز تربیت نیروهای کارآمد در این زمینه یافته است. در ایران دورهی MPH همزمان با تأسیس دانشکدهی بهداشت در سال 1342 راهاندازی شد و تا کنون اصلاحات قابل توجهی در برنامهی درسی آن ایجاد شده است. هم اینک تعداد زیادی از پزشکان با گذراندن این دوره مشغول ارائهی خدمت در نظام سلامت میباشند. با توجه به اینکه این دوره میتواند بستر مناسبی برای تربیت نیروهای کارآمد در زمینهی اخلاق پزشکی باشد، دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال 1384 مصمم گردید تا در برنامهی کوتاه مدت خود در اقدامی زود بازده به برگزاری دورهی MPH اخلاق پزشکی اقدام نماید. در ارزیابی که از برگزاری 4 دوره MPH اخلاق پزشکی حاصل گردیده است میتوان ادعا نمود که این دوره توانسته است افرادی را در این حوزه جذب نموده و آموزش داده بهطوری که هم اکنون هر یک در حیطهی فعالیت خود پاسخگوی بخشی از نیازهای اخلاقی در حوزهی پزشکی و سلامت در کشور میباشند.
باقر لاریجانی، فرزانه زاهدی انارکی،
دوره 3، شماره 3 - ( 2-1389 )
چکیده
اخلاق زیستی بهعنوان یک علم نوین و میانرشتهای توجه بسیاری از محققان و دانشمندان و برنامهریزان تحصیلات عالی را در دانشگاههای معتبر جهان جلب نموده است. طی دهههای اخیر اخلاق پزشکی بهعنوان زیرشاخهی عمدهی اخلاق زیستی، شاهد استقبال چشمگیر دانشجویان، محققان، اساتید و متخصصان رشتههای مختلف بوده است. کاربردی شدن و استفادهی بالینی از متخصصان اخلاق پزشکی، گسترش و توسعهی دانش در این حوزه را اهمیت بیشتری بخشیده است. از این رو، دانشگاههای معتبر جهان ضمن ایجاد دورههای تخصصی مختلف در این حوزه، به برپایی دورههای مجازی که عمومیت و فراگیری بیشتری دارد روی آوردهاند. در این مقالهی کوتاه که با بهرهگیری از یک مطالعهی کتابخانهای به رشتهی تحریر درآمده است، ضمن مرور تاریخچه، مزایا و زیرساختهای آموزش مجازی بهصورت مختصر، به موضوع آموزش اخلاق زیستی در کشور و ضرورت ایجاد دورههای مجازی در این حوزه پرداخته شده است. بهنظر میرسد برپایی دورهی مجازی آموزش اخلاق زیستی و اخلاق پزشکی در کشور با تأکید بر مبانی فرهنگ ایرانی- اسلامی یک ضرورت اساسی باشد.
فرزانه زاهدی، باقر لاریجانی،
دوره 4، شماره 2 - ( 1-1390 )
چکیده
طی دهههای اخیر شاهد گسترش روزافزون رشتههای دانشگاهی مرتبط با موضوع اخلاق زیستی در دانشگاههای جهان و ایران بودهایم. تربیت متخصصان اخلاق، در حال حاضر، برای بسیاری از دانشگاهها و مراکز علمی پژوهشی یک اولویت اساسی محسوب میشود. با توجه به نیاز روزافزون به دانشآموختگان این حوزه، برخی دانشگاههای معتبر جهان اقدام به برپایی دورههای آموزش در سطوح کارشناسی ارشد بهصورت مجازی نمودهاند. جستوجوی برخی از این مراکز دانشگاهی و بررسی مشخصات کلی این دورهها طی این مطالعه صورت گرفته است.
چندین دانشگاه در کشور آمریکا، دانشگاه ملی استرالیا و دانشگاه منچستر انگلستان از جمله مراکزی هستند که بهعنوان ارائه کنندگان دورههای مجازی کارشناسی ارشد اخلاق زیستی در این مقاله مورد اشاره قرار گرفتهاند. در نهایت، یک برنامهی درسی پیشنهادی برای دورهی مجازی کارشناسی ارشد اخلاق زیستی در کشور ارائه میگردد.
باید اذعان نمود که آموزش مجازی، بهعنوان ابزار مناسبی جهت انتقال دانش و تجربه در عصر فناوری اطلاعات، در حوزهی اخلاق زیستی نیز همانند بسیاری دیگر از رشتههای دانشگاهی میتواند تحولآفرین باشد.
هادی کرامتی،
دوره 5، شماره 9 - ( 12-1391 )
چکیده
مدلها عنصر بسیار مهم در تاریخ آموزش هستند. افلاطون (424-350) به نقش آنها در شکلگیری هشیاری اخلاقی اشاره کرده است. در طول قرنها، بومیان نیاز به مدلهای خوب به منظور شکلگیری نگرشهای اخلاقی مطلوب در کودکان را گوشزد کردهاند. افراد پرهیزکار، قهرمانان و سیاستمداران بهعنوان مدلها بودهاند اما ضرورت دارد که در ارتباط با مدلهای کودکان و نوجوانان دانش مورد نیاز وجود داشته باشد، با وجوداین نمونههایی از تاریخچه، در زمان فعلی این دیدگاه وجود دارد که مدلهای ارائه شده توسط والدین و مربیان بهطور کلی ناکار آمد هستند. شخصی در نظر والدین ممکن است بهعنوان الگوی بسیار عالی در نظر گرفته شود در حالیکه ممکن است این شخص در نظر کودکان کاملاً بر عکس لحاظ شود. ماکس چیلر (1957) در پدیدار شناسی مدلها میگوید: یک مدل باید ارزش رقابت را داشته باشد، مدل باید مورد علاقه باشد. دراین پژوهش قصد برآن است نقش مدلها در آموزش بالاخص آموزش اخلاقی با توجه به فرهنگ و موقعیت اجتماعی فرهنگی مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد.
منصوره مدنی، نازآفرین قاسم زاده،
دوره 5، شماره 9 - ( 12-1391 )
چکیده
اگرچه هر جامعهای هنجارها و ارزشهای اخلاقی خاص خود را دارد، آموزش و انتقال این ارزشها و تلاش برای اخلاقیتر شدن رفتارهای آحاد مختلف جامعه یکی از دغدغههای مشترک در همهی جوامع است. یکی از راهکارهایی که غالبا برای کنترل رفتارها چه در بعد فردی و چه در بعد حرفهای و سازمانی بهکار گرفته میشود، ابزار بیرونی قانون است. این ابزار اگرچه قدرتمند است، علاوه بر اینکه هزینهی بالایی را میطلبد، از ورود به بسیاری از حوزههای فردی و اجتماعی ناتوان است و نیز ماهیتاً قادر به کنترل بسیاری از رفتارها نیست. یکی از مواردی که فرد در اقدامات خود الزاماً آموزههای درونیشدهی خود را بهکار میگیرد، تصمیمگیریهای لحظهای، شتابزده و سریع است که در واقع عکسالعملهای لحظهای و ناهشیار فرد بوده و مربوط به زمانی میشود که فرد ناگزیر است به سرعت اقدام کند. این امر در مورد پزشکان، حائز اهمیت بیشتری است، زیرا آنها از یکسو با اموری حیاتی و حساس سروکار دارند و از سوی دیگر بسیاری از این تصمیمات، باید به فوریت و در زمان کوتاهی اتخاذ شوند. در این سطح فرد بهطور ناخودآگاه، از الگوهای نهادینه شدهی قبلی تبعیت میکند و کنترل آن بسیار سختتر و پیچیدهتر از سایر سطوح است. در کنترل این مرحله، استدلال اخلاقی دخالت کمتری دارد و آنچه بیشتر تعیینکننده است، ویژگیهای منشی و حساسیت اخلاقی و عواطف فرد است، این عوامل، زمانی بهترین نتیجهی اخلاقی را برای فرد بهبار میآورند که آموزههای اخلاقی، در فرد درونی شده باشد.
درونیشدن و نهادینهشدن آموزههای اخلاقی در پزشکان موجب تسهیل در روند شکلگیری تصمیمات و اقدامات اخلاقی، بهویژه در فوریتها و در شرایط سخت و پیچیده میشود. رفتارهای ما پیامد تصمیمات ما هستند و تصمیمات ما حاصل فرایندهای پیچیدهی تصمیم سازی و در ارتباط با ساحت باورها، احساسات و ارادهی ما هستند. در صورتیکه بخواهیم درچگونگی مواجههی فرد با مسائل اخلاقی، دخالت کنیم، باید کلیهی عواملی را که در فرایند تصمیمسازی، تصمیمگیری و اقدام به یک رفتار مناسب دخالت دارند، شناسایی کنیم. برخی از این عوامل، نقش ناچیزی ایفا میکنند و برخی دیگر، عواملی هستند که حتی با وجود داشتن اهمیت فراوان، غیراکتسابی بوده و اغلب بهسادگی قابل کنترل نیستند. ما برای دخالت و تسهیل بروز رفتارهای اخلاقی تنها میتوانیم بر عواملی تمرکز کنیم که قابل اکتساب و قابل آموزش باشند. به منظور درونی شدن اخلاق راهکارهای مختلفی پیشنهاد میشود، ازجمله: تحکیم یا تغییر نگرش و جهان بینی افراد، تمسک به نظریههای فضیلتمحور، توجه به نقش عواطف اخلاقی و توجه به تأثیرات مثبت و منفی اعمال قدرت و قانون بر درونی شدن اخلاق. در بسیاری از این راهکارها، نقش آموزش میتواند از طریق تغییر در مؤلفههای شناختی آن راهکار ایفا شود. با واکاوی طرحوارههای شناختی و تغییر یا تحکیم برخی از باورهای محوری و بنیادین، میتوان بسیاری از مؤلفههای مؤثر در فرایند تصمیمسازی و اقدام اخلاقی را تحت کنترل قرار داد. این آموزشها همچنین میتواند بهصورت نیمه مستقیم و غیرمستقیم مانند بحثهای گروهی یا معرفی شخصیتهای اخلاقی در قالب داستان یا ارائهی الگوهای عملی باشد.
محمود متوسل آرانی،
دوره 5، شماره 9 - ( 12-1391 )
چکیده
دانشمندان اسلامی در زمینهی آداب تعلیم و تربیت، کتب متعددی تألیف کردهاند که از جملهی آنها میتوان آداب المتعلمین خواجه نصیر الدین طوسی را نام برد. این مقاله در صدد است با نگاهی دوباره به متون اصیل دین، آموزههایی را که میتواند بر اخلاق در آموزش مؤثر باشد، استخراج و ارائه کند. در سخن پیشوایان دین، آموزشی که به هدایت بینجامد، عامل حیات و اگر موجب انحراف و ضلالت شود، اسباب ممات فرد و جامعه شمرده شده است. با این نگاه، حیات فکری و معنوی جوامع بهدست معلمان است و طبیعی است که این امر مهم بدون شناخت، باور و عمل به اصول اخلاقی امکانپذیر نیست. بر اساس آیات و روایات، دانشی ارزش آموختن دارد که مایهی رشد انسان باشد؛ فروتنی آورد، نه آنکه مایهی عجب و غرور شود. در جهت خدمت به مردم باشد، نه ابزاری برای کسب ثروت و شهرت. معلم و متعلمش، دانش را برای دنیا نخواهند، گرچه بهواسطهی آن از دنیا بهرهمند شوند. نان بخورند تا بتوانند تحقیق کنند، نه آنکه تحقیق کنند تا نان بخورند. قرآن دانشمند دنیاپرست را به سگ حریص تشبیه میکند که همیشه دهانش باز است و هرگز آرامش و سیری ندارد، و ماجرای بلعم باعورا را بهعنوان نمونه معرفی میکند.
بدانند کسی که برای فخرفروشی و مباهات به سراغ دانش برود تا در رقابت با دانشمندان مباهات کند یا در جدال با نابخردان پیروز شود، جایگاهش دوزخ است. سخن استوار گوید و از حدس و گمان بپرهیزد. از کتمان دانش دوری کند و آنچه را آموخته، بیهیچ منتی به فراگیران بیاموزد. دانش، چراغ راه او باشد، نه حجاب دیدهی او. سخن مخالف را با حفظ امانت نقل کند و اگر توانست با استدلال و برهان نفی کند.
گفتن «نمیدانم» را نشانهی ضعف نداند، بلکه نشان شجاعت، سعهی صدر و تواضع بداند و آنچه را نمیداند به کسی که میداند یا بهتر میداند ارجاع دهد که این نشان بزرگمنشی است.
سودابه جولایی، افسانه صدوقی، شهرزاد غیاثوندیان،
دوره 5، شماره 9 - ( 12-1391 )
چکیده
پرستاران بهدلیل حضور در خط مقدم ارائهی خدمات سلامت و تماس طولانی و مداوم با بیماران و خانوادهی آنها در طی فعالیتهای روزانه خود در معرض مواجهه با مسائل اخلاقی متعددی قرار دارند. توانایی پرستاران برای تصمیمگیری و عملکرد اخلاقی مستلزم وجود برنامههای منسجم آموزش اخلاق حرفهای در طی دورهی تحصیل آنان است. با توجه به اینکه سالهاست که واحد اخلاق پرستاری از برنامهی کارشناسی پرستاری حذف شده است، مطالعهی حاضر بهدنبال مطالعهی قبلی که در سال 84 در دانشکدهی پرستاری دانشگاه علوم پزشکی تهران صورت گرفته بود با هدف آموزش اخلاق پرستاری به شیوهای نوین از سال 90 در همین دانشکده آغاز شده است. روش انجام مطالعه اقدامپژوهی است که بر اساس ارزشیابی و تحلیل یافتههای مطالعهی قبلی و با مشارکت مسؤولان دانشکده همچنان تداوم دارد.
یافتهها حاکی از رضایت دانشجویان از شیوهی تدریس مشارکتی در یک جو دموکراتیک و دوستانه است که در آن امکان تعامل در خصوص موضوعات اخلاقی مراقبت از بیماران فراهم شده است. با توجه به اینکه آموزش اخلاق با رویکردهای سنتی و مبتنی بر روشهای متداول از کارایی زیادی برخوردار نیست، یافتههای مطالعهی حاضر میتواند مستنداتی را برای وارد کردن مجدد این واحد درسی در برنامههای سطوح مختلف پرستاری و ارائهی آن به شیوههای نوین فراهم آورد.
لیلا افشار، سودابه جولایی، خورشید وسکویی، علیرضا باقری،
دوره 6، شماره 3 - ( 5-1392 )
چکیده
تلاش برای ارائهی مراقبتهای سلامتی مبتنی بر اصول اخلاقی بدون در نظر گرفتن آرا و نظرات کلیهی دستاندرکاران نظام سلامت ممکن نیست. پرستاران بهعنوان یکی از اجزاء این نظام و با توجه به نقش کلیدی که بهطور مداوم در مواجهه با بیمار ایفا میکنند در معرض تصمیمگیریهای اخلاقی قرار دارند. اتخاذ چنین تصمیماتی بدون دانش کافی از یکسو منجر به عدم تأمین نیازهای گیرندگان خدمات خواهد شد و از سوی دیگر ارائهکنندگان خدمات از جمله پرستاران را دچار استرس و تنیدگی اخلاقی خواهد کرد. از آنجا که تلاش در جهت تقویت مبانی اخلاقی نظام سلامت باید با در نظر گرفتن نیازها و انتظارات مخاطبان این حوزه باشد ضروری است که به تدوین اولویتها با روشی علمی در این خصوص توجه شود. در این مطالعه ابتدا با استفاده از تکنیک دلفی نسخهی پیشنهادی موضوعات اخلاقی در حوزهی پرستاری تدوین و در قالب پرسشنامهای حاوی بیست موضوع مطرح شده برای پرستاران بیمارستانهای آموزشی و سازمان تأمین اجتماعی در سراسر کشور ارسال شد و بر این اساس اولویتهای اخلاق پرستاری از دیدگاه آنان تعیین شد.
بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش ده اولویت اول اخلاق پرستاری از دیدگاه پرستاران به ترتیب عبارت بودند از: ارزشهای اخلاقی در پرستاری، آموزش اخلاق پرستاری، اخلاق در مدیریت پرستاری، حقوق ارائهدهندگان خدمات سلامت (پرستاران)، رابطهی پرستار با بیمار و خانوادهی او، حقوق گیرندگان خدمات سلامت (بیماران)، تصمیمگیریهای اخلاقی در پرستاری، حقیقتگویی و رازداری، اخلاق در آموزش پرستاری و در نهایت رابطهی پرستار با همکاران.
ماهرخ کشوری، نگار فرج زاده، محسن شهریاری، محمد آزادمنش، علی اصغر جمالی نسب،
دوره 17، شماره 0 - ( 10-1403 )
چکیده
از جمله نقشهای استادان و مربیان پرستاری، انتقال هنجارهای جامعه، فراهمکردن تجربههای فرهنگی، شکلدادن به رفتار و عقاید و نگرشهای دانشجویان و پرورش فضایل اخلاقی در آنان است. استادان، یکی از عوامل مهم و اثرگذار بر شخصیت اخلاقی دانشجویان هستند؛ لذا، ضروری است به این موضوع توجهی ویژه شود. هدف از این مطالعه، تبیین چالشهای اخلاقی در دانشکدهی پرستاری و مامایی از دیدگاه استادان است. در این بررسی که از نوع کیفی است و به شیوهی تحلیل محتوا انجام شده، ۲۳ استاد در مدت هشت ماه، به روش نمونهگیری مبتنی بر هدف در دانشکدهی پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان انتخاب و بررسی شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته جمعآوری و همزمان با استفاده از آنالیز محتوای کیفی قراردادی تجزیه و تحلیل گردیدند. تجزیهی مستمر و مقایسهای دادهها نشان داد، ادراک استادان از چالشهای اخلاقی، در سه طبقهی اصلی وجود تبعیض و بیعدالتی، تعهد حرفهای پایین و رفتار غیرحرفهای قرار گرفته است. تبعیض و بیعدالتی، شامل سه زیرطبقهی وجود تفاوت در اجرای قوانین بین دانشکدهها و گروهها، پرداختهای ناعادلانهی مالی و توزیع ناعادلانهی واحدها و امتیازات بود؛ اما طبقهی تعهد حرفهای، پایینتر از دو زیرطبقهی کمفروشی آموزشی و رعایتنکردن قوانین از سوی استادان تشکیل شده بود. رفتار غیرحرفهای نیز، شامل دو زیرطبقهی رقابت ناسالم بین استادان و ارزشیابی نامناسب دانشجویان بود. تجارب استادان در این مطالعه نشان داد، آنان با چالشهایی گسترده مواجه هستند که چالشهای اخلاقی یکی از موضوعاتی است که بر عملکرد و انگیزهی آنان اثر میگذارد. با توجه به نقش مهم استادان در آموزش مسائل اخلاقی یا مشارکت فعال در حل چالشهای اخلاقی، مدیران و مسئولان باید به این عوامل چالشبرانگیز توجه کرده و با تعدیل آنها به بهبود وضعیت کمک کنند.
