محسن سوایی،
دوره 3، شماره 4 - ( 7-1389 )
چکیده
در متون طب قدیم مواردی وجود دارد که از دیدگاه طب جدید آمیزهای از پنداشتههای سطحی و مطالب عجیب است اما این مطالب آنگاه محققان را به تأمل و ژرفنگری بیشتر وا میدارد که بدانیم طب قدیم بر اساس همین پنداشتهها بسیاری از امراض را بهخوبی درمان میکرده است؛ بنابراین، برداشتهای ظاهراً سطحی با توجه به دانش و امکانات آن زمان قابل تقدیر بوده و موارد عجیب نیز شاید راهی بهسوی کشف ناشناختههای دنیای امروزند.
در میان متون طب قدیم کتاب ارزشمند قانون ابن سینا، بهدلیل توجه موشکافانه به اغلب حیطههای علم پزشکی انسان را به شگفتی و تحسین وا میدارد.
با مقایسهی خواص ذکر شده برای افیون در قانون بوعلی با منابع طب جدید در مییابیم که در طب سینوی بسیاری از خواص افیون از جمله ایجاد بی دردی، خوابآلودگی، تسکین سرفه، اختلال در تخلیهی معده، ایجاد یبوست، تضعیف تنفس، تاری دید و علایم مسمومیت با افیون بهخوبی شناخته شده و در طب جدید جزییات و نحوهی عملکرد آنها شرح داده شده است.
از دیگر موارد شگفتیآور در قانون بوعلی اشاره به راههای مختلف تجویز افیون از جمله راه پوستی است که استفاده از چنین روشی در طب جدید سابقهی چندانی ندارد.
مجید نیمروزی، علیرضا صالحی، عبدالعلی محقق زاده، حسین کیانی، محمد هادی ایمانیه، محمود نجابت،
دوره 4، شماره 1 - ( 9-1389 )
چکیده
ارجوزهی طبی یکی از آثار کمتر شناخته شدهی منسوب به ابن سینا، دانشمند و طبیب بزرگ ایرانی در قالب شعر تعلیمی به زبان عربی است. ابن سینا در این کتاب دوره کاملی از طب سنتی ایران را در قالب 1326 بیت شعر عربی در بحر رجز سروده است. شعر تعلیمی یکی از قالبهای شعر است که تأمین اهداف آموزشی و انتقال مفاهیم علمی بر جنبههای ادبی و شعری اولویت دارد. شعر ابن سینا در ارجوزهی طبی ساده و روان بوده و مباحث علم طب بهصورت اجمالی و با پرهیز از توضیحات مفصل ارائه گردیده است. در این ارجوزه طب نظری و طب عملی در دو بخش جداگانه شرح داده شده است.
وجود ترجمههای ارجوزه به زبان فرانسوی و انگلیسی حاکی از ارزش فراوان این اثر در نزد اروپاییان به عنوان خلاصهی کاملی از طب آن دوران است ولی ترجمهی فارسی از این اثر نفیس موجود نمیباشد. مرکز تحقیقات طب سنتی و تاریخ طب دانشگاه علوم پزشکی شیراز برنامهی ترجمهی منظوم ارجوزهی طبی را با هدف معرفی این کتاب ارزشمند که نشانگر الگوی آموزشی دانشمندان طب سنتی ایران در بهکارگیری شعر تعلیمی است آغاز نموده است. این نوشتار بر آن است تا با مقدمهای در بررسی جایگاه ابن سینا در طب سنتی نوین به معرفی ویژگیهای ارجوزهی طبی ابنسینا بپردازد.
