حسین اترک، شهلا اترک، مریم ملابخشی،
دوره 3، شماره 3 - ( 2-1389 )
چکیده
مقالهی حاضر اشاره به روش اخلاقی حکمای اسلامی چون فارابی، ابنسینا، مسکویه، خواجه نصیر طوسی، نراقیها و دیگران دارد که در کتابهای اخلاقی خویش روش تهذیب نفس را با روشی طبی بیان کردهاند که متأثر از طب سنتی است. همانطور که در علم طب برای بدن دو حالت صحت و مرض وجود دارد و ملاک صحت، اعتدال مزاج و ملاک مرض، خروج از اعتدال است، در علم اخلاق نیز برای روح دو حالت صحت و مرض در نظر گرفته میشود که ملاک صحت و سلامت روح، اعتدال قوای نفس و ملاک مرض خروج از اعتدال به جانب افراط و تفریط است. از اعتدال قوای نفس فضایل اخلاقی و از افراط و تفریط آنها رذایل اخلاقی پدید میآید. همانطور که طبیب ابتدا با شرح حال گرفتن از مریض در صدد تشخیص بیماری، علل و اسباب آن بر میآید، عالم اخلاق نیز این مراحل را برای درمان مرض روحی طی میکند. همانطور که در طب مراحل مختلف معالجه از طریق غذا، دارو، پادزهر و جراحی وجود دارد، در اخلاق نیز این مراحل وجود دارد. همانطور که طبیب برای درمان بیماری دارویی را تجویز میکند که ضد بیماری است در اخلاق نیز برای درمان رذایل اخلاقی، عملی تجویز میشود که ضد آن رذایل است.
