2 نتیجه برای تعلیم و تربیت
معصومه ایمانی پور،
دوره 5، شماره 9 - ( 12-1391 )
چکیده
پذیرفتن هر نقشی، مسؤولیتهایی بهدنبال دارد و ایفای این مسؤولیتها مستلزم رعایت جنبههای اخلاقی بسیاری است. تدریس نیز مانند هر نقش و مسؤولیت حرفهای دیگری دارای یکسری اصول و مبانی اخلاق حرفهای است که از سوی شاغلین به آن باید رعایت شود. علاوه بر این خود معلمی، حرفهای است که ماهیت اخلاقی دارد و اخلاق در همه جای آن جاری است. از همین رو، بسیاری از دانشگاههای جهان در راستای فراهم کردن یک مجموعه از ضوابط و استانداردهای اخلاقی که همهی افراد به آن معتقد باشند و افزایش پایبندی به اصول حرفهای، برای شاغلین حرفهی معلمی یک مجموعه راهنما از کدهای اخلاقی تدوین کردهاند. التزام اساتید به رعایت استانداردهای آموزشی، آشنایی با اصول تدریس و کلاس داری، تقید به مسؤولیتهای حرفهای، رعایت انصاف و عدالت، احترام و ادب، دلسوزی و صداقت در برخورد با دانشجویان و همکاران از جملهی این کدهای اخلاقی هستند. اما آنچه مهم است اینکه با مقایسهی این کدهای اخلاقی جهانی و دستورات دینی اسلام در زمینهی اخلاق آموزش در مییابیم که مجموعهی این کدها چیزی بیش از آموزههای دینی و توصیههای اخلاقی اسلام در امر تعلیم و تربیت نیست، بلکه گستره و دقت و ظرافتی که در مبانی اخلاق حرفهای معلمی برگرفته از اخلاق اسلامی وجود دارد آنچنان وسیع و جهانشمول است که میتواند بهعنوان خط مشی و دستورالعمل اخلاق آموزش در هر فرهنگ و هر رشتهای مورد ارجاع و استفاده قرار گیرد.
غنای فرهنگ و تربیت اسلامی تا بدانجاست که تنها رعایت استانداردهای اخلاق حرفهای را برای اشتغال به حرفهی معلمی کافی نمیداند. دستیابی به وضعیت اخلاقی مطلوب و فضائل اخلاقی نیازمند تربیت است و مراکز آموزشی بهعنوان یکی از مهمترین ارگانهای مسؤول در این زمینه شناخته میشوند. آموزش عالی نیز بهعنوان یک نهاد آموزشی مهم، در امر تربیت اخلاقی دانشجویان و جوانان نقش بسزایی دارد. از آنجا که اعضای هیأت علمی دانشگاهها نقش اصلی را در اداره و هدایت امر آموزش بر عهده دارند، بهعنوان مهمترین گروه مسؤول در تربیت اخلاقی دانشجویان شناخته میشوند. انسانها برای دست یازیدن به رفتار و فضائل اخلاقی نیاز دارند که تربیت شوند و آموزش ببینند و لازمهی چنین تربیتی، بهره بردن از محضر استادی است که خود آراسته به فضائل اخلاقی باشد. نخستین گام در رشد اخلاقی دانشجو، توجه به خودپیرایی و جانآرایی استاد یا همان تخلق به اخلاق فردی و گام دوم تلاش در جهت تبلور عینی اخلاق در بروز رفتارهاست. لذا ضروری است اساتید با تجهیز کردن خود به عنصر تهذیب، آراسته به منش اخلاقی شده و توجه بیشتری به جنبههای رفتاری خود داشته و بدانند که صرفنظر از رشتهی تخصصی که تدریس میکنند یکی از عوامل مؤثر و تعیینکنندهی رشد فضایل اخلاقی در دانشجویان هستند. از این رو در در اندیشه دینی همواره تعلیم، تهذیب، دانایی و دینداری همزاد و همراهند و پیرایش نفس، اولین و مهمترین اصل اخلاقی است که یک استاد باید به آن عمل کند.
محمد علی چراغی، شهرزاد غیاثوندیان، مریم اسماعیلی،
دوره 5، شماره 9 - ( 12-1391 )
چکیده
دانشگاهها نقش مهمی در تعلیم و تربیت متناسب با انتظارات ذی نفعان و جامعه باید داشته باشند. تعلیم و تربیت فرایندی پویاست که نقش مهمی در تربیت افراد برای پذیرش مسؤولیت در آینده و زیر بنایی برای تأمین سبک زندگی سالم در ابعاد زیستی، روانی، اجتماعی و معنوی در جامعه انسانی فراهم میکند. در این میان، اساتید دانشگاه از جایگاه خطیر و ویژهای در تعلیم و تربیت مبتنی بر بایستههای اخلاقی برای دانشجویان برخوردارند. این مطالعه با هدف تبیین نقطه نظرات دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تهران در مورد بایستههای اخلاقی یک استاد نمونه انجام شده است.
مطالعهای کیفی با رویکرد آنالیز محتوی از نوع استقرایی-قراردادی بهکار گرفته شد که به کنکاش در خصوص نقطهنظرات دانشجویان مبتنی بر فلسفه طبیعتگرایانه میپردازد. شرکتکنندگان در این مطالعه، 19 نفر دانشجوی مشغول به تحصیل در رشتههای مختلف دانشگاه علوم پزشکی تهران بودهاند. جهت جمعآوری دادهها از روش مصاحبههای فردی عمیق نیمهساختارمند استفاده شده است. یافتهها با استفاده از رویکرد آنالیز محتوای قراردادی تحلیل شدهاند.
نتایج حاصل از مطالعه منجر به شناسایی سه تم اصلی شامل ادراک جوهرههای اخلاقی در سکنات استاد، ویژگیهای عینی اخلاقی استاد بهعنوان یک الگو و آموزش اخلاق حرفهای در حین تعلیم و تربیت شد. تم اول شامل دو زیر تم طهارت در قضاوت و لطافت در گفتار بود. تم دوم نیز دارای سه زیر تم با عنوان احترام به زمان دانشجو، احترام به شخصیت دانشجو و تواضع و فروتنی بود.
بر اساس یافتههای حاصل از مطالعه میتوان دریافت که تمامی سکنات اساتید مورد رصد مرتب دانشجویان است. از این رو، اساتید نه تنها وظیفهی آموزش دانشجویان از طریق مهارتهای تدریس را بر عهده دارند، بلکه ویژگیهای اخلاقی و شخصیتی اساتید، بهعنوان الگوهای مؤثر بر سبک زندگی و تفکر دانشجویان مؤثر بوده و نقش مهمی را در تربیت نسل کاری آینده ایفا میکند.
