مقالهی حاضر به بررسی تاریخ شکلگیری و تحولات دارالمجانین تهران در دورهی قاجار و پهلوی پرداخته است و به این دلیل که به تأسیس یکی از مؤسسات درمانی و عوامل مؤثر در تغییر و تحولات آن مربوط میشود، در مطالعات تاریخ پزشکی، بسیار اهمیت دارد. پرداختن به فرایند توسعهی دارالمجانین (تیمارستان) و طرح دادخواستهای مردم، اهمیت این مقاله را از جنبهی تاریخ اجتماعی نشان میدهد. این پژوهش با رویکرد توصیفیتحلیلی و مستند به اسناد آرشیوی منتشرنشده نگاشته شده است. خوانش اسنادی تاریخ جنون، بیانکنندهی روایتهای ناگفتهای از زندگی مجانین (دیوانگان) و باورهای رایج دربارهی آنهاست. باورهایی که نحوهی رفتار با مجانین را در مراکز نگهداری آنها نشان میدهد. یافتهها نشان داد، در این دوره وضعیت رسیدگی به مجانین بهتر شده؛ اما به دلیل کمبود امکانات و افزایش تعداد بیماران، مشکلات همچنان ادامه داشته است. نگرش مسئولان به دیوانگان، نگاهی مراقبتی بوده است تا شهروندان از مخاطرات حضور مجانین و تردد آنها در جامعه ایمن باشند.
