10 نتیجه برای داروسازی
فاطمه خانساری، حمیدرضا نمازی،
دوره 3، شماره 5 - ( 9-1389 )
چکیده
با لحاظ اینکه شرکتهای داروسازی دربرگیرندهی عناصر متعدد درونی و برونی از جمله شرکتهای پخش، بیماران، پزشکان، کارکنان، سهامداران و ... هستند و باتوجه به بروز تعارضات ملموس در این زمینه، برخی از این شرکتها، تدوین منشوراخلاقی (code of ethics) را بهعنوان مزیتی استراتژیک محسوب میکنند و معتقدند این مهم نقش مؤثری در پیشبرد اهداف سازمانیشان داشتهاست. این مقاله به بررسی منشور اخلاقی سه شرکت داروسازی Merck، Novartis و Roche میپردازد و جایگاه ممتاز و متمایز حقوق بیمار را بهعنوان اصل محوری در حل تعارضات اخلاقی بررسی میکند. در مبحث وظیفهی اخلاقی در قبال سهامداران، هر سه شرکت، ارزشهای یکسانی را برشمردهاند که البته Merck تفصیل بیشتری داده است. در وجه وظیفهی اخلاقی شرکت در قبال گروههای هدف بهنظر میرسد تمایز میان مشتری و مصرفکننده لحاظ شده باشد. در تعارض میان منافع مشتری و مصرفکننده، شرکت Merck و Roche تعاملات خود را با پزشکان، شرکتهای پخش، داروخانهها و رقبا چنان سامان داده است که هم مانع سهمخواری شود و هم به نفع بیماران باشد. دغدغهی Novartis نسبت به هدایای تقدیمی به مشتریان از Merck و Roche کمتر است.
در وجه وظیفهی اخلاقی شرکت در قبال جامعه و محیطزیست، منشور اخلاقی Merck ویژگیهای ممتاز و متمایزی دارد و تعامل روزانه با گروههای بیماران را جزو وظایف خود میداند. Roche نیز از محیط درونی خود خواسته است تا مواردی را که نیاز به حمایت انسانی دارند به این شرکت اطلاع دهند. بهنظر میرسد هر سه منشور اخلاقی تعارضات پیش آمده را چنان حل میکنند که درنهایت حقوق بیمار بهعنوان مصرفکنندهی شرکتهای دارویی در اولویت قرار میگیرد و مشتریمحوری که در اینجا به معنای پزشکمحوری، داروخانهمحوری و پخشمحوری است، اولویت بعدی است.
پونه سالاری، علیرضا باقری،
دوره 4، شماره 1 - ( 12-1389 )
چکیده
هدف از تأکید بر رعایت مسائل اخلاقی در پژوهشهای پزشکی حفاظت از آزمودنیهای انسانی شرکت کننده در این تحقیقات (چه بیمار و چه افراد سالم) و رعایت موازین دقیق علمی است بهگونهای که به هیچ وجه سلامت افراد و جامعه فدای گسترش دانش بشری یا منافع مالی حاصل از پژوهشهای پزشکی نگردد. عدم رعایت اخلاق در پژوهش و انتشار آثار پژوهشی علاوه بر بروز صدمات جبران ناپذیر به جامعهی بشری اعتماد به جامعهی پزشکی را خدشهدار میسازد. یکی از عللی که در بعضی موارد داروهای جدید پس از مدتی از بازار مصرف خارج میشوند در حقیقت مشخص شدن عدم رعایت همین موازین در خلال تحقیق بر روی دارو میباشد. با توجه به این مطلب در این مقاله با واکاوی تحقیقات انجام شده در مورد داروی celecoxib که مصرف بسیار زیادی در بین بیماران دارد، نقش شرکتهای داروسازی و محققان در چنین روندی مورد بررسی قرار گرفته است. بهطوری که سعی شده تا روند ورود داروهای جدید ضد التهاب غیر استروئیدی به بازار مصرف، مطالعات تکمیلی انجام شده بر روی این داروها، سوء رفتارهای پژوهشی و در نهایت دلیل جمع شدن آنها از بازار مورد بررسی قرار گیرد. با مطالعهی روند پی گیری کارآزماییهای بالینی داروهای مهارگر COX-2 بهخوبی اهمیت نقش حیاتی کمیتههای اخلاق در پژوهش و رعایت کدها و راهنماهای اخلاقی بر سلامت بیماران روشن میشود. همچنین، بهعنوان آخرین حلقه از چرخهی دارو- درمان تأکید میشود که هر یک از همکاران پزشک با در نظر گرفتن جمیع مطالعات و نظرات موجود در مورد داروهای جدید نسبت به تجویز آنها اقدام نموده و سلامت جامعه را بیش از پیش در نظر بگیرند.
سید محمدحسین منظورالاجداد، سید هاشم آقاجری، مریم ثقفی،
دوره 5، شماره 6 - ( 9-1391 )
چکیده
شیوع بیماریهای واگیر از جمله وبا و طاعون، از عوامل مهم مرگ و میر در دورهی قاجار بود و ضرورت مبارزه با این بیماریها یکی از دغدغههای مهم دولت بهشمار میرفت. اخذ دانش طب و داروسازی نوین از اروپا و ارتقا اطلاعات بهداشتی، یکی از راهکارهای جلوگیری از شیوع این بیماریها بود که با اقداماتی نظیر اعزام محصل به اروپا توسط عباس میرزا آغاز و با تأسیس دارالفنون به همت امیرکبیر ادامه یافت. با کمک معلمین اروپایی دارالفنون، طب و داروسازی نوین در ایران توسعه یافت اما گسترش آن با مخالفتهای گوناگونی در جامعه سنتی کشور همراه بود. در این پژوهش سعی بر این است تا با تکیه بر منابع، شکلگیری و گسترش داروسازی و داروخانه نوین و برخی موانع و مشکلات ایجاد شده در راه توسعه آن، مورد بررسی قرار گیرد.
حسن فرسام، عباس شفیعی،
دوره 5، شماره 9 - ( 12-1391 )
چکیده
فناوری نانو با عرضهی داروهایی با ساختار ذرهای در راستای هموار کردن دشواریهای سامانهی سلامت مانند بیماریهای دشدرمان چشمانداز نوینی را وعده میدهد. برخی بر آن باورند که این فناوری نوپا زندگی را دگرگون خواهد ساخت و چه بسا جهان را تغییر خواهد داد و فرآوردههایی نوساختار عرضه خواهد کرد که دارورسانی بسیاری از بیماریهای سخت را ساده خواهد کرد. در کشورهای غربی فرآوردههای نانو در بیشتر فروشگاهها، قفسهخانهها، در داروخانهها به گونهای گسترده دیده میشود. در کنار این فرآوردهها و ادعاهای بسیار دربارهی کارآیی آنها نگرانی از آسیبها، زیانها و خطر آنها بر تن و روان انسان، محیط زیست و آلوده کردن افرادی که در تولید این ریزذرهها کار میکنند بسیار مورد توجه قرار گرفته است. بسیاری از کشورهای صنعتی جهان در کنار بررسی این ناهنجاریها خواستار آن شدهاند تا برای نگهداری سلامت شهروندان و محیط زیست معیارهای حقوقی، اخلاقی و اجتماعی برای این فرآوردهها فراهم شود. دریغا که هنوز دربارهی اخلاق نانو یک نظر واحد یا یک رهنمود اخلاقی جامعه فراهم نیامده است. البته مؤسسهی فورسایت رهنمودی در هشت بند پیشنهاد کرده که چندان مورد توجه همگانی قرار نگرفته است. در پایگاههای علمی از آسیب این ریزذرههای ریزبینی بر ریه، قلب، مغز، ایمنی انسان و جاندارهای دیگر بسیار سخن گفته شده است و هراس خود را از یک فاجعهی هولناک گفتهاند. با این همه، هنوز در مورد اخلاق بهنظر و شیوهای واحد دست نیافتهاند. در کشورهای روبهرشد مانند ایران فرآوردههای نانو بهصورت دارویی، بهداشتی، پوشاکی و جز اینها بهدور از آگاهی در مورد ایمنی، کیفیت و کارایی و خطرات آنها به بازار آمده است. مردم حق دارند که دربارهی این فرآورده اطلاعرسانی شود. با توجه به گسترش سریع این فناوری در تمام زمینهها بهویژه آموزش و پژوهش در دانشگاهها و مراکز تولید صنعتی آنها، شایسته است در کنار استادان، دانشجویان نیز از این آسیبها آگاهی بسنده داشته باشند. تا مرز آگاهی نگارنده از سوی دولت و دانشگاهها در ایران تاکنون نوشتهای یا سندی اخلاقی انتشار نیافته است. با توجه به گسترش دامنهی پژوهش و آموزش در دانشگاهها لازم است استادانی که در آموزش، پژوهش و تولید این فناوری فعالیت دارند از اخلاق این فناوری آگاهی یابند و به دانشجویان بیاموزند. در پایان، پیشنهاد میشود که یک گروه کاری از متخصصان این فناوری و آشنایان به اخلاق حرفهای تشکیل شود تا هر چه زودتر برای آموزش آسیبهای این فناوری به دانشجویان، پژوهشگران، تولیدکنندگان و مصرفکنندگان احکام و مقررات حقوقی و اخلاقی مورد نیاز را فراهم آورند.
مینا حسینی،
دوره 9، شماره 1 - ( 2-1395 )
چکیده
صنعت داروسازی در هر نظام اقتصادی نقش مهمی ایفا میکند. این صنعت اگرچه واجد ویژگیهای اقتصادی خاصی است اما مانند هر بخش اقتصادی دیگری، تولید و توزیع محصولات دارویی، تابع قواعد حقوق رقابت است. مقررات ناظر به رویههای ضد رقابتی یکجانبه مانند قیمتگذاری تبعیضآمیز، قیمتگذاری تهاجمی، سوءاستفاده از موقعیت مسلط، احتکار و استنکاف از معامله در کنار رویههای ضد رقابتی جمعی مانند تبانی، قواعد مهمی از حقوق رقابت هستند که در صنعت داروسازی نیز قابلیت اعمال دارند.
اگرچه وجود قوانین و مقررات رقابتی برای فعالیت در صنعت داروسازی ضروری است اما رعایت اخلاق داروسازی میتواند از ارتکاب رویههای ضد رقابتی جلوگیری نموده و بهعنوان عامل بازدارنده نقش مؤثری داشته باشد. این مقاله ضمن بررسی اعمال قواعد حقوق رقابت در صنعت داروسازی، رفتارهای ضد رقابتی در این صنعت را معرفی میکند. بررسی نقش شورای رقابت در نظارت بر صنعت داروسازی و نقش اخلاق حرفهای در ممانعت از نقض حقوق رقابت در این حوزه ازجمله مواردی است که در این مقاله بر آنها تمرکز شده است.
رسول اسمعلی پور، پونه سالاری،
دوره 9، شماره 4 - ( 7-1395 )
چکیده
رازداری یک الزام بنیادین اخلاقی برای حفاظت از اعتماد بین بیماران و حرفه مندان سلامت است و قانون نیز به آن تاکید نموده است. بیماران باید بتوانند انتظار داشته باشند که اطلاعات سلامتی مربوط به آنها به صورت مطمئن نگهداری خواهد شد مگر اینکه یک دلیل متقاعدکننده وجود داشته باشد. رازداری، مانند رضایت آگاهانه، یک اصل کاربردی از اتونومی بیمار است و لازم نیست که به صراحت توسط بیمار درخواست شود. همه اطلاعات بیمار، فی نفسه راز هستند مگر آنکه بیمار اجازه انتشار آن را بدهد. داروسازان به عنوان یک گروه از حرفه مندان نظام سلامت، نقش ویژهای در ارائه مراقبت دارویی دارند و به علت تماس مستقیم و رو در رو با قشرهای مختلف بیماران، چگونگی ارتباط بین این دو، مسئولیت پذیری و رفتارهای حرفهای از اهمیت خاصی بر خوردارند. به دلیل این تماسها، اطلاعات بسیار زیادی از مسائل مربوط به سلامت و حتی امورات شخصی بیماران از طریق نسخ یا گفتگو با بیماران به دست می آورند و این باعث میشود که موضوع رازداری در داروسازی اهمیتی دو چندان پیدا کند. از سوی دیگر، به دلیل نوع خاص ارائه خدمات در حوزه داروسازی، چالشهایی اساسی و بنیادین در مورد حفظ اسرار بیماران در محیط داروخانه ها به وجود میآید که باید به گونه ای اخلاقی، حرفهای و قانونی این چالشها را تجزیه و تحلیل نمود و راهکارهای عملی برای آنها پیدا کرد. در این راستا میتوان به چالشهای ناشی از خصوصیات فضای فیزیکی داروخانه ها، سیستمهای ثبت اطلاعات بیماران، و ارائه اطلاعات به بیمه ها اشاره کرد.
هدف از نگارش این مقاله ضمن استناد به مطالعات انجام شده در مورد رازداری، طرح انواع چالشهای رازداری در محیط داروخانه و در حین ارائه مراقبتهای دارویی است. در این مقاله با مرور دستورالعمل های ملی، نظیر سند جامع اخلاقی داروسازان کشور، و نیز راهنماهای بین المللی در این زمینه، راهکارهایی برای رعایت بهتر رازداری در محیط داروخانه پیشنهاد میگردد.
رسول اسمعلی پور، مجتبی پارسا،
دوره 10، شماره 0 - ( 1-1396 )
چکیده
تزاحم منافع عبارت است از موقعیتهایی که قضاوت یا عملکرد حرفهای در خصوص منفعت اولیه تمایل دارد که بهصورت بیجهت و ناروا تحت تأثیر منفعتی ثانویه قرار گیرد. داروسازی یکی از حلقههای اصلی در فرایند ارائهی خدمات سلامت محسوب میشود. در این فرایند ممکن است در بسیاری از موارد، موقعیتهای تزاحم منافع رخ دهد که گاهی اوقات بر وظایف حرفهای و اخلاقی داروسازان اثر گذاشته و منافع بیماران را به خطر میاندازد. اولین تکلیف داروساز، مراقبت از بیمار است و همیشه باید تلاش کند از هرگونه رفتاری که منافع (مادی و غیرمادی) بیمار را در معرض خطر قرار میدهد پرهیز نماید و منافع بیمار را بر منافع خود ترجیح دهد. داروساز باید چالشهای موجود در داروخانه را که مسئولیت حرفهای و اخلاقی داروساز را تحت تأثیر قرار میدهند، بشناسد و با تدبیر علمی و مهارت منطقی آنها را مدیریت نماید. این چالشها میتوانند در پیوند با داروساز، با بیمار یا با دیگر افراد و سازمانها رخ دهند که ازجملهی آنها میتوان به ارتباط بین پزشک و داروساز، ارتباط غیرمنطقی داروساز با بیمار، ارتباط داروساز با شرکتهای دارویی و غیردارویی و ارتباط داروساز با سازمانهای بیمهگر اشاره نمود. برای مدیریت تزاحم منافع، دستورالعملهایی متنوع تدوین شده است؛ اما به آن دسته از چالشهای تزاحم منافع که به داروخانه اختصاص دارند کمتر توجه شده است که جا دارد بهصورت کامل و جامع به این موضوع پرداخته شود. همچنان که در سند جامع اخلاقی نظام دارویی کشور، در اصلهای متعدد، بارها به مسئولیتهای حرفهای و مدیریت تزاحم منافع اشاره شده است. در این مطالعه، موقعیت های تزاحم منافع و چگونگی تاثیر آن بر روابط حرفه ای داروساز با دیگران بررسی و مورد توجه قرار گرفت و این نتیجه بدست آمد که داروخانه باید محلی مناسب و با کیفیت برای ارائه خدمات دارویی به بیماران باشد و اولویت اول داروسازان نیز باید منافع و مصلحت های درمانی بیماران قرار بگیرد.
مصطفی ایماز، طاهره اعتراف اسکوئی، مسلم نجفی،
دوره 11، شماره 0 - ( 1-1397 )
چکیده
داروسازان، بهعنوان عضوی از تیم سلامت، در انجام وظایف حرفهای خود با چالشهای اخلاقی زیادی روبهرو میشوند. هدف این پژوهش، بررسی وضعیت رعایت اخلاق حرفهای داروسازی در داروخانهها و تعیین چالشهای اخلاقی موجود و ارائهی راهحلهایی برای بهبود آن بود. پژوهش حاضر مطالعهای توصیفیتحلیلی است که در سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۵ با بهکارگیری پرسشنامهی استانداردشده برای سنجش میزان رعایت اصول کد اخلاق حرفه ای داروسازی و با نظرخواهی از استادان و دانشجویان دانشکدهی داروسازی تبریز انجام گرفت. امتیاز بهدستآمده برای هر یک از اصول کد اخلاق حرفهای داروسازی نمایانگر رعایت هر یک از این اصول در سطح متوسط و بالاتر بود؛ اما در ارائهی مطلوب مشاورهی دارویی به بیماران، تعامل با پزشکان، تحویل دارو بدون نسخهی معتبر و پذیرش مسئولیت حرفهای از سوی داروسازان، کاستیهائی وجود دارد. همچنین، 5/71 درصد استادان و 5/75 درصد دانشجویان، درآمد ناکافی داروساز، مشکلات اقتصادی داروخانه، ایرادهای نظام بیمه، عدم فرهنگسازی دربارهی جایگاه داروساز، آموزش ناکافی مسائل اخلاق حرفهای در دانشگاه، پزشکسالاری نظام سلامت و اعطای هدایا از سوی شرکتهای دارویی را از عوامل اثرگذار در رعایت اخلاق حرفهای اعلام کردند. بنابراین، برای بهبود هرچه بیشتر وضعیت اخلاق حرفهای داروسازی، مدیریتی جامع ضروری است و باید آموزش اخلاق حرفهای و نهادینهکردن آن، توجه به مشکلات اقتصادی داروسازان و داروخانهها، اصلاح عملکرد سازمانهای بیمه، فرهنگسازی برای ارتقای جایگاه داروساز و نظارت جدی متولیان نظام سلامت بر عملکرد داروخانهها و شرکتهای دارویی مورد توجه قرار گیرند.
فرزانه زارع، محمد حسین آیتی، محمدرضا شمس اردکانی، محسن باغبانی،
دوره 16، شماره 1 - ( 1-1402 )
چکیده
یکی از ابزارهای مهم در شناخت و ارزیابی یک ترکیب دارویی و تحلیل محتوای آن، نام دارو است. البته گاه این عنوانها به سبب وجود مشکلاتی که به نوعی آسیبشناسی این حوزه تلقی میگردد خدشهدار میشوند. این پژوهش با گردآوری و بررسی داروهای مرکب طب سنتی تلاش دارد مشکلات حاضر در نامگذاری داروها را شناسایی کند. نام داروهای این پژوهش از سه کتاب عمل صالح، قرابادین کبیر، و قرابادین اعظم گرد آمده است که در زمره قرابادینهای متأخر طبی بوده و در قرون 12 و 13 هجری نگاشته شدهاند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در شیوه نامگذاری داروهای مرکب با 5 مشکل عمده مواجه هستیم: (1) وجود چندین نام متفاوت برای دارویی با فرمولاسیون ثابت؛ (2) وجود نام یکسان برای داروهای دارای فرمولاسیون متفاوت؛ (3) نداشتن نام یا بینام بودن برخی داروهای مرکب؛ (4) نامشخص بودن دسته دارویی برخی فرآوردهها؛ و (5) آمیختگی موضوع شکل دارویی با روش مصرف، افعال و خواص یا صفات دارو. این بررسی نشان میدهد که نامگذاری فرآوردهها و داروهای سنتی با الگوهای مختلفی انجام پذیرفته و از این رو، دچار تشتت فراوان است که نیازمند توجه و ساماندهی جدی است.
رسول اسمعلی پور، ندا مهرداد، پونه سالاری،
دوره 18، شماره 1 - ( 1-1404 )
چکیده
چالشهای اخلاقی مرتبط با قوانین و مقررات امور دارویی، یکی از جدیترین چالشهای پیشِ روی داروسازان در انجامدادن وظایف حرفهای است؛ لذا، شناسایی این چالشها و ممیزی اخلاقیکردن آنها، یکی از راهکارهای جدید و کارساز در حوزهی اصلاح قوانین و مقررات محسوب میشود. چالشهای اخلاقی داروسازان در خدمات دارویی، با انجامدادن مطالعهای کیفی از نوع تحلیل محتوای کیفی تحت عنوان «تبیین چالشهای اخلاقی در ارائهی خدمات دارویی» تبیین شدند. چالشهای استخراجشده در طبقات مختلف قرار گرفتند که یکی از این طبقات، چالشهای مرتبط با قوانین و مقررات امور دارویی بودند. این چالشها بر اساس قوانین و مقررات امور دارویی که در کتاب «قوانین و مقررات امور دارویی کشور» گردآوری شدهاند، بررسی و به سه دستهی قوانین و مقررات کهنه و بهروزرسانینشده، اجرانشدن صحیح و کامل آنها و نبود کنترل و نظارت درست بر حسن اجرای آنها تقسیمبندی شدند. این قوانین و مقررات، بهشکل مطالعهای تطبیقی با سند جامع اخلاقی نظام دارویی کشور، بررسی و تحلیل و ممیزی اخلاقی شدند. آشنایی مسئولان و سیاستگذاران حوزهی سلامت و بهخصوص امور دارویی کشور با این چالش و اقدامات لازم در جهت بهبود قوانین و مقررات میتواند در نهایت منجر به ارتقاء کیفیت خدمات درمانی و دارویی شود؛ همچنین، باعث خواهد شد که بیماران مراقبت دارویی و درمانی باکیفیت دریافت کنند.
